جستجوی پیشرفته
بازدید
1218
آخرین بروزرسانی: 1398/06/05
خلاصه پرسش
چرا هیچ‌یک از خطبه‌ها و نامه‌ها و کلمات قصار نهج البلاغه و نیز بیشتر روایات و دعاهای مأثور از اهل‌بیت(ع) با «بسم الله الرحمن الرحیم»، آغاز نشده است؟
پرسش
با سلام؛ چرا هیچ‌یک از خطبه‌ها و نامه‌ها و کلمات قصار نهج البلاغه و دعاهای مأثور از اهل‌بیت(ع) با «بسم الله الرحمن الرحیم»، شروع نشده است؟
پاسخ اجمالی

ابتدا باید گفت؛ پیشوایان دین تعالیمی را که به دیگران توصیه می‌نمودند، قطعاً خود آنان در انجامش پیش‌گام بوده و سیره عملی آنان این‌گونه نبود که پیروان خود را توصیه به کاری نمایند که خود از آن غافل باشند؛[1] بنابراین شروع خطبه‌ها و نامه‌های آنان قطعاً با بسم الله و حمد و ثنای خداوند بود، اما علت حذف بسم الله در منابع حدیثی را می‌توان در امور زیر دانست:

  1. در موارد فراوانی، آغاز خطبه‌ها و احادیث موجود در نهج البلاغه و نیز آغاز روایات و ادعیه موجود در کتب دیگر، اولین فراز از سخن آن‌حضرات نبوده، بلکه تنها فرازهای میانی آن سخنان - که احتمالاً بعد حمد و ستایش معمول ایراد شده بود - به صورت تقطیع‌شده توسط راویان نقل شده و آنچه به دست ما رسیده سخنی کامل مانند سخنرانی و یا متن مشخصی از آغاز تا به انتها نیست تا این اشکال وارد آید که چرا آن‌حضرات سخنشان را با نام خداوند آغاز ننمودند.
  2. بسیاری از روایات در مقام پرسش و پاسخ از امامان(ع) صادر شده و طبیعی است که در این‌گونه موارد لازم نیست در ابتدای هر پرسش و یا پاسخی بسم الله ذکر شود.
  3. گاهی پیامبر و یا امام در نشستی صمیمی و در ضمن گفت‌وگوهای روزمره دیگر به یکی از یارانشان مطلبی را فرموده و یا توصیه‌ای می‌نمودند که در این موارد نیز چون عرفاً آغاز کلام نبود، نیازی به گفتن بسم الله احساس نمی‌شد.
  4. مهم‌تر از دلایل فوق، از آن‌جا که لوازم التحریر؛ مانند کاغذ و دوات در سده‌های گذشته مانند امروز ارزان و فراوان نبود و نیز چیزی مشابه چاپ و کپی وجود نداشت و برای ارائه هر نسخه از یک کتاب، نیاز به نگارش مستقلی بود، نگارندگانی که اقدام به استنساخ (دوباره نویسی) یک کتاب می‌کردند، تلاششان آن بود که با استفاده از هر راهی مانند نگارش کلمات اختصاری اقدام به مختصر نمودن متن مورد نظر کنند. به عنوان نمونه از آن‌جا که برای همگان مسلم بود که اولیای الهی سخنشان را بدون نام خدا آغاز نمی‌کنند، با آوردن یک بسم الله در ابتدای کتابشان، از تکرار نام خدا در هر روایتی خودداری می‌کردند. در غیر این صورت، به عنوان نمونه در نهج البلاغه باید حدود 800 بار «بسم الله الرحمن الرحیم» تکرار می‌شد که هم فرصت زیادتری را از نگارنده و هم مقدار بیشتری از لوازم التحریر را می‌طلبید که این موجب کندی در ارائه نسخه‌های بعدی کتاب می‌شد.

و... .[2]

 

[1]. به عنوان نمونه، ر. ک: (پیامبر اسلام(ص) و دعوت از سران کشورها برای اسلام آوردن)، 41701.

[2]. برای آگاهی بیشتر، ر. ک: ثواب گفتن «بسم الله الرّحمن الرّحیم» سؤال 53357؛ گفتن بسم الله در ابتدای زیارت و دعا، سؤال 90904؛ تفسیر بسم الله الرّحمن الرّحیم از نگاه روایات، سؤال 27482؛ آداب دعا کردن، سؤال 79098

 

