Ətraflı axtarış
Baxanların
6498
İnternetə qoyma tarixi: 2009/04/19
Sualın xülasəsi
Fəsad barəsində söhbət açan Quran ayələri hansılardır?
Sual
Fəsad barəsində söhbət açan Quran ayələri hansılardır?
Qısa cavab

“Fəsad” kəlməsi “səlah”ın antonimidir və hər bir pozucu, təxribatçı, dağıdıcı işə fəsad deyilir. Buna əsasən, hər iş təxribatçılıq və nöqsanlıq istiqamətində olsa və ya fərdi-ictimai məsələlərdə ifrat və təfrit yönünə malik olsa, fəsad kəlməsi ona aid edilir.

Qurani-kərimin əsas hədəfi insanların hər növ fəsaddan xilas edilməsidir. Buna görə də çoxlu ayələrdə bu məsələ ilə əlaqədar müəyyən məqamlar birbaşa və ya dolayısı yollarla bəyan olunmuşdur. Bu qısa məqalədə fəsadla əlaqədar olan bütün ayələr barədə bəhs etməyə macal olmadığından fəsad kəlməsinin tam aşkar və birbaşa şəkildə işləndiyi ayələri irəli çəkməklə kifayətlənirik. Bu ayələri aşağıdakı ünvanlarda təsnif etmək olar (belə ki, qısa cavabda yalnız ünvanları qeyd etməklə kifayətlənir və müfəssəl izahını ətraflı cavaba həvalə edirik):

1. Yer üzündə fəsadın zahir olması amilləri, 2. Kafirlərin nəfsani istəklərinə tabe olması və çoxlu ilahələrə pərəstiş etməsi nəticəsində asimanlarda və yerlərdə fəsad yaranması, 3. Fəsadın dəf edilməsinə səbəb olan şeylər, 4. Fəsad törədənlərə qələbə çalmaq üçün peyğəmbərlərin Allahdan kömək istəməsi, 5. Peyğəmbərlərin dəvətində xələl yaratmaq üçün fəsadın onlara nisbət verilməsi, 6. Fəsad törədənlərin hökmünün bəyanı, 7. Fəsaddan uzaqlaşanların savabı, 8. Allah-taalanın fəsad törədənlərə nifrəti, 9. Möminlərlə fəsad törədənlərin müqayisəsi, 10. Fəsad törədənlərin fəsadı inkar və islahatçılıq iddiaları etmələri, 11. Fəsad törədənlərin ardıcıllarına xəbərdarlıq, 12. Bəni-israilin yer üzündə fəsad törədəcəyini xəbər vermək, 13. Fəsad törədənlərin qismi: Firon, Qarun, yəhudilər, sehrkarlar, qohumluq əlaqələrini kəsənlər və s. 14. Fəsad törədənlərin axır-aqibəti.

Ətreaflı cavab

Qurani-kərimdə fəsad və fəsad törətmək barəsində gələn ayələri bəyan etməzdən əvvəl fəsadın mənasını açıqlayırıq ki, görək bu səmavi kitab təkcə fəsadın lüğətdəki mənası ilə kifayətlənmişdirmi, yoxsa onun üçün yeni bir məna da gətirmişdir?

“Məcməul-bəhreyn” adlı lüğət kitabında fəsad belə məna edilmişdir: “Fəsad – düz işin müqabili mənasınadır (antonimidir).”[1] Həmin məna “Lisanul-ərəb” kitabında da gəlmiş, lakin onun ardınca deyilmişdir: “Məfsədə – məsləhətin ziddidir, fəsad törətmək isə islahatçılığın antonimidir.”[2]

Rağib özünün “Müfrədat” kitabında yazır: “Fəsad normal səviyyədən xaric olmaqdır – istər az olsun, istərsə də çox (onun ziddinə “səlah” deyilir) və o, can və bədəndə, eləcə də düz və normal həddən xaric olan şeylərdə işlədilir.”[3]

Bu kəlmə hər növ təxribatçılıq və dağıdıcı əməldə də işlənir. Buna əsasən, nöqsanlı olan hər bir işə, habelə fərdi və ictimai məsələlərdə hər növ ifrat və təfritə fəsad deyilir, bu kimi işlər fəsadın nümunəsi hesab olunur.

