جستجوی پیشرفته
بازدید
176
تاریخ بروزرسانی 1397/08/09
 
کد سایت fa89718 کد بایگانی 106607 نمایه ارتباط فرم و محتوا با رابطه ماهیت و وجود
طبقه بندی موضوعی کلیات
خلاصه پرسش
ارتباط «فرم و محتوا» چگونه است؟ آیا مشابه همان ارتباط «ماهیت و وجود» است؟
پرسش
سلام؛ ارتباط فرم و محتوا چگونه است؟ آیا به مثابه ماهیت و وجود است؟ لطفاً رابطه محتوا و فرم را تبیین نمایید؟ لطفاً رابطه ماهیت و وجود و اصالت وجود را هم به زبان ساده بیان کنید.
پاسخ اجمالی
رابطه «فرم و محتوا» از نوع رابطه «حالّ و محلّ»، یا همان «ظرف و مظروف» است. در حقیقت، فرم به مثابه ظرفی است که با محتوا، پُر می‌شود. به همین جهت هر مقدار که محتوا بیشتر باشد، فضای بیشتری از فرم را اشغال نموده و فرم را بیشتر پُر می‌نماید. همچنین، افزایش مقدار محتوا سبب کاهش یا افزایش ظرفیت اصلی فرم (یعنی گنجایش فی حدّ نفسه آن)، نمی‌شود؛ از این‌رو، وحدت فرم و محتوا را باید از نوع «ترکیب انضمامی» به شمار آورد که در آن، دو چیزِ بالفعل (نظیر سفیدی و دیوار) با ماهیات متفاوت، یک‌جا جمع شده‌اند.
اما درباره رابطه وجود و ماهیت باید گفت؛ میان اندیشمندان در این زمینه اختلاف نظر جدّی وجود دارد و مباحث مفصّلی راجع به ویژگی‌های ماهیت و نوع تحقق آن و... مطرح گردیده است.
به طور کلی می‌توان گفت؛ اغلب فلاسفه مسلمان، رابطه «حالّ و محلّ» را در خصوص وجود و ماهیت نمی‌پذیرند. در نظر ایشان، فقط یکی از این‌دو (یعنی یا وجود و یا ماهیت) اصیل بوده و دیگری تنها یک اعتبار فرضی است؛ یعنی وحدتی که میان آنها لحاظ می‌گردد از نوع «ترکیب اتحادی» است نه «ترکیب انضمامی». پس در خارج و واقع، دو چیز اصیل نداریم که به یکدیگر ضمیمه شده باشند؛ بلکه یک شیء واحد است که از آن،‌ ‌دو معنا ادراک می‌شود: یکی ماهیت و یکی وجود.[1]
برای تقریب ذهن به رابطه ماهیت و وجود می‌توان «دایره کاغذی» را مثال زد. در یک کاغذ که به صورت دایره بریده شده است، حاشیه کاغذ چیزی جز خود کاغذ نیست، و این‌گونه نیست که چیزی از خارج، به کاغذ ضمیمه شده باشد، اما در عین حال، این حاشیه کاغذ است که به کاغذ صورت بخشیده و سبب می‌شود کاغذی که محدود به آن شده است، دیگر به شکل مربع و... نباشد. البته این مثال در حقیقت بیانگر رابطه صورت و ماده است (که در آن دو ماهیت - یکی بالفعل و یکی بالقوه- در یک وجود جمع شده‌اند) و رابطه وجود و ماهیت، بسیار دقیق‌تر از این نوع رابطه می‌باشد. به عبارت بهتر، هیچ ترکیبی در خارج نظیر ترکیب ممکن الوجود از وجود و ماهیت نیست (حتی ترکیب از جنس و فصل که از نوع رابطه اتحاد لابشرط با مشروط است) و در نتیجه نباید مثالی دقیقاً مشابه را انتظار داشت.
با این بیان، دانسته می‌شود که رابطه وجود و ماهیت از سنخ رابطه فرم و محتوا نیست؛ زیرا اگر چنین می‌بود باید با تغییر در وسعت وجودِ شیء، ماهیت آن ثابت می‌ماند، چنان‌که با تغییر در محتوا، حقیقت فرم تغییری نمی‌کند و حالت اصلی آن ثابت می‌ماند. علاوه بر این، باید ماهیت انتزاع شده از وجود نیز خود، دارای ماهیتی مستقل می‌بود -کما این‌که هر یک از محتوا و فرم، دارای ماهیتی مستقل از یکدیگر هستند و می‌شود محتوا را در غیر فرم و نیز، فرم را بدون محتوا ایجاد نمود؛ در حالی‌که در ماهیت و وجود چنین نیست؛ زیرا به تسلسل می‌انجامد و دیگر ماهیتی دانسته نمی‌شود .
 
 

[1] ر. ک: 23198.
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

درخبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید.

پرسش‌های اتفاقی

پربازدیدترین‌ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    842642 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    513077 حقوق و احکام 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    388605 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    382909 حقوق و احکام 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود.نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ثنای الاهی شروع ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    354635 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    308113 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    296440 حقوق و احکام 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد. در هر حال، ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    294192 حقوق و احکام 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیاتی را از قرآن در اثبات امامت امام علی(ع) بیان فرمائید.
    290134 گوناگون 1386/08/30
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در توضیح آنها در کتب خودشان نقل شده است، می باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    274577 اخلاق عملی 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...

پیوند‌ها

حاضرین در سایت :

6692  نفر