جستجوی پیشرفته
بازدید
520
تاریخ بروزرسانی 1397/03/12
خلاصه پرسش
از لحاظ منطقی، وجود شخص پیامبر اکرم(ص) و موارد مشابه از متواترات است. آیا متواترات را می‌توان در ردیف یقینیات و بدیهیات قرار داد و به دنبال آن یقین به وجود حضرتشان کرد؟
پرسش
سلام علیکم؛ آیا متواترات جزو یقینیات و بدیهیات است؟ اگر نه، آیا گزاره‌های متواتر با برهان قابل اثبات است؟ اگر نه، چه دلیلی بر وجود شخصیت‌های تاریخی مانند نبی اکرم وجود دارد؟ لازم به ذکر است که طبق نظر برخی از علما متواترات جزو بدیهیات نیست.
پاسخ اجمالی
 
1. بر اساس مبانی منطقی بی‌گمان «متواترات» از «یقینیات» بوده،[1] و معروف و مشهور بین اهل منطق این است که «متواترات» از اقسام «بدیهی یقینی» است، اما از سخن برخی چنین بر‌می‌آید که هر چند «متواترات» از اقسام «یقینیات» است، ولی از «بدیهیات» نیست، بلکه از نوع «یقینیات نظری» است؛[2] بنابراین در این نگاه، وجود شخصیت‌های تاریخی گرچه بدیهی نیستند، اما یقینی هستند.
2. یکی از دلایل بر وجود شخصیت تاریخی نبی اکرم(ص) تواتر است؛ یعنی تعداد افراد گزارش دهنده از وجود آن‌حضرت از موافقان و مخالفان ایشان در طول تاریخ به گونه‌ای است که احتمال توافق آنها بر کذب داده نمی‌شود.
3. هر چند تواتر یک دلیل مهم بر وجود شخصیت تاریخی نبی اکرم(ص) است؛ اما تنها دلیل  وجود آن حضرت نیست؛ بلکه دلایل متعددی بر وجود آن حضرت می‌توان اقامه کرد؛ زیرا آن‌حضرت دارای آثار وجودی متعددی است که می‌تواند برای تمام افراد در همه‌ی ادوار تاریخ، دلیل و گواه بر وجود ایشان باشند.
 این آثار را می‌توان به دو دسته محسوس و غیر محسوس تقسیم کرد، چنان‌که هر یک نیز دارای اقسامی است که به صورت خلاصه بیان می‌کنیم:
الف) آثار حسی و محسوس:
آثار محسوسی که از معجزات حسی پیامبر(ص) محسوب می‌شود، نمونه‌های فراوانی دارد که دو نمونه آن‌را ذکر می‌کنیم:
1. تعیین قبله‌ی شهر مدینه(مسجد النبی)؛ زیرا آن‌حضرت در موقع تأسیس مسجد النبی در فاصله‌ای بیش از چهارصد کیلومتر با مکه، بدون این‌که از وسیله‌ای استفاده کند قبله‌ی مسجد را تعیین کردند: «قبله مدینه طیبه، معجزه فعلى باقى رسول الله (ص) است که بدون إعمال آلات رصدى نجومى، و قواعد هیوى، و یا در دست داشتن زیج و دیگر منابع طول و عرض جغرافیائى، آن‌را در غایت دقت و استواء تعیین کرد و به سوى کعبه ایستاد و فرمود: «محرابى على المیزاب»[3]... قبله مدینه آن‌چنان که پیغمبر اکرم(ص) به سوى آن نماز خوانده است تا امروز به حال خود باقى است، و دانشمندان ریاضى بزرگ به قواعد ریاضى قبله مدینه را چنان یافتند که رسول الله آن‌را بدون إعمال قواعد ریاضى و آلات رصدى و اطلس‌هاى طول و عرض بلاد و مانند آنها یافته است، و این ممکن نیست مگر به وحى و الهام ملکوتى. از مدینه تا مکه به مسافت قریب صد فرسنگ است. هیچ کس نقل نکرده است که رسول الله به قواعد ریاضى و آلات نجومى توسل جسته باشد، با این‌که در مراقبت به تمام احوال و اوضاع آن‌جناب اهتمامى اکید و شدید داشتند، چنان‌که کتب سیر شهودى عادل‌اند، و «شمائل محمدیه» ترمذى بر گفتار ما حجتى قاطع است که پنجاه و چهار باب است حتى بابى در نعلین و بابى در انگشترى آن‌جناب است، مردمى که تا در وصف نعلین و انگشترى پیغمبر اکرم بابى تنظیم و تبویب کرده‌اند، اگر در تحصیل سمت قبله مدینه و بناى دیوار غربى مسجد آن براى تعیین ظهر آلات و ادوات ریاضى و کتب فن بکار برده بود، مى‌نگاشتند».[4]
2. یکی دیگر از معجزات حسی پیامبر(ص) بناى دیوار مسجد النبی بر روی خط نصف النهار است که الگوى رهنمون استنباط و اختراع مسائل ریاضى ظل که از آن تعبیر به مماس و تانژانت مى‌کنند شده است.[5]
به عبارت روشن‌تر، یکى از امورى که پس از تعیین قبله مدینه به اعجاز رسول الله(ص) ذکر آن اهمیت بسزا دارد، تعیین زوال ظهر به دستور آن‌حضرت است. براى تعیین خط نصف النهار راه‌هاى گوناگون با إعمال قواعد هیوى و هندسى و آلات رصدى است. اما رسول اکرم (ص) در مدینه مسجد ساخت، اعنى بناى دیوار مسجد پیغمبر به دستور آن حضرت بود که دیوار طرف غرب را درست محاذى دائره نصف النهار، یعنى در سطح آن بناء نهاد، و به مردم تفهیم کرد تا زوال ظهر را از روى آن تشخیص دهند».[6]
البته از پیامبر آثار محسوس عادی نیز به جای مانده است؛ مانند: داشتن مقبره‌ی، وجود مساجد و اماکن متعدد در مکه و مدینه که محل عبادت و حضور آن‌حضرت بوده است.
ب) آثار معنوی و غیر محسوس:
1. «قرآن کریم»: قرآن بزرگ‌ترین اثر معنوی، غیر محسوس وجود پیامبر اکرم(ص) و معجزه ابدی آن‌حضرت است.[7]
2. «سخنان حکیمانه»: یکی دیگر از معجزات معنوی پیامبر(ص) و از آثار وجودی آن‌حضرت سخنان حکیمانه آن‌حضرت است که کتاب‌هایی روایی و تاریخی از ایشان نقل کرده‌اند. به بیان حافظ شیرازی:

