Baxanların
3370
İnternetə qoyma tarixi: 2011/03/06
Sualın xülasəsi
Nə üçün kamil din (İslam) bir dəfəyə göndərilməmişdir və ümumiyyətlə onun tədrici olmasının nə kimi zərurəti var idi?
Sual
Nə üçün kamil din (İslam) bir dəfəyə göndərilməmişdir və ümumiyyətlə onun tədrici olmasının nə kimi zərurəti var idi?
Qısa cavab

Dinin tədrici olaraq göndərilməsi bir tərəfdən insanın ruhi və fikri qüdrətinin tələbidir, digər tərəfdən isə onun ictimai-dünyəvi ehtiyaclarına və qarşıya çıxan gündəlik məsələlərə aiddir. Qədim insanlar kifayət qədər təfəkkür qüdrətinə malik olmadığından sonrakı əsrlərin maarifini əxz edə bilməzdilər. Habelə, həzrət Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih)-in besətindən əsrlər qabaq yaşamış insanlar da o həzrətin təlimlərini əxz etmək üçün lazımi qədər mənəvi, ideoloji və fikri qüdrətə malik olmamışdılar. Buna görə də qəbilə-tayfa şəkilində yaşayan, ictimai həyat və əlaqələrə çox da ehtiyacları olmayan ibtidai insanların ictimai təlimlər və hökmləri əxz etməyə ehtiyacları, onu qavramağa qüdrətləri təsəvvür oluna bilmirdi. İslamdan əvvəlki məhdud cəmiyyətdə və ictimai həyatda bu kimi geniş səviyyəli təlimlərə olan ehtiyac dərk edilmədiyinə görə onların qüdrət və düşüncəsinin fövqündə olan (ilahi) təlimlərin göndərilməsi, eləcə də onlara lazım olmayan hökmlərin verilməsi əbəs bir iş olardı.

Bundan əlavə, onlara belə ilahi vəzifələrin verilməsi, öyrədilməsi və başa salınması “təklifun bi ma la yutaq” (bəndəni, qadir olmadığı şeylərə vəzifəli etmək) olardı. Lakin cəmiyyətin lazımı təkamül seyrindən, bəşəriyyətin ruhi və fikri cəhətdən inkişafından sonra onların ixtiyarına elə qanunlar, təlimlər və maariflər verildi ki, qiyamətə qədər onun sayəsində tərəqqiyə çatıb, dünya və axirətin yüksəliş yolunu ötüb keçə bilərlər.

Ətreaflı cavab

Allah tərəfindən dinin göndərilməsi və bəndələrə müəyyən vəzifələrin verilməsində əsas məqsəd bəşəriyyətin ruhi irəliləyişə, tərəqqiyə hidayət edilməsi, onların tərəqqisinə mane olan maneələrin yol üzərindən götürülməsi, onun həqiqi insaniyyət səmtinə hərəkət etdirilməsidir. Habelə bir tərəfdən insanın ruhi və əqli qüdrəti, digər tərəfdən isə onun ehtiyacları tərəqqiyə, təkamülə və dəyişikliyə məruz qalır. İnsanın elə ilk əvvəldən ən yüksək və mütərəqqi təlimləri əxz etməyə qüdrəti yoxdur. O, ilahi vəhy sistemi qarşısında bir uşağa bənzəyir: ona ilk növbədə bəzi sadə məfhumları, daha sonra müəyyən hərfləri və rəqəmləri öyrətmək lazımdır ki, elm öyrənməyə, təlim-tərbiyə almağa hazırlaşsın, bundan sonra elm dərəcələrini lazım olan miqyasda və onun tələbinə əsasən biri digərindən sonra, müvəffəqiyyətlə ötüb elə bir məqama çatsın ki, ona “tədqiqatçı” və “məzun” adı verilə bilsin. Məhz bundan sonra başqaları onun faydalı səylərini, işgüzar fəaliyyətlərinin nəticəsindən istifadə edir və özü də bunlardan bəhrələnir. Birinci sinfə gedən uşağa ikinci sinfin dərs materiallarını öyrətmək olmaz, eləcə də orta məktəbin son sinfində oxuyanlar da institut materiallarını mənimsəyib öyrənə bilməz və s...

