جستجوی پیشرفته
بازدید
270
تاریخ بروزرسانی 1395/10/05
خلاصه پرسش
با گذشتن بیش از یک هزاره از زمان نزول قرآن و نیز با توجه به معیارهای دانش اصول فقه در مباحث الفاظ از یک طرف و اختلاف موجود در لغت‌شناسان از طرف دیگر، آیا می‌توان به معانی حقیقی یا مجازی کلمات قرآن دست یافت؟
پرسش
سلام؛ با توجه به علم اصول فقه در باب الفاظ، چگونه می‌توان معنای حقیقی یا مجازی کلمات قرآن را دریافت؟ اشکالات و شبهات در این زمینه: 1. معنای حقیقی کلمات مربوط به 1400 سال قبل است و در زمان دگرگونی‌هایی رخ داده است. 2. مراد گوینده در کلام شاید فهمیده شود، ولی از کجا که مراد جدی او این بوده و مثلاً حادثه‌ای مثل شأن نزول دخالتی در فهم آن نداشته باشد؟ 3. اختلاف آرای لغویون فهم آیات را با مشکل مواجه می‌کند؟ لطفاً پاسخی قانع کننده همراه کتاب یا منبعی برای پاسخ به چنین سوالاتی درباره فهم آیات و روایات ارائه فرمایید.
پاسخ اجمالی
در ارتباط با معانی حقیقی الفاظ قرآن، و یا درباره‌ی مراد جدی خداوند از این واژه‌ها - با توجه به این‌که ممکن است معانی الفاظ در گذر زمان دچار تحول و دگرگونی شوند - باید گفت:
1. ملاک در حجیت الفاظ، ظهور و معانی ظاهری آن است؛ نه صراحت و نص. تفاوت میان ظهور و نص این است که در معنای ظاهری احتمال خلاف هم داده می‌شود بر خلاف نص؛ بنابراین اگر لفظی در معنایی ظهور داشت همین مقدار برای حجت بودن کافی است و احتمال خلاف، ضرری به حجیت ظهور نمی‌رساند. آنچه که در این پرسش مطرح شده، در حد احتمال است که ضرری به ظهورات الفاظ قرآن نمی‌رساند.
2. معانی بیشتر الفاظ قرآن روشن است؛ زیرا الفاظی است که در محاورات امروزه نیز در میان عرب زبان‌‌ها به کار می‌رود؛ و هر کس مختصر آشنایی به زبان عربی داشته باشد معانی بسیاری از الفاظ قرآن را متوجه می‌شود؛ از این‌رو مواردی که نیاز به کتاب‌های لغت باشد نسبتاً کمتر است.
3. زمان تألیف بسیاری از کتاب‌‌های لغوی، تاریخی، تفسیری، و نیز روایاتی که به توضیح و تشریح الفاظ قرآن پرداخته‌‌اند، نزدیک به زمان نزول قرآن بوده؛ از این‌رو کسی که به ترجمه و تفسیر قرآن می‌پردازد، باید به این کتاب‌‌ها مراجعه کند تا معنای حقیقی الفاظ قرآن را به دست آورد.
با توجه به این نکته، پاسخ شبهه دیگر که شاید مراد جدی خداوند همین معانی ظاهری نباشد و شاید حادثه‌ای مثل شأن نزول، دخالتی در فهم آن داشته باشد؟ نیز روشن می‌شود؛ زیرا ترجمه و تفسیر قرآن باید پس از مراجعه به کتاب‌‌های تاریخی، تفسیری، لغوی و نیز روایاتی که در تفسیر و شأن نزول قرآن وارد شده است، صورت گیرد؛ پس از مراجعه به این کتاب‌‌ها، اگر چیزی که مخالف معانی ظاهری پیدا نشد، بر اساس اصل عقلایی باید گفت همین معانی ظاهری، مراد جدی است؛ زیرا اصل در سخنان فرد حکیم، بر جدی بودن مراد است، مگر آن‌که خلاف آن اثبات شود.
4. در غالب موارد، اختلاف لغویون تا حدی نیست که در معنای آیات، تأثیر دگرگون کننده‌ای بگذارد و در موارد اندک نیز با توجه به دیگر آیات و نیز روایات و نقل‌‌های تفسیر کننده، می‌توان یکی از معانی لغوی را ترجیح داد.[1]
برای اطلاع بیشتر به کتاب‌هایی که در زمینه علم اصول فقه نگاشته شده مراجعه نمایید؛ مانند: مبانی کلامی اجتهاد، تألیف استاد مهدی هادوی تهرانی؛ شرح اصول فقه و شرح رسائل، تألیف استاد علی محمدی.
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

درخبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید.

