Baxanların
1602
İnternetə qoyma tarixi: 2013/11/25
Sualın xülasəsi
Fariks bazarının şəri hökmü nədir?
Sual
valyuta bazarı sayılan fariks alış-veriş bazarında valyuta, qızıl və buna oxşar şeylərin satış və alışının şəri hökmü nədir?
Qısa cavab
 Fariks bazarı elə bir bazardır ki, orda müxtəlif ölkələrin valyutaları (riyal, dollar, evro, pund, dinar və s..) alış-veriş olur. Bu bazarda bir valyutanı digar bir valyutya alıb satırlar. Bu alverda qayda belədir ki, hər kəs düşünsə ki, bir müddət sonra hansısa bir valyutanın qiyməti qalxacaq, o valyutadan alır və bir müddət sonra baha qiymətə satırlar. Yaxud,bahalaşan valyutanı satır, bir müddət sonra  ucuzlaşandan sonra həmin valyutanı ucuz qiymətə alırlar. Bu yolla da qazınırlar.
 Belə alış-veriş qədim zamanlardan xalq arasında  olub. Belə ki, sərmayəçilər ya özləri birbaşa bu işlə məşğul olmuş, ya da bir nəfəri vəkil tutaraq, onun üçün belə icazə verilmiş, ondan bu alverin yola salınmasını istəmişlər və vəkilə bu işin müqabilində əmək haqqı təyin olunmuş yaxud, pulsuz bu işləri yerinə yetirmişlər. Hərhalda bu işdən gələn zərər və xeyir də sərmayə sahibinin özünə aid olur.
 Belə alış-verişin şəri cəhətdən heç bir iradı yoxdur. Çünki, alver qanunlarının bütün şəraitləri vardır. Bununla belə bu alverin mətnində şəriətlə müxalif olan heç bir şərt də yoxdur. Bəs, şəri cəhətdən bu alver halaldır.
 Amma, bu gün internet səhtfələrindən farks bazarı adı altında gedən bəzi  alış-verişlərin şəri nöqteyi-nəzərdən bəzi iradları vardır ki, bu iradlar belə alverlərin haram və şəri olmamasına aid olur. Bu iradların bəzilərini qeyd edirik:
 1.İnternet bazarında özlərini farks bazarının nümayəndəsi kimi  təqdim edənlərin çoxunun sayt və nişanələrin yalan üstündə qürulmuş və şəxsiyyətlərini müəyyən edən sənədlər yoxdur. Oların bu işdən hədəfləri yalnız, insanları aldatmaq və bu vasitə ilə sərmayəçilərin banklarına daxil olmaq və onların sərmayələrini qarət etməkdir. Belə şirkətlərin dəqiq adları və qeydiyyət yerləri olmadığına görə əldən çıxan sərmayə və pulların da daha geriyə qayıtması və qanuni cəhətdən şikayət etməyə də haqları yoxdur. Bununla da, onlar bütün sərmayələrini əldən vermiş olurlar.
 2.İnternet səhifələrində Farkis bazarında özlərini farkis nümayədənləri kimi təqdim edənlərin bəzilərin n şəxsiyyətləri məlum olsa və internet səhifələrindən sifariş olunmuş alverin sərmayəçi səhifəsində günbəgün elanı olunsa, sərmayəçi də hər şeyin həqiqət olmasını güman etsə də, əslində bu işlərin hamısnın zahiri tamaşadan başqa bir nəticəsi yoxdur. Çünki, onlar sərmayədarın əsl sərmayəsini belə desək, qaçaq yolla başqa bir yolda sərməyə kimi istifadə edirlər. Farkis alverinin bu hissəsi qəti olaraq şəri cəhətdən düzgün sayılmır. Çünki, bu alverda sərmayə sahibinin sifarişinə əməl olunmadaqıdan əlavə digər iradlarla yanaşı əsl hədəfin valyuta alış-veriş kimi şərtinə də əməl olunmur.