Həyatın ilk və ibtidai mərhələsində olan insanın gələcək peyğəmbərlərin təlim və hökmlərini əxz etməyə ehtiyacı yox idi, üstəlik bunu bacara da bilməzdi. Əvvəlki ümmətlərin sonuncu peyğəmbər həzrət Muhəmməd (səlləllahu əleyhi və alih)-ın Allah tərəfindən gətirdiyi ilahi təlim və hökmləri əxz etməyə qüdrətləri yox idi.

Bundan əlavə, ilahi peyğəmbərlərin (əleyhimus-salam) ömrünün məhdud olması, onların fikri və ruhi qüdrətləri də dinin tədriclə təkmil olunmasında digər bir amil olmuşdur. Hər peyğəmbər öz müasirləri ilə əlaqədar hər bir cəhətdən ən fəzilətli, ən kamil və ən bilikli olmuşdur. Buna görə də Peyğəmbərimiz (səlləllahu əleyhi və alih) buyurur: “Allah elə bir peyğəmbər göndərməyib ki, onun əqlını kamala çatdırmamış; (eləcə də) onun əqli (və ruhi) qüdrəti ümmətinin bütün ağıllılarından ən fəzilətli və üstün olmamış olsun.”[1]

İmam Həsən Əskəri (əleyhis-salam) buyurur: “Allah-taala Peyğəmbərimizin ruhunu və qəlbini ən yaxşı, ən zərafətli qəlb olduğunu gördükdən sonra onu peyğəmbərliyə seçdi.”[2]

Ağlın dərin, düşüncə üfüqləri və qəlbinin geniş olması və təfəkkür səviyyəsinin ayırd edilməsi batini bir məsələ olduğundan, “Allah Öz risalətini harada qərar verəcəyini (və hansı şəxsə əta edəcəyini ) daha yaxşı bilir.”[3]

Peyğəmbərin, hətta imamın belə bir məqama seçilib təyin edilməsi qüdrəti bəşərdə yoxdur. Buna görə də onların təlimlərinin kəmiyyət və keyfiyyəti, eləcə də hər hansı bir şəriətin yeniləşdirilməsi, əvvəlki şəriətin qüvvədən salınması və s. hamılıqla Allahın hikməti, elmi və izninə bağlıdır, onların təyin edilməsi və bu işlər barəsində nəzər verilməsi bəşərin qüdrətindən xaricdir.

Digər tərəfdən, əvvəlki ümmətlərdə təbliğatın məhdudiyyəti, ilahi təlimlərin yayılıb nəşr edilməsində mövcud olan çətinliklər bir dinin bütün əsrlərdə əbədi və həmişəlik olmasına mane olmuşdu və bəşəriyyətin hamısının ona əl tapması qeyri-mümkün idi. Xüsusilə, bir tərəfdən bu təlimlərin qeydə alınması, qorunub-saxlanması və camaata yayılmasındakı çətinliklər, digər tərəfdən isə əvvəlki peyğəmbərlərin zamanından uzaqlıq kimi amillər hər hansı bir xalq və millətin görkəmli şəxsiyyətləri tərəfindən ilahi hökm və təlimlər barəsində səhvə, unutqanlığa və yaxud qəsdən olan təhrifə səbəb olurdu, insanların hidayətinin əsil məqsədi təhrif edilən həmin şəriətin vasitəsi ilə məhv olurdu. Amma islamdan sonra, xüsusilə ilahi təlimlərin yazılmasına, keçmiş ilahi mirasların qorunub saxlanmasına, ticarətin genişləndirilməsinə, mədəni-maarif məsələlərinin geniş səviyyədə yayılmasına dair bu müqəddəs dinin təkidi bu problemi aradan qaldırdı.

Bunu da qeyd edək ki, İslamdan əvvəlki bəzi şəriət hökmləri müəyyən zamana məxsus idi. Misal üçün, yəhudilərə qadağan edilən bəzi şeylər onların tənbeh edilməsi məqsədi güdürdü və İsa peyğəmbərin göndərilməsi ilə bu qadağalar aradan qaldırıldı.[4]

Bu məsələdən müstəsna olmayan İslam dini də 23 il ərzində və tədrici olaraq təkmilləşdirilmiş, kamala yetmişdir. Bu zaman ərzində hökmlərdən bəziləri, o cümlədən şərabın və qumarın haram olması, zinaya görə verilən cəza və s. tədrici olaraq bəyan olunmuşdur. Təməttö həcc əməlləri Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih)-in axırıncı həccində – yəni hicrətin 10-cu (besətin 23-cü) ilində təlim verilərək icra mərhələsinə qoyulmuşdu. Bəzi digər hökmlər də, o cümlədən Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih)-lə pıçıltı ilə danışan zaman sədəqə verməyin hökmü nəsx edilib qüvvədən düşmüşdür.[5]