پرسش‌های اتفاقی

  • اوّل وقت نماز عصر چه زمانی است؟
    36348 زمان 1386/11/11
    اوّل وقت نماز عصر، همان ابتدای وقت فضیلت نماز عصر است که پس از وقت مخصوص نماز ظهر است. ...
  • آیا شرکت در همه برنامه های یک مدرسه سکولار لازم است؟
    2984 ورزش 1389/10/26
    دفتر حضرت آیت الله العظمی سیستانی (مد ظله العالی):اصل حضور در چنین اماکن محل احتیاط است.دفتر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی (مد ظله العالی):در فرض سوال چنانچه با رعایت موازین شرعی و حجاب اسلامی باشد اشکالی ندارد.دفتر حضرت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی (مد ظله العالی):اصل ...
  • آیا حضرت فاطمه بعد از ظهور امام زمان (عج) رجعت خواهند کرد؟
    8987 گوناگون 1391/03/09
    حدیثی در منابع روایی وجود دارد که حکایت از رجعت حضرت زهرا (س) بعد از ظهور امام زمان (عج) دارد. داستان رجعت آن حضرت در ضمن روایتی طولانی که در پرسش مفضل از امام صادق (ع) مطرح شده، آمده است: مفضل می گوید از امام صادق (ع) ...
  • آیا ائمه (ع) برای اثبات امامتشان به إعجاز و کرامات استدلال کرده اند؟
    4518 تعیین امام 1387/11/12
    اعجاز به معناى خرق عادت است که از طرفى مقرون به تحدى است و از طرف دیگر، مطابق ادعایى است که از سوى صاحب اعجاز صورت گرفته است. خرق عادت یعنى برخلاف عملکرد معهود قوانین طبیعى، امرى رخ دهد. خارق عادت بودن اعجاز به معناى ...
  • چگونه می توان لذت را از شهوت تشخیص داد؟
    14490 معیار شناسی (دین و اخلاق) 1387/12/05
    با توجه به این که ملاک حلیّت در موضوعات، متوقف بر مصداق لذت بودن در مقابل مصداق شهوت بودن نیست و نیز توجه به این نکته که همان گونه که تمام مصادیق شهوت دارای یک حکم نیستند، تمام مصادیق لذت نیز دارای حکم واحدی نیستند؛ بلکه زیر مجموعه این دو ...
  • در تفسیر تسنیم به مقام ثبوت قرآن و مقام اثبات آن اشاره شده است. تفاوت این دو مقام چیست؟
    5427 شیعه و قرآن 1389/06/29
    مقام ثبوت قرآن، به معنای حجیت نفسی خود قرآن است که این کتاب مقدس بر اساس آن، در واقع و به خودی خود حجت به شمار می آید، اما مقام اثبات قرآن بدان معنا است که علاوه بر این حجیت نفسی، قرآن کریم این قابلیت را دارد که اثبات ...
  • چرا فرزند چهارم امام علی و حضرت زهرا فراموش شده است و کسی از رشادت های ایشان در روز عاشورا و پس از آن سخنی به میان نمی آورد؟
    6390 اهل بیت و یاران 1390/06/24
    1. اعلام روز تولد و یا وفات شخصیت های بزرگ جنبه نمادین داشته، و این به معنای بی اعتنایی نسبت به دیگر بزرگان و زحمات آنها نیست.2. حضرت زینب دارای شخصیت ممتاز و منحصر به فردی بوده که خطبه ...
  • نماز خوف چگونه خوانده می‌شود؟
    12016 گوناگون 1392/01/26
    1. نماز خوف، از نمازهایی است که به تصریح قرآن مجید در یکی از غزوات تشریع شده است که این غزوه در سال چهارم[1] یا پنجم و یا ششم[2] هجرت بوده و این نماز با کیفیت مخصوصی خوانده می‌شود. در ...
  • منظور از نباتات چیست؟
    8084 تفسیر 1393/02/11
    به هر چیزی که از زمین می‌روید و رشد و نمو دارد، نبات گفته می‌شود. «النَّبْتُ و النَّبَاتُ: ما یخرج من الأرض من النَّامِیات، سواء کان له ساق کالشجر، أو لم یکن له ساق کالنَّجْم، لکن اختَصَّ فی التَّعارُف بما لا ساقَ له، بل قد اختصَّ عند العامَّة ...
  • آیا آوازخوانی و خوانندگی زنان، حرام است؟
    3845 موسیقی حلال و حرام 1392/05/02
    به طور کلی هر نوع خوانندگى و نوازندگى که انسان را از خداوند متعال و معنویات و فضائل اخلاقى دور نموده و به سمت بى‌بندوبارى، بیهودگى و گناه و شهوت‌رانی سوق دهد، لهوى و حرام مى‌باشد. و در فرض سؤال، با توجه به اینکه این امور معمولاً خالی ...

پربازدیدترین‌ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    736246 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    468536 حقوق و احکام 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    327600 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    319564 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    308133 حقوق و احکام 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود.نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ثنای الاهی شروع ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    273821 حقوق و احکام 1387/12/04
    پاسخ مراجع عظام تقلید نسبت به این سؤال، چنین است: [1] حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (مدظله العالی): اگر ناخن کاشته شده قابل برداشتن نبوده یا ازاله آن مستلزم ضرر و مشقّت باشد ...
  • آیاتی را از قرآن در اثبات امامت امام علی(ع) بیان فرمائید.
    260260 گوناگون 1386/08/30
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در توضیح آنها در کتب خودشان نقل شده است، می باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    259240 حقوق و احکام 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    256363 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را هفده تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    200218 اخلاق عملی 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...

پیوند‌ها

حاضرین در سایت :

7414  نفر