جستجوی پیشرفته
بازدید
7016
تاریخ بروزرسانی 1393/08/11
 
کد سایت fa12835 کد بایگانی 13258 نمایه آثار وضعی گناهان در زندگی بشر
طبقه بندی موضوعی گناه|گناه و رذائل اخلاقی
خلاصه پرسش
آیا اثر وضعی افعال حرام، برای کسی که اطلاع از حرمت ندارد و مرتکب آن می شود و یا برای دیگرانی که نقشی در گناه نداشته اند، قابل پذیرش است؟
پرسش
با عرض سلام، سؤال بنده در مورد اثر وضعی ارتکاب فعل حرام است. آیا می توان وجود اثر وضعی در اثر ارتکاب حرام را به طور مطلق حتی در جایی که مکلف علم به حرمت ندارد و فعل برای او حلیت ظاهریه دارد و نیز برای فرزندان ستمگران پذیرفت؟ اگر ممکن است جهت مطالعه مبسوط تر اقوال موافقین و مخالفین اثر وضعی مطلق منابعی معرفی کنید.
پاسخ اجمالی

تأثیر گناهان در زندگی انسان، از امور مسلمی است که آیات قرآن و روایات دلالت بر آن دارد، البته توجه به این مسئله ضروری است که محدوده و تأثیر آن، برای تمام افراد یکسان نیست.

 

بیشترین آثار وضعی زیانبار گناهان، دامنگیر افرادی می شود که با اختیار و آگاهی مرتکب آن شوند، اما کسانی که بدون اطلاع از گناه بودن عملی مرتکب آن شده اند و یا کسانی که هیچ نقشی در بروز گناه نداشته بلکه قربانی گناهانی شده اند که اسباب آن را دیگران ایجاد کرده اند، به مقتضای عدالت و حکمت خداوند، نمی توان به صورت مطلق آنان را از رسیدن به  سعادت محروم دانست، بلکه با اندک تلاشی می توان آثار منفی آن گناهان را زدود.

 

در متون دینی و سخنان پیشوایان (ع) راه های جبران بسیاری برای گناهان ذکر شده است، چه رسد به اموری که واقعا گناه نبوده اند.

پاسخ تفصیلی

آثار وضعی گناهان در زندگی افراد از اموری است که در آیات قرآن و روایات از آن سخن گفته شده است. امام صادق (ع) می فرماید: کسی که تصرف در مال یتیم به ستم کند، خداوند فردی را مسلط بر او یا نسلش می سازد که همان ستم را در حق آنان روا دارد، و سپس این آیه را تلاوت کردند ؛   آنان که فرزندانى ناتوان از خود باقى مى‏گذارند و نگران آینده آنها هستند، باید از خدا به ترسند و (در حق یتیمان مردم) درست سخن گویند. [1]   [2]

 

امام رضا (ع) فرمود:   خداوند به یکی از پیامبرانش وحی کرد، رضایتم را در اطاعتم قرار دادم، و اگر از کسی راضی شدم نعمتم را بر او افزون کنم و پایانی برای نعمت من متصور نیست، و از طرفی اگر کسی مورد خشم من قرار گیرد او را لعنت می کنم، و آثار لعنت من تا هفت نسل او را شامل خواهد شد. [3]

 

در مورد انتقال آثار وضعی گناه به نسل های بعد باید دانست که از اعتقادات مذهب امامیه این است که خداوند عادل و حکیم است، و در آیات متعدد قرآن آمده است: "لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى‏"؛ [4] هیچ کس بار گناه دیگرى را بر دوش نمى‏گیرد. با توجه به این سخن، روایاتی که دلالت دارد که گناهان تأثیر خود را حتی برای افرادی که دخالتی هم در آن ندارند می گذارد، چه توجیهی داشته و آیا با عدالت و حکمت خداوند، منافات ندارد!؟

 

برای روشن شدن این مسئله آن را در چند بخش بررسی می کنیم:

 

1. روایاتی که دلالت می کند ستمکاری پدران در نسل آنها تأثیر می گذارد به صورت مطلق نیست، بلکه تنها صورتی را شامل می شود که فرزندان راضی به افعال آنان باشند؛ از این رو رسول خدا (ص) می فرماید: "ر کس کردار قومى را دوست بدارد با آنها در آن اعمال شریک است‏". [5] اما اگر فرزندان از اعمال زشت پدران ب ی زاری جویند و با اراده خود، شریک در ظلم آنان نشوند، و اگر اموال حرامی از گذشتگان وارد زندگی آنان شده است، با برگشت دادن آن اموال به صاحبانش، در صدد جبران برآیند، در این صورت چنین اولادى از مورد این اخبار بیرون خواهد بود؛ زیرا انتقام از آنها خلاف عدل است.

