سوره احزاب از سورههایی است که در مدینه نازل شد. از آنجا که در این سوره به همپیمانی احزاب گوناگون برای حمله به مسلمانان پرداخته شده است، نام احزاب را برای این سوره برگزیدند.[1]
در این سوره به مسائل دیگری؛ مانند ظهار، همسران پیامبر(ص)، ازدواج با همسر فرزندخوانده، حجاب و معاد نیز پرداخته شد.[2]
همچین آیه صلوات(إِنَّ اَللّٰهَ وَ مَلاٰئِکَتَهُ یُصَلُّونَ عَلَى اَلنَّبِیِّ ...)، در این سوره قرار دارد که امام کاظم(ع) در مورد آن فرمود:
«هر کس بعد از نماز صبح و مغرب، پیش از آنکه برخیزد، و یا با کسى سخن بگوید، آیه «إِنَّ اللهَ وَ مَلائِکَتَهُ ...» را تلاوت کند، و سپس بگوید: «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ ذُرِّیَّتِه»، خداوند صد حاجت او را برآورد؛ هفتاد حاجت در دنیا و سى حاجت در آخرت».[3]
گفتنی است که در مورد فضایل سوره احزاب، روایات متعددی در منابع معتبر وجود دارد. از امام صادق(ع) نقل شده است:
کسی که سوره احزاب را زیاد قرائت کند، روز قیامت در جوار حضرت محمد(ص) و همسرانش خواهد بود.[4]
اما اینکه نگارش این سوره و نگهداری آن در خانه، موجب افزایش خواستگار برای دختران انسان شود، موضوعی نیست که در منابع اصلی روایی و با ذکر سلسله سند بدان اشاره شده باشد.
البته در برخی منابع متأخر، مانند تفسیر البرهان تألیفشده در قرون یازده و دوازده هجری، روایاتی در این زمینه -آن هم بدون ذکر سند و منبع- مشاهده میشود:
- پیامبر اسلام(ص): هر کس این سوره را بخواند و آنرا به افراد تحت تکفل خود، مانند همسر و ... بیاموزد، از عذاب قبر در امان خواهد بود. هر کسی که آنرا بر روی پوست آهو بنویسد و آنرا در حُقّ(ظرف کوچک دربداری که با عاج، شیشه و ... ساخته میشد) قرار دهد، خواستگاران زیادی به او مراجعه می کنند و خواهان ازدواج با دختران، خواهران و دیگر نزدیکان وی خواهند شد و همه به او تمایل پیدا میکنند؛ هرچند که شخصی فقیر و نیازمند باشد.[5]
در نقل دیگری از حضرتشان نیز توصیه شده است پس از گذاشتن در ظرف، آنرا در خانهاش آویزان کند.[6]
- امام صادق(ص): هر کس این سوره را بر پوست آهویی بنویسد و در خانهاش قرار دهد، با اجازه خدای متعال، خواستگاران متعددی برای ازدواج با دختران، خواهران و دیگر بستگانش به خانه او مراجعه خواهند کرد.[7]
همانگونه که گفته شد، این روایات دارای درجهای از اعتبار نیستند که بتوان چنین کاری را به صورت قطعی، از آداب و توصیههای دینی به شمار آورد. گذشته از آنکه برخی افراد، جهت ترغیب مردم به قرائت قرآن و یا مقاصد خاص دیگری، اقدام به جعل روایت و فضیلت در مورد بخشهایی از این کتاب مقدس کردهاند.[8]
با این وجود؛ اما با توجه به دستور العمل کلی «اخبار من بلغ» ایرادی ندارد که در کنار دعا و درخواست از خداوند و اولیایش، چنین کاری نیز با «قصد رجا» انجام شود و نتیجه نهایی به خداوند واگذار شود.
گفتنی است؛ ما فلسفه این موضوع را نمیدانیم که چرا برخی دعاها باید بر روی پوست آهو نوشته شود و در جای خاصی قرار داده شود و ...؛ لذا چنین توصیههایی را از امور تعبدی قلمداد میکنیم.
[1]. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج 17، ص 183، تهران، دار الکتب الاسلامیه، چاپ سی و دوم، 1374ش.
[2]. همان، ص 184-185.
[3]. شیخ صدوق، ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ص 156، قم، دار الشریف الرضی للنشر، چاپ دوم، 1406ق؛ شعیری، محمد بن محمد، جامع الاخبار، ص 62، نجف، مطبعة حیدریة، چاپ اول، بیتا؛ در برخی منابع در ادامه اینگونه آمده است: «... وَ عَلَى أَهْلِ بَیْتِهِ»؛ ابن طاووس، علی بن موسی، فلاح السائل و نجاح المسائل، ص 230، قم، بوستان کتاب، چاپ اول، 1406ق.
[4]. «مَنْ کَانَ کَثِیرَ اَلْقِرَاءَةِ لِسُورَةِ اَلْأَحْزَابِ کَانَ یَوْمَ اَلْقِیَامَةِ فِی جِوَارِ مُحَمَّدٍ ص وَ أَزْوَاجِهِ...». ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ص 110.
[5]. «مَنْ قَرَأَ هَذِهِ اَلسُّورَةَ، وَ عَلَّمَهَا مَا مَلَکَتْ یَمِینُهُ، مِنْ زَوْجَةٍ وَ غَیْرِهَا، أُعْطِیَ أَمَاناً مِنْ عَذَابِ اَلْقَبْرِ؛ مَنْ کَتَبَهَا فِی رَقِّ غَزَالٍ، وَ جَعَلَهَا فِی حُقٍّ فِی مَنْزِلِهِ کَثُرَتْ إِلَیْهِ اَلْخُطَّابُ، وَ طُلِبَ مِنْهُ اَلتَّزْوِیجُ لِبَنَاتِهِ، وَ أَخَوَاتِهِ، وَ سَائِرِ قَرَابَاتِهِ، وَ رَغِبَ کُلُّ أَحَدٍ إِلَیْهِ، وَ لَوْ کَانَ صُعْلُوکاً فَقِیراً، بِإِذْنِ اَللَّهِ تَعَالَى»؛ بحرانی، هاشم، البرهان فی تفسیر القرآن، ج 4، ص 407، قم، مؤسسة البعثة، چاپ اول، 1415ق.
[6]. همان.
[7]. همان.