Baxanların
3376
İnternetə qoyma tarixi: 2011/02/14
Sualın xülasəsi
Din vahiddir yoxsa çoxlu?
Sual
Din vahiddir yoxsa çoxlu?
Qısa cavab

Əgər dindən məqsəd, Allah tərəfindən nazil olub və peyğəmbərlər (ə) vasitəsi ilə camaata çatdırılan əqaid, əxlaq və qanunlar toplusu olarsa, bu halda din vahid bir şeydir və dinlərin fərqi zaman və məkanların tələbinə əsasən fərdi və tayfa xüsusiyyətlərinə uyğun olaraq cüzi göstərişlərdə dəyişilir.

Əgər dindən məqsəd, dünyadakı mövcud dinlər olarsa, bu günkü dünyada müxtəlif və çoxlu dinlərin olmasında heç şəkk yoxdur. Bu müxtəlif dinlərdə, baxmayaraq ki, həqiqətlərin bəzisi müşahidə olunur, amma həqiqi tövhid və həqiqətin kamil forması yalnız islamda görünə və tapıla bilər.

Ətreaflı cavab

Cavabı əldə etmək üçün bəzi məsələləri (dinin həqiqəti, dinin məna ya mərhələləri, həqiqi din, islam sabit din, şəriət və məzhəblərin ixtilafının səbəbi Quran və səmavi kitablar kimi) açıqlamaq lazımdır.

A). Dinin həqiqəti:

Dinin lüğəvi mənası, bağlamaq,xuzu, itaət, tabeçilik, təslim və mükafatdır. Amma onun istilahi mənası, insanların tərbiyəsi və insan cəmiyyətinin işlərini idarə üçün olan, əqaid, əxlaq və qanun- qayda toplusudur.

B). Quranda dinin mənaları:

Quran ayələrində din iki yerdə işlədilmişdir:

  1. Haqq və batil olmasından asılı olmayaraq, qeybi qüdrətə olan bütün etiqadlar:

«"لکم دینکم و لی دین"»

2. İlahi dinlərə məxsusdur:

«"ان الدین عندالله الاسلام"»

C). Dinin mərhələ və dərəcələri:

Bu mövzuda bizim dinin ikinci istifadəsinə olan diqqətimiz, ilahi dinlərə məxsus və müxtəlif mərhələ və dərəcələri var:

1.     Nəfsul- əmri din: İnsanların nicata doğru hidayəti üçün olan ilahi elm və rəbbani iradədə olan, nəfsul- əmri dindir.

2.     Mürsəl din: Uca Allah tərəfindən insanların hidayətə doğru hidayəti üçün ilahi elçilər vasitəsi ilə göndərilənlər, mürsəl dini təşkil edir.

Nəfsul- əmri din vahiddir:

Çünki insanların zahirdə tamamilə bir- birindən fərqlənməsinə baxmayaraq, vahid gövhərləri var. Nəfsul- əmri din həmin müştərək gövhərə aiddir.

Mürsəl din çoxludur:

Dinlərin tarixi həqiqəti, tarixin dediyinə əsasən, mürsəl dinlərin sayının ilahi elçilərin sayı qədər olduğuna şahiddir. Burada elçidən məqsəd, şəriət sahibi və onu çatdırmağa əmr olunan peyğəmbərdir.[1]

3.     Həqiqi din:

4.     din insan cəmiyyətinin işlərini idarə etmək və insanları tərbiyə etmək üçün, qanunların cəmiyyətin həqiqi ehtiyacı və onun cəmiyyətin dəyişikliyi ilə və onun insanın fitrəti və gövhəri ilə uyğunluğu onun haqq olmasının ölçüsüdür.

Deməli, yalnız insanı və dünyanı yaradan kəs, insan və dünya və bunların bir- birinə bağlılığı barəsində tam biliyə malik ola bilər. bunun nəticəsi də budur ki, insana rəhbərlik və hidayətinə qadirdir. Bu girişlə məlum olur ki, haqq din o dindir ki, onun əqaid, əxlaq və qayda- qanunları Allah tərəfindən nazil olubdur. Batil din isə o dindir ki, Allahdan qeyrisi tərəfindən düzəlib və qoyulubdur.[2]

5.     İslam sabit din:

Qurani kərimdə ilahi din islam adıyla qeyd olub və onun sabitliyi və həmişəliyinə sübutlar gətirilmişdir.