 3.İnternet səhifələrində Farkis bazarında özlərini farkis nümayədənləri kimi təqdim edənlərin bəzilərinin şəxsiyyətləri məlum olsa və həqiqətən də alveri yerinə yetirsələr də alver arasında sərmayəçi ilə elə şərtlər irəli sürürlər ki, bu şərtlər şəri cəhətdən haram sayılır. (məsələn, şərt qoyurlar ki, alevr arasında əgər valyuta alış-verişi olması müəyyən bir müddətə onun sərmayəsni bankda sələm kimi borc kimi qoysun və ondan fayda götürsünlər) Bu da bağlanmış qərardadın batil olmasına səbəb olur. Çünki, alverin qərardadında haram iş şərt kimi qoyulmuşdur.  Beləliklə, bu şətrlə işlənən bazarda işləmək özü haramdır.  
 Beləliklə, internet səhifələrində işlənən farkis alveri əgər alver şəraitinin bütün şərtlərinə əməl edərlərsə, yəni, həm bank nümayəndəsinin şəxsiyyəti dəqiq məlum olsa, həm yəqinlik hasil olsa ki, sərmayənin sərmayə sahibinin razılaşdığı mövzular və yollarla istifadəsi olacaq, həmçinin, bütün ölkə qanunlarına əməl və əsl sərmayənin girişi və çıxışı düzgün qanunlara əsasında olarsa, bu yolda bağlanmış qərardadlar da şəri cəhətdən doğru və halal sayılır.
 Qeyd etmək yerinə düşər ki, İran İslam Respublikasının Mərkəzi bankında da farkis alış-verişi olur. Bu mərkəzdə bütün şəri qanunların tam icra olunmasını nəzərə alaraq, onların alış-verişlərindən iştirak etməyin heç bir maneəsi yoxdur.[1]
 Əlavələr:
  Təqlid edilən müctehidlərin bu sual haqqında nəzərləri bundan ibarətdir:[2]
 Həzrət ayətullah-üzma Xamneyi (Allah hifz etsin!):
  Eyni növdən olmayan valyutaların alış-verişi qanuni cəhətdən manesi olmasa, manesi yoxdur. Ondan ələ gələn gəlir də halaldır. Amma nümayəndələr tərəfində sərmayəçilərin sərmayəsinə etibar vermək, əgər sərmayəni işlədənlərə borc ünvanı ilə verilərsə, təbii olaraq bu müamilədə gəlirdə də nəzərdə var – belə olan halda alış-verişin bu yolla sərmayəni işlədənlərə etibar etməsinin şəri cəhətdən müşkülü var.
 Həzrət ayətullah-üzma Sistani (Allah hifz etsin!):
 Həzrət ayətullah belə alış-verişlərə daxil olmağa icazə vermirlər.
  Həzrət ayətullah-üzma Safi Gülpayqani  (Allah hifz etsin!):
 Belə alış-verişin bazarlarda zahiri şəkildə olması,  həqiqəti olmamasına görə elə alverlarin şəri cəhətdən səhih deyildir.
 Həzrət ayətullah-üzma Məkarim Şirazi (Allah hifz etsin!):
 Farkis bazarının şəri alış-veriş şəraiti olmadığına görə bu alver düzgün deyildir.
 

[1] İran İslam Respublikasnın Mərkəzi Bankının mütəxəssis nümayəndəsi höccətül-islam doktor Seyyid Abbas Musəviyan ilə bu haqda telefon danışıqları olmuşdur.
[2] Sualın cavabları İslamQuest saytının əməkdaşlarının vasitəsi ilə, ayətullah üzma Sistani, Məkarim Şirazi, Safi Gülpayqani, Nuri Həmədani həzrətlərinin şəri suallara cavab idarələrindən alınıb.
Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • İnsan banka qoyduğu pula düşən xüms məbləğini özü üçün yaşayış məskəni (ev) ala bilərmi?
