جستجوی پیشرفته
بازدید
236
تاریخ بروزرسانی 1397/11/15
 
کد سایت fa94942 کد بایگانی 109542 نمایه منظور امام علی(ع) از ضرب المثل «لقد استنت الفصال حتى القرعى»
طبقه بندی موضوعی امام علی ع و خلفا
خلاصه پرسش
«لقد استنت الفصال حتى القرعى»(همه بچه‌شتران چاق شدند حتی بچه‌شترهای بیمار!). این ضرب المثل که امام علی(ع) نیز در سخنشان از آن بهره جسته‌اند، اشاره به چه واقعیتی می‌کند؟
پرسش
هدف امام علی(ع) از جمله «کنت فی أیام رسول الله ص کجزء من رسول الله ص ینظر إلیّ الناس کما ینظر إلى الکواکب فی أفق السماء ثم غض الدهر منی فقرن بی فلان و فلان ثم قرنت بخمسة أمثلهم عثمان فقلت وا ذفراه ثم لم یرض الدهر لی بذلک حتى أرذلنی فجعلنی نظیرا لابن هند و ابن النابغة لقد استنت الفصال حتى القرعى»، چیست؟
پاسخ اجمالی
برای پاسخ به این پرسش، ابتدا نگاهی به آن فراز از سخن امام علی(ع) خواهیم داشت که این ضرب المثل در آن وجود دارد.
حضرتشان در بیان جایگاه خود در زمان رسول خدا(ص) و بیتوجهی به این جایگاه بعد از رحلت پیامبر(ص) فرمودند:
«من در زمان رسول خدا(ص) مانند پاره تن او بودم، و مردم مانند نگاهکردنشان به ستارههای آسمان، (با دیده احترام) به من نیز مینگریستند؛ اما روزگار به طورى چشمش را از من فروبست که فلان و فلان را همردیف من قرار داد؛ سپس همطراز پنج نفرى شدم که برجستهترین آنها عثمان بود و گفتم: واى بر یادگار رسول خدا! اما روزگار به این مقدار هم راضى نشد و تا جایی از ارزش من(نزد مردم) کاست، که امروز هم طراز پسر هند(معاویه) و پسر نابغه(عمرو عاص) شدم! همه بچهشتران چاق شدند، حتی بچهشترهای بیمار!».[1]
برای روشن شدن معنای ضرب المثل «لَقَدِ اسْتَنَّتِ الْفَصالُ حَتَّى الْقَرْعى» که در کلام امام علی(ع) نیز از آن استفاده شده است، نخست کلمات کلیدی آنرا معنا میکنیم:
1. «اسْتَنَّت» فعل ماضی و مفرد مؤنث از ریشه «سنن» به معنای چاق شدن است.[2]
2. «فصال» جمع «فصیل» بوده و از ریشه «فصل» به معنای جدا ساختن است. «فصیل» بچهشتری است که او را از شیر گرفتهاند (و میان او و مادرش فاصله انداختهاند).[3]
3. «قرع» در لغت به معنای باقی نماندن مو به دلیل پیری و یا مریضی بر روی سر است.[4] و به همین دلیل، به شتران بیمار، «قرعی» گفته میشود.
با توجه به معانی این لغات، ترجمه فارسی این ضرب المثل آن است که همه بچهشتران، چاق شدند، حتی شتران بیمار و از کار افتاده![5] این معنا تقریباً معادل این ضرب المثل جدید فارسی است:
«وقتی شهر شلوغ بشه، قورباغه هم هفتتیرکش میشه!»
به هر حال، این ضرب المثل عربی درباره اشخاصی مورد استفاده قرار میگیرد که جایگاه خود را نشناخته و ادعای چیزی را میکنند که صلاحیت آنرا ندارند.[6]
امام علی(ع) که جایگاهش از رحلت پیامبر اسلام(ص) مورد تعرّض واقع شده بود،[7] بعد از آنکه معاویه با همراهی عمرو عاص در صدد کسب خلافت بود، این سخن را بر زبان آورد که معنایش این است که اگرچه من از خلفای سهگانه نیز برتر بودم ولی به هر حال، آنان از اولین مسلمانان و مهاجران بودند و در دوره پیامبر(ص) نیز از افراد شناخته شده به شمار میآمدند، اما اکنون کار به جایی رسید که فردی مانند معاویه که در سپاه کفار بود و در نبردها علیه پیامبر(ص) شرکت میکرد و تنها بعد از فتح مکه و در سالهای پایانی عمر رسول خدا(ص) ناگزیر به اسلام گرویده بود، اکنون به دنبال آن است که خود را همطراز من به مردم معرفی کند.
 
 

[1]. ابن أبی الحدید، عبد الحمید بن هبة الله، شرح نهج البلاغة، محقق، مصحح، ابراهیم، محمد ابوالفضل،‏ ج 20، ص 326، قم، مکتبة آیة الله المرعشی النجفی، قم، چاپ اول، 1404ق.
[2]. ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، محقق، مصحح، میر دامادی، جمال الدین،‏ ج 8، ص 263، بیروت، دار الفکر للطباعة و النشر و التوزیع، دار صادر، چاپ سوم، 1414ق.
[3]. همان، ج ‏11، ص 522.
[4]. همان، ج‏ 8، ص 262 – 263.
[5]. همان، ج 8، ص 263.
[6]. همان.
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

درخبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید.

پرسش‌های اتفاقی

پربازدیدترین‌ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    866631 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    528233 حقوق و احکام 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    410637 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    399665 حقوق و احکام 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    363323 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    323882 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    304806 حقوق و احکام 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    303253 حقوق و احکام 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • آیاتی را از قرآن در اثبات امامت امام علی(ع) بیان فرمائید.
    296265 گوناگون 1386/08/30
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در توضیح آنها در کتب خودشان نقل شده است، می باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    295175 اخلاق عملی 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...

پیوند‌ها

حاضرین در سایت :

6314  نفر