Ətraflı axtarış
Baxanların
6810
İnternetə qoyma tarixi: 2012/04/19
Sualın xülasəsi
“Ğüfeylə” namazının fəziləti və o namazı qılmaqla Yezidin bağışlana bilməsi barəsindəki hədis səhihdirmi?
Sual
“Ğüfeylə” namazı barəsində belə bir şey eşitmişəm: Yezid imam Səccad (əleyhis-salam)-dan soruşdu: “Mən Allahın Rəsulunun oğlunu öldürmüşəm... Nicat tapmağın mümkündürmü?” İmam Səccad (əleyhis-salam) buyurdu: “Bəli, əgər “Ğüfeylə” namazını qılsan, nicat tapmağın mümkündür...” Bundan sonra həzrət Zeynəb imam Səccada dedi: “Sən atanın qatilinə nicat vermək istəyirsən?!” İmam (əleyhis-salam) buyurdu: “Mən Yezid “Ğüfeylə” namazını qılsan” dedim, lakin o (ürək ağrısına görə) heç vaxt onu qılmağa müvəffəq olmayacaqdır.” Bu söz düzdürmü və bu məsələ harada gəlmişdir?
Qısa cavab

Belə bir rəvayət mötəbər hədis kitablarında gəlməmişdir, hətta bu məzmunun oxşarını da rəvayət kitablarında görməmişik. Bundan əlavə, rəvayətə oxşayan bu sözün məzmununda da  tənqid olunası bir neçə məsələ vardır:

1. Cinayətlə ondan tövbənin necəliyi arasına tənasübün olmaması;

2. Əməldə niyyət məsələsinin nəzərə alınmaması;

3. Onun imam Səccad və həzrət Zeynəbin məqamı ilə uyğun gəlməməsi.

Ətreaflı cavab

Camaat arasında məşhur olan şeyləri araşdırarkən elə məsələlərlə qarşılaşırıq ki, səhv üzündən onları məsum imamlara (əleyhimus-salam) aid edir və onların hədislərindən sayırlar. “Ğüfeylə” namazı müstəhəb namazlardandır və onun müstəhəbliyi barəsində imamlardan bir neçə rəvayət nəql olunmuşdur.[1] Buna görə də bütün fəqihlər onun müstəhəb olmasına dair nəzər vermişlər.[2]

Sualda bu namazın fəzilətini çatdırmaq üçün qeyd olunan mətləb düzgün deyildir. Özü də belə bir şey mötəbər hədis kitablarında yoxdur, hətta bu məzmunun oxşarı da heç bir yerdə müşahidə olunmayıb. Qeyd olunan məsələnin hədis kitablarında olub-olmamasına nəzər yetirmədən rəvayətə oxşayan bu sözün məzmununu bir neçə cəhətdən tənqid edirik:

1. Cinayətilə onun tövbəsinin arasında tənasübün olmaması

Ağıl sahibləri tərəfindən qəbul olunan və şəriətdə danılmaz prinsiplərdən biri sayılan məsələ cinayətlə cəzanın tənasübü, eləcə də cinayətlə ondan tövbənin arasındakı uyğunluqdur. Misal üçün, əgər bir nəfər başqasının əmlakını icazəsiz götürsə (oğurlasa), şəriətdə də aşkar bəyan olunduğu kimi, onun tövbəsi budur ki, malı sahibinə qaytarsın, yaxud bacardığı hər bir yolla onun razılığını əldə etsin. Əgər bir kəsin qeybətini edibsə, onun tövbəsi budur ki, ya onu bu qeybətdən agah edərək halallıq alsın, ya da onun üçün xeyir-dua edərək Allahdan  bağışlanmasını istəsin. Bir kəsin abrını aparmışsa, bu böyük günahın tövbəsi budur ki, onun abır-heysiyyətini qaytarsın. Bu məsələ ilə əlaqədar çoxlu nümunələr də bəyan etmək olar. Əlbəttə, bir çox hallarda Allah-taala kiçik bir yaxşı əməllə böyük günahların cəzasından güzəştə gedir. Amma sual olunan məsələdə tənasübün olmaması o qədər qabarıqdır ki, onun üçün heç bir düzgün izah vermək olmaz.

