Ətraflı axtarış
Baxanların
1894
İnternetə qoyma tarixi: 2013/11/25
Sualın xülasəsi
Fariks bazarının şəri hökmü nədir?
Sual
valyuta bazarı sayılan fariks alış-veriş bazarında valyuta, qızıl və buna oxşar şeylərin satış və alışının şəri hökmü nədir?
Qısa cavab
 Fariks bazarı elə bir bazardır ki, orda müxtəlif ölkələrin valyutaları (riyal, dollar, evro, pund, dinar və s..) alış-veriş olur. Bu bazarda bir valyutanı digar bir valyutya alıb satırlar. Bu alverda qayda belədir ki, hər kəs düşünsə ki, bir müddət sonra hansısa bir valyutanın qiyməti qalxacaq, o valyutadan alır və bir müddət sonra baha qiymətə satırlar. Yaxud,bahalaşan valyutanı satır, bir müddət sonra  ucuzlaşandan sonra həmin valyutanı ucuz qiymətə alırlar. Bu yolla da qazınırlar.
 Belə alış-veriş qədim zamanlardan xalq arasında  olub. Belə ki, sərmayəçilər ya özləri birbaşa bu işlə məşğul olmuş, ya da bir nəfəri vəkil tutaraq, onun üçün belə icazə verilmiş, ondan bu alverin yola salınmasını istəmişlər və vəkilə bu işin müqabilində əmək haqqı təyin olunmuş yaxud, pulsuz bu işləri yerinə yetirmişlər. Hərhalda bu işdən gələn zərər və xeyir də sərmayə sahibinin özünə aid olur.
 Belə alış-verişin şəri cəhətdən heç bir iradı yoxdur. Çünki, alver qanunlarının bütün şəraitləri vardır. Bununla belə bu alverin mətnində şəriətlə müxalif olan heç bir şərt də yoxdur. Bəs, şəri cəhətdən bu alver halaldır.
 Amma, bu gün internet səhtfələrindən farks bazarı adı altında gedən bəzi  alış-verişlərin şəri nöqteyi-nəzərdən bəzi iradları vardır ki, bu iradlar belə alverlərin haram və şəri olmamasına aid olur. Bu iradların bəzilərini qeyd edirik:
 1.İnternet bazarında özlərini farks bazarının nümayəndəsi kimi  təqdim edənlərin çoxunun sayt və nişanələrin yalan üstündə qürulmuş və şəxsiyyətlərini müəyyən edən sənədlər yoxdur. Oların bu işdən hədəfləri yalnız, insanları aldatmaq və bu vasitə ilə sərmayəçilərin banklarına daxil olmaq və onların sərmayələrini qarət etməkdir. Belə şirkətlərin dəqiq adları və qeydiyyət yerləri olmadığına görə əldən çıxan sərmayə və pulların da daha geriyə qayıtması və qanuni cəhətdən şikayət etməyə də haqları yoxdur. Bununla da, onlar bütün sərmayələrini əldən vermiş olurlar.
 2.İnternet səhifələrində Farkis bazarında özlərini farkis nümayədənləri kimi təqdim edənlərin bəzilərin n şəxsiyyətləri məlum olsa və internet səhifələrindən sifariş olunmuş alverin sərmayəçi səhifəsində günbəgün elanı olunsa, sərmayəçi də hər şeyin həqiqət olmasını güman etsə də, əslində bu işlərin hamısnın zahiri tamaşadan başqa bir nəticəsi yoxdur. Çünki, onlar sərmayədarın əsl sərmayəsini belə desək, qaçaq yolla başqa bir yolda sərməyə kimi istifadə edirlər. Farkis alverinin bu hissəsi qəti olaraq şəri cəhətdən düzgün sayılmır. Çünki, bu alverda sərmayə sahibinin sifarişinə əməl olunmadaqıdan əlavə digər iradlarla yanaşı əsl hədəfin valyuta alış-veriş kimi şərtinə də əməl olunmur.
 3.İnternet səhifələrində Farkis bazarında özlərini farkis nümayədənləri kimi təqdim edənlərin bəzilərinin şəxsiyyətləri məlum olsa və həqiqətən də alveri yerinə yetirsələr də alver arasında sərmayəçi ilə elə şərtlər irəli sürürlər ki, bu şərtlər şəri cəhətdən haram sayılır. (məsələn, şərt qoyurlar ki, alevr arasında əgər valyuta alış-verişi olması müəyyən bir müddətə onun sərmayəsni bankda sələm kimi borc kimi qoysun və ondan fayda götürsünlər) Bu da bağlanmış qərardadın batil olmasına səbəb olur. Çünki, alverin qərardadında haram iş şərt kimi qoyulmuşdur.  Beləliklə, bu şətrlə işlənən bazarda işləmək özü haramdır.  
 Beləliklə, internet səhifələrində işlənən farkis alveri əgər alver şəraitinin bütün şərtlərinə əməl edərlərsə, yəni, həm bank nümayəndəsinin şəxsiyyəti dəqiq məlum olsa, həm yəqinlik hasil olsa ki, sərmayənin sərmayə sahibinin razılaşdığı mövzular və yollarla istifadəsi olacaq, həmçinin, bütün ölkə qanunlarına əməl və əsl sərmayənin girişi və çıxışı düzgün qanunlara əsasında olarsa, bu yolda bağlanmış qərardadlar da şəri cəhətdən doğru və halal sayılır.
