Baxanların
8714
İnternetə qoyma tarixi: 2011/06/27
Sualın xülasəsi
Bir qadının qanun çərçivəsində ərinin qarşısında olan vəzifəsini açıqlayın və deyin ki, kişi hansı işlərdə qadını məğlub edə bilər.
Sual
Qadının ərinin qarşısında qanuni vəzifəsi nədir?
Qısa cavab

Möhkəm bir ailə həyatı davamlı və minnətsiz məhəbbətdən, dostluqdan, geniş təşəkkürdən, bir- birlərinə səmimi rəftardan və bir- birlərinin hüququna riayət etməkdən ibarətdir. Müqəddəs İslam dini ailələri kiçik bir ictimaiyyət sayaraq onların möhkəm və davamlı olması üçün hər iki tərəf üçün müəyyən qanunlar nəzərdə tutulmuşdur. Çünki, Allah Taala bütün hüquqlar üçün müəyyən vəzifələr də təyin etmişdir. Sualı nəzərə alaraq qadının qadınların şəri baxımdan ərlərinin müqabilində olan vəzifələrini və kişilərin qadınlarının üzərində olan hüquqlarını aşağıda qeyd edirik:

1). Kişinin ailə başçılığını qəbul etmək:

Əgər ailədə hər hansı bir problem yaranarsa nəhayət onu kişi həll etməlidir. Əlbəttə kişinin bu hüququ ona bundan sui istifadə etməyə icazə vermir. Əksinə kişi bütün çətinliklərin müqabilində öz səbrini və gözəl əxlaqını əldən verməməlidir.

2). Qadın kişinin müqabilində daha təmkinli olmalıdır:

Qadın öz ərinin bütün cinsi və şəhvət istəklərini fiziki və pisixi hazırlığını nəzərə alaraq sözsüz adəməlidir. Əgər qadının xüsusi bir problemi olarsa (Heyz, xəstəlik və sair) bu məsələdə üzürlü hesab olunur.

3). Qadın kişinin harada məskunlaşdığını nəzərə almayaraq ona tabe olaraq onunla getməlidir.

Əgər kişi bu məsələ qadına seçim ixtiyarı verərsə, kişinin məskunlaşdığı yer qadının iffətinə xələl gətirərsə, qadının ictimai imicinə xələl gətirərsə, qadına fiziki və psixi təsir göstərərsə bu zaman qadın ixtiyar sahibidir. Kişinin bu vəziyyətdə onu məcbur etmək hüququ yoxdur.

4). Evdən çıxmaq və evə kimisə dəvət etmək məsələsində kişinin icazəsinin şərt olması:

Qadın bu məsələdə bir- başa kişinin ixtiyarındadır və ondan icazəsiz heç bir addım ata bilməz. Amma əgər dini vəzifəsini yerinə yetirmək üçün və ya (məsələn: həccə getmək və sair) həkimə getmək üçün ərindən icazə alması qalması onun canına, iffətinə və şərafətinə xələl gətirərsə, qadın evi ərindən icazəsiz tərk edə bilər.

5). Qadın işləmək istədiyi kollektiv üçün ərindən icazə almalıdır.

Əgər kişi icazə verməsə qadının işləmək hüququ yoxdur.

Ətreaflı cavab

Allah- Taala qadın və kişini elə yaratmışdır ki, onların biri olmasa nə müdavimət nə də bəşəriyyətin sağ qalması mümkündür. Əgər onların ikisindən biri olmasa onların heç birinin ehtiyacları ödənilmiş olmur. Hətta belə olan halda dini və pisixi təkamülün baş verməsi, istər fərdi və ya ictimai mümkün deyil. Elə bil ki, bu iki varlıq bir kamil vücudu təşkil edir. Əgər bunların ikisindən biri olmazsa təkamülün olması mümkün deyildir.[1]

Allah- Taala qadının və kişinin yaradılışında hüquq və vəzifə baxımından elə fərqlər təyin etmişdir ki, onlar öz təkamülünü əldə edə bilər.[2] Bundan əlavə psixi və fiziki fərqlərlə onları bir ailədə müştərək həyat sürərək dünya və axirət səadətinə çatmağa sövq etmişdir. Bir sözlə İlahinin qadınla kişi arasında yaratdığı fərq, onların müştərək həyatda yaşayıb təkamülə çatmasına xidmət edir. Onlar bu fərqlərlə bir- birinin ehtiyacını ödəyir və dünya və axirət evlərini abad edirlər.

