Ətraflı axtarış
Baxanların
5494
İnternetə qoyma tarixi: 2011/09/12
Sualın xülasəsi
Əmr As həyatı boyu özündən necə çöhrələr göstərmişdir?
Sual
Əmr Asın şəxsiyyəti və onun taleyi ilə əlaqədar mətləbləri bəyan edin.
Qısa cavab

Əmr ibni As çox hiyləgər insanlardan biri olan Əmr ibni As ibni Vail Səhmidir. O, Nabiğə adlı məşhur fahişə qadından dünyaya gəlmişdir və ata tərəfdən zahirdə As ibni Vailə mənsub edilirdi. As ibni Vail Səhmi də Peyğəmbəri-Əkrəm (səlləllahu əleyhi və alih)-in oğlu Qasım dünyadan gedən zaman o həzrətə dil yarası vuraraq onu “sonsuz” adlandıran həmin müşrikdir ki, bunun ardınca “innə şaniəkə huvəl-əbtər” (həqiqətən sənin düşmənin sonsuzdur) ayəsi onun barəsində nazil olmuşdu.

Əmr ibni As Əli (əleyhis-salam)-ın xilafəti dövründə

Əmr ibni As Muaviyənin güclü qolları ünvanı ilə Siffeyen müharibəsini Əli (əleyhis-salam)-ın əleyhinə icad etdi. O, malik olduğu həmin hiyləgərliklə müharibə müddətində çoxlu müsəlmanları aldatdı. Həkəmiyyət məsələsində Əbu Musa Əşəri kimi sadəlövh insanı da aldadaraq Müaviyəyə böyük xidmətlər etdi. Bundan sonra Misirə hakim təyin edildi və 43-cü hicri ilində 90 yaşında dünyadan getdi.

Ətreaflı cavab

Əmr ibni As ibni Vail Səhmi çox hiyləgər insanlardan biri idi. O, Nabiğə adlı məşhur fahişə bir qadından dünyaya gəlmişdir. Bu aludə və əxlaqsız qadının beş nəfərlə (Əbu Ləhəb, Üməyyə ibni Xələf, Hüşam ibni Müğeyrə, Əbu Sufyan və As ibni Vail) zina etdiyinə görə bu beş nəfərdən hər biri özünün Əmr Asın atası olduğunu iddia edirdi. Nəhayət, Nabiğənin özünün nəzər verməsinə razılıq verdilər. O da As ibni Vaili onun atası təyin etdi. (Amma Əbu Süfyan deyirdi ki, Əmr mənim nəslimdəndir və mənə çox oxşayır.) Çünki Nabiğə Əbu Süfyanı paxıl hesab edir və deyirdi ki, As mənə çox kömək etmişdir![1] Beləliklə, As ibni Vail, Əmr Asın atalığı kimi seçildi. As ibni Vail də həmin müşrikdir ki, Peyğəmbəri-Əkrəm (səlləllahu əleyhi və alih)-in oğlu Qasim vəfat etdikdən sonra o həzrətə çox çirkin dil yaralı vuraraq (nəüzu billah) o həzrəti “sonsuz” adlandırdı (və dedi ki, onun oğlu yoxdur ki, nəsli ondan davam etsin). Bu çirkin dil yarasının ardınca mübarək “Kövsər” surəsi nazil oldu ki, onun axırıncı ayəsi As ibni Vailin məzəmmətindədir.[2]

Əmr ibni As Peyğəmbəri-Əkrəm (səlləllahu əleyhi və alih)-in həyatı dövründə çirkin və mənfur bir adam idi. O, yetmiş beytdən ibarət olan bir şer qoşmuş və Məkkə uşaqlarına öyrətmişdi. Uşaqlar Peyğəmbəri görən zaman o şerləri uca səslə oxuyurdular və bu da Peyğəmbərin ruhi əzab-əziyyətinə, narahatlığına səbəb olurdu. Buna görə də Peyğəmbər qarğış edərək demişdi: “Pərvərdigara! Əmr məni həcv edir, lakin mən şair deyirəm və şairlik mənə yaraşmaz ki, onun cavabını şerlə deyim. Belə isə, onun yazdığı şerin hər bir hərfinin müqabilində ona min dənə lənət göndər!”[3]