ستاره‌ای بدرخشید و ماه مجلس شد
دل رمیده ما را رفیق و مونس شد
نگار من که به مکتب نرفت و خط ننوشت
به غمزه مسئله آموز صد مدرس شد.[8]
 

[1]. ر. ک: 28185 و 49588.
[2]. ر. ک: مصباح یزدی، محمد تقی، آموزش فلسفه، ج 1، ص 210، تهران، سازمان تبلیغات، چاپ دوم، 1366ش.
[3]. النبی ص‏ قال محرابی‏ على المیزاب‏. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار،ج 97، ص 433، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ دوم، 1403ق.
[4]. ر. ک: حسن زاده آملى، حسن، دروس هیئت و دیگر رشته‏هاى ریاضى، ج 2، ص 672، قم، بوستان کتاب، چاپ چهارم، 1378ش.
[5]. ر. ک: همان، ص 673. ‏
[6]. ر. ک: همان، ص 668.
[7]. ر. ک: 69؛ 60318
[8]. ر. ک: غزلیات، غزل 167.
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

درخبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید.

پرسش‌های اتفاقی

پربازدیدترین‌ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    847114 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    515320 حقوق و احکام 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    393441 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    386477 حقوق و احکام 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود.نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ثنای الاهی شروع ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    356291 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    310660 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    297491 حقوق و احکام 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد. در هر حال، ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    295872 حقوق و احکام 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیاتی را از قرآن در اثبات امامت امام علی(ع) بیان فرمائید.
    291555 گوناگون 1386/08/30
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در توضیح آنها در کتب خودشان نقل شده است، می باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    278281 اخلاق عملی 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...

پیوند‌ها

حاضرین در سایت :

5844  نفر