Ətraflı axtarış
Baxanların
5284
İnternetə qoyma tarixi: 2011/10/24
Sualın xülasəsi
Necə demək olar ki, Quranın təfsirində əql səhvə düşə bilməz?
Sual
Necə demək olar ki, Quranın təfsirində əql səhvə düşə bilməz?
Qısa cavab

Əgər insan Quran ayələrinin təfsirində öz əqlindən insafla istifadə etsə  əvvəlcədən özünün qeyri-səhih fikirlərini kənara qoysa, təbii ki, Quranın təfsir, təhlil  mənasında səhvə yol verməz. Əlbəttə, bəzi iki tərəfli mənaya malik (mütəşabih) ayələr var ki, qəlbində qərəz  xəstəlik olanların əlinə fürsət verir ki, onlar ayənin mənasında səhvə yol versinlər. Bunun da çarəsi oxucunun sağlam şəkildə ağlından istifadə etməsindədir. Bəlkə , belə səhvlərin qarşısını almaqdan ötrü ən yaxşı yol ağlın sağlam şəkildə möhkəmlənməsi  öliyalardan kömək almaqdır.

Ətreaflı cavab

Quran ayələrinin iki baxışdan iki qismə - möhkəm  mütəşabeh (oxşar) qismlərə bölmək olar. Belə bölüm Quranda ali İmran surəsində aydın şəkildə açıqlanmışdır: “(Ya Rəsulum!) Sənə Kita (Qur’a) nazil edən Odur. Onun (Kitabın) bir hissəsi (Qur’anın əslini, əsasını təşkil edən) möhkəm (mə’na aydın, hökmü bəlli), digər qismi isə mütəşabih (çətin anlaşılan, dəqiq mə’na bilinməyən) ayələrdir.” (Ali İmran surəsi 7)

Digər mövcud olan bölüm isə müxtəlif mənalardır. Ona görə ki, rəvayətlərə əsasən, Quranın zahiri mənasından əlavə batini mənaları da vardır. Bu mənalara isə hər kəs öz mənəvi dəyəri sayəsində çata bilər.

Qeyd olunanları nəzərə alaraq demək olar ki, Quranın mənasında əqlin rolunu dörd bölümdə araşdırmaq olar:

1.Möhkəm ayələrin zahiri mənaları; Quranın əksər bölümünü özündə cəmləşdirən möhkəm ayələr ən çox tarixi açıqlama, dualar  s..aid olur.belə mənaları bütün insanların dərk edib təhlil etmək qüdrəti vardır. Məsələn, bu ayənin mənasını hər bir alim insan dərk  təhlil edə bilər. Allah hər kəsi yalnız, qüvvəsi yetdiyi qədər yükləyər (bir ə mükəlləf edər).[1]” – yəni, hər bir fərd bu ayədən başa düşə bilir ki, Allah-Taala heç vaxt insanı gücü çatmadığı bir şeyə əmr etməz.

Əgər bütün insanlar Quranın bu ayəsindən həmin mənanı ələ gətirir  dərk edirlərsə, bu o deməkdir ki, onların ağılları Quran ayələrini dərk etmək qabiliyyətinə malikdir. Beləliklə, heç vaxt iddia edə bilmərik ki, bizim ağlımız Quran ayələrini dərk etməkdə acizdir. Halbuki, Quran ayələrinin çoxu elə qalibdə nazil olub ki, insanların əksəriyyəti onun zahiri mənalarını dərk etmək qabiliyyitinə malikdirlər.

2.Möhkəm ayələrin mənalarındakı dərəcələr; bəzi rəvayətlərə əsasən, Quran ayələrinin yerli-yerində düzgün olan zahiri mənalarından əlavə, batini mənaları da vardır ki, hər kəsin bu mənalara asanlıqla əli çatmaz. Yalnız, çox yüksək səviyyəli elm, iman sahibi  təqva əhli belə mənalardan istifadə edə bilər.[2]

Əgər kimsə bütün bu mənaları ələ gətirə bilməsə heç  bu o demək deyil ki, Quranın zahiri mənalarından da istifadə edə bilməz.