Kişi və qadının hüququ və vəzifəsi üç baxışdan: Fiqh,[3] Əxlaq[4] və hüquq[5] anlamlarından din alimlərinin geniş mövzusu olmuşdur. Bu mətində əsas sual qadının ərinin müqabilində dini vəzifəsi barəsindədir. Bu yerdə əxlaq da psixologiya baxımından hüquq və vəzifə sayıldığı üçün onu da qeyd edirik.[6]

Bunu da qeyd edək ki, qadının fiqh elmi baxımından ərinin qarşısında olan vəzifəsi hüquq elmi baxımından olan vəzifəsi ilə elə də fərqli deyildir. Amma biz burada qadının əxlaq və hüquq baxımından olan vəzifələrini xülasə şəkildə qeyd edəcəyik.

Qadının əxlaq baxımından ərinin qarşısında olan vəzifəsi:

Qadının əxlaq baxımından olan vəzifəsini hədislərə istinad edərək iki dəstəyə bölmək olar. Yəni kişinin ailədə olan dəyəri və əhəmiyyəti və qadının onun müqabilində ki vəzifəsi.

1). Kişinin ailədə olan dəyəri və əhəmiyyəti:

A). Peyğəmbərimiz (s) buyurmişdur: Əgər Allah Taaladan başqasına səcdə etmək icazəsi olsaydı, əmr edərdim qadınlar ərlərinə səcdə etsinlər.

B). Kşinin qadının üzərində olan haqqı bütün haqlardan üstündür.

S). Qadının cihadı kişinin zəhmətlərinə səbr etməkdir.

Q). Qadının kişini əsəbləşdirmək hüququ yoxdur. Belə olarsa kişi ondan bezər.

V). Kişi qadınından narazı olarsa, qadının əməlləri qəbul deyildir.

C). Əgər qadın ərinin qiymətini bilməsə onun üçün savab yazımaz.[7]

2). Qadının əxlaq baxımından ərinin müqabilində olan vəzifəsi:

A). Əgər qadın ərindən başqasına meyilli olarsa Allahın yanında zinakar sayılır.

B). Qadın hətta dəvənin üstündə də olsa belə öz ərinin ehtiyaclarını ödəməlidir. Qadın gecə və gündüz ərinin ehtiyaclarını ödəməyə hazır olmalıdır. Olmasa mələklərin lənətinə düçar olacaqdır.

V). Qadın ərinin icazəsi olmadan müstəhəbb oruc tuta bilməz. Əlbəttə bunu misal olaraq qeyd etdik. Ümumiyyətlə kişinin razılığı olmada qadın müstəhəb əməllər edə bilməz.

Q). Qadının namazının uzun olması kişinin ehtiyaclarının ödənməsinə mane olarsa savabı azalar.

S). Qadın ərinin icazəsi olmadan sədəqə verə bilməz.

H). Əgər qadın ərinin icazəsi olmadan evdən çölə çıxarsa mələklər ona lənət yağdırır.[8]

X). Əgər qadın ərindən başqası üçün bəzənib ətirlənərsə, onun ibadətləri qəbul olmaz.[9]

Qadının hüquq və qanun baxımından vəzifəsi:

Qadının hüquq və qanun baxımından olan vəzifəsi iki cəhətdən araşdırılacaq.

Birincisi kişinin və qadının müştərək hüquqları və vəzifələri, ikincisi isə qadının xüsusi vəzifəsidir.