Quranın bir çox ayələrində fəsad törətmək islahatçılığın müqabilində işlədilmişdir. Nümunə üçün: “O kəslər ki, yer üzündə fəsad törədirlər və islah etmirlər”,[4] “Allah fəsad törədənləri islahatçılardan ayırıb seçib”,[5] “Və (onları) islah et! Fəsad törədənlərin yoluna tabe olma!”[6]

Həmçinin, iman və saleh əməllər də fəsadın qarşılığı olaraq zikr olunmuşdur. Belə ki, Allah-taala buyurur: “İman gətirib saleh əməllər görənləri yer üzündə fəsad törədənlər kimi qərar verəcəyikmi?!”[7] Quranın əsas vəzifəsi istər dini, istərsə də dünyəvi işlərdə insanları fəsada səbəb olan şeylərdən xaric etməkdir. İslam Peyğəmbəri (səlləllahu əleyhi və alih) də məhz camaatı haqqa dəvət etmək, fəsad ilə mübarizə aparmaq, yaxşılıqları cəmiyyətdə yaymaq və düzgün əxlaqa rəvac vermək üçün göndərilmişdir: “Həqiqətən mən buna görə peyğəmbərliyə məbus olmuşam (göndərilmişəm) ki, gözəl əxlaqları tamamlayam.”[8] Quranda da deyilir ki, Allah onun bərəkəti ilə Öz razılığına tabe olanları düzgün  və  sağlamlıq yollarına hidayət edir, onları Öz fərmanı ilə qaranlıqlardan nura doğru aparır.[9]

Quranda fəsad və islahat barəsində olan ayələrin hamısını sayıb qurtarmaz olmaz. Çünki bu ayələrin sayı olduqca çoxdur və Quranın böyük bir hissəsini özünə məxsus etmişdir. Nümunə üçün, fəsad mənasına gələn terminlərin bəziləri fəsad kəlməsi ilə yox, başqa kəlmələrlə bəyan edilmişdir: fəsadda həddini aşmaq mənasına olan “xəbal”, fəsadda şiddət mənasına olan “la təsov” kəlməsi,[10] eləcə də Allahın buyurduğu “dəxlən bəynəkum” ayəsindəki “dəxl” kəlməsi, “fəhşa”, “subur”, “bəvar” və s. bunların hamısı fəsad mənasını ifadə edir. Deməli, əgər fəsad məsələsini birbaşa və ya müəyyən yollarla irəli çəkən ayələrin hamısını sadalamaq istəsək, bir kitab lazım gələr. Buna görə də burada təkcə “fəsad” kəlməsinin özünün gəldiyi ayələri qeyd etməklə kifayətlənirik.

Aşağıda həmin ayələri, ehtiva etdiyi ünvanlar əsasında təsnif edirik:

1. Yer üzündə fəsadın zahir olması amilləri

Yer üzündə fəsadın zahir olmasına səbəb olan amillərin bəzisi aşağıdakılardır:

a) İnsanların Allahın əmr və fərmanları ilə müxalifəti və onların haqq yoldan azmaları. Allah-taala buyurur: “Fəsad quruluqda və dəryalarda camaatın əncam verdiyi (günah) işlər səbəbi ilə zahir oldu.”[11]

b) Camaata hakim kəsilmək də fəsadın yer üzündə yayılmasına səbəb olur: Allah-taala buyurur: “(Onun əlaməti budur ki,) səndən üz çevirdikləri (və sənin yanından xaric olduqları) zaman yer üzündə fəsad törətməyə çalışır, əkin sahələrini və mal-heyvanları məhv edirlər. Halbuki (bilirlər ki,) Allah fəsadı sevmir.”[12]

“Əgər (bu göstərişlərdən) üz çevirsəniz, yer üzündə fəsad törədib qohumluq əlaqələrini kəsməyinizdən başqa şey təvəqqe edilmir.”[13]