 

علامه مجلسی (ره) بعد از نقل روایت اشاره شده از امام رضا (ع) می گوید: اشکال شده است گناه فرزندان چیست که تا نسل هفتم پدر، لعنت پروردگار شامل آنان شود؟ جواب می تواند این باشد که این تنها در صورتی است که فرزندان، راضی به افعال پدران باشند، همان گونه که در روایات آمده است که امام مهدی (ع) فرزندان قاتلین امام حسین (ع) را به جهت رضایت آنان به جنایات گذشتگان، می کشد. [6] وی در ادامه می گوید ممکن است مراد از تأثیر در نسل های آینده، آثار دنیایی مثل فقر و گرفتاری ها و ابتلائات دنیایی باشد، چنان که بیشتر فرزندان ستمکاران در دنیا با خواری و ذلت زندگی می کنند. این یکی از مجازاتهایی است که خداوند برای ستمکاران در این دنیا مقرر کرده و علتش آن است که با توجه فطری بودن دوستی فرزندان، احتمال برگشت اثر وضعی ستم به آنان، عاملی بازدارنده از ستم شود و دیگرانی که قصد ستم را دارند نیز با دیدن چنین اثری در فرزندان ستمکاران پیشین، از تصمیم خویش بازگردند. آیه نهم سوره نساء نیز به همین ظرافت اشاره دارد.

 

بنا بر اعتقاد شیعه، ایرادی ندارد که خداوند به دلیل مصالح مهم تری عده ای را – هر چند بیگناه - به سختی بیفکند، در صورتی که زیان دیده، بداند خداوند این ضرر ظاهری را به نحوی جبران خواهد کرد، آنان نیز در نهایت راضی خواهند شد، اضافه بر همه این امور، گرفتاری و مشکلاتی که برای فرزندان ظالمان به وجود می آید، شاید به مصلحت خود آنان نیز باشد؛ زیرا آنان را از ادامه راه پدران ستمکارشان بازخواهد داشت. [7]

 

2. آثار وضعی گناه در فرزندانی که از لقمه حرام و یا از طریق نامشروع به دنیا می آیند نیز از جمله اسباب و مسببات بوده  و علت تامه و غیر قابل تخلف به شمار نمی آید و بسیار دیده شده است که از پدرانی فاسد و مشرک، فرزندانی صالح به وجود آمده اند که نمونه آن را در صحابیانی می بینیم که پدرانشان در سپاه مشرکان بوده و خودشان در رکاب پیامبر(ص) شمشیر می­ زدند و در مقابل فرزندان برخی انبیا و اولیا نیز به کژراهه کشیده شده اند.

 

البته همان گونه که در امور تکوینی آثاری که ایجاد می شود از شدت و ضعف برخوردار است، در امور معنوی و تشریعی نیز چنین است؛ به این معنا که بعضی از اسباب به قدری خطرناک است که فرصت جبران را نیز از آدمی می گیرد، مثل خوردن سم مهلک که اثر وضعی آن هلاکت است. بر خلاف وارد شدن میکروب کوچکی در بدن، که خیلی زود قابل مداوا است، آثار به جا مانده از رفتار گناه آلود نیز چنین است که بسته به اندازه گناه و دانش و اختیار انسان در انجام آن متفاوت می باشد که گاهی آثار گناهی با یک استغفار از بین می رود، و بسا با رحمت خداوند تبدیل به خوبی می شود.

 

3. شخصی که گناهی را بدون آگاهی از گناه بودن آن انجام داده نیز وضعیتی مانند موارد قبلی دارد و به عبارتی گرچه او گناهی را مرتکب نشده که او را از سعادت بازداشته و غضب خدا را بر علیه او برانگیزد، اما محتمل است به دلیل اخطار و هشدار به مردم در مورد نتایج زیانبار یک گناه،برخی آثاری وضعی دامنگیر او شود که خود او و دیگران به این نکته پی ببرند که باید در افزایش دانش خود تلاش نموده تا ناخودآگاه نیز مرتکب رفتار ناپسندی نشوند.

 

البته چنانچه بیان شد، این آثار از شدت و قدرتی برخوردار نیست که موجب خسران ابدی او شود، بلکه در حد یک اخطار و هشدار باقی خواهد ماند.

