Ətraflı axtarış
Baxanların
4509
İnternetə qoyma tarixi: 2011/11/24
Sualın xülasəsi
Sair bəndələr arasında peyğəmbərlərin və imamların seçilməsinin dəlili nədir?
Sual
Sair bəndələr arasından peyğəmbərlərin və imamların seçilməsinin dəlili nədir? Nə üçün Məhəmməd adlı bir şəxs Allah tərəfindən seçilərək bəndələrin ən yaxşısı təyin edilir? Bu məsələ insanın bu dünyadakı təvəllüdündən qabaqkı hadisələrlə bağlıdırmı?
Qısa cavab

“Ümumi nübüvvət” dəlillərinə əsasən, Allah-taala bəşəriyyəti hidayət etmək üçün onların öz növündən olan müəyyən insanları seçir ki, örnək, xəlifə və hidayətçi olsunlar. Bu seçki əsla təsadüfi, əsasız və dəlilsiz deyildir.

İzah:

“İlahi xilafət məqamı”na nail olmaq istedadı və qabiliyyəti hamının batinində və təbiətində qoyulsa da, bütün insanlarda zühur ərsəsinə çatıb gerçəkləşmir; yalnız xüsusi və müəyyən sayılı insanlar ilahi xilafət məqamına çata bilirlər. Onlar Allah dərgahında xalis bəndəçiliklə bu qabiliyyəti zühur ərsəsinə çatdırır və öz ixtiyarları ilə heç bir günah işə düşmürlər. Allah-taala onların zahiri (bu dünyadakı) xilqətlərinin əvvəlindən ömürlərinin sonuna qədərki dövrdə əməl, rəftar və davranışlarından agah olduğundan cəmiyyətə rəhbərlik səlahiyyətini, nübüvvət və seçilmiş insanlar olmaq nemətini əməllərinin mükafatı olaraq onlara bağışlayır. Deməli, bu seçkinin sirri iki şeydən ibarətdir:

1. İlahi övliyaların Allah dərgahında qeydsiz-şərtsiz itaət və xalis bəndəliyi;

2. Allah-taalanın ilahi övliyalara qarşı xüsusi nəzər və inayəti.

Belə nəticə alırıq ki, Allah-taalanın peyğəmbərlərə və imamlara qarşı xüsusi inayəti, əvvəla, onların qabiliyyət və istedadlarına, eləcə də Allaha bəndəçilik etmələrinə, Onun razılığı yolunda göstərdikləri səylərə əsasən verilir. İkincisi, bu nemətin onlara əta edilməsi həqiqətdə bütün bəşəriyyət üçün bir nemət sayılır və onların hidayəti üçün nəzərdə tutulmuş olduğundan, tamamilə hikmət və sırf ədalət üzündəndir.

Ətreaflı cavab

“Ümumi nübüvvət” dəlillərinə əsasən, Allah-taala bəşəriyyəti hidayət etmək üçün onların öz növlərindən olan insanları seçərək bütün bəşəriyyətə örnək və hidayətçi qərar vermiş, onlara bir çox səciyyəvi xüsusiyyətlər, o cümlədən elm və ismət əta etmişdir. Buna görə də, şübhəsiz, peyğəmbərlər və imamlar Allah tərəfindən xüsusi inayətə və mərhəmətə layiq görülürlər. Amma bu kimi ilahi nemətlər həmin böyük və məsum şəxsiyyətlərin öz iradə, ləyaqət və qabiliyyətindən nəşət tapır. Yəni Allah-taala Özünün əzəli və mütləq elmi ilə bilir ki, bəndələrinin arasında müəyyən insanlar başqaları ilə müqayisədə öz istedadlarından mümkün olan ən yüksək həddə bəhrələnəcək, Allah dərgahında xalis və müti bəndə olacaqlar. Buna görə də Allah-taala bəşər övladı arasından məhz onları seçmiş, xüsusi nemət və mükafatlar əta edərək onları dərin elm və güclü iradədən bəhrələndirmişdir ki, bu sifətlərin vasitəsi ilə kamil və mütləq toxunulmazlığa – ismət məqamına çatsınlar, onun sayəsində də bütün bəşər övladı üçün əmanətdar və etibarlı hidayətçilər ola bilsinlər.

