جستجوی پیشرفته
بازدید
498
تاریخ بروزرسانی 1396/06/23
 
کد سایت fa82019 کد بایگانی 99851 نمایه حلال‌زاده نبودن غیبت کننده
طبقه بندی موضوعی حدیث|غیبت، توهین و تجسس
خلاصه پرسش
مقصود از حدیثی که غیبت کننده را حلال‌زاده نمی‌داند چیست؟
پرسش
سلام؛ آیا روایتی داریم با مضمون حلال‌زاده نبودن غیبت کننده؟ اگر صحیح است منظور آن چیست؟
پاسخ اجمالی
غیبت؛ از گناهان بزرگ اخلاقی و اجتماعی است که در قرآن، از آن به عنوان خوردن گوشت برادر، یاد شده،[1] و در روایات معصومان(ع) نیز بسیار مورد نکوهش قرار گرفته است.[2]
از جمله این روایات، حدیثی است که در متن سؤال به آن اشاره شده است:
«حَدَّثَنَا الْحُسَینُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ إِدْرِیسَ، رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِی، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَینِ بْنِ أَبِی الْخَطَّابِ، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُغِیرَةُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا بَکْرُ بْنُ خُنَیسٍ، عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ الشَّامِی، عَنْ نَوْفٍ الْبِکَالِی ….اجْتَنِبِ الْغِیبَةَ فَإِنَّهَا إِدَامُ کِلَابِ النَّارِ ثُمَّ قَالَ یَا نَوْفُ کَذَبَ مَنْ زَعَمَ أَنَّهُ وُلِدَ مِنْ حَلَالٍ وَ هُوَ یَأْکُلُ لُحُومَ النَّاسِ بِالْغِیبَة»‏
«نوف بکالى می‌گوید خدمت امیر المؤمنین(ع) رسیدم، حضرت [در ضمن پندهایی به من] فرمود: از غیبت اجتناب کن که خورش سگان دوزخ است، سپس فرمود: اى نوف! دروغ گفته کسی که گمان دارد حلال زاده است و با غیبت کردن گوشت مردم را می‌خورد...».[3]
هر چند سند این حدیث - به دلیل وجود افرادی مجهول - قابل دفاع نیست، ولی به جهت نقل آن توسط شیخ صدوق که از دانشمندان بزرگ حدیثی است، و همچنین ذکر آن در کتب فقهی[4] بدون اشاره به ضعف سند، فرض را بر پذیرش این حدیث می‌گذاریم.[5] ضمن این‌که مجلسی اول - به جهت برخی مبانی رجالی - از این روایت با عنوان حدیث قوی یاد می‌کند.[6]
در هر حال، در توضیح محتوای حدیث فوق، باید گفت:
حضرت در ابتدا از غیبت به عنوان خورشت سگان دوزخ یاد کرده است. این ترسیم از غیبت، ظاهراً از باب تجسیم اعمال است؛ چراکه غیبت را جسمی فرض نموده که سگ‌های جهنم از آن تناول می‌کنند و این به جهت یادآوری شدت عذاب غیبت کننده است، تا ببیند آنچه از دهانش خارج می‌شود غذای سگ‌های جهنم خواهد بود.[7]
در ادامه، امیرالمؤمنین(ع) حلال‌‌زادگی فرد غیبت کننده را نفی نموده، که پذیرش این مسئله در ظاهر، سخت می‌نماید و در توضیح و توجیه آن، دانشمندان علوم دینی احتمالاتی را مطرح نموده‌اند که در ذیل بیان می‌شود؛
1. شاید مقصود آن است که فرد حلال زاده، هیچ‌گاه زیر بار گناه غیبت نمی‌ماند، بلکه به شکلی - مثل توبه و طلب آمرزش الهی و بخشش از غیبت شونده - در پی آن است که خود را از آن، آسوده سازد.[8]
2. ممکن است منظور این باشد که شیطان در انعقاد نطفه فرد غیبت کننده شریک بوده،[9] همان‌طور که برخی امور به عنوان زمینه‌ساز این شراکت در بعضی روایات معرفی شده است.[10]
3. چه بسا این کلام، در صدد بیان لوازم عادی و اقتضایی انعقاد نطفه حرام باشد، نه لوازم حقیقی؛ یعنی یکی از آثار عادی و نشانه‌های فردی که نطفه‌اش به حرام بسته شده، آن است که مدام در پی غیبت کردن بوده و خود را به این گناه آلوده می‌کند.[11]
4. ممکن است مراد امام(ع) از حلال زادگی، حلال از جمیع جهات باشد؛ یعنی هر چیزی که در طهارت نطفه می‌تواند  نقش داشته باشد، حتی لقمه و غذای حلال، نه این‌که منظور حلال در مقابل حرام‌زادگی و زنا باشد.[12]
بنابراین توضیح کلام امام چنین می‌شود: کسی که مدام غیبت دیگران را می‌کند، ممکن است نطفه‌اش از لقمه حرامی به وجود آمده که پدر و مادرش تناول کرده‌اند.[13]
 