    2749 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/09/12
    Möhtərəm istifadəçinin sualına cavab verməzdən öncə demək lazımdır ki, Ayətullah əl-üzma Xameneinin nəzərinə əsasən qazanc mənfəətindən banka qoyulmuş pul əgər illik həyat və məişət xərclərini təmin etmək üçün olsa, xüms ilinin başında ona xüms düşür. Amma əgər banka qoyulmuş bu pul zəruri həyat vəsaitləri almaq, lazım və zəruri ehtiyacları təmin ...
  • Nə üçün Allah- Taala bütün insanları müsəlman yaratmayıb?
    3339 Qədim kəlam 2011/05/05
    Allah- Taala insanı Allahpərəst, Allah tanıyan və zəkalı yaratmışdır. Həmçinin doğru yola yönəlməsi üçün Peyğəmbərlər göndərmişdir. Deməli, Allah Taala heç kəsi kafir, yəhudi, xristian yaratmamışdır. İnsan özü öz ixtiyarından sui istifadə edərək yolunu azır və müxtəlif adlara şamil olur. Peyğəmbərimiz (s) buyurmuşdur: "Hər bir insan pak sifətlə Allahpərəst yaradılır. ...
  • İmam Əli (əleyhis-salam)-a “Əbu Turab” künyəsi nə üçün və kim tərəfindən verilmişdir?
    5258 تاريخ بزرگان 2012/04/09
    Əli (əleyhis-salam)-ın mübarək adları, ləqəbləri və künyələri çoxdur və bunlar hədis kitablarında qeyd olunmuşdur. O həzrətin künyələrindən biri “Əbu Turab”dır. Peyğəmbər-əkrəm (səlləllahu əleyhi və alih) bir gün imam Əlini məscidə toz-torpaqlı halda gördükdə bu adı ona vermişdir.[1] Rəvayətdə deyilir ki, bir nəfər ...
  • “Aşura” ziyarətində Əhli-beyt (əleyhimus-salam) düşmənlərinə yüz dəfə lənət oxumaq, habelə İmam Hüseyn (əleyhis-salam)-a yüz dəfə salam göndərməyin necəliyinin sənədi
    3318 Məsumların (Əleyhimussəlam) sirəsi 2012/02/13
    “Aşura” ziyarətinin axırında imam Hüseyn (əleyhis-salam)-a yüz dəfə salam göndərmək və onun düşmənlərini yüz dəfə lənətləmək üçün kifayət qədər fürsət olmasa, bu ziyarəti başqa cür də oxumaq və onun savabını qazanmaq olar. İmam Hadi (əleyhis-salam)-dan  belə nəql olunur: “Hər kəs Aşura ziyarətinin (Əhli-beytin düşmənlərinə) lənətə şamil ...
  • Modern dünyada dinin yol göstərməsi necə təsəvvür olunur?
    3163 Təzə kəlam 2011/06/12
    "Din" kəlməsi bütün dinlərə istər səmavi olsun istərsə də olmasın, təhrif olmuş olsun və yaxud təhrif olmamış (İslam) olsun, şamil olur. Bizim əqidəmiz budur ki, İslam dini yalnız buna malikdir ki, bütün dövr və əsrlərdə müsbət yol göstərməyə malikdir; Çünki İslam bütün dinlərin sonuncusu və ən kamil İlahi ...
  • Vəhdəti-vücudda məqsəd nədir?
    7107 İslam fəlsəfəsi 2010/01/25
    Arif və filosofların vəhdəti-vücudda məqsədi bütöv varlıq aləminin Allah olması deyil. Çünki bu bütövün həqiqi varlığı və vəhdəti yoxdur. Məqsəd Allahın digər varlıqlarla birgələşməsi (eyniləşməsi) də deyil. Çünki birgələşmək (yəni iki şeyin öz əşyalığını və ikiliyini əldən verərək yeni bir ...
  • Əgər hazırkı məsihi dini təhrif olunubsa və Allah onları kafir hesab edirsə, bəs nə üçün onlara şəfa verir və onlara diqqət yetirir?
