Ətraflı axtarış
Baxanların
3894
İnternetə qoyma tarixi: 2011/05/17
Sualın xülasəsi
Həzrət Əli (əleyhis-salam) Peyğəmbəri-Əkrəm (səlləllahu əleyhi və alih)-in təkcə dostu, yoldaşı, köməkçisi və qohumu idimi, yoxsa bundan da artıq məqama malik idi?
Sual
Həzrət Əli (əleyhis-salam) Peyğəmbəri-Əkrəm (səlləllahu əleyhi və alih)-in dostu, yoldaşı, köməkçisi və qohumu idimi, yoxsa bundan da artıq məqama malik idi?
Qısa cavab

İmam Əli (əleyhis-salam) Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih)-lə qohum və dost olmaqdan əlavə, həyatının müxtəlif mərhələlərində o həzrətin özünün və islamın fədakar müdafiəçisi, risalətin təbliğinin bütün səhnələrində onun köməkçisi idi. İmam Əli (əleyhis-salam) o həzrətin kürəkəni olmaqdan əlavə, həm də onun mehriban və hərarətli ağuşunda böyüyüb tərbiyə almışdı. Bunun özü də çox böyük imtiyaz, xüsusi səciyyə və üstün bir məqam idi ki, Peyğəmbərdən başqa heç kəs o mənəvi və ruhi kamallara nail olmamışdır.

Həzrət Əli (əleyhis-salam)-ın Allaha və məada, vəhy və nübüvvətə olan güclü imanı, dərin mərifəti və ümumi şəkildə varlıq aləminin sirlərinə və qeybə olan elmi, əməli və ixlası vəsfə sığmazdır. Həyatın müxtəlif səhnələrində onun şücaəti, zöhdü, təqvası, fədakarlıq və güzəşti, isarı (candan keçməyi), helm və səbri, qənaət və səxavəti, vücudi kamalı və bir sözlə, bütün insani dəyərlərə, müsbət xislətlərə və mənəvi kamallara əhatəliliyi dillər əzbəri idi. Belə ki, bir insanın o yüksək kamallara nail olması yalnız belə bir insan üçün mümkündür. Bundan əlavə, ilahi övliyaların malik olduğu bütün sifətlərə malik idi. Bu da Əli (əleyhis-salam)-ın məxsus sifətlərindən və xüsusiyyətlərindəndir. Elmi məqam, hər növ günah və xətadan məsum olmaq, imamət məqamına çatmaq o həzrətin digər səciyyəvi xüsusiyyətlərindəndir.

Bu kimi əxlaqi xüsusiyyətlərin, gözəl xislətlərin və imtiyazların hamısı o həzrətin öz səyləri və hümmətləri sayəsində və onun Peyğəmbərlə qohumluq əlaqələrini nəzərə almadan mümkün olmuşdur. Çünki Peyğəmbərin çoxlu qohumları var idi, lakin onlardan heç biri Əli (əleyhis-salam)-a çata bilməmişdir. Əlbəttə, Peyğəmbərin məktəbində tərbiyə alan bir şəxs, təbiidir ki, bu kimi kamalları və əxlaqi xüsusiyyətləri o həzrətdən və onun ilahi məktəbindən əldə etmişdir.

Ətreaflı cavab

Həzrət Əli (əleyhis-salam) kimi yüksək məqama, əzəmətli şəxsiyyətə malik olan bir insanın vücud yönlərinin hamısını tanımaq və təqdim etmək adi insanlar üçün çox çətin bir məsələ, onu bəyan etmək qeyri-mümkündür. Ən aşağısı bunu deyə bilərik ki, o həzrətin yüksək şəxsiyyətini və misilsiz məqamını bu bir neçə sətirdə bəyan etmək çətindir. Odur ki, bu məqalədə Əli (əleyhis-salam)-ın səciyyəvi xüsusiyyətlərinin bir qismini dünyanın bəzi məşhur yazıçı və mütəfəkkirlərinin dilindən qeyd etməklə kifayətlənirik.