Qureyş böyükləri onun başçılığı ilə bir qrupu Həbəşistana göndərdilər ki, müşriklərin əlindən oraya pənah aparmış mühacir müsəlmanları onlara təhvil versin, lakin Nəcaşi bunu qəbul etmədi və Əmr As və onun yoldaşları əli boş qayıtdılar.[4]

Nəhayət, Əmr As hicrətin 7-ci ilində (zahirdə) müsəlman oldu, bu şərtdə ki, onun keçmiş borcları bağışlansın. Bu şərt əsasında Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih)-lə beyət etdi.[5]

Bəzi tarix kitablarının nəqlinə görə Peyğəmbər Əmr Asın müsəlman olmasından sonra onu “Zatul-səlasil” adlı səriyyəyə sərkərdə təyin etdi[6] və ondan sonra da Əmman əhalisinin zəkatını toplamağa məmur etdi.[7]

Əmr As Əbu Bəkrin, Ömərin və Osmanın xilafəti dövründə

Əbu Bəkrin və Ömərin xilafəti dövrlərində Əmr As onların ən yaxın adamlarından biri hesab olunurdu. Şamın fəthində müsəlman ləşkərinin sərkərdəsi idi. Ömərin xilafəti dövründə bir müddət Fələstinin valisi oldu, sonra Misirin fəthinə göndərildi. Misiri fəth etdikdən sonra özü orada vali oldu. Ömərin ölümündən sonra bir neçə il bu vəzifədə qaldı. Osman onu vəzifədən kənarlaşdıraraq Fələstinə qaytardı, bundan sonra o Osmanın tənqidçiləri cərgəsinə qoşuldu və çox az hallarda Mədinəyə gəlirdi.[8]

Əmr As Əli (əleyhis-salam)-ın xilafəti dövründə

Osmanın qətlindən və Əli (əleyhis-salam)-ın xilafətə çatmasından sonra həzrəti Əli (əleyhis-salam) Müaviyəni Şam valiliyindən götürdü. Müaviyə öz hökumətini xətərdə gördüyü zaman Əli (əleyhis-salam)-ı “Osmanın qatili” kimi təqdim etməyə başladı və özü də “Osmanın intiqamçıları” bayrağını qaldıraraq Əli (əleyhis-salam)-ın ədalət hökuməti ilə müxalifətə başladı. O bu yolda Əmr Asın köməklərinə və həmkarlığına çox ehtiyac duyurdu. Buna görə də Əmr Asa bir məktub yazaraq onu həmkarlığa dəvət etdi.

Əmr As cavabında yazdı: “Məktubunu aldım və oxudum. Məndən istəmişsən ki, İslam dinindən xaric olaraq səninlə birlikdə zəlalət vadisinə daxil olum, batil yolunda sənə kömək edim və Əmirəl-möminin Əlinin əleyhinə qılınc çəkim, halbuki o, Peyğəmbərin qardaşı, dostu, vəsisi və varisidir; o, Peyğəmbərin borclarını (o həzrətin hicrətindən sonra) qaytarmış, vədələrinə əməl etmişdir; o, Peyğəmbərin kürəkəni, dünya xanımlarının seyyidəsinin əri, behişt cavanlarının iki ağası olan Həsənlə Hüseynin atasıdır. Bu cəhətdən sənin dəvətini qəbul etmirəm. Amma “mən Osmanın xəlifəsiyəm” deyə iddiana gəldikdə isə, Osmanın ölümü ilə sənin vəzifən də aradan gedir və xilafətin məhv olur. Bilmirsənmi ki, Əbul-Həsən (Əli) öz canını Allah yolunda fəda etmiş və Peyğəmbərin yatağında yatmışdı?! Peyğəmbər də onun barəsində buyurmuşdu: “Mən hər kəsin mövlasıyamsa, Əli də onun mövlasıdır?![9]