[1]. حجرات، 12.
[2]. جهت آگاهی بیشتر در این زمینه، ر. ک: نمایه 3217 (غیبت و استثنائات آن).
[3]. ابن بابویه (شیخ صدوق)، محمد بن على، الأمالی، ص 209، ح 9، تهران، کتابچى، چاپ ششم، 1376ش.
[4]. در این‌باره می‌توان به کتاب مکاسب شیخ انصاری و حواشی آن مراجعه نمود؛ شیخ انصارى، مرتضى، کتاب المکاسب، ج ‌1، ص 316، قم، کنگره جهانى بزرگداشت شیخ اعظم انصارى، چاپ اول، 1415ق.
[5]. شایان ذکر است حدیثی دیگر نیز، نزدیک به همین مضمون، از رسول خدا (ص) - بدون ذکر سند - نقل شده است؛ ر. ک: مجلسى، محمد باقر، بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار، ج ‏72، ص 259، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ دوم، 1403ق.
[6]. ر. ک: مجلسى اول، محمد تقى، روضة المتقین فی شرح من لا یحضره الفقیه، ج ‌9، ص 383، قم، مؤسسه فرهنگى اسلامى کوشانبور، چاپ دوم، 1406ق.
[7]. حسینى شیرازى، سید محمد، إیصال الطالب إلى المکاسب، ج ‌3، ص 8، تهران، منشورات اعلمى، چاپ اول، بی‌تا.
[8]. ر. ک: ایروانى، على، حاشیة المکاسب، ج ‌1، ص 32، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى، چاپ اول، 1406ق.
[9]. ر. ک: همان؛ إیصال الطالب إلى المکاسب، ج ‌3، ص 8.
[10]. جهت آگاهی بیشتر در این زمینه، ر.ک: نمایه 46714 (زمان مناسب برای انعقاد نطفه).
[11]. إیصال الطالب إلى المکاسب، ج ‌3، ص 8.
[12]. ر. ک: شهیدى، میرزا فتاح، هدایة الطالب إلی أسرار المکاسب، ج ‌1، ص 81، تبریز، چاپخانه اطلاعات، چاپ اول، 1375ق؛ ایروانى، على، حاشیة المکاسب، ج ‌1، ص 32؛ إیصال الطالب إلى المکاسب، ج ‌3، ص 8.
[13]. جهت آگاهی بیشتر در این زمینه، ر.ک: نمایه 10604 (تأثیر لقمه حرام و محیط در انسان).
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

درخبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید.

پرسش‌های اتفاقی

پربازدیدترین‌ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    757329 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    474892 حقوق و احکام 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    331797 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    327358 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    321501 حقوق و احکام 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود.نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ثنای الاهی شروع ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    277299 حقوق و احکام 1387/12/04
    پاسخ مراجع عظام تقلید نسبت به این سؤال، چنین است: [1] حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (مدظله العالی): اگر ناخن کاشته شده قابل برداشتن نبوده یا ازاله آن مستلزم ضرر و مشقّت باشد ...
  • آیاتی را از قرآن در اثبات امامت امام علی(ع) بیان فرمائید.
    265794 گوناگون 1386/08/30
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در توضیح آنها در کتب خودشان نقل شده است، می باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    264769 حقوق و احکام 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    262706 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را هفده تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    212223 اخلاق عملی 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...

پیوند‌ها

حاضرین در سایت :

6821  نفر