İmam Əli (əleyhis-salam) istər risalətdən qabaq, istərsə də 23 illik peyğəmbərlik dövründə həzrət Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih)-in köməkçisi, fədaisi, dostu və qohumu olmaqdan əlavə, islamın fədakar müdafiəçisi ünvanı ilə müxtəlif səhnələrdə fəal şəkildə iştirak etmişdir. Özü də zatən çox görkəmli və müstəsna şəxsiyyətə malik idi. Belə ki. Peyğəmbərdən başqa heç bir insan belə bir ruhi-mənəvi kamal dərəcəsinə çata bilməzdi.[1]

İslamın əvvəlindən indiyə qədər Əli (əleyhis-salam)-ın şəxsiyyətinin yönlərinin araşdırılması ilə əlaqədar tədqiqatların – istər o həzrətlə müasir olan, istərsə də sonrakı əsrlərdəki müsəlman və qeyri-müsəlman mütəfəkkirləri tərəfindən aparılan tədqiqatların nəticəsində bu həqiqət qəbul olunmuşdur ki, o həzrət nübüvvət məqamından başqa bütün xislətlərdə ulul-əzm peyğəmbərlərin, o cümlədən Nuh, İbrahim, Musa, İsa və Həzrəti Muhəmmədin (əleyhimus-salam) cərgəsində dayanır

Əli (əleyhis-salam) elə yüksək şəxsiyyətli bir insandır ki, dünyanın bütün şəxsiyyətləri və mütəfəkkirləri – istər müsəlman, istərsə də qeyri-müsəlman, onun əzəməti müqabilində təzimlə baş əyərək onu tərifləmişlər. Hətta dinsiz qərb dünyasının mütəfəkkirlərindən olan Şibl Şmil imam Əli (əleyhis-salam) barəsində yazır: “Rəhbər Əli ibni Əbi Talib – böyüklərin böyüyü və yeganə nüsxədir ki, nə şərq, nə qərb, nə keçmiş, nə də hazırkı dövr bu nüsxəyə müvafiq bir şey görməmişdir!”[2]

Ərəb mütəfəkkirlərindən, yazıçı və görkəmli şəxsiyyətlərindən biri olan məsihi Cübran Xəlil Cübran yazır: “Mən inanıram ki, Əbi Talibin oğlu (Əli) külli ruh ilə əlaqə bərqərar edən ilk ərəb idi... O, ərəblərin arasında ilk şəxsiyyət idi ki, onun dodaqları külli ruhun nəğmələrini insanların qulaqlarında səsləndirirdi. Belə ki, (bu nəğmə) ondan əvvəl (heç vaxt) eşidilməmişdir. O, dünyadan elə bir halda getdi ki, öz risalətini (hələ) bütün dünyaya çatdırmamışdı... O, bu dünyadan gedəndə peyğəmbərləri qəbul etməyə hazırlıqları olmayan cəmiyyətlərə məbus olan peyğəmbərlər kimi dünyadan getdi... O, peyğəmbərləri qəbul etməyə ləyaqətləri olmayan cəmiyyətə, həm də göndərilmə vaxtları hələ çatmayan peyğəmbərlər kimi (cahil) bir cəmiyyətə daxil olmuşdu...”[3]

Məşhur rus marksisti, tədqiqatçi alim Petroşovski də İmam Əli (əleyhis-salam)-ın şəxsiyyət və vücud yönləri barəsində belə yazır: “Əli başdan-ayağa dinə vəfadarlıq və eşqdən ibarət idi... O, doğruçu, düz danışan, əxlaqi məsələlərdə çox ciddiyyətli, mal-dövlət pərəstlikdən uzaq idi və əsla mal-dövlət dalınca deyildi. Şübhəsiz, o həm qəhrəman bir insan, həm də şair sayılırdı. Övliyaullahın sifətlərinin hər biri onun vücudunda bir yerə toplanmışdır.”[4]

Ustad Şəhid Mütəhhəri (r) İmam Əli (əleyhis-salam)-ın şəxsiyyəti barəsində belə yazır: “Əli (əleyhis-salam) başqaları üçün adil imam olmazdan, başqaları barəsində ədalətlə rəftar etməzdən öncə, şəxsən özü normal bir insan idi, insani kamalların hamısını bir yerdə özündə cəm etmişdi: həm dərin düşüncələrə, yüksək üfüqlərə malik idi, həm də vücudu dəqiq insani atifələrlə, dolğun ülvi hisslərlə dolmuşdu; həm ruhun, həm də cismin kamalına birlikdə malik idi. Gecələr ibadət zamanı Allahdan qeyri hər bir şeydən ayrılır, gündüzlər isə cəmiyyətin daxilində fəaliyyət göstərirdi... Həm arif və hikmət sahibi idi, həm də ictimai rəhbər; həm zahid idi, həm də əsgər; həm qazı idi, həm də fəhlə; həm xətib idi, həm də yazıçı. Bir sözlə, özünün bütün gözəllikləri ilə birlikdə bir mənalı şəkildə kamil insan idi.”[5]