Bu gerçəkliyə dair çoxlu ayə və rəvayətlər vardır. Onlardan bir neçəsinə işarə edirik. Mütəal Allah buyurur: “Səbirli olduqlarına və Bizim ayələrimizə yəqin etdiklərinə görə onların bəzilərini rəhbərlər qərar verdik ki, Bizim fərmanımızla camaatı hidayət edərlər.”[1]

İmam Sadiq (əleyhis-salam) bu barədə buyurur: “Həqiqətən mütəal Allah Adəm övladı arasından müəyyən insanları seçmiş, onların təvəllüdünü pak-pakizə, bədənlərini hər növ eyib, nöqsan və çirkinlikdən uzaq etmiş və onları atalarının sülbündə və analarının bətnində xüsusi şəkildə hifz etmişdir. Bu nemətlər onların Allah qarşısında tələbkar olduqlarına görə deyildi; əksinə buna görə idi ki, Allah-taala xilqət zamanı (Özünün əzəli və mütləq elmi ilə) bilirdi ki, bu insanlar Onun əmr və nəhylərinə itaət, Ona layiqincə ibadət edəcək və hətta məxfi şəkildə olsa belə, Ona bir şeyi şərik qoşmayacaqlar. Onlar Allaha bu qədər müti və itaətçi olduqlarına görə Onun dərgahında yüksək məqam, mənzilət və kəramətə nail olmuşlar.”[2]

“Nüdbə” duasının əvvəllərində belə deyilir: “Pərvərdigara, Sənə həmd olsun! Sən onlarla (övliyalarınla) şərt etdin ki, dünyanın mənzilətlərinə (bərbəzək və naz-nemətlərinə) və zinətlərinə etinasız olsunlar, Sənin dərgahına yaxınlaşmaqdan başqa bir məqam barəsində fikirləşməsinlər, onlar da bu şərti qəbul etdilər. Onların bu şərtə əməl edəcəklərini (əvvəlcədən) bildiyin üçün onlardan qəbul etdin və Öz dərgahına yaxınlaşdırdın. Məhz bu ləyaqətə görə mələklərini onlara nazil etdin, Öz vəhyinlə onları əzizlədin, Özünün sonsuz elm süfrəndən onları bəhrələndirdin.”[3]

Nəticə:

“İlahi xilafət məqamı”na çatmaq istedadı hamının daxilində və təbiətində qoyulsa da, bütün insanlarda zühur ərsəsinə çatmır.[4] Peyğəmbərlərin və imamların seçilməsi onların übudiyyət (bəndəlik) yolunda Allah verən istedad və şəraitlərdən kamil və mütləq şəkildə bəhrələnməsinə görə olmuşdur, Allah-taala da Özünün əzəli elmi ilə onların bu xüsusiyyətindən agah idi. Yəni bu şəxslərin gələcəkdə öz ixtiyarları ilə Allaha bəndəçilik yolunda bütün səylərini əsirgəməyəcəklərini bilirdi. Allah-taala da ixtiyar üzündən olan bu bəndəliyin mükafatı olaraq onlara Özünün xüsusi nemətini – risalət və imamət məqamını vermişdir.