 Qeyd etmək yerinə düşər ki, İran İslam Respublikasının Mərkəzi bankında da farkis alış-verişi olur. Bu mərkəzdə bütün şəri qanunların tam icra olunmasını nəzərə alaraq, onların alış-verişlərindən iştirak etməyin heç bir maneəsi yoxdur.[1]
 Əlavələr:
  Təqlid edilən müctehidlərin bu sual haqqında nəzərləri bundan ibarətdir:[2]
 Həzrət ayətullah-üzma Xamneyi (Allah hifz etsin!):
  Eyni növdən olmayan valyutaların alış-verişi qanuni cəhətdən manesi olmasa, manesi yoxdur. Ondan ələ gələn gəlir də halaldır. Amma nümayəndələr tərəfində sərmayəçilərin sərmayəsinə etibar vermək, əgər sərmayəni işlədənlərə borc ünvanı ilə verilərsə, təbii olaraq bu müamilədə gəlirdə də nəzərdə var – belə olan halda alış-verişin bu yolla sərmayəni işlədənlərə etibar etməsinin şəri cəhətdən müşkülü var.
 Həzrət ayətullah-üzma Sistani (Allah hifz etsin!):
 Həzrət ayətullah belə alış-verişlərə daxil olmağa icazə vermirlər.
  Həzrət ayətullah-üzma Safi Gülpayqani  (Allah hifz etsin!):
 Belə alış-verişin bazarlarda zahiri şəkildə olması,  həqiqəti olmamasına görə elə alverlarin şəri cəhətdən səhih deyildir.
 Həzrət ayətullah-üzma Məkarim Şirazi (Allah hifz etsin!):
 Farkis bazarının şəri alış-veriş şəraiti olmadığına görə bu alver düzgün deyildir.
 

[1] İran İslam Respublikasnın Mərkəzi Bankının mütəxəssis nümayəndəsi höccətül-islam doktor Seyyid Abbas Musəviyan ilə bu haqda telefon danışıqları olmuşdur.
[2] Sualın cavabları İslamQuest saytının əməkdaşlarının vasitəsi ilə, ayətullah üzma Sistani, Məkarim Şirazi, Safi Gülpayqani, Nuri Həmədani həzrətlərinin şəri suallara cavab idarələrindən alınıb.
Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Kişilər üçün sırğadan istifadə etmək caizdirmi?
    5827 Nizamlar hüquq və əhkam
    Kişilərin bəzək əşyalarından istifadəsinin caiz olmasında islamın ümumi və külli qanunu iki şeydən ibarətdir:1. Qızıl növündən olmasın; Çünki qızıldan hazırlanan bəzək əşyasından istifadə etmək kişi üçün hər bir halda  – istər zinət üçün olsun, istərsə də olmasın, haramdır.
  • Aya bir şəxsin mürtəd olmasına, şəri hakimin hökmünə ehtiyac varmı?
    3120 Nizamlar hüquq və əhkam
    Sizin sualınızı Müctəhidlərin dəftərxanalarından soruşduq. Cavabları aşağıdakılardan ibarətdir: Həzrət Ayətullah Xamnei: Şəxsin mürtəd olmasında şəri hakimin hökmünə ehtiyac yoxdur. Əgər dinin əsli Peyğəmbərlərin yalan olması və İslam Peyğəmbərinin yalançı olması və yaxud şəriətə nöqsan yetirməklə nəticələnsə, kafir və mürtəd ...
  • Həccə getməkdən ötrü kimdənsə borc almaq olarmı?
    2071 İstitaətin şərtləri
    Bu sualın iki bölümdə cavabı ola bilər: A) İslam aləmində həcc əməli elə əzəmətli ibadətlərdəndir ki, ondan otrü borc alıb Həccə getmək olar. Bu haqda Məsum İmamlardan (əleyhimussalam) hədis kitablarında rəvayətlər də nəql olunmuşdur.[1] B) İkinci mövzu budur ki, həccin şəraitlərindən birinin insanın özünün ...
  • Ülul əzm Peyğəmbərlər və onların kitabları hansılardır? Nə üçün ulul əzm adlandırılmışdırlar və nə üçün Zərdoşt və Davud (ə) ulul əzm deyildirlər?
    8038 Təfsir
    Ülul əzm kəlməsi əhqaf surəsinin 35- ci ayəsində gəlmişdir. Əzm hökm və şəriət mənasındadır. Ulul əzm yəni o peyğəmbərlər ki, yeni şəriət və müstəqil dinə sahibdirlər. rəvayətlərdə ulul əzm Peyğəmbərlər üçün bir neçə şərait qeyd olunmuşdur: 1.             Dünyəvi olaraq dəvətə şamil olsun. ...
  • İran İslam respublikasını hansı təhlükələr təhdid edir?