Heç bir siyasətçi və hikmət sahibi üçün məxfi deyildir ki, bir ümmət və xalqın uzun müddət qaynayıb-qarışdığı, ünsiyyətdə olduğu və əvvəlki nəsillərdən sinəbəsinə sonrakı nəsillərə nəql etdirdiyi təfəkkür tərzi və rəftarların ləğv və islah edilməsi bir gündə həyata keçə bilən bir iş deyildir, xüsusilə onlara cahiliyyət təəssübləri hakim olsa.

Bəli, Peyğəmbəri-Əkrəm (səlləllahu əleyhi və alih) bu ilahi təlimləri bir dəfəyə: “Qədr” gecəsində, yaxud merac gecəsində əxz etməyə qadir idi. Amma onları qəbul etmək üçün kifayət qədər əqlə, ruhi qüdrətə və  bacarığa malik olmayanlar bu təlimlərin hamısını bir dəfəyə öyrənib istifadə edə bilməzdilər. (Hətta imam Əli (əleyhis-salam) da bidətləri aradan qaldırmaq məqamına gələndə bu çətinliklə qarşılaşırdı; ümmətin islah olunması qüdrəti və fürsəti artıq əldən getmişdi.) Bu problem Peyğəmbər-Əkrəm (səlləllahu əleyhi və alih)-in şərafətli ömrünün axırlarına qədər davam etdi. Quranın kamil olmasına baxmayaraq, onun hər bir incəliklərinə qədər təfsir və bəyan edilməsi camaatın düşüncə səviyyəsində və ya gündəlik qarşıya çıxan məsələlər sırasında deyildi.

Buna görə də həqiqi islam təlimləri Peyğəmbərin geniş sinəsində əmanət qoyulmuşdu ki, camaatın mürşidi olsun, ilahi hökmləri və maarifi bəyan etsin. Bu məsələ o həzrətdən sair imamlara nəql olunmuşdur. Məsum imamlar da var-qüvvələri ilə səy edirdilər ki, layiqli şagirdlər yetişdirib ümməti elə tərbiyə etsinlər ki, zühur əsrinə qədər və tarixin axarlarında kitab və sünnətə müraciət etməklə Peyğəmbərin və məsum imamların (əleyhimus-salam) təlimlərini, rəftar və davranışlarını əldə edib, özlərinin elmi, fikri, ideoloji, əxlaqi və şəri ehtiyaclarını təmin edə bilsinlər. Xüsusilə əsl vəhy mənbəyi olan Quran indiyə qədər hər növ dəyişiklik və təhrifdən amanda qalmışdır və bu kitab saxta hədisləri ayırd etmək üçün bir gözəl bir meyar ola bilər.

Şiə alimlərinin elmi davranışı sübut edir ki, bu din kamil bir dindir və qiyamət gününə qədər bəşərin maddi və mənəvi ehtiyaclarını cavablandıra bilər. Əgər düşmənlər maneçilik törətməsə, bu din haqq-ədaləti, sülh, səfa-səmimiyyəti dünya səviyyəsində bərqərar edə bilər. Baxmayaraq ki, ilahi vədəyə əsasən, düşmənlər maneçilikdən heç vaxt əl çəkməyəcəklər, nəhayət dünya səviyyəli xilaskarın qüdrətli əlləri ilə məhv ediləcəklər və yer üzü haqq ədalətlə dolacaqdır.