“Padşahlar abad bir məntəqəyə daxil olan zaman oranı fəsada çəkib dağıdır, o yerin əziz insanlarını zəlil edirlər. (Bəli) onların işləri belədir!”[14]

“Qüdrətli və işgəncə verən Fironu; həmin qövm ki, şəhərlərdə tüğyan etdilər və çoxlu fəsad törətdilər.”[15]

 

2. Kafirlərin nəfsani istəklərinə tabe olması və çoxlu ilahələrə pərəstiş etməsi asimanlarda və yerdə fəsadın yaranmasına səbəb olur

Mütəal Allah bu barədə buyurur: “Əgər haqq onların nəfsani istəklərinə tabe olsaydı, asimanlar, yer və onlarda olanların hamısı fəsada düçar olardı! Amma Biz onlara elə bir Quran vermişik ki, onlar üçün (izzət və şərafəti) xatırladır. Onlar isə özlərinin xatırlanma səbəbi olan şeylərdən üz çevirirlər.”[16]

“Əgər asimanlarda və yerdə Allahdan başqa digər məbudlar (ilahələr) olsaydı, bu ikisi (asiman və yer) dağılar və fəsada düçar olardı (dünyaya hakim olan sistem pozulardı).”[17]

 

3. Fəsad törədənlərə qələbə çalmaq üçün peyğəmbərlərin Allahdan kömək istəməsi

“(Lut peyğəmbər) Allaha dedi: “Pərvərdigara! Fəsad törədən bu qövm qarşısında mənə yardım et!”[18]

 

4. Peyğəmbərlərin dəvətində xələl yaratmaq üçün fəsadı onlara aid etmək

Mütəal Allah bu barədə buyurur: “Fironun qövmünün əyan-əşrafları (ona) dedilər: Musanı və onun qövmünü boşlayırsan ki, yer üzündə fəsad törətsinlər?!”[19]

Yenə buyurur: “Firon dedi: Qoyun Musanı öldürüm və o öz Pərvərdigarını çağırsın (və ona nicat versin)! Çünki mən qorxuram ki, sizin dininizi dəyişdirsin, yaxud bu ölkədə fəsad törətsin!”[20]

 

5. Fəsad törədənlərin hökmünün bəyanı

“Kafir olan və (camaatı) Allahın yolundan saxlayanlara, törətdiyi fəsadlara görə əzablarına əzab artırarıq!”[21]

Yenə buyurulur: “Allah və Onun Peyğəmbəri ilə müharibəyə qalxan və yer üzündə fəsad tərədənlərin (və silah işlədərək camaatın can, mal və namusunu təhdid edənlərin) cəzası yalnız budur ki, edam olunsunlar, yaxud dar ağacından asılsınlar, yaxud (sağ) əli (dörd barmağı) və sol ayağı – bir-birinin əksinə olaraq – kəsilsin, yaxud öz vətənlərindən sürgün edilsinlər. Bu onların dünyadakı rüsvayçılığıdır və axirətdə onlar üçün böyük cəzalar vardır.”[22]

Başqa bir ayədə buyurulur: “Törətdikləri fəsadlara görə kafir olan və (camaatı) Allahın yolundan saxlayanların əzabını artırarıq.”[23]

 

6. Fəsaddan uzaqlaşanların savabı

“(Bəli) bu axirət aləmini (yalnız) o kəslər üçün qərar veririk ki, yer üzündə təkəbbür və fəsad etməsinlər. Gözəl aqibət yalnız pəhrizkarlara məxsusdur!”[24]

 

7. Allah-taalanın fəsad törədənlərə nifrəti

Allah-taala bu barədə buyurur: “O kəslər ki, yer üzündə fəsad törətməyə çalışırlar, halbuki Allah fəsad törədənləri sevmir.”[25]

Yenə buyurur: “Yer üzündə fəsad ardınca olma! Çünki Allah fəsad törədənləri sevmir!”[26]

 