A). Müştərək vəzifələr:

1. Gözəl rəftar: Kişinin və qadının ümdə vəzifələrindən biri budur ki, ailədə xoş əxlaq, xoş rəftar və gülərüz olsunlar. Belə ki, ailədə pis rəftar etmək və əsəbilik yaxşı nəticə vermir. Əlbəttə kiminsə şəri və qeyri problemi varsa eybi yoxdur. (məsələn, psixi çatışmamazlıq, ruhi xəstə və sair)

2). Həmkarlıq: Kişi və qadın gərək ailənin bütün işlərində, xüsusən ailənin xoşbəxtçiliyini təmin edən işlərdə bir- birləri ilə məsləhətləşməli və həmkarlıq etməlidirlər. həmkarlığın ümdə şərtlərindən biri də budur ki, bu həmkarlıq zamana, məkana və el arasında olan lazımi adətlərə uyğun olmalıdır. Məsələn: Əgər el arasında evdarlıq, uşaq saxlamaq, ona süd vermək qadının və işləyib evə qazanc gətirmək isə kişinin öhdəsindədirsə bu zaman onu sevə- sevə minnətsiz yerinə yetirməlidirlər.

3). Uşağın tərbiyə olunması: Kişi və qadın hər ikisi uşağın tərbiyə olunmasında məsuliyyət daşıyırlar. Onlar hər bir cəhətdən bu məsələ üçün əllərindən gələni əsirgəməməlidirlər.

4). Sadiqlik və vəfadarlıq: Qadın və kişi ömürlərinin sonuna kimi bir- birlərinə sadiq qalmalı və öz əhdlərinə vəfadar olmalıdırlar.

B). Qadının kişinin müqabilində xüsusi vəzifəsi:

1). Kişinin ailədə olan başçılığın qəbul etməlidir. Əgər ailədə hər hansı bir problemin həli məsələsi irəli gələrsə son sözü kişi deməlidir. Əlbəttə kişi bu vəzifəni hüsnü niyyətlə başa vurmalıdır. Onun bundan sui istifadə etmək haqqı yoxdur. Buna heç bir şəri qanun yol vermir. Bütün işlər İslam dini çərçivəsində olmalıdır.

2). Qadın kişiyə nisbətən təmkinli olmalıdır.[10]

Qadın kişinin bütün şəhvət baxımından olan istəklərinə əgər psixi və fiziki hazırlığı varsa cavab verməlidir Əgər şəri və qeyri baxımdan üzürlü olsa eybi yoxdur.

3). Kişi haranı özünə məskən və yaşayış yeri seçərsə qadında orada yaşamalıdır. Əgər kişi bu məsələdə qadına ixtiyar vermiş olarsa qadın öz məskənini özü seçə bilər. bundan əlavə əgər kişinin seçdiyi məskən qadının ictimai nüfuzuna, iffətinə və cisminə xələl gətirərsə bu zaman o, ixtiyar sahibidir.

4). Qadın evdən bayıra çıxmaq və ya evə kimisə dəvət etmək məsələlərində ərinə itaət etməlidir. Əgər öz şəri vəzifəsini yerinə yetirmək üçün (həccə getmək) evdən xaric olarsa bu zaman ərinin icazəsi lazım deyildir.

Bundan əlavə, əgər evdə qalmaq qadın üçün hər bir cəhətdən zərərli olsa ərindən icazə almadan evi tərk edərək bayıra çıxa bilər.

5). Hər hansı bir kollektiv və ya müəssisədə işləmək üçün ərinin icazəsi əsas çərtdir.

Bura kimi qadının və kişinin məsuliyyəti qısa şəkildə izah edildi. Bundan sonrakı mövzumuzu kişinin ailədə olan məsuliyyətini izah edəcəyik.

Kişilərin qadınların müqabilində olan vəzifələri:

Kişinin qadının müqabilində olan vəzifəsi iki cəhətdən, əxlaq və hüquq baxımından izah açıqlanacaqdır.

A). Kişinin əxlaq baxımından vəzifəsi hədislərdə belə bəyan edilmişdir.

Qadınlarla yaxşı rəftar etməyin dəyəri:

a). Qadınları sevmək Peyğəmbərin əxlaqıdır.[11]

2). Qadınlara eşqini bildirmək və onlara qarşı məhəbbətini biruzə vermək onların heç vaxt yadından çıxmır.

3). Qadınların səhfini bağışlamaq və üz vurmamaq.

4). Qadınlarla xoş rəftar etmək və onlarla səmimi olmaq.

5). Allah yanında ən sevimli o kəslərdir ki, öz həyat yoldaşı ilə gözəl rəftar etsin.

6). Ən sevimli kişilər o kəslərdir ki, öz həyat yoldaşlarına çoxlu yaxşılıq edərlər.

