بازدید
8710
آخرین بروزرسانی: 1393/02/07
 
کد سایت fa37426 کد بایگانی 45381 نمایه نقش عایشه در قتل عثمان
طبقه بندی موضوعی تاریخ|امام علی ع و خلفا
خلاصه پرسش
آیا عایشه در قتل عثمان نقش داشته است؟
پرسش
آیا به‌راستی عثمان به فرمان عایشه کشته شد؟
پاسخ اجمالی
قتل عثمان از جمله مسائل مهم تاریخی بوده که حوادث مختلفی را موجب شد؛ از جمله دو جنگ در زمان خلافت امام علی(ع) که به بهانه ریخته شدن خون عثمان بوده است. علاوه بر این، موضع افراد مختلف پیرامون عثمان نیز بحث‌های زیادی را به وجود آورد. بسیاری از افراد مخالف عثمان به صورت مستقیم در قتل او شرکت نداشته‌اند، اما راضی به این امر بوده و قبل و بعد از قتل بر مخالفت و یا قتل عثمان، تأکید می‌کردند.
برخی از افراد نیز تا مرگ عثمان فریاد کشتن او را سر می‌دادند، اما پس از عثمان پرچم خون‌خواهی او را بلند کرده و با پیراهن خونین عثمان، به دنبال منافع خود رفتند و سبب شکل‌گیری جنگ‌هایی شدند.
عایشه که همسر پیامبر اکرم(ص) بود و حرف‌های او در میان عموم مردم پخش می‌شد و تا حدودی تأثیر داشت. بنابر منابع تاریخی، تا زمان مرگ عثمان، علیه او صحبت می‌کرده و مردم را برضدش تحریک می‌کرد، ولی پس از قتل عثمان و به حکومت رسیدن امام علی(ع) فریاد خون‌خواهی عثمان سر داد. در ذیل به بررسی این دو امر می‌پردازیم:
1. جمله معروف عایشه: «اقتلوا نعثلا فقد کفر»(او نعثل را جهت تحقیر به عثمان می‌گفت) از جملات معروفی است که در منابع اهل سنت نقل شده است:
«هنگام محاصره عثمان، عائشه به مکه مسافرت کرد و بعد از آن از مکه خارج شد و مدینه را قصد کرد؛ چون به محل سرف‏ رسید مردى از بنى لیث خویشان مادرش که عبید بن ابى سلمه نام داشت و مادرش ام کلاب بود او را دید. عایشه به او گفت چه خبر دارى؟. گفت: عثمان کشته شد و مردم هشت روز [بدون خلیفه] ماندند. عایشه پرسید بعد از آن، چه شد؟ گفت: مردم به اتفاق با على بیعت کردند. گفت اى کاش! آن بر این فرود مى‏آمد. سپس گفت: مرا به مکه برگردانید. او را به مکه بردند در حالی‌که می‌گفت به خدا عثمان مظلوم کشته شده. به خدا من به خون‌خواهى او قیام خواهم کرد. آن مرد گفت چرا و براى چه؟ به خدا سوگند نخستین کسى که با عثمان مخالفت و ستیز کرد تو بودى.
تو همیشه می‏گفتى: نعثل (عثمان) را بکشید او کافر شده. گفت: مردم از او توبه خواستند و او توبه کرد و بعد از توبه او را کشتند. من گفتم و آنها گفتند و گفته آخر من بهتر از اول است‏».[1] بنابر این، عایشه چنین جمله‌ای گفته بود و از دعوت کنندگان به قتل عثمان بود و بر انتساب این جمله به خود هیچ انکاری نداشت.
همچنین این داستان در منابع شیعه نیز نقل شده است.[2]
2. مخالفت عایشه با امیر المؤمنین علی(ع) از مسلّمات تاریخی بوده و او به همراه طلحه و زبیر به بهانه انتقام عثمان به جنگ امام رفته و جنگ جمل را به وجود آوردند[3] و این‌گونه، یکی از مخالفان سرسخت عثمان تبدیل به خون‌خواه عثمان گردید.
 

[1]. «ثمّ خرجت من مکّة ترید المدینة. فلمّا کانت بسرف لقیها رجل من أخوالها من بنی لیث یقال له عبید بن أبی سلمة، و هو ابن أم کلاب، فقالت له: مهیم؟ قال: قتل عثمان و بقوا ثمانیا. قالت: ثمّ صنعوا ما ذا؟ قال: اجتمعوا على بیعة علیّ. فقالت: لیت هذه انطبقت على هذه إن تمّ الأمر لصاحبک! ردونی ردونی! فانصرفت إلى مکّة و هی تقول: قتل و الله عثمان مظلوما، و الله لأطلبن بدمه! فقال لها: و لم؟ و الله إن أوّل من أمال حرفه لأنت، و لقد کنت تقولین: اقتلوا نعثلا فقد کفر. قالت: إنّهم استتابوه ثمّ قتلوه، و قد قلت و قالوا، و قولی الأخیر خیر من قولی الأول‏ ...»؛ ابن اثیر جزری، علی بن محمد، الکامل فی التاریخ، ج 3، ص 206، بیروت، دار صادر، 1385ق؛ طبری، محمد بن جریر، تاریخ الامم و الملوک(تاریخ طبری)، تحقیق، ابراهیم، محمد أبو الفضل، ج 4، ص 459، بیروت، دار التراث، چاپ دوم، 1387ق.
[2]. ابن الطقطقی، محمد بن علی بن طباطبا، الفخری فی الآداب السلطانیة و الدول الاسلامیة، تحقیق، محمد مایو، عبد القادر، ص 90، بیروت، دار القلم العربی، چاپ اول، 1418ق؛ ابن اعثم کوفی، احمد بن اعثم، الفتوح، تحقیق، شیری، علی، ج 2، ص 90، بیروت، دار الاضواء، 1411ق.
[3]. برای نمونه ر.ک: بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، تحقیق، زکار، سهیل، زرکلی، ریاض، ج 2، ص 222، بیروت، دار الفکر، چاپ اول، 1417ق؛ ابن کثیر دمشقی‏، اسماعیل بن عمر، البدایة و النهایة، ج 7، ص 230، بیروت، دار الفکر، 1407ق.
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    882089 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    544317 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    422734 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    408727 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    385688 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    367796 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    331521 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    312813 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    310385 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    308471 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...