بازدید
21185
آخرین بروزرسانی: 1386/06/20
 
کد سایت fa1469 کد بایگانی 1445 نمایه فلسفه خطبه ی عقد
طبقه بندی موضوعی Ethics|بیشتر بدانیم
خلاصه پرسش
فلسفه ی خطبه عقد را بیان کنید؟
پرسش
ازدواج یعنی رضایت دو طرف. پس خوندن خطبه عقد یعنی چی؟ چرا با گفتن چهار کلمه به هم محرم می شوند ولی بدون آن نمی توانند کاری کنند؟
پاسخ اجمالی

از نظر اسلام ازدواج یک پیمان مقدس برای تشکیل‏ خانواده و بالطبع، اجتماع است و دارای آثار و نتایج ‏بسیارى از جمله: ارضاى غریزه جنسى، تولید و بقاى نسل، تکامل انسان، آرامش و سکون، پاک‏دامنى و عفاف، تحکیم عواطف و بسیارى مواهب دیگر است. برقرارى این پیمان مقدس تنها بر اساس مقررات، قوانین و شرایط خاصی که خداوند متعال معین کرده است، امکان پذیر می باشد. ازجمله ی این شرایط، انشاء خطبه عقد با الفاظ خاص است (که در رساله های عملیه ذکر شده است). پروردگار متعال به عنوان شارع و قانون گذار به این الفاظ ارزش و اعتبار بخشیده و انشاء آنها را به عنوان خطبه ی عقد ، جزء سبب زوجیت بین زن و مرد قرار داده است.

ازدواج به معنای رضایت دو طرف نیست بلکه رضایت طرفین یکی از شروط لازم ازدواج است که باید به همراه دیگر شرایط از جمله انشاء خطبه ی عقد باشد تا ازدواج صحیح شرعی تحقق یابد.

ازدواج از جمله کارهای بزرگی است که نیازمند تعهد و مسؤولیت است و روشن است که عقلا در کارهای بزرگ مثل انجام معاملات بزرگ از عقد استفاده می کنند و به رضایت دو طرف معامله بسنده نمی کنند و صرف رضایت دو طرف را تامین کننده ی تعهد و مسؤولیت مورد نیاز در این گونه امور مهم نمی دانند و معتقدند که تثبیت این تعهدات در قالب عقد، تحقق می یابد.

پاسخ تفصیلی

در ابتدا لازم است اهمیت و آثار ازدواج از منظر اسلام را یادآور شویم:

از نظر اسلام ازدواج یک پیمان مقدس برای تشکیل ‏خانواده و بالطبع، جامعه است و داراى آثار و نتایج ‏بسیاری از جمله: ارضاى غریزه جنسى، تولید و بقاى نسل، تکامل انسان، آرامش و سکون، پاک‏دامنى و عفاف وحفظ دین انسان است.

قرآن مجید، درباره ازدواج می فرماید: "از نشانه هاى او این است که همسرانى از جنس خودتان براى شما آفرید تا در کنار آنان آرامش یابید و در میان شما مودّت و رحمت قرارداد. [1] رسول گرامى اسلام (ص) نیز درباره ازدواج مى فرماید: در اسلام هیچ بنیادى پى ریزى نشده که مانند ازدواج ، محبوب خداى بزرگ باشد. [2]

ازدواج بـه هر دو شـکـل آن (دایـم و مـوقـت) نیازمند عقد است.

«عقد» از نظر لغت‏ به معناى«گره‏» و «گره زدن‏» است و در اصطلاح، رابطه‏اى است میان دو فرد یا دو گروه که ایجاد مى‏شود و براساس آن تعهداتی برای هر یک از طرفین در مقابل دیگری ایجاد می گردد [3] .

قـرآن کـریـم بـا جـمـله (یـا اَیُّهـَا الَّذیـنَ امـَنـُوا اَوْفـُوا بـِالْعـُقـُودِ...) [4] یعنی :"اى کسانى که ایمان آورده‏اید! به پیمانها (و قراردادها) وفا کنید..." عمل به پیمان هاى صحیح و انسانى را بر مؤمنان واجب کرده است.