Necə mümkün ola bilər ki, bir kəsin əli Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih) övladının və müsəlmanların haqq imamının qanına bulaşdığı halda onun bu böyük günahı “Ğüfeylə” namazını qılmaqla bağışlansın və tövbəsi qəbul edilsin?! Necə mümkün ola bilər ki, Peyğəmbər şəhərini (Mədinəni) dağıdan, müsəlmanların mal-dövlət və namusunu öz əsgərlərinə halal edən, yaxud Allah evini dağıdıb viran edən bir şəxs “Ğüfeylə” namazı qılmaqla bağışlansın?!

2. Rəvayətə oxşayan bu “rəvayətin” davamında deyilir ki, Yezid öz mənfur və çirkin əməlindən tövbə etmək üçün bu namazı qılmaq istədi, amma ürək ağrısına tutulduğuna görə onu qıla bilmədi.

Mötəbər hədislərdə deyilir ki, mömin insanın yaxşı işlər görmək barədə  niyyəti onun əməlindən yüksəkdir: istər o əməli əncam versin, istərsə də əncam verə bilməsin.[3]

Yəni çox hallarda insan yaxşı bir iş görməyə qadir olmasa da, onu görməyi niyyət etmiş olsun. Belə bir niyyət görmək istədiyi həmin əməldən üstün və yaxşıdır. Onda necə olur ki, (bu rəvayətə görə) günahdan tövbə etmək fikrində olan bir şəxs xüsusi bir əməli əncam verməyə (“Ğüfeylə” namazını qılmağa) müvəffəq olmadığı halda onun batindəki niyyəti qəbul olunmur və onun nicatına səbəb olmur?! Bəzi günahların elə ağır nəticələri vardır ki, bir şəxs onu yerinə yetirməklə zülmətli quyulara düşür, artıq tövbə iradəsini də əldən verir. Rəvayətlərdə (əlbəttə, onunla bağlı çox müfəssəl bəhslər vardır) bəzi günahlara işarə edilmişdir ki, insan onu görməklə tövbə tövfiqini də əldən verir. Belə günahlardan biri də dində bidət qoymaqdır.[4] Belə ki, bu bidət təkcə şəxsin özünü deyil, böyük bir qrupu da haqq-həqiqət yolundan çıxararaq azğınlığa və zülmətlərə sürükləyir.

Digər bir sual budur ki, ümumiyyətlə,  xəstəliyinə görə belə bir şəxsi məzəmmət etmək səhihdirmi? Necə mümkün ola bilər ki, oruc, həcc və s. fiqhi (şər’i) hökmlərdə istitaəti (fiziki cəhətdən qüdrəti) bu mühüm vacib əməllərin yerinə yetirilməsində şərt hesab edək, (belə ki, əgər bir şəxs xəstələnib oruc tuta bilməsə və oruc onun üçün zərərli olsa nəinki oruc ona vacib deyil, üstəlik onun oruc tutması da haram işdir), lakin “Ğüfeylə” namazı kimi müstəhəb bir əməli yerinə yetirməkdə  (şəxsin ixtiyarından xaricə olan) bir xəstəliyə tutulduğuna görə əfv etməmiş olaq?!

3. Bu hadisədə həzrət Zeynəbə onun məqam və şəni ilə uyğun olmayan bir mətləb aid edilir. İmam Səccad (əleyhis-salam)-ın Yezidə dediyi “Ğüfeylə” namazını qılmaq imam Hüseyni qətlə yetirməklə əlaqədar günahdan tövbənin qəbul olmasına səbəb olacaqdır” sözünə həzrət Zeynəb etiraz edərək deyir: “Sən atanın qatilini bağışlatmaq istəyirsənmi?!”

Vəhy xanədanından olan, imamətin yüksək şən və məqamını bilən həzrət Zeynəb adi bir şəxs kimi öz imamına etiraz edə bilərdimi?! Bəzən məsum imam, yaxud Allahın övliyalarından digər biri elə bir iş görür ki, zahirdə din və şəriətlə müxalif olması nəzərə çarpır. Burada nəinki əməlin həqiqəti barəsində sual və etirazın eybi yoxdur, üstəlik qəbul olunan bir məsələdir. Bu barədə  Xızır ilə yoldaş olduğu zaman Həzrət Musanın (əleyhiməs-salam) etirazını qeyd etmək olar: Xızır oğlan uşağını qətlə yetirdiyi zaman Musa etiraz edərək deyir: “Bir dəlil olmadan (günahsız) insanı öldürməməlisən!” Lakin həzrət Zeynəbin adından deyilən bu sözdə o, imam Səccad (əleyhis-salam)-ın əməllərindən birinə etiraz edir. Halbuki, əvvəla, məsum imamın ən bədbəxt insanları belə xeyrə və tövbəyə doğru hidayət etməsini təvəqqe etmək olar. İkincisi, imam Səccad (əleyhis-salam)-ın məsum imam və atasının qanının sahibi ünvanı ilə qatili bağışlamaq haqqı var idi.