İmam Əli (əleyhis-salam) zati istedadların və ilahi tövfiqlərin sayəsində, eləcə də Peyğəmbəri-Əkrəm (səlləllahu əleyhi və alih)-in nəzarəti, səyi və fəaliyyətləri ilə bütün elmləri öyrənmiş və İbni Əbil-Hədid Mötəzilinin təbiri ilə desək, “bütün elm və maarifin mənşəyinə çevrilmişdi, müxtəlif elm sahələrində dərim biliyə sahib olan alimlərin elmi nəticə etibarı ilə Əli (əleyhis-salam)-ın elmində sona çatırdı...”

İbni Abbas deyir ki, Peyğəmbəri-Əkrəm (səlləllahu əleyhi və alih) buyurdu: “Minacat üçün hazır olduğum zaman Allah mənimlə danışdı və minacat etdi. Mən də Allahdan öyrəndiyim hər bir şeyi Əliyə öyrətdim. Əli mənim elmimin qapısı oldu.”[6]

Buna əsasən, İmam Əli (əleyhis-salam) hətta nübüvvət elmini belə, Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih)-dən öyrənmiş və “elmlər xəzinəsi”nə çevrilmişdi.

O həzrətin ən gözəl səciyyəvi xüsusiyyət və imtiyazlarından biri də “ismət” məqamına malik olmaq idi. Yəni hər növ günah, xəta və səhvdən uzaq olmaq – məsumluq o həzrətin xüsusiyyətlərindən biri idi. Belə ki, məhz onun sayəsində bütün səy və fəaliyyətlərini nəfs və onun istəkləri ilə mübarizəyə sərf etmiş və bunu da Allahın mərhəmət və inayətləri sayəsində əldə etmişdi. Bu xüsusi səciyyələrin başında imamət məqamı dayanır. Belə bir müstəsna şəxsiyyətə, bu qədər kamal və imtiyazlara sahib olduğuna görə nəhayət Peyğəmbərin canişinliyi – imamət məqamına çatdı.

Qeyd olunanların hamısı o həzrətin şəxsiyyət, xüsusiyyət və fəzilətlərindən cüzi bir qismi idi ki, o həzrətlə əlaqədar mütəfəkkirlərin və alimlərin vasitəsi ilə, özü də onların öz maarifləri və dərkləri çərçivəsində bəyan edilmişdir.

İmam Əli (əleyhis-salam) bütün insani sifətlərə, mənəvi kamallara, əxlaqi səciyyələrə bunların son həddində malik idi. Şücaət, zöhd (dünyaya məftun olmamaq), isar (Allahın razılığı yolunda özünün ehtiyacı olduğu şeylərdə başqalarını özündən qabağa salmaq), helm, güzəşt, səxavət, bəxşiş etmək, eləcə də islamın həyat bağışlayan məktəbində insani və islami dəyərlərin bir hissəsi sayılan hər bir şey o həzrətin vücudunda bir yerə toplanmışdı.) Özünün Peyğəmbərlə olan mövqeyini “Qasiə” xütbəsində bəyan etdiyi kimi, Əli (əleyhis-salam) bütün bu imtiyaz və kamalları, əksər hallarda Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih)-in təlim-tərbiyəsi sayəsində qazanmışdı.[7]

Əlbəttə, bu kamallar və səciyyələr o həzrətin özünün malik olduğu imtiyazların nəticəsində və onun vücudunda idi. Bununla eyni zamanda ilk əvvəldən Peyğəmbərlə yanaşı idi və o həzrətin risalət, nübüvət və vəhy evində böyümüş, onun qucağında tərbiyə almışdı.