Mənbələr:

1. Sübhani, Cəfər, “İlahiyyat”, 3-cü cild, səh. 22-64, 225, 485-528

2. Şirvani, Əli, “Əqaid dərsləri”, səh. 128, 161-165

3. Misbah Yəzdi, Məhəmməd Təqi, “Əqaid təlimləri”, 1-2-ci cild, dərs 29, 31, 35

4. Misbah Yəzdi, Məhəmməd Təqi, “Yol və yol tanımaq”, 4-cü cild, səh. 1-55, 5-ci cild, səh. 13-56, 177-189

5. Mütəhhəri, Mürtəza, “Xatəmiyyət”, səh. 37-63, 99, 143-163



[1] Şirvani, Əli, “Əqaid təlimləri”, səh. 128, “Üsuli kafi”dən nəqlən

[2] Yenə orada; "Biharul-ənvar"dan nəqlən, 18-ci cild, səh. 205, hədis 36

[3] “Şura” surəsi, ayə: 7

[4] “Ali-İmran” surəsi, ayə: 50; “Nisa”, surəsi, ayə: 160-161

[5] “Mücarilə” surəsi, ayə: 12 və 13, “Nur” surəsi, ayə: 3, “Bəqərə” surəsi, ayə: 143-150

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Namaz qurtardıqdan sonra əlləri möhürə çəkib sonra əli üzə sürtmək müstəhəb sayılır?
    2549 بیشتر بدانیم 2013/12/16
    Müstəhəbdir insan namazdan sonra namazın təqibin yəni zikr, dua və quran oxusun.[1] Bu təqiblərdən biri də odur ki, rəvayətlərdə ona sifariş olunmuşdur, səcdə yerinə əl çəkib (o əşyalar ki, onların üzərinə səcdə etmək düzgündür) sonra üzünə çəksin, əlbətdə o cür ki rəvayətlərdə onlara işarə olunmuşdur: Rəvayətlərdən ...
  • Mümkündürsə, yeddilik təşkil edən behiştlər barədə izah verin.
    3521 Qədim kəlam 2012/07/22
    Rəvayət və təfsir mənbələrində Darus-səlam, Darul-cəlal, Cənnətul-mə’va, Cənnətul-xuld, Cənnətu-ədn, Cənnətu-firdovs, Cənnətu-nəim behişt üçün qeyd olunan yeddi addır. Əlbəttə, bəzi alimlər inanır ki, bu adların hamısı elə bir dənə behiştə aid edilir və bu adların hər biri behiştin mərtəbələrindən birini göstərir. Çünki Cənnəti-ədn dedikdə məqsəd daimi iqamətgah olan ...
  • Özünü müdafiə edərkən insanın başqasını yaralamasının və ya qətlə yetirməsinin şəri hökmü nədir?
    337 Nizamlar hüquq və əhkam 2019/06/12
    Cəmiyyətin ayrı-ayrı fərdləri arasında baş verən ixtilaflarda tərəflərdən heç birinin qarşı tərəfə fiziki güc işlətmək, yaxud savaşmaq haqqı yoxdur.[1] İslam nəzərindən ixtilafların həll edilməsinin və haqqın öz sahibinə qaytarılmasının yeganə yolu xeyirxah insanlara, yaxud islam qazisinin məhkəməsinə müraciət etməkdir. Buna görə də əgər bir ...
  • Qızım bir il bundan qabaq evləndiyi ərindən ayrıldı. Bu haqda əri ya onun ailəsi tərəfindən heç bir təklif verimədi və boşanmaqdan da danışmadılar? Qızımın başqa bir şəxslə evlənməsi haramdırmı?
    2617 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/03/11
    Həzrət Ayətullah əl- uzma Sistaninin (muddə- zilluhul- ali) dəftəri: Əri ilə əlaqə yaratmaq üçüç Həzrət Ayətullahın vəkillərindən birinə müraciət edin. Əgər yaşamaq istəmirsə və boşamırsa da, onu boşamaq üçün, vəkil bizə məlumat versin. Həzrət Ayətullah əl- uzma Məkarim Şirazinin (muddə- zilluhul- ali) dəftəri:
  • Христианлыгда тәһрифин сәбәбләри нәдир?
    3497 Təzə kəlam 2009/11/10
    Һәзрәт Иса (ә) Аллаһын изни илә гејб оландан сонра онун тәлимләри јахын тәрәфдарлары (һәвариләр) тәрәфиндән тәблиғ едилмәјә башлады. Сонралар бу вәзифә христианлығын баниси кими танынан Полосун васитәсилә давам етдирилди. Өзү әввәл јәһуди олуб, сонрадан христианлығы сечән бу шәхс бундан габаг јени динә мөтәгид ...
  • İslam dini elm və dinin uzlaşmamasını necə həll edir?
    5899 Təzə kəlam 2011/06/27
    Elm və dinin uzlaşmaması mövzusu zristianlıqdan İslam dininə daxil olan bir mövzudur. Müqəddəs İslam dinində bu məsələnin həlli üçün aşağıdakı qeydlərə diqqət yetirmək lazımdır. 1.     Dindən hər hansı bir nəticəni almaq üçün ilkin ...