8. Möminlərlə fəsad törədənlərin müqayisəsi

“İman gətirib saleh əməllər görənləri yer üzündə fəsad törədənlərlə (bir səviyyədə) və ya pəhrizkarları günahkarlar kimi qərar verəcəyikmi?!”[27]

 

9. Fəsad törədənlərin fəsadı inkar və islahatçılıq iddiaları etmələri

“Onlara “yer üzündə fəsad törətməyin!” - deyildiyi zaman “biz yalnız islahat aparırıq!” - deyə cavab verirlər.”[28]

 

10. Fəsad törədənlərin ardıcıllarına xəbərdarlıq

“Allah sənə yaxşılıq və ehsan etdiyi kimi, sən də yaxşılıq et və heç vaxt yer üzündə fəsad ardınca olma! Çünki Allah fəsad törədənləri sevmir!”[29]

Yenə buyurulur: “Musa öz qardaşı Haruna dedi: Qövmüm arasında mənim canişinim ol və (onları) islah et! Fəsad törədənlərin yoluna tabe olma!”[30]

 

11. Bəni-israilin yer üzündə fəsad törədəcəyini xəbər vermək

“Biz Bəni-israilə kitabda (Tövratda) xəbər verdik ki, yer üzündə iki dəfə fəsad törədəcəksiniz – böyük bir fəsad.”[31]

 

12. Fəsadın dəf olunması amilləri

“Əgər Allah camaatın bəzisini digərlərinin vasitəsi ilə dəf etməsəydi, yer üzünü fəsad bürüyərdi. Lakin Allah aləmdəkilərə qarşı mərhəmət və ehsan sahibidir.”[32]

 

13. Fəsad törədənlərin qisimləri:

Firon

Allah-taala buyurur: “Firon yer üzündə üstünlük iddiası edir və onun əhlini müxtəlif qruplara bölürdü. Bir qrupu zəif və bacarıqsızlığa çəkir, oğlanlarını qətlə yetirir və qadınlarını (kənizlik və xidmətçilik üçün) diri saxlayırdı. Şübhəsiz, o, fəsad törədənlərdən idi.”[33]

Qarun

Quranda buyurulur: “Qarun Musanın qövmündən idi, lakin onlara zülm etdi... Allahın sənə verdiyi şeylərdə axirəti qazan və dünyadan olan payını unutma! Allah sənə yaxşılıq və ehsan etdiyi kimi, sən də ehsan et və heç vaxt yer üzündə fəsad törətmə! Çünki Allah fəsad törədənləri sevmir!”[34]

Yəhudilər

Allah-taala buyurur: “Yəhudilər dedilər: “Allahın əlləri bağlıdır!” Öz əlləri bağlı olsun!... Hər vaxt müharibə odunu qızışdırsalar, Allah onu söndürər. Onlar yer üzündə fəsad törətməyə çalışırlar. (Halbuki) Allah fəsad edənləri sevmir.”[35]

Digər bir ayədə buyurulur: “Görmədin sənin Pərvərdigarın Ad qövmü ilə nə etdi?! Əzəmətli İrəm şəhərinə (nə etdi)? Həmin şəhər ki, onun misli ölkələrdə xəlq edilməmişdi! Və Səmud qövmünə ki, dərələrin kənarında böyük salları yonur (və ondan ev və saray) düzəldirdilər?! Və qüdrətli, işgəncə verən Firona (nə etdi)?! Həmin qövmlər ki, şəhərlərdə tüğyan edib çoxlu fəsad törətdilər. Bu səbəblə Allah əzab zərbələrini onlara endirdi!”[36]

Salehin (əleyhis-salam) qövmü

Allah-taala buyurur: “Yada salın o zamanı ki, (Allah) sizi Ad qövmünün canişinləri qərar verdi və yer üzündə yerləşdirdi. Belə ki, çöllərdə özünüz üçün qəsrlər düzəldir və dağlarda özünüz üçün (daşlardan) ev yonurdunuz! Belə isə, Allahın nemətlərini xatırlayın və yer üzündə fəsad törətməyə çalışmayın!”[37]