4. Digər bir irad da imam Səccad (əleyhis-salam)-ın həzrət Zeynəbə verdiyi cavabdır: “Mən dedim ki, “Ğüfeylə” namazı Yezidə nicat verər, amma siz nigaran olmayın; o bu namazı qılmağa heç vaxt müvəffəq olmayacaqdır!”

Bu bir növ iğradır (aldatmadır), çünki bir nəfər öz günahlarının bağışlanması üçün məsum imamdan yol göstərməsini xahiş edir, amma imam onun bacarıqsız olduğunu bilərək heç vaxt əncam verə bilməyəcəyi bir əmələ təşviq edir. Əgər Yezid doğrudan da öz çirkin əməlindən peşman olsaydı, imam Səccad (əleyhis-salam) ona elə bir əməli deməli idi ki, onu əncam verməklə nicat tapsın.

Bundan əlavə, Yezid heç vaxt imam Hüseyn (əleyhis-salam) və onun köməkçilərini qətlə yetirməkdən peşman olmamışdı. O öz cinayətlərini bir neçə il davam etdirdi və Hirrə faciəsini törətdi. Daim öz cinayətlərinə israr edən bir şəxsin tövbəsi üçün yol göstərmək və beləliklə ümumxalq fikirlərində ona qarşı bəraət qazandırmaq üçün imamın heç bir dəlili yox idi.

 


[1] Mərhum Seyid ibni Tavus özünün “Fəlahus-sail” kitabında bu namazın fəziləti barəsində bir neçə hədis nəql etmişdir. “Fəlahus-sail”, səh. 244, “İslami təbliğat” nəşriyyatı, Qum, bi.ta

[2] Fazil Lənkərani, Məhəmməd, “Səlat” kitabı, səh. 54, Qum, 1408-ci qəməri il

[3] Peyğəmbəri-əkrəm (səlləllahu əleyhi və alih) buyurmuşdur: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص نِيَّةُ الْمُؤْمِنِ خَيْرٌ مِنْ عَمَلِه “Möminin niyyəti onun əməlindən yaxşı və üstündür.” Kuleyni, Məhəmməd ibni Yəqub, “Əl-kafi”, 2 cild, səh. 84, “Darul-kutubil-islamiyyə”, Tehran, 1374-cü şəmsi il

[4] Məclisi, Məhəmməd Baqir, “Biharul-ənvar”, “Vəfa” müəssisəsi, Beyrut, 1404-cü qəməri il, 69-cu cild, səh. 216

 

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    112034 Nizamlar hüquq və əhkam
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    85371 Əməli əxlaq
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    64264 Nizamlar hüquq və əhkam
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    47444 Nizamlar hüquq və əhkam
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    35065 Hədis elmləri
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    34690 Nizamlar hüquq və əhkam
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    24393 Əxlaq fəlsəfəsi
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • islam sözünün mənası Ali- imran surəsinin 19- cu ayəsinə əsasən nədir?
    23702 Təzə kəlam
    İslam sözü lüğətdə "Allahın" müqabilində kamil surətdə təslim olmaq" deməkdir. Yəni heç bir qeyd və şərt olmadan ilahi qanunlara tabe olmaq. Din deyəndə isə "bəşəriyyətin bütün hallarda (ictimai və fərdi) ilahi qanunlara əsaslanması və Allahla insanların rabitəsi" başa düşülür. Bu səbəbdəndə bütün əsrlərdə peyğəmbərləri qəbul etmək onların gətirdiyi dinə (qeyd- ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    23538 Nizamlar hüquq və əhkam
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • Dünyanın ilk yaranmasını təşkil edən maddə nədir, Quran və hədislərin bu mövzuda nəzəri nədir?
    21725 Qədim kəlam
    Təbiət şünas alimlərinin bu mövzuda olan dəqiq nəzəriyyələri budur ki, varlığın ilk maddəsini təşkil edən ünsürlar bunu isbat edir ki, əslində fəzada dağılmış "sedyom"- ların təşkil olmasıyla yaranmışdır. Bu maddə uzun zamanlardan təqribiylə 13 milyard il şiddətli partlayış nəticəsində, hissələr və qismətlərə bölünmüşdür, günəş, ulduzlar, göy (səma) yer və...özlərinə məxsus ...