7). Kişi Allahdan qorxmalıdır ki, "olmaya öz həyat yoldaşının hüququna riayət etməyə və ona zülm edə".

Əxlaq baxımından vacib nöqtələr:

1). Kişi öz həyat yoldaşına xidmətçi kimi deyil, əksinə xanım kimi baxmalıdır. Ona gül kimi qiymət verməlidir ki, onun iyi və təravəti aradan getməsin. Ondan bacarmadığı işi tələb etməsin.

2). Gündəlik yaşayış üçünlazım olan məişət əşyalarının qadının ixtiyarında qoyulması. Məsələn: İmkan qədər zəmanəyə uyğun elektrik malları, geyim, yemək və sair. bayramlarda isə ona hədiyyə almağı unutmasın.

3). Ailənin mühüm işlərində qadınla məsləhətləşmək ailənin davamına bais olar.

4). Yaxınlıq zamanı bütün etika normalarına riayət etmək.

B). Hüquq baxımından olan vəzifələr:

Bu vəzifədə iki hissəyə müştərək və xüsusi vəfifələrə bölünür. Birinci hissə qadının və kişinin müştərək hüquqlarıdır.

Kişinin qadının üzərində xüsusi olan vəzifəsi və hüququ:

A). Qadının bütün gündəlik tələbatı kişinin öhdəsində olmalıdır.

1). Zamana və məkana uyğun olaraq gündəlik yeyinti mallarının hazırlanması.

2). Zamana və məkana uyğun olaraq geyim əşyalarının hazırlanması.

3). Zamana və məkana uyğun olaraq bəzək əşyalarının hazırlanması.

4). Zamana və məkana uyğun olaraq yaşayış yerinin (ev), hazırlanması.

5). Ev əşyalarının və məişət əşyalarının kişi tərəfindən hazırlanması.

6). Əgər zaman və şərait tələb edərsə evdə xidmətçinin olması.

7). Qadının bütün xəstəliklərinin dəvası üçün lazım olan hər bir şey kişinin öhdəsindədir.[12]

B). Kişinin qadınla yaxınlıq zamanı öhdəsinə düşən vəzifə:

Bu mövzuda qanun susaraq öz yerini gözəl rəftara və əxlaqa verir.

Amma müctəhidlər bu məsələyə iki primadan yanaşırlar.

1)- Qadının kişinin üzərində olan vəzifəsi budur ki, əgər qadın bakirə olarsa toydan sonra kişi gərək onun yanında yeddi gün qalsın. Əgər cavan qız uşağıdırsa yeddi gün deyl, üç gün qalmalıdır. Əgər kişinin ondan başqa üç arvadı varsa dörd gündən bir dəfə onun yanında qalmalıdır. Yəni hər gün bir arvadın yanında qalsın.[13]

2)- Cinsi yaxınlıq: Kişinin dörd ayda bir dəfə öz xanımı ilə yaxınlıq etmək hüququ var. bu qadının hüququndan sayılmır.



[1] - Cüzveyi hüquqe zən dər İslam, 209- cu iclas, 2096- cı səhifə. Ustad Misbah Yəzdi.

[2] - Bəqərə surəsi, ayə 233, Nisa surəsi, ayə 4, Nəhl surəsi, ayə 72- 21.

[3] - Fəqihlər və məracelər, nigah və kəbin haqqında yazılmış kitablarda öz nəzərlərini bildirmişdirlər.

[4] - Verilmiş sualların əxlaq nöqteyi nəzərindən verilmiş cavabları İmamların (ə) hədislərindən yığılmışdır. Hilət- əl müttəqin. 4- cü bab, 6- cı fəsil, qadının və kişinin hüquqları mövzusundan.

[5] - Bu yerdə kişinin və qadının əhkam baxımından olan fərqli hüquqlarına qısa işarə edik:

1). Əxlaq əhkamı əqlə və dinə istinad edilir. Amma ümumi qanunlar müctəhidlər və din mütəxəssisləri tərəfindən yazılır.

2). Əxlaq məsələsi insanın Allahla və başqaları ilə rabitədən aslıdır. Amma qanun məsələsi ictimai məsələdir ki, hamı rtərəfindən icra olunmalıdır.