Dinin sabitliyinə gətirilən ilk dəlil, dinin faili mənbəyinə əsaslanır. Bu dəlil iki ayəni bir- birinə əlavə etməklə əldə olur. birinci ayə ali imran surəsindədir ki buyurur:

«"ان الدین عندالله الاسلام"»[3]

Yəni haqq qarşısında təslim və itaət Allah yanında rəsmi tanınan yeganə dindir. İkinci ayə nəhl surəsindədir ki, buyurur:

«"ما عندکم ینفد و ما عندالله باق"»[4]

Yəni sizdə olan (dünya malı) tüknər, Allah dərgahında olan (axirət nemətləri) isə əbədidir.

Bu iki ayədən isyifadə olunan arqumentlərin xülasəsi budur ki, islam Allah yanındadır. Allah yanında olan şey, əbədidir. Deməli islam əbədidir.

İkinci arqument, dini qəbul edən mənbə olan insanın fitrətinə əsaslanır. Belə ki, islam insan fitrətinin tərbiyəsi və çiçəklənməsi üçün nazil olubdur. İnsanın fitrəti sabit və dəyişilməzdir. Deməli insanların fitrətini tərbiyə etmək üçün tənzimlənən din sabit və müştərək olacaq.

Qurani- kərim bu barədə buyurur:

«"فاقم وجهک للدین حنیفاً فطرت الله التی فطر الناس علیها لاتبدیل لخلق الله"»[5]

Yəni (ya rəsulun) batildən tapınaraq üzünü Allahın fitri olaraq xilqətinə heç bir dəyişiklik ola bilməz.

Allah, bütün ulul- əzm peyğəmbərlərin tövsiyə etdiyi və bütün ilahi dinlərin qəbul etdiyi vahid din barəsində belə buyurur:

«"شرع لکم من الدین ما وصی به نوحاً و الذی اوحینا الیک و ما و صینا به ابراهیم و موسی و عیسی ان اقیموا الدین و لا تتفرقوا فیه کبر علی المشرکین ما تدعوهم الیه الله یجتبی الیه من یشاء و یهدی الیه من ینیب»[6]

Yəni, (ya peyğəmbər!) Allah: "Dinini doğru- dürüst tutun, onda ayrılığa düşməyin!"- deyə Nuha tövsiyə etdiyi ki, sənə vəhy buyurduğunu, İbrahimə, Musaya və İsaya tövsiyə etdiyini dində sizin üçün də qanuni etdi. Sənin dəvət etdiyin (tövhid dini) müşriklərə ağır gəldi. Allah istədiyi kimsəni özünə (peyğəmbər )seçər və tövbə edib ona tərəf qayıdan kimsəni də doğru yola yönəldər.[7]

6.     Şəriətlərin ixtilafı və məzhəblərin nəsx olmas:

7.     İlahi dinin vəhdət və sabitçiliyinin nəticəsi budur ki, heç vaxt dinin əsli olan islamda ilahi dinlərin heç bir fər


8.     q


9.     i yoxdur, əksinə fərqlər məzhəb və şəriətlərdədir. Çünki dinin əsli olan, tövhid, vəhy, peyğəmbərlik, ismət, imamət, ədalət, bərzəx, qiyamət və bunun kimi olan işlər, insanın özünün ilahi fitrətinə əsasən, öz gərəkət, hədəf və yolunu onunla möhkəmlədən ümumi yolladır. Amma cüzi və əməli göstərişlər, müxtəlif zaman və məkanların tələbi ilə, insanların fərdi və tayfa xüsusiyyətləri və insanın təbii və maddi cəhətləri ilə uyğun dəyişilirlər.

10.   Qurani- kərimdə əsas mövzu usuli- din ya onun ümumi yolları olan yerdə, peyğəmbərlərin bir- birini təsdiqləməsindən söz gedir.

«"مصدقاً لمابین یدیه من الکتاب و مهیمنا علیه"»[8]

Quran özündən əvvəlki kitabı (bütün ilahi kitabları) təsdiq edən və onu qoruyandır.