Hər bir halda, Allah tərəfindən nemətlərin əta olunması insanların məsləhəti əsasındadır. Bir çoxlarının belə ilahi nemətlərdən bəhrələnməməsinin səbəbi budur ki, o istedadlara malik olmaq onların məsləhətinə deyilmiş və (malik olduqları təqdirdə) qədrini bilməyəcəkdilər. Bu qəbildən olan bir neçə məsələni də Allah-taala qeyd etmişdir. Bilirik ki, müəyyən insanlar böyük fəzilətlərə malik olsalar da, ondan sui-istifadə etdiklərinə görə böyük bəlalara düçar olmuşlar. Deməli, bu nemətlərin Allah tərəfindən xüsusi şəxslərə verilməsi hikmətsiz deyildir. “Allah Öz risalətini kim üçün qərar verdiyini və kimin bu məqama çatmağa ləyaqəti olduğunu daha yaxşı bilir.”

Allah-taala həzrət Musa (əleyhis-salam)-ın qövmündən olan və rəvayətlərdə Bələm Baura adlandırılan şəxs barəsində buyurur: “Biz bəndələrimizin bəzisinə çoxlu kəramətlər verdik, ona xüsusi məziyyətlər əta etdik və ona (çoxlu) iftixarlar verdik, (əlbəttə nübüvvət və risalət məqamını yox)... Lakin Allahın verdiyi bu nemətləri öz həvayi-nəfsinə xidmətə sərf etdi və onlardan sui-istifadə etdiyinə görə nəinki məqamı yüksəlmədi, əksinə it dərəcəsinə də süqut etdi.[5]

Qeyd etdiyimiz izahlara əsasən, “Peyğəmbərlərin və imamların seçilməsi dünyadakı təvəllüdlərindən əvvəlki dövrlərə də aiddirmi, ya yox?” sualının cavabı məlum olur. Aydındır ki, əsas meyar dünyadakı əməldir. İmam Sadiq (əleyhis-salam)-ın buyurduğu aşağıdakı rəvayətin mənası da bundan ibarətdir: “Allah-taala (xilqətdən əvvəl) yəmin (sağ tərəf) səhabələrinə əmr etdi ki, cəhənnəm atəşinə daxil olsunlar. Onlar da qəbul edərək atəşə daxil oldular. Lakin “şimal (sol tərəf) səhabələri” inadkarlıq edərək atəşə daxil olmadılar.”[6]

Bu hədisdən aydın olur ki, burada deyilənlər xilqətdən sonra – bu dünyada öz ixtiyar və seçimləri ilə “yəmin” (sağ tərəf) və ya “şimal” (sol tərəf) səhabələri olacaq şəxslərdir ki, onların həqiqətləri xilqətdən əvvəlki aləmdə onlara belə göstərilmişdir.

Peyğəmbərlərin və imamların sair insanlara olan üstünlüyü aydındır. İmam Sadiq (əleyhis-salam) belə buyurur: “Allah-taala məxluqatı xəlq edən zaman onları Öz dərgahında hazır etdi və onlardan: “Sizin Rəbbiniz kimdir?!” – deyə, soruşdu. “Bizim Rəbbimiz Sənsən” deyə cavab verən ilk şəxs Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih), Əmirəl-möminin Əli və imamlar (əleyhimus-salam) idi. Ona görə də Allah-taala onları elmin və dinin daşıyıcıları qərar verdi.”[7]

Başqa bir rəvayətdə Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih) buyurur: “Allah-taala məni, Əlini, Fatiməni, Həsəni və Hüseyni dünyanın xilqətindən yeddi min il qabaq xəlq etmişdir.”[8]

O həzrətin bu xilqətdən məqsədi cismani və fiziki xilqəti deyil, xüsusi zaman dövründə olan mələkuti və nurani xilqət olmuşdur. Belə nəticə alırıq ki, Allah-taalanın peyğəmbərlərə və məsum imamlara inayət etdiyi nemətlər, əvvəla, onların qabiliyyət, istedad və səyləri əsasında verilmişdir, ikincisi, bu nemətin verilməsi də həqiqətdə bütün bəşəriyyətə verilən nemət olmaqla onların hidayəti üçündür. Habelə, bu nemətlərin hamısı hikmət və ədalət üzündən olmuşdur.