 

برای مطالعه بیشتر در مورد شبهات مطرح شده، رجوع کنید به:

 

1. سؤال 10604 (سایت: 10444)، نمایه تأثیر لقمه حرام و محیط، در انسان .

 

2. سؤال 10762 (سایت: 10467)، نمایه بروز آثار گناهان در نسل های بعد .

 

3. سؤال 8487 (سایت: 8820)، نمایه فلسفه رنج و گرفتاری کودکان بی گناه .

 

مطالعه کتب و سایت های اسلامی که بحث عدالت خداوند به صورت مفصل در آنها شده است نیز مفید است. [8]

 

 

[1] النساء، 9.

[2] صدوق، محمد بن علی، ثواب الأعمال، ص 234، انتشارات شریف رضی، قم، 1364 ش.

[3] کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج 2، ص 275، دار الکتب الاسلامیة، تهران، 1365 ش.

[4] الأنعام: 164، الاسراء: 15، فاطر: 18،الزمر:7.

[5] طبری، عماد الدین، بشارة المصطفی، ص 74، کتابخانه حیدریه، نجف، 1383 ق.

[6] رجوع نمایید به نمایه 10136 (سایت: 10274) ، کشتار های هنگام ظهور.

[7] مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج 70، ص 341، مؤسسة الوفاء، بیروت، 1404ق.

[8] ر.ک: طیب، سید عبد الحسین، کلم الطیب در تقریر عقاید اسلام، ص 120، کتابخانه اسلام، 1362 ش. عدل الهی مرحوم مطهری مسئله شرور و عدالت خداوند، ص 33،نرم افزار جامع تفاسیر نور، تفسیر آیه 9 سوره نساء.

 

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

درخبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید.

پرسش‌های اتفاقی

  • نظر اسلام در باره جنگ در ماه های حرام چیست؟
    6560 تفسیر 1389/01/18
    بر اساس آیات و روایات ما، اسلام نه تنها جنگ در ماه های حرام(ذى القعده، ذى الحجه، محرم، رجب) را جایز ندانسته بلکه به نحوی سختگیرانه با آن برخورد نموده تا کسی فکر جنگیدن آن ماه ها را در سر نپروراند تا جایی که در آیه مورد سؤال، جنگ در ...
  • اگر بعد از اذان صبح بدون دلیل منی از بدن خارج شود، آیا روزه انسان باطل است؟
    4056 حقوق و احکام 1388/07/01
    اگر بی اختیار منی از او بیرون آید، روزه اش باطل نیست.[1][1] توضیح المسائل مراجع، ج 2 ، ص 897. ...
  • ملاک و معیار این که پیرزن به چه کسی اطلاق می شود چیست؟، آیا سن خاصی دارد؟
    4537 حقوق و احکام 1388/07/25
    مراجع عظام تقلید در احکام حرمت نگاه به نامحرم؛ پیر زن و بچه غیر ممیز را استثنا کرده اند. آنان می گویند:نگاه کردن و دست زدن به بدن پیر زن و بچه غیر ممیّز که خوب و بد را نمى‏فهمد، بدون قصد لذّت، جایز است.[1]ملاک و معیار این که پیرزن ...
  • دلیل تواتر قرآن کریم چیست؟
    1292 علوم قرآنی 1393/03/21
    دلیل تحقق تواتر در قرآن این است که؛ در تمام طبقات نقل، آن قدر تعداد ناقلین زیاد است که احتمال تبانی ناقلان بر کذب منتفی می‌باشد و یقین می‌کنیم که قرآن همین صورت موجود در زمان پیامبر اسلام(ص) وجود داشته است و بر ایشان وحی شده است. همچنین با توجه ...
  • چه دلایل عقلی و نقلی بر استمرار وجود و خلق و آفرینش نسبت به ازل وجود دارد؟
    4983 رابطه واجب و ممکن 1390/11/29
    در این مجادله قدیمی میان متکلمان و فلاسفه، هریک دلایل خاص خود را اعم از دلایل نقلی و عقلی ارائه داده اند که در پاسخ تفصیلی به آن خواهیم پرداخت. اما در مورد این که آیا قول فلاسفه مستلزم کفر و ... است، باید گفت قول به قدم ذاتی مخلوقات و ...
  • آیا امامان معصوم(ع) در قبول مسئولیت امامت مختارند یا مجبور؟
    1555 انسان و اختیار 1393/04/26
    امامان معصوم(ع) همانند ما یک انسان هستند و هر انسانی مختار و صاحب اراده است. بنابراین آنها نیز در افعال خود، اختیار دارند. «قبول منصب امامت» که یک فعل اختیاری است، از این مطلب مستثنا نیست؛ لذا در پذیرش این منصب مجبور نیستند. امامان معصوم(ع) از طرفی علم قطعی به عواقب ...
  • علت شهادت برخی از امامان توسط همسرانشان چیست؟
    2096 امام حسن مجتبی ع 1391/10/20
    بی‌گمان، امامان(ع) برای هدایت مردم زحمات بسیاری را متحمل می‌شدند. در این مسیر، انسان‌های زیادی در اثر موعظه و نصیحت آنان هدایت و تربیت شدند، اما برخی انسان‌ها هدایت‌پذیر نبودند؛ لذا موعظه و هدایت امامان(ع) در آنها اثر نمی‌گذاشت. چنانچه پیامبران و اولیای الهی در طول رسالت خویش با دو ...
  • آیا به آپارتمانی که به ارث رسیده است خمس تعلق می گیرد؟
    4430 حقوق و احکام 1388/08/23
    توجه شما را به استفتائات زیر جلب می کنیم:دفتر حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (مد ظله العالی):اگر واحدهاى ساخته شده را براى استفاده مسکونى خود ساخته باشند و ساکن در آن شوند خمس ندارد و اما اگر براى مثلاً اجاره دادن ساخته‌اند اگر با پولى که متعلق خمس بوده ...
  • آیا جمله «هر روز عاشورا است و هر جا کربلا» روایت و حدیث می‌باشد؟ سند و اعتبار آن در چه حدی است؟
    7366 درایه الحدیث 1386/10/30
    در متون روایی به مدرکی که اثبات نماید این جمله ی « کل یوم عاشوراء و کل ارض کربلاء» حدیثی از معصومان است برخورد نکردیم. ولی این عبارت برداشت درستی از مجموع حادثه کربلا و خط سیر امامت و در بر دارنده ی چندین پیام آموزنده و زیبا است، چون ...
  • آیا قسم خوردن به پیامبر و امامان در ماه رمضان سبب ابطال روزه است؟
    4225 حقوق و احکام 1386/08/13
    قسم خوردن از مبطلات روزه نیست بله اگر با قسم خوردن چیزی را به دروغ به خدا و پیغمبر (ص) و جانشینان آن حضرت عمداً نسبت دهد، ازاین جهت که از مصادیق دروغ بستن به خدا و پیغمبر (ص) و جانشینان پیغمبر (ع) است موجب بطلان روزه می شود.اما قسم ...

