با آنکه قواعد دانش منطق برای همگان شناخته شده است، پس چرا اندیشمندان اختلاف نظر دارند؟ - گنجینه پاسخ‌ها - اسلام کوئست - مرجعی برای پاسخگویی به سوالات دینی، اعتقادی و شرعی
جستجوی پیشرفته
بازدید
463
تاریخ بروزرسانی 1397/02/15
 
کد سایت fa84989 کد بایگانی 102643 نمایه علت اختلاف دیدگاه‌های دانشمندان
طبقه بندی موضوعی عملی
خلاصه پرسش
با آنکه قواعد دانش منطق برای همگان شناخته شده است، پس چرا اندیشمندان اختلاف نظر دارند؟
پرسش
اگر پدیده‌ها و عناصری که مطالعه می‌کنیم برای همه‌ی ما یکسان هستند و قواعد فکری و منابع ادراکی ما هم یکسان یا بسیار مشابه‌اند، پس چرا تا این حد میان نظریات اندیشمندان اختلاف نظر وجود دارد؟
پاسخ اجمالی
اصل وجود اختلاف در میان جوامع بشری امری طبیعی بوده، و حتی گاه وجود عقل و طبیعت بشری نیز چنین امری را اقتضا می‌کند؛ زیرا عوامل محیطی و شرایط روحی نیز گاهی بر منابع ادراکی تأثیرگذارند. اما همان‌گونه که می‌دانید این‌گونه نیست که تمام دانشمندان در تمام امور با هم اختلاف داشته باشند، بلکه در بسیاری از مباحث بین دانشمندان اختلاف نظر نیست، یا عده‌ی زیادی از دانشمندان در یک یا چندین مسئله علمی متفق بوده و اختلاف ندارند.
نکته‌ی اساسی این است که رسیدن به حق و حقیقت وابسته به دو چیز است:
یکی این‌که انسان در مباحث نظری بر اساس مبانی عقل نظری عمل کند و به مرحله جزم برسد.[1] و دیگر این‌که در مباحث عملی بر اساس عقل عملی رفتار کند، نه بر اساس هوا و هوس.[2]
خداوند در قرآن می‌فرماید:« از آنچه به آن آگاهى ندارى، پیروى مکن؛ چرا که گوش و چشم و دل، همه مسئول‌اند».[3] و جایی دیگر می‌‌‌فرماید: «و بیشتر آنها، جز از گمان (و پندارهاى بی‌اساس)، پیروى نمی‌کنند (در حالی‌که) گمان، هرگز انسان را از حقّ بی‌‏‌نیاز نمی‌‌‏سازد (و به حق نمی‌‌‏رساند)».[4] و از سوی دیگر در موارد متعدد پیروی از هوا و هوس را عامل انحراف می‌‌داند: «اى داوود! ما تو را خلیفه و (نماینده خود) در زمین قرار دادیم پس در میان مردم بحق داورى کن، و از هواى نفس پیروى مکن که تو را از راه خدا منحرف سازد کسانى که از راه خدا گمراه شوند، عذاب شدیدى بخاطر فراموش کردن روز حساب دارند».[5]
خداوند در آیات فراوانی به این نکته اشاره می‌کند که اختلاف اندیشمندان بر اثر تکبر، پیروی از هوای نفس و ... می‌باشد. [6]
اگر هوای نفس نباشد باز هم به نظر می‌‌رسد اختلاف دانشمندان به جهت عدم رعایت شرایط در یکی از این دو حوزه است؛ و این مطلب تا حدودی طبیعی است؛ زیرا اوّلاً: دانشمندان معصوم نیستند و نمی‌توانند قواعد منطق را دقیقاً در موار خاص بازیابی کنند. و ثانیاً: بخشی از خطاها نیز عمدی نیست. نهایت این‌که باید مراقب بود آگاهانه و از روی اختیار، انگیزه‌‌های غیر اخلاقی مانند تکبر، غرور، تعصب، عداوت، حسادت و هوا و هوس‌‌های نفسانی در مسائل علمی دخالت نداد؛[7] و در تحقیق و تفحص، سستی و تنبلی را راه نداد.
 
 

[1]. ر. ک: 32735.
[2]. ر. ک: 29222.
[3]. «وَ لا تَقْفُ ما لَیْسَ لَکَ بِهِ عِلْمٌ إِنَّ السَّمْعَ وَ الْبَصَرَ وَ الْفُؤادَ کُلُّ أُولئِکَ کانَ عَنْهُ مَسْؤُلاً». اسراء، 36.
[4]. «وَ ما یَتَّبِعُ أَکْثَرُهُمْ إِلاَّ ظَنًّا إِنَّ الظَّنَّ لا یُغْنی‏ مِنَ الْحَقِّ شَیْئاً إِنَّ اللَّهَ عَلیمٌ بِما یَفْعَلُونَ». یونس، 36.
[5]. ص، 26.
[6]. آل عمران، 19؛ شوری، 14؛ جاثیه، 17؛ بینه، 4 و ...
[7]. ر. ک: 29154.
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

درخبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید.

پرسش‌های اتفاقی

پربازدیدترین‌ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    826322 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    504642 حقوق و احکام 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    372952 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    371596 حقوق و احکام 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود.نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ثنای الاهی شروع ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    349490 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    296187 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    292991 حقوق و احکام 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد. در هر حال، ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    287623 حقوق و احکام 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیاتی را از قرآن در اثبات امامت امام علی(ع) بیان فرمائید.
    283923 گوناگون 1386/08/30
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در توضیح آنها در کتب خودشان نقل شده است، می باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    260171 اخلاق عملی 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...

پیوند‌ها

حاضرین در سایت :

5372  نفر