  • Tarixi- Təbəri etibarlıdırmı?
    6350 تاريخ بزرگان 2011/12/25
    1.             Tarixi ya rəvayi (hədisi) bir mənbənin mötəbər olması, onda olan hər şeyin yüz faiz doğru və düz olması mənasında deyil. Tarixi- Təbəri də bu qaydadan istisna olunmayıb. Bundan əlavə, yuxarıda qeyd olunan xəbər şiə mənbələrində yoxdur. 2.             Ravilərin bəzisi, bu xəbəri rəvayət edəni yəni ...
  • Deyilir: Əgər niyyət pak olsa bəsdir və dua və ziyarətə daha ehtiyac yoxdur; bu doğrudurmu?
    5296 Əməli əxlaq 2010/11/10
    Bu şeytanın insanları dua, ziyarət və digər əməllərdən uzaqlaşdırmaq üçün olan bir hiyləsidir, çünki dua və təvəssül imamların vasitəsi və Allahın bir başa olan əmri ilə insanların öhdəsinə qoymuşdur. İnsanlara nümunə və qəlblərinin saf olmasına dualar səbəb olub məsum imamlarla daha çox əlaqə yaratmağa səbəb olmuşdur. Bütün ...
  • Үсулиддиндә әдаләтдән мәгсәд нәдир?
    4375 Qədim kəlam 2010/09/29
    Кәлам елминдә әдаләт бәһси ҝениш мәнада арашдырылыр вә тәриф олунур. Амма, алимләр арасында (хүсусилә, имамијјә илә мөтәзилә) әдаләт бәһсиндә ән чох ихтилафлы мәсәлә һәр бир шәхсә мүкафат вә ҹәза верилмәсиндә онун һаггынын нәзәрә алынмасы зәрурәтидир.Әшаирә мәзһәбиндән оланлар әдаләт бәһсиндә бу нәзәријјәни ...
  • Ümumiyyətlə İmamların məqamı Peyğəmbərlərdən üstündür?
    8429 Qədim kəlam 2011/12/25
    İmamların elm cəhətdən Peyğəmbərlərə üstün olması barəsində bir çox rəvayətlərdə bəhs olunmuşdur və onun da əsl dəlili İmamların (ə) islam Peyğəmbəriylə bir nur olmalıdır; o həzrət bütün Peyğəmbərlərdən üstündür, İmamların elmi də o bir mənbədən götürülmüşdür, bunun üçün də bütün Peyğəmbərlərdən üstün sayılacaqdırlar. Bunu da qeyd edək insanın mələklərə ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    105889 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    80741 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    58540 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    41240 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    31331 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    23892 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • islam sözünün mənası Ali- imran surəsinin 19- cu ayəsinə əsasən nədir?
    22462 Təzə kəlam 2010/12/07
    İslam sözü lüğətdə "Allahın" müqabilində kamil surətdə təslim olmaq" deməkdir. Yəni heç bir qeyd və şərt olmadan ilahi qanunlara tabe olmaq. Din deyəndə isə "bəşəriyyətin bütün hallarda (ictimai və fərdi) ilahi qanunlara əsaslanması və Allahla insanların rabitəsi" başa düşülür. Bu səbəbdəndə bütün əsrlərdə peyğəmbərləri qəbul etmək onların gətirdiyi dinə (qeyd- ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    22228 Əxlaq fəlsəfəsi 2012/03/11
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    20765 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/08/09
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • Dünyanın ilk yaranmasını təşkil edən maddə nədir, Quran və hədislərin bu mövzuda nəzəri nədir?
    20384 Qədim kəlam 2011/02/15
    Təbiət şünas alimlərinin bu mövzuda olan dəqiq nəzəriyyələri budur ki, varlığın ilk maddəsini təşkil edən ünsürlar bunu isbat edir ki, əslində fəzada dağılmış "sedyom"- ların təşkil olmasıyla yaranmışdır. Bu maddə uzun zamanlardan təqribiylə 13 milyard il şiddətli partlayış nəticəsində, hissələr və qismətlərə bölünmüşdür, günəş, ulduzlar, göy (səma) yer və...özlərinə məxsus ...