3). Əxlaqdan əsas hədəf Allaha yaxınlaşmaq və təkamül əldə etməkdir. Amma qanuna əməl etmək asudə və əmniyyəti ictimaiyyətin yaradılması və qorunması deməkdir.

4). Əxlaq məsələsi niyyətə bağlıdır. Amma qanun onun zahirinə əməl etməyi tələb edir.

5). Əxlaqi nöqtələrə əməl etmək müsbət dəyərləndirilir. Amma qanuna riya məqsədi ilə də əməl etməkdir.

6). Əxlaq məsələləri vacib və ya müstəhəbdir. Amma qanuna əməl etmək lazımdır.

7). Əxlaq məsələlərinə diqqət yetirmək insanın istəyi ilədir. Bu yerdə axirət məsələləri də nəzərə almır. Amma qanunda ixtiyar yoxdur gərək əməl edərək ona boyun əyəsən.

Əxlaq fəlsəfəsi kitablarına və Quran maarifi dərsləri silsiləsinə müraciət edin. 177- ci iclas.

[6] - Bu sualda qanun məsələlərində 1112- dən 1117- yə kimi olan qanun məclislərinin maddələrindən istifadə olunub. Qanuni mədəni və qəvanine dadrəsi, hüquqe mədəni kitabı, 4- cü cild, 5- ci səhifə, doktor Hüseyn İmami, və hüquqe xanevade kitabı, 1- ci cild, doktor Həsən səfayi və Əsədullah İmaminin kitablarına istinad edilmişdir.

[7] - Məclisi, hilət- əl müttəqin, 6- cı fəsil, 76- 77- ci səhifələr.

[8] - Müctəhidlərin nəzərinə əsasən qadın ev işlərinə görə ərindən pul ala bilər. Amma bəzi hüquqşunasların bəyanına əsasən bu qanuna ziddir. Ev işlərinin müqabilində qadın kişidən pul ala bilməz. Hüquqi xanevadə kitabı, səfayi və İmami, cild 1, səhifə 162.

[9] - Hilət- əl müttəqin 6- cı fəsil, 76- 79- cu səhifələr.

[10] - Təmkin sözünün ümumi xüsusi mənaları üçün mədəni hüquq kitabına müraciət edin. 173- cü səhifə.

[11] - Ürvətül- vüsqa, mərhum Təbatəbai, Yəzdi, cild 2, nikah kitabı, səhifə 626.

[12] - Bir çox fəqihlər bunu kişinin vəzifəsi kimi qəbul etmirlər. Mədəni hüquq kitabı, 343- cü səhifə.

[13] - Bu nəzər başqa nəzərlərdən məşhurdur. Yenə də ora, səhifə 446.

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    106096 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    80881 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    58666 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    41407 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    31457 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    24267 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • islam sözünün mənası Ali- imran surəsinin 19- cu ayəsinə əsasən nədir?
    22503 Təzə kəlam 2010/12/07
    İslam sözü lüğətdə "Allahın" müqabilində kamil surətdə təslim olmaq" deməkdir. Yəni heç bir qeyd və şərt olmadan ilahi qanunlara tabe olmaq. Din deyəndə isə "bəşəriyyətin bütün hallarda (ictimai və fərdi) ilahi qanunlara əsaslanması və Allahla insanların rabitəsi" başa düşülür. Bu səbəbdəndə bütün əsrlərdə peyğəmbərləri qəbul etmək onların gətirdiyi dinə (qeyd- ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    22304 Əxlaq fəlsəfəsi 2012/03/11
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    20834 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/08/09
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • Dünyanın ilk yaranmasını təşkil edən maddə nədir, Quran və hədislərin bu mövzuda nəzəri nədir?
    20422 Qədim kəlam 2011/02/15
    Təbiət şünas alimlərinin bu mövzuda olan dəqiq nəzəriyyələri budur ki, varlığın ilk maddəsini təşkil edən ünsürlar bunu isbat edir ki, əslində fəzada dağılmış "sedyom"- ların təşkil olmasıyla yaranmışdır. Bu maddə uzun zamanlardan təqribiylə 13 milyard il şiddətli partlayış nəticəsində, hissələr və qismətlərə bölünmüşdür, günəş, ulduzlar, göy (səma) yer və...özlərinə məxsus ...