Bütün bunlarla belə, Müaviyə Misirə xilafət vədəsini ona verdiyi zaman özünü Müavinənin ixtiyarında qoydu və onunla tam həmkarlıq etdi. Bundan sonra Şam əhalisini aldatmaqla, “Osmanın intiqamı”nı bəhanə etməklə Əli (əleyhis-salam)-ın əleyhinə Siffeyn müharibəsini başladı. O, camaatı aldatmaqla, şayiə yaymaqla və onları hissiyyata qapıltmaqla müharibəni idarə edirdi. Bütün bunlarla belə həzrət Əli (əleyhis-salam) və onun vəfalı köməkçilərinin rəşadəti nəticəsində Müaviyə və Əmr As qəti məğlubiyyət ərəfəsində qərar tutdular. Əmr As o həzrətin əsgərlərini aldatmaqla və Quran vərəqlərini nizəyə keçirməklə Əli (əleyhis-salam)-ı həkəmiyyət məsələsini qəbul etməyə məcbur etdi. Əşəs ibni Qeys kimi mənfur adamlar Əmr Asın hiylələrinə aldandı və həm həkəmiyyəti, həm də sadəlövh insan olan Əbu Musa Əşərinin Əli (əleyhis-salam) tərəfindən həkəm olmasını o həzrətlə zorla qəbul etdirdilər. Əmr As bu həkəmiyyətdə əvvəlcədən ehtimal verildiyi kimi, çox sadə şəkildə Əbu Musa Əşərini aldatdı və Müaviyəni xilafətə çatdırdı. Bundan sonra həzrət Əli (əleyhis-salam) xəvaric adlı şəxslərlə müharibəyə məcbur oldu.

Əmr As da Müaviyənin vədə verdiyi kimi Misirə yola düşdü. Məhəmməd ibni Əbu Bəkr Əli (əleyhis-salam) tərəfindən Misirdə vali idi. Çox çəkmədi ki, həzrət Əli (əleyhis-salam) Malik Əjdəri Misirə yolladı, amma Malik yol əsasında Müaviyə və Əmr Asın adamlarının əli ilə zəhərləndirərək şəhadətə çatdı. Məhəmməd ibni Əbu Bəkr də çox faciəli şəkildə şəhid edildi və Əmr As Misirin icra hakimiyyəti mənsəbini qəsb etdi.[10]

Həmin mənsəbdə olduğu zaman Misirin xəracını vermədiyinə görə Müaviyə onu təhdid edib vəzifədən götürməklə hədələdi. O da “Cəlcəliyyə” bir adlı şeri yazıb Müaviyəyə göndərdi. Bu şerdə Əli (əleyhis-salam)-ın fəzilətlərindən bir çoxunu xatırlatdı və Müaviyəni təhdid etdi ki, onun ölkəsində iğtişaş yaradacaq.

Nəhayət, Misirdə o həmin hökumət məqamında 43-cü hicri ilində[11] doxsan yaşında dünyadan getdi.[12]



[1] İbni Əbil-Hədidin "Nəhcul-bəlağə"yə şərhi, 6-cı cild, səh. 282, 2-ci cild, səh. 100-101

[2] “Məcməul-bəyan”, 10-cu cild, səh. 461

[3] “Səfitətul-bihar”, 4 cildlik, “Astanu Qüds” çapı, 3-cü cild, səh. 659

[4] “Dəlailun-nübüvvət”in tərcüməsi, 2-ci cild, səh. 51

[5] “Tarixi Təbəri”, 5-ci cild, səh. 1494 və 152; “Usdul-ğabə”, 3-cü cild, səh. 742

[6] “Əl-məğazi”, 2-ci cild, səh. 77

[7] “Usdul-ğabə”, 3-cü cild, səh. 742

[8] “Usdul-ğabə”, 4-cü cild, səh. 244; “Təbəqat”, 4-cü cild, səh. 256; “Qamusur-rical”, 8-ci cild, səh. 11

