جستجوی پیشرفته
بازدید
465
تاریخ بروزرسانی 1396/08/29
 
کد سایت fa68761 کد بایگانی 84296 نمایه در دعاهایی که با ضمیر جمع انجام می‌شود، منظور چه کسانی هستند
طبقه بندی موضوعی صرف و نحو
خلاصه پرسش
در دعاهای قرآنی که به صورت جمع و با ضمیر متکلم مع‌الغیر آمده، آیا فرد تنها برای خود دعا می‌کند؟، برای جمیع مؤمنان؟، و یا برای نوع بشر؟!
پرسش
با سلام، در دعاهایی؛ مانند «ربنا آتنا فی الدنیا حسنه»، «ربنا لا تزغ قلوبنا»، «اللهم اجعل عواقب امورنا خیرا» و بسیاری دیگر که در آنها از ضمیر جمع استفاده می‌کنیم، منظور دعای ما برای چه کسانی است؟ یعنی هنگام دعا با ضمیر جمع، باید در نظرمان چه جمعی باشند؟ خانواده، جمیع مؤمنان، شیعیان، تمامی نوع بشر، یا مسلمانان؟
پاسخ اجمالی
اخلاق اسلامی اقتضا می‌کند، انسان دیگران را بر خود ترجیح دهد و در روایات اسلامی نیز به این مسئله سفارش شده که: «الجار ثم الدار»؛[1] اول همسایه (دیگران) سپس خودمان.
همچنین در کتاب وسائل الشیعه بابی وجود دارد با عنوان، «اسْتِحْبابِ اخْتِیارِ الْإِنْسانِ الدُّعاءَ لِلْمُؤْمِنِ عَلَى الدُّعاءِ لِنَفْسِه»؛[2] (مستحب بودن ترجیح دعای برای دیگران قبل از دعا برای خود)، که در آن‌جا روایات بسیاری در رابطه با ترجیح دعا برای دیگران، قبل از دعا برای خود آورده است.
از مجموع اینها می‌توان فهمید، دعاهایی که با ضمیر متکلم مع‌الغیر آورده شده، عموماً ناظر به دعا برای عموم مردم، بویژه مؤمنان است، اما گاه با قرائن و شواهد مشخص می‌شود که تنها یک و یا چند فرد و یا تنها یک و یا چند گروه خاص مشمول دعایی می‌شوند که در آن از صیغه متکلم جمع(مع الغیر) استفاده شده است.
مثلاً قرآن کریم می‌فرماید: گروهى از مردم می‌گویند خداوندا! در دنیا به ما (نیکى) عطا فرما، ولى در آخرت بهره‌‏اى ندارند: «فَمِنَ النَّاسِ مَنْ یَقُولُ رَبَّنا آتِنا فِی الدُّنْیا وَ ما لَهُ فِی الْآخِرَةِ مِنْ خَلاقٍ».
این آیه اشاره به خواسته‌‏هاى مردمی دارد که در دعاهایشان از خداوند، جز به مواهب مادى دنیا نظر ندارند، و چیزى غیر از آن‌را از خدا نمی‌خواهند بدیهى است آنها در آخرت از همه چیز بی‌بهره‌‏اند.
این دنیاطلبان معمولاً همه چیز را تنها برای خود می‌خواهند و یا دایره کوچکی از مردم که با او در ارتباطند.
اما در مقابل گروهى می‌گویند پروردگارا، به ما در دنیا (نیکى) عطا کن و در آخرت (نیکى) مرحمت فرما و ما را از عذاب آتش نگاهدار: «وَ مِنْهُمْ مَنْ یَقُولُ رَبَّنا آتِنا فِی الدُّنْیا حَسَنَةً وَ فِی الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَ قِنا عَذابَ النَّارِ».
این گروه دوم هم مواهب مادى دنیا را می‌خواهند و هم مواهب معنوى را، بلکه زندگى دنیا را نیز به عنوان مقدمه تکامل معنوى می‌طلبند و این است منطق اسلام که هم نظر به جسم و ماده دارد و هم جان و معنا، و اولى را زمینه‌‏ساز دومى می‌شمرد و هرگز با انسان‌هاى یک بعدى یعنى آنها که در مادیات غوطه‌‏ورند و براى آن اصالت قائل‌اند، یا کسانى که به کلى از زندگانى دنیا بی‌گانه‌‏اند سازگار نیست.[3]
بر این اساس و چون آنان تزاحمی در نعمات و برکات الهی نمی‌بینند، این دعا را نه تنها برای خود، بلکه برای تمام مؤمنان خواستار شده و حتی از صمیم دل می‌خواهند که غیر مسلمانان نیز از رحمات و برکات خدا بهره‌مند شده و به سمت او رو آورند.
با این وجود در برخی موارد مشخص است که تنها دو یا چند نفر خاص مصداق چنین دعاهایی هستند، مانند آنچه که در دعای حضرت ابراهیم و اسماعیل(ع) آمده است: «رَبَّنا تَقَبَّلْ مِنَّا»،[4] «رَبَّنا وَ اجْعَلْنا مُسْلِمَیْنِ لَک».[5] که واضح است این دعا تنها برای خودشان است، به ویژه آنکه بعد از آن، صیغه مثنای «مسلمَین» وجود دارد.
بنابراین در دعاهایی که به صورت جمع آمده، خانواده، جمیع مؤمنان، مسلمانان و حتی غیر مسلمانانی که امید هدایت آنان است، می‌توانند مورد نظر باشد، البته نه کسانی که در زمره مخالفان اسلام و مسلمانان بوده و در صدد ضربه زدن به مسلمانان و نابودی آیین اسلام هستند.[6]
 

[1]. صدوق، محمد بن على‏، علل الشرائع، ج ‏1، ص 182، قم، کتاب فروشی داوری، چاپ اول، 1385ش.
[2]. شیخ حرّ عاملی، وسائل الشیعة، ج 7، ص 110، قم، مؤسسه آل البیت(ع)، چاپ اول، 1409ق.
[3]. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج‏2، ص 65، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ اول، 1374ش.
[4]. بقره، 127.
[5]. همان، 128.
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

درخبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید.

پرسش‌های اتفاقی

پربازدیدترین‌ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    772120 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    481461 حقوق و احکام 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    340789 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    335808 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    332628 حقوق و احکام 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود.نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ثنای الاهی شروع ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    280662 حقوق و احکام 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد. در هر حال، ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    272349 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را هفده تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    271718 حقوق و احکام 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیاتی را از قرآن در اثبات امامت امام علی(ع) بیان فرمائید.
    270002 گوناگون 1386/08/30
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در توضیح آنها در کتب خودشان نقل شده است، می باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    222702 اخلاق عملی 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...

پیوند‌ها

حاضرین در سایت :

9145  نفر