[1] “Səcdə” surəsi, ayə: 24

[2] "Biharul-ənvar", 10-cu cild, səh. 170

[3] Bax: “Porsman” adlı proqram

[4] Ayətullah Misbah Yəzdi, “Pişniyazhayi müdiriyyəti islami”, səh. 55

[5] Ayətullah Misbah Yəzdi, “Dər pərtovi vilayət”, səh. 56

[6] “Biharul-ənvar”, 5-ci cild, səh. 241

[7] Yenə orada, səh. 224

[8] Yenə orada, 54-cü cild, səh. 43

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Yerli cavanlar cəmiyyəti arasında, Allahı tanıma mövzusunu necə izah vermək olar?
    4421 Qədim kəlam
    Etiqadi məsələlər silsiləsində, Allah tanıma mövzusu ən mühüm mövzulardandır ki, çox geniş məsələləri əhatə edir. Siz bu məsələləri təbliğ və izah etmək üçün, iki məsələyə riayət etməlisiniz. Birincisi budur ki, münasib və məntiqi müzakirələr seçsinlər. İkincisi budur ki, xitab olunanların elmi səviyyəsi və ruhiyyəsi dəqiq formada riayət olunmalıdır. Birinci ...
  • Ədəbsizliyin müalicə yolu nədir?
    4914 Əməli əxlaq
    Ədəb bir növ seçilmiş və xüsusi rəftardır (ki, böyük və kiçik, tanış və yadda) müsbət tərbiyədən qaynaqlanır. Ağılla yaşamaq, dildə mətanət və əməldə vüqarlı olmaq ədəbin nişanələrindəndir. Amma ağılsızlıq, pis danışıq, əxlaqsızlıq, əhanət, təəssüb və... ədəbsizliyin nişanələridir. Ədəb təlim alınmalı bir hünərdir ki, tərbiyəvi dəqiq ...
  • Təvəssül nədir? Quran və sünnətdə onun şəri bir iş olmasına dəlil nədir?
    12418 Qədim kəlam
    Müxtəlif dövrlərdə müsəlmanların arasında adi və rəvacda olan bir iş – mütəal Allahdan başqasına təvəssül etmək, peyğəmbərlərdən və ilahi övliyalardan kömək istəmək Allahın fellərində şərik qoşmaq mənasına deyildir. Əksinə, məqsəd budur ki, Allah-taala insanların istək və hacətlərini bu ilahi övliyaların varlıq bərəkəti ilə yerinə yetirir. Həqiqətdə bu ...
  • Ayaqqabı geyməyin qaydaları nədir?
    4884 Əməli əxlaq
    İslam dini səmavi dinlərin sonuncusu, ən kamili və hər tərəflisidir. Onun təlimləri hər bir zamanda və məkanda insanın fərdi və ictimai yönlərinin hamısına nəzər yetirir, onun bütün ehtiyaclarına qənaətbəxş cavab verir. İslam dinində ayaqqabı geymək barəsində də müəyyən qayda-qanunlar təyin edilmişdir. O cümlədən: Ayaqqabını qəşəng və səliqəli ...
  • Cin surəsinin 9- cu ayəsinin təfsiri
    6075 Təfsir
    Təfsirçilər bu ayənin habelə buna oxşar digər ayələrin təfsirində, fərqli nəzərlər bəyan ediblər. Qabaqkı təfsirçilərin bir çoxu bu ayənin təfsirində ayənin zahirini qorumağa təkidli olublar. Amma Alusi öz təfsirində bu cür təfsirlərə bir çox iradlar edib və onların cavabında bəyan edibdir. "Təfsiri fi zilalın" yazıçısı ...
  • Aya insan yer üzündə olan varlıqların ən şərafətlisidir ya bütün varlıqların və aya mümkündür insandan şərafətli bir məxluq yaransın?
    4415 Təzə kəlam
    Bizim əqidəmizdə insan barəsində olan ayə və rəvayətlər, insanın digər varlıqlara üstün olması (istər yerdə olan varlıqlar olsun istərsə də göylərdə) əldə olunur. Bu da o xüsusiyyətlərə görədir ki, insan ona malikdir: 1-             İlahi ruhiyyəyə sahib olması.
