بازدید
1378
آخرین بروزرسانی: 1396/08/14
خلاصه پرسش
عدالت راویان چگونه برای عالمان رجالی محرز می‌شود و چگونه می‌توان به گفته‌های آنان اعتماد کرد؟
پرسش
برای علمای رجال حدیث مثل نجاشی، چگونه عدالت افراد مشخص می‌شود که ما از او تبعیت می‌کنیم؟ همچنین چه کسی خود رجال‌نویسان را تأیید می‌کند؟
پاسخ اجمالی
ابتدا باید گفت که در علم رجال، دو بحث مقدماتی مطرح می‌شود: اول؛ ادله کسانی که دانش رجال را دانش مورد نیاز می‌دانند. دوم؛ ادله افرادی که خود را نیازمند به دانش رجال نمی‌بینند.
از جمله دلائل گروه اول این است که با توجه به آیات[1] و روایات، تنها خبر ثقه (انسان مورد اعتماد و راستگو) حجت است، اگر چه آن خبر، خبر واحد باشد، و سخن اندیشمندان رجالی ثقه، که ثقه بودن راوی‌ای را تأیید و معیّن می‌کنند، از باب خبر ثقه حجیت دارد و با مشخص نشدن راوی ثقه از غیر ثقه که علم رجال عهده‌دار آن است، رجوع به ثقات که در روایات به آن اشاره شده است، وجهی ندارد.[2]
در مقابل؛ کسانی که نیاز به علم رجال را برای استفاده از روایات لازم نمی‌دانند، چنین اشکال کرده‌اند که: راهی برای اثبات عدالت و وثاقت راوی وجود ندارد؛ چرا که عدالت و وثاقت راوی تنها با رجوع به کتاب‌های عالمان رجالی دانسته می‌شود و آنان نیز از کتاب‌های گذشتگان خودشان و نیز استادان خود چنین مطالبی را گرفته‌اند و با چنین چیزی عدالت و وثاقت اثبات نمی‌شود![3]
در جواب چنین تفکری که تا حدودی مشابه با پرسش کاربر است باید گفت:
نظر رجالی افرادی مثل نجاشی نسبت به برخی از نویسندگان هم‌دوره‌ای خود، از روی حسّ و دریافت واقعی از آنان بوده، اما نسبت به راویان متعدد دیگری که در کتاب رجالی او آمده است، نظرات دیگران را نقل کرده، ولی چون ایشان انسان مورد اعتمادی بود که عمداً دروغی را نقل ننموده و یا از خود جعل نمی‌کرد، هر آنچه از دیگران نقل کرده بنابر قواعد نقل بوده است(از جمله اطمینان از صحت گفته‌های شخصی که از او نقل کرده است) بنابراین، می‌توان به نظرات و نقل‌های او، از باب خبر ثقه، اطمینان داشت.
بنابراین، به طور کلی برای اعتماد به یک کتاب رجالی و استفاده از محتوای آن در توثیق و تضعیف راویان باید دو عنصر در نظر گرفته شود؛ اول: اثبات نسبت کتاب رجالی به نویسنده آن. دوم: تأیید نویسنده کتاب رجالی توسط دیگران.
به طور مشخص؛ کتاب مرحوم نجاشی چنین خصوصیتی دارد؛ یعنی نسبت کتاب به نویسنده آن واضح است و از طرفی دیگر خود نجاشی توسط دیگر بزرگان به شدت توثیق شده است،[4] پس کلام او برای دیگران از باب شهادت (به وثاقت و عدم وثاقت راوی) یا تحصیل قرائن (جهت رسیدن به وثاقت و عدم وثاقت راوی)[5] حجت است.
با توجه به این مطالب، مشخص شد که عدالت افراد و راویان برای نجاشی و دیگر عالمان رجالی از راه اعتماد به گفته عالمان قبل از خودشان که مورد اعتمادند حاصل می‌شود، تا آن‌که به شخصی برسد که وثاقت راوی برای او محسوس و ملموس بوده است و خود عالمان و مؤلفان رجالی نیز باید توسط دیگر بزرگان و عالمان بزرگ، مورد تأیید و توثیق ‌باشند تا بتوان با مراجعه به کتاب‌های آنان به ارزیابی راویان پرداخت.
 

[1]. حجرات، 6.
[2]. نک: مظفر، محمد رضا، اصول الفقه، ج 2، ص 82 – 83، قم، اسماعیلیان، 1375ش.
[3]. سبحانی، جعفر، کلیات فی علم الرجال، ص 36، قم، دفتر نشر اسلامی، 1421ق.
[4]. مجلسی، محمد تقی، روضة المتقین، ج 14، ص 330، قم، مؤسسه کوشانپور، 1406ق.
[5]. در این‌که نظر عالم رجالی از چه بابی حجت است بین اهل فنّ اختلاف است؛ عده‌ای حجیت رجوع به کتب رجالی را از باب شهادت (گواهی) حجت می‌دانند و عده دیگر از باب تحصیل قرائن و شواهد. اعتقاد به هر کدام از این دو مبنا نتایجی در بر دارد که در جای خود بیان شده است. نک: کلیات فی علم الرجال، ص 37.
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    902431 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    566204 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    492839 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    425648 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    405545 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    374114 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    360401 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    345258 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    325549 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    315879 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...