Əlavə məlumat üçün bu görünüşə bax: “Kamil insanların hallarının müxtəlifliyi”, sual 351 (sayt 349)



[1] Ərdəbili, Seyid Əbdil-Ğəni, “İmam Xomeyninin fəlsəfi təqrirləri”, 4-ci cild, səh. 352

[2] Corc Cordaq, “Sovtul-ədalətil-insaniyyə”, səh. 19 ("Nəhcul-bəlağə"nin tərcümə və təfsirindən, Cəfəri, Məhəmməd Təqi, 1-ci cild, səh 171)

[3] Əbdül-Məqsud, Əbdül Fəttah, “İmam Əli (əleyhis-salam)”, 1-ci cild, müqəddimə, həmin

itabdan nəqlən, səh. 217

[4] Petroşovski,“İslam İranda”, səh. 49-50 (həmin kitabdan, səh. 168)

[5] Mütəhhəri, Murtaza, “Məcməul-asar”, 16-ci cild, səh. 17-18

[6] Qənduzi, Süleyman, “Yənaibul-məvəddət”, səh. 79

[7] "Nəhcul-bəlağə", xütbə 192:

قَدْ عَلِمْتُمْ مَوْضِعِی مِنْ رَسُولِ اللهِ (ص) بِالْقَرٰابَةِ الْقَرِیبَةِ وَ الْمَنْزِلَةِ الْخَصِیصَةِ ...

“Siz mənim Peyğəmbərlə olan münasibətimi və Peyğəmbərə nə qədər yaxın olduğumu yaxşı bilirsiniz. Mən uşaq olanda Peyğəmbər məni öz ağuşuma aldı. Məni öz sinəsinə yapışdırırdı, mənimlə öz övladı kimi rəftar edirdi...”