3.Mütəşabih ayələrin zahiri mənalarının dərki; Quran ayələrinin bəzilərinin zahiri mənaları elə açıqlanır ki, Quranın özünün bizlərə öyrətdiyi təlimlər  etiqadlarla zahirdə uyğun gəlmir. Məsələn, Allahın (qüdrət) əli onların əllərinin üstündədir.”[3] Əgər bu ayənin zahirinə görə məna etsək belə məlum olur ki, bizim əsl etiqadımızın əksinə olaraq Allah-Taalanın əlləri vardır. Ona görə  belə ayənin mənasını başqa yerdə axtarmaq lazımdır. Belə halda, insanın ağlı ayənin həqiqi mənasını ələ gətirə bilməsə , ən azı Quranda Allah-Taala haqqında gələn möhkəm ayələr haqqında təfəkkür etsin  ayənin zahiri mənası ilə batini mənası arasında fərqi başa düşüb, əsl  həqiqi mənanı övliyalardan  elmdə möhkəm olanlardan soruşub öyrənsin.

4. Mütəşabeh ayələrin həqiqi mənası; Ali İmran surəsinin yeddinci ayəsində mütəşabeh ayələrin həqiqi mənasını yalnız, Allah-Taala  elmdə çox möhkəm  sabitqədəm olanların öhdəsinə qoyulmuşdur. Təbiidir ki, insanın elm  təqvası hər  qədər çox olsa, ayədən dərk etdiyi mənalar da daha çox olacaq.

Əlbəttə, bu arada bəzi savadsız  qəlblərində mərəz olanlar Quran təfsirində səhvlərə  yol verirlər. Bu fərqlə ki, birinci dəstə yəni, savadsızlar bunu bilməyərəkdən, ikinci dəstə isə, yəni qəlbində mərəzi olanlar qəsdən bir işi görürlər.

Aydındır ki, fərdlərin qəsdən  ya bilməyərəkdən etdikləri səhvləri isə heç vaxt bəhanə ola bilməz ki, insanlar Quran ayələrinin təfsirində əql  təfəkkürlərindən istifadə etməsinlər. Halbuki, Quran başdan-başa bütün dinləyicilərini nazil olmuş ayələrin mənalarında ağıllarından  təfəkkürlərindən istifadə etməyə dəvət edir.[4]



[1] Bəqərə surəsi 286

[2] Əllamə Məclisi, Məhəmməd Baqir, Biharul Ənvar, c.89; səh.78, 8-ci fəsl, Vifa muəssisəsi, Beyrut 1404- il h.q.

[3] Fəth surəsi 10

[4]  Bəqərə surəsi 242; Ali İmran surəsi 118; Məhəmməd surəsi 24 ...

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    163378 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    156587 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    118213 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    110692 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    101739 Nizamlar hüquq və əhkam 2015/06/29
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    91908 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    53728 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Salam "Əmmən yucibul- muztər" امّن یجیب المضطرّ duası harada gəlibdir?
    46923 Əməli əxlaq 2012/09/10
    "Əmmən yucibul- muztərrə iza dəahu və yəkşifus- su" « أَمَّنْ يُجيبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ وَ يَكْشِفُ السُّوء » cümləsi Quranda Nəml surəsinin 62- ci ayəsində gəlibdir. Buyurur: "Əli hər yerdən üzülüb darda qalan birisi ona dua etdiyi zaman onun duasını qəbul buyuran".
  • Müvəqqəti evlənməinin sözləri nədir?
    44275 Nizamlar hüquq və əhkam 2014/05/22
    Müvəqqəti əqdin (mütənin) oxunmasından ötrü bir neçə şərt lazımdır: 1.Müvəqqəti əqdin oxunması; bu mənada ki, müvəqqəti evlənmədə təkcə qadınla kişinin bu əmələ razı olmaları kifayət etməz. Əqdin oxunması xüsusi kəlmələrlə bu əməlin inşa olunmasının niyyəti ilə oxunmalıdır. 2.Ehtiyat vacib budur ki, ərəb dilində düzgün qaydada oxunmalıdır. Əgər ...
  • Hansı yolla göz dəymənin (nəzərin) qarşısı alınır?
    43603 Təfsir 2011/11/03
    Göz dəymə insanın nəfsində olan qəsirdən irəli gəlir və bunun üçün də ağıl dərk edən bir dəlil yoxdur. Bəlkə çox hadisələr vardır ki, göz dəyməylə baş vermişdir. Mərhum Şeyx Abbas Qumi göz dəymənin uzaq olması üçün qələm surəsinin 51- ci ayəsini sifariş etmişdir. Bu ayənin nazil olmasını nəzərə ...