Şüeybin (əleyhis-salam) qövmü

Allah-taala buyurur: “(Şüeyb dedi:) Ey mənim qövmüm! Ölçü qablarını və çəkiləri ədalətli şəkildə, kamil verin! Camaatın şeylərinə (mallarına) eyb qoymayın və onların haqqını azaltmayın! Yer üzündə fəsad törətməyə çalışmayın!”[38]

Lutun (əleyhis-salam) qövmü

Allah-taala buyurur: “Və Lutu göndərdik, öz qövmünə dedi: “Siz çox çirkin bir əmələ qurşanmışsınız ki, sizdən əvvəl dünya əhalisinin heç biri bu işi görməmişdir! Siz kişilərin ardınca (şəhvətlə) gedir, (insan nəslinin davam etməsi) yolunu kəsir və məclislərinizdə yaramaz işlər görürsünüz?!” Amma onun qövmünün cavabı yalnız bu oldu: “Əgər düz deyirsənsə, ilahi əzabı bizə nazil et!” (Lut) ərz etdi: “Pərvərdigara! Bu pozğun və fəsad törədən camaatın qarşısında mənə yardım et!”[39]

Adil imamın (rəhbərin) əleyhinə qiyam edənlər

Allah-taala buyurur: “Allah və Onun Peyğəmbəri ilə müharibəyə qalxanların, yer üzündə fəsad törədənlərin (silah gücü ilə camaatın can, mal-dövlət və namusunu təhdid edənlərin) cəzası yalnız budur ki, edam olunsunlar.”[40]

Padşahlar

Allah-taala buyurur: “Dedi: Padşahlar abad bir məntəqəyə daxil olduğu zaman onu fəsada çəkirlər.”[41]

Münafiqlər

Allah-taala buyurur: “Onlara (münafiqlərə) “yer üzündə fəsad törətməyin!”- deyildiyi zaman “biz yalnız islahat aparırıq!” - deyə cavab verirlər.”[42]

İsraf edənlər

Allah-taala buyurur: “İsrafkarların (israf edənlərin) fərmanına itaət etməyin! Həmin kəslər ki, yer üzündə fəsad törədir və islahat aparmırlar!”[43]

Qohumluq əlaqələrini kəsənlər

“Əgər (bu göstərişlərdən) üz çevirsəniz, yer üzündə fəsad törətməyinizdən və qohumluq əlaqələrini kəsməyinizdən başqa bir şey təvəqqe edilirmi?!”[44]

“Fasiqlər o kəslərdir ki, Allahla bağlanan əhd-peymanlarını möhkəmləndirdikdən sonra pozur, Allah tərəfindən bərqərar olunmasına əmr edilən qohumluq əlaqələrini kəsir və yer üzündə fəsad törədirlər. Bunlar ziyana uğrayanlardır.”[45]

Sehrkarlar

Allah-taala buyurur: “Sehrkarlar (mübarizə meydanına) gəldiyi zaman Musa onlara dedi: “(Sehr vasitələrindən) nəyi bacarırsınızsa, atın!” Onları atdıqları zaman Musa dedi: “Sizin gətirdiyiniz şeylər sehrdir ki, Allah tezliklə onları batil edəcəkdir. Çünki Allah fəsad törədənlərin əməllərini (heç vaxt) islah etməz!”[46]

Bu hallardan əlavə, bir çox digər ayələr də fəsadın sair cəhətlərinə işarə edir ki, biz onları qısa şəkildə bəyan etdik.[47]

Qeyd olunmalıdır ki, fəsad və fəsad törətməyin müxtəlif səviyyələri vardır. Misal üçün, israf edən adi bir şəxsin fəsadı Fironun törətdiyi fəsadla eyni səviyyədə ola bilməz.