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Yəhudilərin sifətlərinin ən çox qeyd olunduğu Quran ayələri hansılardır?
    9586 اهل کتاب
    Qurani-kərim yəhudilərin tarix, əxlaq, əqidə, sifət və xüsusiyyətlərini elə müfəssəl şəkildə bəyan etmişdir ki, digər ilahi dinlərdən heç birinin tarixini belə vəsf etməmişdir. Yəhudi məsələsinə bu səmavi kitabın bir çox ayələrində geniş yer verilmişdir. Bu ayələrin hər birində Bəni-israilin (yəhudilərin) xüsusiyyət, sifət, adət, davranış və etiqadlarından birinə ...
  • Faruq və Siddiqin mənası nədir və nə vaxtdan yayılmağa başlamışdır?
    6819 Fiqh tarixi
    Şiənin inancına əsasən, Faruq və Siddiq ləqəbləri Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih) tərəfindən Əli (əleyhimus-salam)-a verilmiş ləqəblərdir. “Faruq” kəlməsi haqq ilə batilin arasında fərq qoyan “fərq” kökündən, “Siddiq” isə həddindən artıq düz danışan mənasına olan “sidq” kökündən alınmış sifətin mübaliğə formasıdır. Əlbəttə, bəzi sünnü mənbələrində Peyğəmbərə istinadən ...
  • Bütün peyğəmbərlərin adını zikr edə bilərsiniz?
    523 تاريخ بزرگان
  • Ислам нәзәринҹә инсан неҹә мөвҹуддур?
    3724 Təzə kəlam
    Гуран нөгтеји-нәзәриндән инсан елә бир варлыгдырки, бир тәрәфдән илаһи фитрәтә, диҝәр тәрәфдән исә мадди тәбиәтә маликдир. Илаһи фитрәт ону јүксәк дәрәҹәли мәнәвијјат вә мәрифәтә тәрәф чәкир. Мадди тәбиәти исә инсаны ...
  • Heyz və adət halında olan qadının Quran oxumasının iradı var yoxsa, yoxdur?
    2986 Nizamlar hüquq və əhkam
     AyətullahMəhdiHadəviTehraninin (ömrüuzanolsun) cavabı: QadınlarınadəthalındaoxuduqlarıQuran
  • Əhli-təsənnü aliməri tərəfindən Bərzəx aləmində ölülüəri eşitmək haqqında nəzərləri nədir?
    3268 برزخ
    Bəzi Quran ayələrindən və İslam Peyğəmbərinin (səlləllahu ələyhi və alihi və səlləm) rəvayətlərindən Bərzəx əhlinin dünya əlhinin səslərini eşitməsi mövzusu isbat olur. Bəzi əhli-təsənni alimləri də bu mövzunu qəbul edirlər. Amma, bəzi vəhhabilər Bərzəx aləmində ölülərin səs eşitmələrini qəbul etmirlər. ...
  • “Rəbbin və mələklər səf-səf gələrlər” ayəsində “səf”in mənası nədir?
    3831 Təfsir
    Bu kəlmə və ondan alınan başqa kəlmələrdən digər ayələrdə də istifadə olunmuşdur.[1] Səf kəlməsinin mənası əşyaların düz xətt üzərinə olmasıdır. İnsanların və ya ağacların səflərə düzülməsi kimi.[2] Ayədəki “səffən” kəlməsi sintaktik təhlil baxımından məlaikələr üçün haldır. Məna nəzərindən isə Quran ...
  • Dünyada xeyir və şər, gözəllik və çirkinlik olmasına rəğmən Allahın mehriban olmasını neçə isbat etmək olar?
    14794 Qədim kəlam
    Allah insanı mümkün olan ən yaxşı halda yaratmış, onun həm bu dünyadakı, həm də o biri dünyadakı ehtiyaclarını, tamamilə, təmin etmişdir. Daha doğrusu, bütün varlıqları insan və ona xidmət etmək üçün yaratmışdır. Bunun özü Allahın insana qarşı nə qədər mehriban olduğunu göstərən ən güclü arqumentdir. Habelə O, başqa varlıqlara qarşı ...
  • Nə üçün az sayda peyğəmbərlərin adları Quranda çəkilmişdir?
    7264 Quran elmləri
    Qurani- Kərim tarix, əfsanə və lüğət kitabı deyildir ki, orada bütün peyğəmbərlərin tarixçələrini, adlarını və yaşayış tərzlərini arayıb axtaraq.[i] Əksinə Quran insanları hidayət edən, nəfsi saflaşdıran,[ii] insanlar üçün təlim-tərbiyə göstəricisi oan ilahi bir kitabdır. Qurani-Kərimin bu hədəfi bir çox peyğəmbərlərin adlarının çəkilməməsi üçün əsas ...
  • 15 yaşa çatmadan öncə həddi buluğa çatmanın əlamətləri hansılardır?
    2295 Tklifin başlanması
    Qız və oğlanlarda həddi büluğun olması aşağıdakı əlamətlərdən biri ilə bilinir: Qarın altında iri və kobud tüklərin əmələ gəlməsi (cinsi övrətlərin üstündə ); Spermanın gəlməsi istər yuxuda olsun istərsə də oyaq olan halda; (Öncəki, əlamətlər müşahidə edilmədiyi təqdirdə) Oğlanlarda qəməri tarixi ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    110010 Nizamlar hüquq və əhkam
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    83686 Əməli əxlaq
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    61875 Nizamlar hüquq və əhkam
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    45281 Nizamlar hüquq və əhkam
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    34345 Hədis elmləri
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    31055 Nizamlar hüquq və əhkam
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    23648 Əxlaq fəlsəfəsi
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • islam sözünün mənası Ali- imran surəsinin 19- cu ayəsinə əsasən nədir?
    23360 Təzə kəlam
    İslam sözü lüğətdə "Allahın" müqabilində kamil surətdə təslim olmaq" deməkdir. Yəni heç bir qeyd və şərt olmadan ilahi qanunlara tabe olmaq. Din deyəndə isə "bəşəriyyətin bütün hallarda (ictimai və fərdi) ilahi qanunlara əsaslanması və Allahla insanların rabitəsi" başa düşülür. Bu səbəbdəndə bütün əsrlərdə peyğəmbərləri qəbul etmək onların gətirdiyi dinə (qeyd- ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    22768 Nizamlar hüquq və əhkam
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • Dünyanın ilk yaranmasını təşkil edən maddə nədir, Quran və hədislərin bu mövzuda nəzəri nədir?
    21358 Qədim kəlam
    Təbiət şünas alimlərinin bu mövzuda olan dəqiq nəzəriyyələri budur ki, varlığın ilk maddəsini təşkil edən ünsürlar bunu isbat edir ki, əslində fəzada dağılmış "sedyom"- ların təşkil olmasıyla yaranmışdır. Bu maddə uzun zamanlardan təqribiylə 13 milyard il şiddətli partlayış nəticəsində, hissələr və qismətlərə bölünmüşdür, günəş, ulduzlar, göy (səma) yer və...özlərinə məxsus ...