  • Əgər xalçanın bir küncü nəcis olsa bütünlüklə xalçanın üzərində namaz qılmağın nöqsanı var, yoxsa ancaq həmin nəcis nöqtənin üzərində? O paltarla kı qanlı olub amma yuduqdan sonra qanın rəngi onda qalıb, onunla namaz qılmaq olar?
    4061 Nizamlar hüquq və əhkam
    1.             Namaz qılanın məkanının şərtlərindən biri budur ki, əgər məkan nəcisdir və bir cürə nəm olmasın ki, onun rütubəti namaz qılanın bədəninə ya paltarına keçsin, amma alnını qoyduğu yer əgər nəcis olsa quru olsada belə namaz batildir və ehtiyatı müstəhəb budur ki, namaz qılanın məkanı ...
  • Ad günlərində (qadın məclislərində) nağarayla ifa edib oxumağın hökmü nədir?
    3963 Nizamlar hüquq və əhkam
    İslam nəzərində musiqi və oxumaq ki, bir növ hesab olunur haramdır yeni oxuyub icra etmək, qulaq asmaq və ona pul verib oxutdurmaq haramdır. Bu növdə olan musiqiçilər istər qadın istərsə də kişi məclislərində və yaxud ad günlərində olsun heç bir fərqi yoxdur. Ğinadan məqsəd o musiqidir ki, səsi ...
  • Vanilin tozundan istifadə etmək haramdırmı?
    4307 خوراکی های صنعتی
    Həzrət ayətullah uzma Xameneinin dəftəri: Əgər spirt məsd edici növdən və adi halda maye şəklində olmazsa, halaldır. Həzrət Ayətullah uzma Məkarim Şirazinin dəftəri: Yukskək faizə malik olmasına diqqət etməklə ondan istifadə edilməməlidir. Həzrət Ayətullah uzma Sistaninin dəftəri:
  • İmam Zamanını (əc) zühuru göydən gələn uca bir səsəmi bağlıdır? Ondan əvvəl zühur olacaqmı?
    3493 نشانه های ظهور
    İmam Zamanın (əc) qəti zühur əlamətlərindən biri Qədr gecəsi bütün göy aləmini uca bir səsin bürüməsidir. Rəvayətlərə görə bu səs “seyhə” və ya “səs” adlanır və mübarək ramazan ayının 23-cü Qədr gecəsi və cümə axşamı ilə üst-üstə düşür.[1] Bütün dünya əhli öz qulaqları ilə ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    127687 Nizamlar hüquq və əhkam
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    96832 Əməli əxlaq
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    78424 Nizamlar hüquq və əhkam
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    66964 Nizamlar hüquq və əhkam
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    61702 Nizamlar hüquq və əhkam
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    39283 Hədis elmləri
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    33136 Nizamlar hüquq və əhkam
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    28692 Əxlaq fəlsəfəsi
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    28285 Nizamlar hüquq və əhkam
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • islam sözünün mənası Ali- imran surəsinin 19- cu ayəsinə əsasən nədir?
    26354 Təzə kəlam
    İslam sözü lüğətdə "Allahın" müqabilində kamil surətdə təslim olmaq" deməkdir. Yəni heç bir qeyd və şərt olmadan ilahi qanunlara tabe olmaq. Din deyəndə isə "bəşəriyyətin bütün hallarda (ictimai və fərdi) ilahi qanunlara əsaslanması və Allahla insanların rabitəsi" başa düşülür. Bu səbəbdəndə bütün əsrlərdə peyğəmbərləri qəbul etmək onların gətirdiyi dinə (qeyd- ...