Amma danışıq mövzusunun dinin cüzi furuları olduğuna görə, sözümüz müxtəliflik, dəyişiklik, təfsir və nəsx barəsindədir.

«"لکل جعلنا منکم شرعة و منهاجاً"»[9]

Hər bir ümmət üçün xüsusi bir şəriət və üslub qərar vermişik.

Müxtəlif şəriətlər, fərqli yollardırlar ki, onların hər biri, ümmətlərin istedadı və onların peyğəmbər və övliyaların məqam və ləyaqətinə uyğunluqla formalaşırlar. Onların kəsrəti, ya əsrlər boyu bir- birinin ardınca zühur edən, vahid həqiqətin müxtəlif formalarına göstərmək cəhətdəndir, ya da dəqiq açıqlama ilə desək, bəşərin düşüncə dərəcəsinin o möhkəm əsasla münasib olması ilədir.

Çünki ilahi vəhy vahid bir ipdir ki, onun bir tərəfi insanların əlində və onun o biri tərəfi isə Allahın yanındadır. İnsan bu yolda nə qədər irəliləyə bilsə, daha üstün bir idraka yetişə bilər. Yuxarı idrak aşağı idrakı inkar etmədən və ya aşağı idrak yuxarı dərəcələri görməyə mane olmadan.

Bu həmin ilahi ipdir ki, Allah ona sarılmağı əmr etmişdir.

«"و اعتصموا بحبل الله جمیعاً ولاتفرقوا"»[10]

Yəni hamılıqla Allahın ipinə (dininə, Qurana) möhkəm sarılın və (firqələrə bölünüb bir- birinizdən) ayrılmayın.

Bu ipin dərəcələri, insanlar arasında işlədilən kəlmə və hərflərdən başlanır və

«"دنی فتدلی فکان قاب قوسین او ادنی"»

"dəna fətədəlla fəkanı qabə qəvsəyni əv ədna"[11] dərəcəsinə qədər davam edir.

Ona görə də, insanların ən kamili olan, peyğəmbərlərin sonuncusu öz zühuru ilə bu dərəcəni fəth etməyi müjdə verib, bu yolun dərəcələrinin gətirdiyi şəriətlərin nəsx və ya dəyişiklik və təfsirin dəyişilməsi sona çatır. Bu peyğəmbərlərin şəriətini çatdırmaqla , son kitab nazil olur:

«"الیوم اکملت لکم دینکم و اتمت علیکم نعمتی و رضیت لکم الاسلام دیناً"»[12]

Yəni, bu gün dinimizi sizin üçün kamil etdim, sizə olan nemətimi tamaladım və sizin üçün din olaraq islamı bəyənib seçdim.[13]

6. Quran və səmavi kitablar:

Quranı təsdiq etmək, üstünlük və əzəmətlə birgə olan digər peyğəmbərlərin kitablarına nisbət, onlara qarşı ən böyük xidməti etmişdir.

Şiənin məşhur fəqihi, mərhum Kaşiful-qita bu barədə buyurur: Əgər islam peyğəmbəri (s) və Quran olmasaydı, Məsihilik və Yəhudiliyin heç vaxt adı qalmazdı.[14] Çünki təhrif olmuş tövrat və incil Allahı Yəqubla üz- üzə qoyur və peyğəmbərləri şərab içən tanıtdırır və ismətli qadınlara ittihamlar edir. Onlar heç vaxt davam gətirə bilməzlər.

Qurani- kərim tövhidi yaymaqla yanaşı, bütün peyğəmbərləri ittihamlardan təmizlədi və İbrahim Xəlil və digər peyğəmbərləri izzət və əzəmətlə təriflədi və həzrət Məryəmi (s) paklıqla vəsf etdi və onun barəsində buyurdu:

«"ان الله اصطفاکِ و طهرکِ و اصطفاکِ علی نساء العالمین"»[15]

Yəni həqiqətən Allah səni seçmiş, (eyiblərdən) təmizləmiş və aləmlərin qadınlarından üstün tutmuşdur.[16]


[1] - Dinin digər mərhələlərindən xəbərdarlıq və daha çox mütaliə etmək üçün, müraciət edin: İctihadın kəlami əsasları, Hədəvi Mehdi, səh 383- 389

[2] - Cavadi Amuli, Abdulla, Şəriət mərifət güzgüsündə, səh 111- 112 xülasə ilə.