    3041 Nizamlar (Qurluşlar)
    Hər hansı bir varlığı təhdid edən təhlükələri tanımaq üçün ilk növbədə onu icad edən səbəbi (illəti-muvcidə), daha sonra isə onun qalıb davam etməsinə səbəb olan amilləri (illəti-mubqiyə) tanımaq lazımdır ki, o varlığın həyatına zəmanət verilmiş olsun. Çünki hər bir varlığa yönələn ...
  • Öhdəsində xüms olan şəxs hal- hazırda onların xümsünü verməyə imkanı yoxdur. Bu şəxs nə etməlidir?
    2994 Xumsun hesablanması və onun ödənmə qaydası
    Ümumiyyətlə xüms ili çatmış şəxs malının xümsünü vermədən öz malındaan istifadə edə bilməz. Əgər xümsü verməzdən əvvəl həmin maldan istifadə edərsə həmin miqdar xümsə zamindir. Və əgər xümsü bir dəfəyə ödəyə bilmirsə öz məhəlləsində və yaxud tanıdığı yerin təqlid etdiyi qanuni mərcə təqlidin nümayəndəsindən bu barədə şəriətin ...
  • Malın bir dəfə xumsunu verməklə, ona daha xums vacib olmurmu?
    2894 Nizamlar hüquq və əhkam
    Bildiyiniz kimi, xüms ibadət və furu- dindən sayılan İslamda mühüm mali vaciblərdən biridir. Ona görə də qürbət qəsdi ilə yerinə yetirilməlidir.Xums düşən mal və sərmayələrin, əgər bir dəfə xumsu verilsə, daha onlara xums düşmür. Hətta həmin sərmayə uzun illər boyu qalsa da. Amma əgər mal o şeylərdən ...
  • İt və donuzun nəcis olması barəsindəki hədisi bəyan edin.
    3963 Nizamlar hüquq və əhkam
    İt və donuzun nəcis olması barəsində imamlardan (əleyhimus-salam) çoxlu rəvayət nəql olunmuşdur. Bu rəvayətlər iki qisimdir: bəzi rəvayətlərdə “nəcisdir” kəlməsi aşkar deyilmiş, bəzilərində isə aşkar deyilməmişdir, amma mülazimədən (bir şeyin hökmünün deyilməsindən başqa bir şeyin hökmünün də məlum olması) it ...
  • sms vasitəsi ilə naməhrəmlə zarafat etməyin hökmü nədir?
    4771 Nizamlar hüquq və əhkam
    Neçə məsələyə diqqət etmək sizə cavaba yetişməkdə kömək edə bilər:1.     İnsandakı güclü instiktlərdən biri cinsi şəhvətdir ki,əgər azğınlaşsa onu ələ almaq qeyri mümkün ya çətin olacaq.
  • Mələkut mələkləri ilə cəbərut mələkləri arasında fərq nədədir?
    5524 فرشتگان
    Mələklərin mələkut və cəbərut dəstəsinə bölünməsi mövzusunda bir neçə məsələni nəzərə almaq lazımdır: 1.Məlaik sözünün əsli ərəbcədən mələk sözündən olub iqtidar və bir şeyə tam əhatə tapmasına deiyilir. Həmçinin, mələkut və cəbərut sözü sözün mübaliğə mənasındadır. Mələkut, mülk sözünün mübaliğə mənasını çatdırır.[1] Cəbərut isə ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    109940 Nizamlar hüquq və əhkam
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    83626 Əməli əxlaq
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    61797 Nizamlar hüquq və əhkam
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    45184 Nizamlar hüquq və əhkam
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    34313 Hədis elmləri
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    30924 Nizamlar hüquq və əhkam
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    23626 Əxlaq fəlsəfəsi
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • islam sözünün mənası Ali- imran surəsinin 19- cu ayəsinə əsasən nədir?
    23342 Təzə kəlam
    İslam sözü lüğətdə "Allahın" müqabilində kamil surətdə təslim olmaq" deməkdir. Yəni heç bir qeyd və şərt olmadan ilahi qanunlara tabe olmaq. Din deyəndə isə "bəşəriyyətin bütün hallarda (ictimai və fərdi) ilahi qanunlara əsaslanması və Allahla insanların rabitəsi" başa düşülür. Bu səbəbdəndə bütün əsrlərdə peyğəmbərləri qəbul etmək onların gətirdiyi dinə (qeyd- ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    22732 Nizamlar hüquq və əhkam
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • Dünyanın ilk yaranmasını təşkil edən maddə nədir, Quran və hədislərin bu mövzuda nəzəri nədir?
    21342 Qədim kəlam
    Təbiət şünas alimlərinin bu mövzuda olan dəqiq nəzəriyyələri budur ki, varlığın ilk maddəsini təşkil edən ünsürlar bunu isbat edir ki, əslində fəzada dağılmış "sedyom"- ların təşkil olmasıyla yaranmışdır. Bu maddə uzun zamanlardan təqribiylə 13 milyard il şiddətli partlayış nəticəsində, hissələr və qismətlərə bölünmüşdür, günəş, ulduzlar, göy (səma) yer və...özlərinə məxsus ...