[9] “Təzkirətul-xəvass”, səh. 4

[10] “Seçilmiş tarix”, səh. 197

[11] “Tarixi İslam”, 4-cü cild, səh. 90; “Murucuz-zəhəb”, 3-cü cild, səh. 23

[12]  “Murucuz-zəhəb”, 3-cü cild, səh. 23

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Xilqətdə kişinin qadından üstünlüyü vardırmı?
    3609 İslam fəlsəfəsi
    Qadın və kişi – hər ikisi həqiqi vəhdətdən bəhrələnir, bir-biri ilə əlaqədar kamala çatırlar. Bu iki varlığı bir-birindən ayrılıqda “iki varlıq” ünvanı ilə müqayisə etmək, habelə birinin digərindən üstün olmasını demək mənasızdır. ...
  • Bədənin ruh üçün alət olması mövzusunda təbii vasitə ilə texniki vasitə arasında fərq nədir?
    3282 İrfan fəlsəfəsi
    Fəlsəfədə texniki və təbii terminləri texniki və təbii varlıqların müqaisəində istifadə edilir. Məsələn: İnsanın bədəni təbii cismdir. Bir texniki cismin taxtıdır. Bədən təbii tərkib olan üzvlərdən ibarətdir. Lakin taxtın öz hissələri (taxta, mıx və s) texniki tərkibdir. Bədənin ruh üçün alət olması da təbii yolladır. Texniki deyil. ...
  • “Seyid” ilə “Mir” in fərqi nədir
    1858
    Əziz oxucu! “Mir” kəlməsi “Əmir” kəlməsinin qısaldılmış formasıdır. Bəzən “seyid” kəlməsinin sinonimi kimi və bəzən də “Mirza” (Mirza o şəxsə deyilir ki, anası seyiddir amma atası yox.) mənasında işlədilir. Bu səbəbdən bu kəlmənin işləndiyi yerə və seyid ilə əlaqəsinin növündən asılı olaraq, mənası dəyişir. ...
  • Kərbəla əsirləri hansı gündə Kərbəladan Şama doğru hərəkət etmişlər?
    4223 تاريخ بزرگان
    Məqtəl və tarix kitablarının nəqlinə uyğun olaraq Kərbəla əsirlər karvanı Məhərrəm ayının 11-də Kərbəladan hərəkət etmiş və 12-də Kufəyə daxil olmuşlar. Məhərrəmin 19-da Kufədən Şama doğru hərəkət etmiş və səfərin 1-də Şama daxil olmuşlar.[1]
  • İmam Əli (ələyhissalam) Nəhcül-Bəlağənin 31-ci məktubunda, oğlu İmam Həsənə (ələyhissalam) nə sifarişlər edib?
    3582 دستور العمل ها
    İmam Əli (ələyhissalam) öz məktubunda övladı İməm Həsən Müctəbaya (ələyhissalam) tövhid, Allahın əzəməti, ilahi sifətləri, yanarışdan hədəf və Qiyamətdən əlavə, insanın həyatda mənəvi və maddi cəhətdən ən mühüm ehtiyaclarını da açıqlayıb. Allahın adı ilə özülünü islah etmə, ölümü xatırlamağın zərurəti, zəmanənin hadisələrinə diqqət etmək, yaxşılığa dəvət və ...
  • Dinin bəlası nədir?
    3964 Din fəlsəfəsi
    Din ilahi və qüds aləminə məxsus olan bir məsələdir, onda xəta, səhv, bəla və afətə yer yoxdur. Xəta və səhvə yol verilən şeylər bəşərə aid olan işlərdir. Dindarlıq və dinşünaslıq bəhslərində deyilmişdir ki, bəla və afət dinin həqiqətinə aid olmur, əksinə camaatın ...
  • Eşitmişəm ki, İran və İraq müharibələrində şəhidlərdən bəzilərinin cənazəsi dağılıb aradan getməyib. Bunlar mötəbər və qəbul olunandır?
    3975 Qədim kəlam
    Canlıların cisimləri elə qurulmuşdur ki, ruhları bədənlərindən çıxdıqdan sonra bədən təbii olaraq çürməyə başlayır və aradan gedir. Şübhəsiz ki, illər keçdikdən sonra cisimlərdən bəzilərinin olduğu kimi qalması ağlasığmazdır. Ancaq Allah hər bir şeyə qadir olduğundan bu şeyi ağlasığmaz hesab eləmək olmaz.[1] Bu ümumi qanunauyğunluq bəzi hallarda istisna təşkil ...