پربازدیدترین‌ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    395139 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    162895 حقوق و احکام 1387/12/04
    پاسخ مراجع عظام تقلید نسبت به این سؤال، چنین است: [1] حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (مدظله العالی): اگر ناخن کاشته شده قابل برداشتن نبوده یا ازاله آن مستلزم ضرر و مشقّت باشد و با وجود ناخن ها قدرت بر رساندن رطوبت به پوست دست نباشد، ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    155525 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول 2. داشتن شریعت و دین 3. داشتن کتاب الهی به ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    138863 حقوق و احکام 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری باز ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    138638 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال است.[2] 3. دارای تکلیف و مسئولیت ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    131434 حقوق و احکام 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت باشد یا بی شهوت، با اختیار باشد یا بی اختیار.[1]طبق نظر اکثر فقها رطوبتی که از زنها ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    122813 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را هفده تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    103832 حقوق و احکام 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود.نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ثنای الاهی شروع می شود و امام جمعه در این خطبه ها باید مردم ...
  • آیاتی را از قرآن در اثبات امامت امام علی(ع) بیان فرمائید.
    82964 گوناگون 1386/08/30
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در توضیح آنها در کتب خودشان نقل شده است، می باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی متوسل نشود و چشم را به روی ...
  • فلسفه ی حرمت ازدواج هم زمان با دو خواهر چیست؟
    81574 فقه 1385/12/03
    درشرع مقدس اسلام ازدواج، هم زمان با دو خواهر جایز نیست. لازم به ذکر است اگر ازدواج با دو خواهر یا بیشتر به صورت جمع؛ یعنی دریک زمان نباشد، اشکال ندارد. به بیانی دیگر هرگاه مردی زنی را برای خود عقد کند، تا وقتی که زن در عقد اوست، نمی‏تواند ...

پیوند‌ها

حاضرین در سایت :

8368  نفر