[3] - Ali- imran surəsi, ayə 19

[4] - Nəhl surəsi, ayə 96

[5] - Rum surəsi, ayə 30

[6] - Şura surəsi, ayə 13

[7] - Şəriət mərifət güzgüsündə, səh 118 ta 120 xülasə ilə

[8] - Maidə surəsi, ayə 48

[9] - Maidə suaəsi, ayə 48

[10] - Ali- imran surəsi, ayə 103

[11] - Nəcm surəsi, ayə 8- 9

[12] - Maidə surəsi, ayə 3

[13] - Şəriət mərifət güzgüsündə, səh 118 ta 120 xülasə ilə.

[14] - Kəşful- qita, Cihad kitabı, səh 391

[15] - Ali- imran surəsi, ayə 42

[16] - Şəriət mərifət güzgüsündə, səh 122- 123

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • O hansı ayədir ki, nazil olarkən onu 70 min mələk müşayiət edirdi?
    3482 Təfsir 2012/02/07
    Rəvayətlərdə gəlmişdir ki, bu xüsusiyyət Ənam surəsi zikr olunur.İmam Sadiq ə. Bu barədə buyurur: Ənam surəsi bir dəfəyə nazil olmuşdur. 70 min mələk onu müşayiət edirdi. Həzrət Məhəmməd (s) göndərilmişdir. Onu əziz tutun. Allah taalanın adı orada 70 yerdə işlədilmişdir. Camaat bu surənin hansı həqiqətlərinin olduğunu bilsəydilər onu tərk ...
  • Nə üçün İraqa kömək edirik, halbuki özümüzün köməyə daha çox ehtiyacımız vardır və əhali bahalıqdan və qıtlıqdan əziyyət çəkir?
    3070 Siyasət fəlsəfəsi 2011/09/12
    Əvvəla: İran İslam respublikasının başqa İslam ölkələrinə etdiyi kömək maddi kömək deyil, mənəvi köməkdir.İkincisi: Əgər digər İslam ölkələrinə maddi köməklər olunsa da, belə işlərin maddi və mənəvi cəhətdən çoxlu müsbət nəticələri vardır. O cümlədən:a) Maddi təsirləri:Bu kimi işlər ölkə iqtisadiyyatının rövnəqlənməsinə, çiçəklənməsinə səbəb olacaqdır. Çünki iqtisadi inkişafın ...
  • Otaqda bir qızla tənha (tək) qalmağın iradı varmı?
    3251 Əməli əxlaq 2012/02/12
    Dini təlimlərdə insanın günahdan hifz olunması üçün qadağan olunan yerlərdən biri naməhrəm ilə xəlvət etməkdir (tənha qalmaqdır).İblisin həzrət Musaya (ə) vəsiyətində oxuyuruq: Ey Musa! Biganə (yad) qızla xəlvət etmə; çünki, hər kim belə edə mənim dostlarım deyil, mən özüm ona köməkçi olaram.
  • Qurani- kərimdə müsəlman hansı mənanı daşıyır?
    8867 Təfsir 2011/05/30
    Quran terminində, müsəlman Allahın göstərişləri bərabərində tam şəkildə təslim olmaq və hər növ şərik qoşmaqdan kənar olub Allahın birliyini qəbul edib Allahdan başqasını pərəstiş etməmək deməkdir. Buna görə ki, Qurani- kərim həzrət İbrahimi () müsəlman tanıtdırır.Allah yanında həqiqi din İslam dinidir " ان ...
  • Hansı hallarda təyəmmüm almaq olar?
    1439 شرایط انتقال به تیمم 2015/04/16
    İnsan yalnız cənabət qüslü ilə cənabəti özündən götürə bilər. Əlbəttə bəzi hallarda qüslü təyəmmümlə əvəz etmək olar.[1] O hallar aşağıdakılardan ibarətdir: Şəxsin imkanında su olmadıqda. Qüsl üçün kifayət vaxtı olmadıqda, Qüsl almaq onun namazının qəzaya getməsinə səbəb olduqda.
  • Бүтүн ҹәмијјәтләрин еһтијаҹларыны өдәјә биләҹәк бир динин ҝәлмәси неҹә мүмкүндүр?
    3127 Təzə kəlam 2009/06/18
    Бусуалыҹавабландырмаг үчүн бәшәринвәзијјәтивәһалыһаггындафикирләшмәк лазымдыр. Ҝөрәсән, доғурданда тарих бојуинсанда һәр
  • Doğru və aldadıcı sübhdən məqsəd nədir?
    2223 Zaman 2015/04/16