 

14. Fəsad törədənlərin axır-aqibəti

Allah-taala buyurur: “Sonra onların (əvvəlki peyğəmbərlərin) ardınca Musanı Öz ayələrimizlə Firon və onun ətrafındakılara doğru göndərdik. Amma onlar (haqqı qəbul etməyib) onlara (o ayələrə) zülm etdilər. Gör fəsad törədənlərin axır-aqibəti necə (acınacaqlı) oldu!”[48]

“İlahi əhdi möhkəmləndirdikdən sonra pozan, Allah tərəfindən bərqərar edilməsinə dair əmr olunan şeyləri (qohumluq əlaqələrini) kəsən və yer üzündə fəsad törədənlər lənətə düçar olacaqlar və axirət aləminin pisliyi (və cəzaları) onlara çatacaqdır.”[49]

 


[1] “Məcməul-bəhreyn”, 7-ci cild, səh. 231

[2] “Lisanul-ərəb”, 3-cü cild, səh. 335

[3] “Əl-müfrədat”, fəsədə maddəsi

[4] “Şüəra” surəsi, ayə: 152

[5] “Bəqərə” surəsi, ayə: 220

[6] “Əraf” surəsi, ayə: 142

[7] “Sad” surəsi, ayə: 28; “Təfsiri-nümunə”, 10-cu cild, səh. 202.

[8] “Mustədrəkül-vəsail”, 11-ci cild, səh. 187

[9] “Maidə” surəsi, ayə: 16 və “Bəqərə” surəsi, ayə: 257

[10] “Təfsiri-nümunə”, 1-ci cild, səh. 273

[11] “Rum” surəsi, ayə: 41

[12] “Bəqərə” surəsi, ayə: 205

[13] “Məhəmməd (səlləllahu əleyhi və alih)” surəsi, ayə: 22

[14] “Nəml” surəsi, ayə: 34

[15] “Fəcr” surəsi, ayə: 10-12

[16] “Mominun” surəsi, ayə: 71

[17] “Ənbiya” surəsi, ayə: 22

[18] “Ənkəbut” surəsi, ayə: 30

[19] “Əraf” surəsi, ayə 127

[20] “Ğafir” surəsi, ayə: 26

[21] “Nəhl” surəsi, ayə: 88

[22] “Maidə” surəsi, ayə: 33

[23] “Nəhl” surəsi, ayə: 88

[24] “Qəsəs” surəsi, ayə: 83

[25] “Maidə” surəsi, ayə: 64

[26] “Qəsəs” surəsi, ayə: 77

[27] “Sad” surəsi, ayə: 28

[28] “Bəqərə” surəsi, ayə: 11

[29] “Qəsəs” surəsi, ayə: 11

[30] “Əraf” surəsi, ayə: 142

[31] “İsra” surəsi, ayə: 4

[32] “Bəqərə” surəsi, ayə: 251

[33] “Qəsəs” surəsi, ayə: 40

[34] “Qəsəs” surəsi, ayə: 76-77

[35] “Maidə” surəsi, ayə: 64, “İsra” surəsi, ayə: 4

[36] “Fəcr” surəsi, ayə: 6-13; “Əraf” surəsi, ayə: 25 və 27, “Şüəra” surəsi, ayə: 133 və 140

[37] “Əraf” surəsi, ayə: 74

[38] “Hud” surəsi, ayə: 85

[39] “Ənkəbut” surəsi, ayə: 30-38

[40] “Maidə” surəsi, ayə: 33

[41] “Nəml” surəsi, ayə: 34

[42] “Bəqərə” surəsi, ayə: 11

[43] “Şüəra” surəsi, ayə: 151-152

[44] “Məhəmməd (səlləllahu əleyhi və alih)” surəsi, ayə: 22

[45] “Bəqərə” surəsi, ayə: 17, “Rəd” surəsi, ayə: 25

[46] “Yunis” surəsi, ayə: 80 və 81

[47] “Əl-möcəmul-müfəhrəs li əlfazil-Quranil-kərim”, fəsədə maddəsi

[48] “Əraf” surəsi, ayə: 86, 103, “Nəml” surəsi, ayə: 14

[49] “Rəd” surəsi, ayə: 25

 