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

  • آیا ادرار و مدفوع "همستر" نجس است؟
    38511 مدفوع
    طبق نظر همه مراجع معظم تقلید "بول (ادرار) و غائط (مدفوع ) انسان و هر حیوان حرام گوشتى که خون جهنده دارد که اگر رگ آن را ببرند، خون از آن جستن مى‏کند، نجس است ، ولى فضله حیوانات کوچک مثل پشه و مگس که گوشت ندارند پاک است."‏
  • آیا لازم است قبل از هر وضو از نبود مانع برای رسیدن آب به پوست اطمینان نمود؟
    7139 موانع رسیدن آب
    در همه رساله های عملیه آمده است که: "اگر انسان شک کند که به اعضاى وضوى او چیزى چسبیده یا نه، چنانچه احتمال او در نظر مردم به جا باشد؛ مثل آن که بعد از گِل‏کارى شک کند گِل به دست او چسبیده یا ...
  • آیا روش فلسفی برد و کارایی اش بیشتر از روش دینی است؟
    5706 معرفت شناسی
    دین مجموعه عقاید، اخلاق، قوانین و مقرراتی است که برای اداره فرد و جامعه انسانی و پرورش انسان ها از طریق وحی و عقل در اختیار آنان قرار گرفته است. بنابر این، دین مقابل عقل نیست، بلکه دین حقیقت جامع و کاملی است که عقل نیز یکی ...
  • مجوسیان کیستند؟
    28740 دیگر ادیان
    واژه‌ی «مجوس» که در زبان عربی به زرتشتیان اطلاق می شود، برگرفته از واژه‌ی «مگوش» یا «مگو» از فارسی باستان است که پس از ورود به زبان یونانی به شکل «ماگوس» در آمد. (واژه‌ی magic در انگلیسی برگرفته از همین واژه ‌است). با ورود به زبان عربی این ...
  • ازدواج شغار، از دیدگاه اسلام چه حکمی دارد؟
    7828 ازدواج
    در عصر جاهلیت به واسطۀ این که حرمتى براى زن قائل نبودند مهریه را که حق مسلّم زن بود اولیاى او مى‌گرفتند و حتى در پاره‌اى از موارد مهریۀ یک زن را ازدواج زن دیگرى قرار مى‌دادند - مثلاً برادرى خواهر خود را به ازدواج شخصى در ...
  • آیا در بهشت خوابیدن امکان دارد؟
    19091 اوصاف بهشت و جهنم
    خواب، پاسخ طبیعی بدن به خستگی هایی است که متحمل آن می شود و می دانیم که انسانهای نیکوکاری که وارد بهشت شده اند، به تصریح قرآن کریم در آنجا دچار هیچ نوع خستگی نخواهند شد و به همین دلیل است که در روایات، بیان شده ...
  • امام زمان (ع) به دست چه کسی به شهادت می رسد و دوران پس از وی چه مدت به طول می انجامد؟
    148009 امامت مهدی(عج)
    دربارۀ چگونگی پایان عمر امام زمان (ع) دو دسته روایت وجود دارد که دسته ای پایان عمر آن حضرت را با مرگ طبیعی و دسته ای دیگر با شهادت می داند. ولی دربارۀ این که قاتل حضرت چه کسی است، روایت و دلیل قابل قبولی در دست نیست.
  • آیا زن می‌تواند «حفظ قرآن توسط شوهر» را به عنوان مهریه خود تعیین کرده و آن‌را به اجرا گذارد؟!
    1215 مهریه
    با توجه به این‌که مهریه باید دارای مالیت برای زن باشد، نظر مراجع در مورد این پرسش، مختلف است؛ عده‌ای از مراجع[1] معتقدند، حفظ قرآن توسط شوهر، شرایط لازم مهریه را نداشته و نمی‌توان آن‌را به عنوان مهریه تعیین کرد، ...
  • آیا قرآن کریم در باره کشور اسرائیل و سرزمین فلسطین سخنی به میان آورده است؟
    9722 بنی اسرائیل
    همان‌گونه که می‌دانید کشور اسرائیل سابقه تاریخی چندانی ندارد و در دهه‌های اخیر با غصب سرزمین فلسطین، تأسیس شده است. این منطقه به نام فلسطین و شامات از گذشته شناخته شده بود. اما راجع به منطقه فلسطین برخی مفسران گفته‌اند: مقصود از سرزمین مقدس در آیه شریفه «یا ...
  • آیا می توانم با دختر عمویم که یک بار در کودکی شیر خواهرم را خورده ازدواج کنم؟
    21494 محارم سببی و نسبی و رضاعی
    از نظر مذهب شیعه امامیه (ع) شیر دادنی که علت محرم شدن است هشت شرط دارد: 1. بچه شیر زن زنده را بخورد نه شیر زن مرده را. 2. شیر آن زن از حرام مثل زنا، نباشد. 3. بچه شیر را از پستان زن بمکد نه این که با وسیله ای شیر را ...

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    913597 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    583739 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    519034 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    443812 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    420120 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    378423 تفسیر
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    373505 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    359892 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    333134 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    321635 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...