    3088 Qədim kəlam 2012/01/19
    Allahın bəzi məsihilərə şəfa verməsi və diqqət yetirməsinin səbəbi Onun rəhmaniyyət və feyzinin ümumu olmasıdır. Bu rəhmət və feyz bütün insanlara şamil olur, nəticədə ilahi nemətlərdən bəhrələnmək sayəsində səadət və iman yolunu seçir, ilahi mərifət və kamala nail olurlar. Çünki Allah-taala insanları azad yaradır, ixtiyarlarına müəyyən imkanlar verməklə onları sınaqdan ...
  • Гуранда Аллаһын мәкриндән мәгсәд нәдир?
    3687 Təfsir 2010/03/13
    “Мәкр” сөзү лүғәтдә, истәр јахшы, истәрсә дә пис мәнада тәдбир вә чарә тапмаға дејилир. Һәмин сәбәбдән Гурандан да мәкр сөзү “ҝүнаһ”ла сифәтләнмишдир. “Илаһи мәкр: Гуранда чох ајәләрдә “ мәкр” сөзү Аллаһ-таалаја нисбәт верилмишдир. Бүтүн бунларын ...
  • Mələkut mələkləri ilə cəbərut mələkləri arasında fərq nədədir?
    5046 Qədim kəlam 2014/05/20
    Mələklərin mələkut və cəbərut dəstəsinə bölünməsi mövzusunda bir neçə məsələni nəzərə almaq lazımdır: 1.Məlaik sözünün əsli ərəbcədən mələk sözündən olub iqtidar və bir şeyə tam əhatə tapmasına deiyilir. Həmçinin, mələkut və cəbərut sözü sözün mübaliğə mənasındadır. Mələkut, mülk sözünün mübaliğə mənasını çatdırır.[1] Cəbərut isə ...
  • Əgər bir şəxs təhqiq etmədən öz mərcəi təqlidini seçmişdirsə, indi onun vəzifəsi nədir?
    2960 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    İnsan ilk addımda lazımdır ki, şəriət hökümləri kitabındakı, müctəhidin təyin edilməsi üçün müəyyən hökümlər əsasında,[1] təhqiq edib ələm müctəhidi tanısın. Ələm müctəhidi təyin etdikdən sonra ondan təqlid etməlidir. Bunun üçün də əgər təqlid şəriət qanunları əsasında olmazsa düzgün deyildir.[2] Başqa sözlə desək, əgər bu yollarla ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    106030 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    80850 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    58632 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    41365 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    31423 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    24174 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • islam sözünün mənası Ali- imran surəsinin 19- cu ayəsinə əsasən nədir?
    22493 Təzə kəlam 2010/12/07
    İslam sözü lüğətdə "Allahın" müqabilində kamil surətdə təslim olmaq" deməkdir. Yəni heç bir qeyd və şərt olmadan ilahi qanunlara tabe olmaq. Din deyəndə isə "bəşəriyyətin bütün hallarda (ictimai və fərdi) ilahi qanunlara əsaslanması və Allahla insanların rabitəsi" başa düşülür. Bu səbəbdəndə bütün əsrlərdə peyğəmbərləri qəbul etmək onların gətirdiyi dinə (qeyd- ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    22260 Əxlaq fəlsəfəsi 2012/03/11
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    20822 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/08/09
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • Dünyanın ilk yaranmasını təşkil edən maddə nədir, Quran və hədislərin bu mövzuda nəzəri nədir?
    20413 Qədim kəlam 2011/02/15
    Təbiət şünas alimlərinin bu mövzuda olan dəqiq nəzəriyyələri budur ki, varlığın ilk maddəsini təşkil edən ünsürlar bunu isbat edir ki, əslində fəzada dağılmış "sedyom"- ların təşkil olmasıyla yaranmışdır. Bu maddə uzun zamanlardan təqribiylə 13 milyard il şiddətli partlayış nəticəsində, hissələr və qismətlərə bölünmüşdür, günəş, ulduzlar, göy (səma) yer və...özlərinə məxsus ...