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Nə üçün illik ruzini xums ilinin əvvəlindən bir gün qabaq alırlar ki, onunda xumsunu versinlər?
    5400 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/03/11
    Hər bir şəxs xumsu hesab etdiyi hər bir ilin daxilində bütün gəlirindən əgər israf etmədən öz yaşayışı və ailəsinin yemək- içməyi üçün istifadə edərsə xumsi yoxdur amma əgər bu ruzidən xums ilinin sonunda artıq qalarsa onun xumsunu verməlidir, baxmayaraq ki, xumsun verilməsindən bir neçə gün belə əvvəl ...
  • Allah yerin və göylərin nurudur, bəs məqsəd hiss olunan nurdur? Əgər belə deyilsə, bəs hansı mənadadır?
    8212 Təfsir 2011/01/02
    "اللَّه نور السموات و الارض..."1)- Ayəsində olan nur kəlməsindən məqsəd hiss olunan nur deyil. Çünki hiss olunan nur maddiyyat xasiyyətli və keyfiyətli cismdə təsir qoyan bir nurdur. Amma Allahın cism olmadığını sabit edən məntiq dəlilləri, bunun qarşısını alır ki, Allahı hiss olunan nur hesab edək. ...
  • Kovsər hovuzu nədir?
    10104 Təfsir 2010/10/03
    "Kövsər" çoxlu xeyir mənasındadır. Onun üçün çoxlu dəlil və faktlar qeyd etmək olar. Məsələn: Kövsər arxı və hovuzu, şəfaət, nübüvvət, hikmət, elm, çoxlu nəsl, çoxlu zürriyyə və sair.Kövsərin iki mənası var, biri dünyaya aid (Fatimeyi- Zəhra (s), o biri isə axirətə (kövsər hovuzu)- na aiddir. Kövsər hovuzu, Behiştdə ləzzətli ...
  • qadın xanəndəsinin səsini eştiməyin nə hökmü var?
    6600 Əhkam və hüquq fəlsəfəsi 2015/06/29
    Bu sual haqqında əvvəlcədən qeyd etməliyik ki, qadın insanı vəcdə gətirən və adi halətindən çıxaran xanəndəçiliklə məşğul olmamalıdır. Bütün fəqihlər yekdilliklə istər örpəkdə olsun, istərsə də başı açıq belə bir əməlin qadın üçün haram olmasına fətva veriblər. Amma, qadının ğina və həyəcansız xanəndəlik etməsi haqqında alimlər arasında ...
  • Nə üçün həzrət Əli (əleyhis-salam) Fatimeyi-Zəhra (əleyha salam)-a qarşı törədilən hörmətsizlik və ihanət qarşısında sükut etdi?
    9599 Fiqh tarixi 2011/10/20
    Həzrət Zəhra (əleyha salam)-ın zülmə məruz qalması, ona qarşı hörmətsizlik edilməsi ilə həzrət Əli (əleyhis-salam)-ın hər bir o səhnədə misilsiz və şücaətli bir pəhləvan olması arasında heç bir ziddiyyət və təzad yoxdur. Çünki belə məqamda Əli (əleyhis-salam) ya qılınc çəkib özünün və ...
  • Zaman (ə)- in anası məsumdur?
    6522 Məsumların (Əleyhimussəlam) sirəsi 2010/11/10
    Şiə nəzərində yalnız peyğəmbərlər və onların canişinləri məsumdur; yəni ömürləri böyu bütün günah, və səhvlərdən, (Allahın dinini) vəhyin icrasında və təbliğində pakdırlar və bu şəxsiyyətlərdən başqa heç kəs bu bu məqama sahib deyildir. Mümkündür bəzi insanlarda bu insanlıq kamalına yol tapıb ilahi məqamdan bəhrələnsin, elə ki, imam övladları həzrət Zeynəb ...
  • Bizim iqtisadiyyatımız hansı əsasda dövr edir: sərmayə, istehsal, dəllallıq?
    5959 Nizamlar (Qurluşlar) 2012/06/23
    İslamda iqtisadiyyatın müstəqil və müstəsna mahiyyəti vardır. Onun meyar və dəyərləri Quran, sünnət, icma və əqldən əldə olunur. İslami iqtisadiyyatın müxtəlif əsasları vardır ki, onların ən mühümləri aşağıdakılardan ibarətdir: normal halda olmaq, ədalət, istehsal, sərmayənin və sərvətin dövriyyəyə buraxılması. Bunların arasında ədalət islam iqtisadiyyatında mühüm bir prinsip ...