    Doğru və aldadıcı fəcr və ya sübhdən məqsəd fiqhdə və astronomiyada işlədilən terminlərdir. Onlardan məqsəd gecə və gündüzdə müəyyən vaxtları bildirməkdir. Yalançı yaxud aldadıcı sübh məşriq səmtində ağartı və işıqlanmanın əmələ gəlməsinə deyirlər. Bu vaxtda sübh namazın qılmaq olmaz. Doğru və ya sadiq fəcr və sübh çağı ...
  • Гуран, Аллаһын јолладығы сонунҹу мөҹүзәсидир. Гуранын мөҹүзәси һансы шәкилдәдир?
    4354 Quran elmləri 2010/04/22
    Гуранын мөҹүзәси үчүн үч јол бәјан олунуб; сөз мөҹүзәси, мөвзу мөҹүзәси вә Гуранын ҝәтирилмәси.Гуранын сөз ҹәһәтдән мөҹүзәси ики гисимдир:а) Бәлағәт (сөзүн дәрин мәна ...
  • Allahın yadından (zikrindən) qafil olmaqla insanın şeytanla yoldaş olması necə mümkündür?
    2963 Təfsir 2012/04/19
    Sualda qeyd olunan ayənin mənası budur ki, Allahın göstərişlərindən imtina etmək və həyatda Onun zikr və yadından qafil olmağın nəticəsi şeytanla yoldaş və həmsöhbət olmaqdır. Allahın zikr və yadından üz çevirmək kiçik bir günah və səhv deyildir; elə bir mövzudur ki, uzun zaman ərzində kiçik və böyük ...
  • Беһиштдә пак шәраб нә демәкдир?
    3439 Qədim kəlam 2010/04/22
    Әрәб дилиндә “шәраб” сөзү ичмәли, “тәһур” сөзү исә пак вә пакедиҹи мәнасында ишләнир. Гуран ајәләриндән мәлум олур ки, Беһиштдә дадлы вә мүхтәлиф әла кејфијјәтдә пак ичмәли сулар вар. Ајәләрдән бириндә бу мөвзуда “шәрабән тәһура” (пак ички) кәлмәсиндән истифадә олунмушдур. Диҝәр ајәдә бујрур: “Аллаһ-таала ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    103945 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    79129 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    56998 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    39238 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    30308 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • islam sözünün mənası Ali- imran surəsinin 19- cu ayəsinə əsasən nədir?
    22121 Təzə kəlam 2010/12/07
    İslam sözü lüğətdə "Allahın" müqabilində kamil surətdə təslim olmaq" deməkdir. Yəni heç bir qeyd və şərt olmadan ilahi qanunlara tabe olmaq. Din deyəndə isə "bəşəriyyətin bütün hallarda (ictimai və fərdi) ilahi qanunlara əsaslanması və Allahla insanların rabitəsi" başa düşülür. Bu səbəbdəndə bütün əsrlərdə peyğəmbərləri qəbul etmək onların gətirdiyi dinə (qeyd- ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    21513 Əxlaq fəlsəfəsi 2012/03/11
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    20787 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    20025 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/08/09
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • Dünyanın ilk yaranmasını təşkil edən maddə nədir, Quran və hədislərin bu mövzuda nəzəri nədir?
    19876 Qədim kəlam 2011/02/15
    Təbiət şünas alimlərinin bu mövzuda olan dəqiq nəzəriyyələri budur ki, varlığın ilk maddəsini təşkil edən ünsürlar bunu isbat edir ki, əslində fəzada dağılmış "sedyom"- ların təşkil olmasıyla yaranmışdır. Bu maddə uzun zamanlardan təqribiylə 13 milyard il şiddətli partlayış nəticəsində, hissələr və qismətlərə bölünmüşdür, günəş, ulduzlar, göy (səma) yer və...özlərinə məxsus ...