  • Səfərə çıxmaqın, qəsr namazının və şəhərin sonunun meyar və sərhədlərini izah edin
    4882 Səfərdə olmaq
    Böyük mərcə təqlidləri bu suala aşağıdakı kimi cavab vermişlər: Həzrət ayətullah ul üzma Xamenei: 1. Səkkiz fərsəx[1] olan yolla getmək istəsəniz namazı şikəstə qılınız və əgər səkkiz fərsəx olmayan yolla getsəniz namazı bütöv qılmalısınız. 2. Əvvəl səkkiz fərsəxi ...
  • Dünyada xeyir və şər, gözəllik və çirkinlik olmasına rəğmən Allahın mehriban olmasını neçə isbat etmək olar?
    15145 Qədim kəlam
    Allah insanı mümkün olan ən yaxşı halda yaratmış, onun həm bu dünyadakı, həm də o biri dünyadakı ehtiyaclarını, tamamilə, təmin etmişdir. Daha doğrusu, bütün varlıqları insan və ona xidmət etmək üçün yaratmışdır. Bunun özü Allahın insana qarşı nə qədər mehriban olduğunu göstərən ən güclü arqumentdir. Habelə O, başqa varlıqlara qarşı ...
  • Ali- İmran surəsinin 144- cü ayəsi əziz Peyğəmbərin (s) şəhadətinə dəlalət edir?
    3635 Təfsir
    Qeyd olunan ayənin şəni nuzuluna diqqət edərkən sualdakı uhud döyüşündə o şayə ki, müsəlmanlar arasında bu məzmunla ki, Peyğəmbər öldürülübdür- yayıldı. Müsəlanlardan bir çoxu döyüş meydanından çıxdılar, bir cürə ki, hətta bəziləri bu fikirdə idilər ki, Peyğəmbərin ğldürülməyi ilə İslam dinindən dönsünlər və bütpərəstlərin böyüklərindən Əman istəsinlər. Bu vaxtda şərafətli ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    113391 Nizamlar hüquq və əhkam
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    86415 Əməli əxlaq
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    65337 Nizamlar hüquq və əhkam
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    48813 Nizamlar hüquq və əhkam
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    37402 Nizamlar hüquq və əhkam
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    35925 Hədis elmləri
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    24782 Əxlaq fəlsəfəsi
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    24075 Nizamlar hüquq və əhkam
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • islam sözünün mənası Ali- imran surəsinin 19- cu ayəsinə əsasən nədir?
    23943 Təzə kəlam
    İslam sözü lüğətdə "Allahın" müqabilində kamil surətdə təslim olmaq" deməkdir. Yəni heç bir qeyd və şərt olmadan ilahi qanunlara tabe olmaq. Din deyəndə isə "bəşəriyyətin bütün hallarda (ictimai və fərdi) ilahi qanunlara əsaslanması və Allahla insanların rabitəsi" başa düşülür. Bu səbəbdəndə bütün əsrlərdə peyğəmbərləri qəbul etmək onların gətirdiyi dinə (qeyd- ...
  • Dünyanın ilk yaranmasını təşkil edən maddə nədir, Quran və hədislərin bu mövzuda nəzəri nədir?
    21955 Qədim kəlam
    Təbiət şünas alimlərinin bu mövzuda olan dəqiq nəzəriyyələri budur ki, varlığın ilk maddəsini təşkil edən ünsürlar bunu isbat edir ki, əslində fəzada dağılmış "sedyom"- ların təşkil olmasıyla yaranmışdır. Bu maddə uzun zamanlardan təqribiylə 13 milyard il şiddətli partlayış nəticəsində, hissələr və qismətlərə bölünmüşdür, günəş, ulduzlar, göy (səma) yer və...özlərinə məxsus ...