  • Xörək yeməkdən ötrü ev sahibindən icazə almaq lazımdırmı?
    5351 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/10/24
    İslambaxışındahərbirqidanınıhalalvəpakolmasındanəlavə, onunmübaholmasıdalazımdır. Yəni
  • Axiruz- zamanda İrandan olacaq qiyamı çatdıran rəvayət mötəbərdirmi?
    10162 Hədis elmləri 2012/01/16
    Şiə və sünni mənbələrinin hamısı bu fikirdə yekdildirlər ki, İmam Zaman (ə) zühuru, bu zühur üçün zəmin hazırlayan hərəkatdan sonra baş verəcəkdir. Bu hərəkatda İrandan olan qara bayraq sahibləri onun hakimliyinin müqəddiməsini hazırlayarlar.[1] İranlıların zəmin hazırlayan hökuməti müəyyən olunmuş iki mərhələyə ayrılır:1. Onların hərəkatının başlanğıcı ...
  • Yaşadığımız mənzildən başqa iki yerdə torpaq sahəmiz də vardır. Onları satandan sonra xümsünü verməliyikmi?
    5192 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/04/09
    Ayətullah əl-uzma Xameneinin (müddə zilluhul-ali) dəftərxanası: Əgər kəsb qazancından – qiyməti artdıqdan sonra və ticarət məqsədi ilə alınmış olsa və xüms ilindən sonra satılsa, satışdan sonra onun xümsü verilməlidir. Ayətullah əl-uzma Məkarim Şirazinin (müddə zilluhul-ali) dəftərxanası: Hal-hazırda (o yerin qiymətinin) xümsünü ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    163159 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    155824 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    118016 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    110192 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    100124 Nizamlar hüquq və əhkam 2015/06/29
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    91646 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    53596 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Salam "Əmmən yucibul- muztər" امّن یجیب المضطرّ duası harada gəlibdir?
    46132 Əməli əxlaq 2012/09/10
    "Əmmən yucibul- muztərrə iza dəahu və yəkşifus- su" « أَمَّنْ يُجيبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ وَ يَكْشِفُ السُّوء » cümləsi Quranda Nəml surəsinin 62- ci ayəsində gəlibdir. Buyurur: "Əli hər yerdən üzülüb darda qalan birisi ona dua etdiyi zaman onun duasını qəbul buyuran".
  • Müvəqqəti evlənməinin sözləri nədir?
    44034 Nizamlar hüquq və əhkam 2014/05/22
    Müvəqqəti əqdin (mütənin) oxunmasından ötrü bir neçə şərt lazımdır: 1.Müvəqqəti əqdin oxunması; bu mənada ki, müvəqqəti evlənmədə təkcə qadınla kişinin bu əmələ razı olmaları kifayət etməz. Əqdin oxunması xüsusi kəlmələrlə bu əməlin inşa olunmasının niyyəti ilə oxunmalıdır. 2.Ehtiyat vacib budur ki, ərəb dilində düzgün qaydada oxunmalıdır. Əgər ...
  • Hansı yolla göz dəymənin (nəzərin) qarşısı alınır?
    43273 Təfsir 2011/11/03
    Göz dəymə insanın nəfsində olan qəsirdən irəli gəlir və bunun üçün də ağıl dərk edən bir dəlil yoxdur. Bəlkə çox hadisələr vardır ki, göz dəyməylə baş vermişdir. Mərhum Şeyx Abbas Qumi göz dəymənin uzaq olması üçün qələm surəsinin 51- ci ayəsini sifariş etmişdir. Bu ayənin nazil olmasını nəzərə ...