راه ایجاد هر عقدی انشاء صیغه ی آن است که از الفاظ خاصی تشکیل شده است.

«عقد ازدواج» عبارت است از ایجاد پیوندى مشترک بین زن و شوهر که در سایه آن، حقوق ، تعهدات و مسؤولیت‏هاى دو جانبه پدید مى‏آید.

اما این که چه نیازی به عقد است باید گفت:

عقلا در کارهای بزرگی که نیازمند تعهد و مسؤولیت است مثل انجام معاملات بزرگ از عقد استفاده می کنند و به رضایت دو طرف معامله بسنده نمی کنند و صرف رضایت دو طرف را تامین کننده ی تعهد و مسؤولیت مورد نیاز در این گونه امور مهم نمی دانند و معتقدند که تثبیت این تعهدات در قالب عقد، تحقق می یابد.

از این رو، چون ازدواج امر مهمی است که تعهدآور است باید بر اساس مقررات، قوانین شرایط خاصى باشد . از جمله این شرایط،   انشاء خطبه عقد با الفاظ خاص تعیین شده از طرف خداوند متعال به عنوان شارع مقدس است (که در رساله های عملیه ذکر شده است). [5]  رضایت طرفین نیز اگر چه از شروط لازم آن است اما به تنهایی کافی نیست بلکه باید به همراه دیگر شرایط باشد.

در اهمیت الفاظ   خطبه عقد باید گفت: بعد از آنکه خداوند متعال   انشاء خطبه عقد با الفاظ خاص   (ایـجـاب و قـبـول) را یکی از شرایط ازدواج قرار داده است در حقیقت با این کار این کلمات را از حالت الفاظ خشک و بی روح خارج ساخته و اعتبار و ارزشی که به آنها بخشیده و آنها را به اسباب مقدسی برای ایجاد زوجیت بین دو انسان (زن ومرد) اجنبی و نامحرم تبدیل کرده است. پس خواندن خطبه عقد با شرایط خاص آن (قصد و اراده ازدواج داشتن، و جدی بودن و...) و آن آثار و نتایج مبارکی که به دنبال آن می آید گفتن چهار کلمه معمولی نیست تا کسی بگوید این چهار کلمه چه اثری دارد. بلکه انشاء خطبه ایجاد قسمتی از اسباب عقد نکاح است. و رضایت قلبى دو طـرف ، بـدون صـیـغـه یا ازدواج عملى بدون صیغه یا صیغه کتبى یا اشاره اى کافى نیست. مگر در مورد افرادی که کر یا لال هستند و امکان وکیل گرفتن برای انشاء خطبه عقد را ندارند که در این صورت انشاء با اشاره یا نوشتن صیغه جایگزین انشاء با الفاظ می شود. [6]



[1] (وَ مـِنْ آیـاتـِهِ اَنْ خـَلَقَ لَکـُمْ مـِنْ اَنـْفـُسـِکـُمْ اَزْواجـاً لِتـَسـْکـُنـُوا اِلَیـْهـا وَ جـَعـَلَ بـَیْنَکُمْ مَوَدَّةًوَ رَحْمَةً)، روم، آیه 21.

[2] (ما بُنِىَ بِناءٌ فِى الاِْسْلامِ اَحَبَّ اِلَى اللّهِ عَزَّوَجَلَّ مِنَ التَّزْویجِ)، وسائل الشیعه، ج 20، ص 14.

[3] ر.ک . به : فرهنگ معارف اسلامى ؛ مفردات الفاظ قرآن ، واژه (عقد).

[4] مائده، آیه1.

[5] رجوع کنید به سؤال ۱۲۲۵ (شرایط ازدواج موقت)

[6] تحریر الوسیله، ص 246، (افرادى که لال هستند، با اشاره ، صیغه اجرا مى کنند.)

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    882244 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    544468 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    422826 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    408833 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    385850 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    367847 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    331583 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    312883 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    310584 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    308520 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...