Ətraflı axtarış
Baxanların
3970
İnternetə qoyma tarixi: 2010/09/29
Sualın xülasəsi
Һәр бир мүсәлманын илк әввәлдә билмәли олдуғу етигады нәдир?
Sual
Һәр бир мүсәлманын илк әввәлдә билмәли олдуғу етигады нәдир?
Qısa cavab

Һәр бир инсан кәлмеји-шәһадәтини јәни, “Әшһәду ән ла илаһә илләллаһ вә әшһәду әннә Мәһәммәдән рәсулуллаһ” (шәһадәт верирәм ки, Аллаһдан башга танры јохдур вә Мәһәммәд Аллаһын елчисидир) – демәклә мүсәлман олур вә бүтүн Ислам ганунлары онун үчүн тәтбиг олунур. Бәдәни пак вә һимајәсиндә олан һәдди булуға чатмајан өвладлары да мүсәлман вә пак олурлар. Онун мүсәлман гадынла аилә һәјаты гурмасына вә алвер етмәсинә иҹазәси вар. Бу играрын әсасы олараг динин ән мүһүм ваҹиб ҝөстәришләринә, о ҹүмләдән, намаз, оруҹ, хумс, зәкат вә һәҹҹ кими әмәлләрин јеринә јетрилмәси, гејб аләминә, мәләјә, гијамәтә иман, беһишт вә ҹәһәннәми гәбул етмәк, бүтүн пејғәмбәрләрин Аллаһ-таала тәрәфиндән пејғам ҝәтирәнләр кими тәсдиг етмәси лазымдыр.

Бундан әлавә, Гуранын, Ислам Пејғәмбәринин (сәләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) вә Мәсумларын (әлејһимуссалам) тәкидли сифаришләринә әсасән “он ики имамын” вилајәти гәбул олунмаса Ислам вә онун ҝөстәришләринә әмәл етмәк камил сајылмыр вә Аллаһ-таала онун әмәлләрини гәбул етмир. Ајдындыр ки, Исламы гәбул едән инсанын батини дә ширк вә мүнафигликдән пак олмалыдыр. Чүнки, белә олса заһири әмәлләринин дә она һеч бир фајдасы олмаз вә ону илаһи гәзәб вә ҝирифтарчылыға салыб, ондан өтрү тәгдир олунмуш әбәди сәадәт вә камала јетишмәкдән сахлајаҹаг.

Ətreaflı cavab

Ислам лүғәтдә тәслим олмаг вә әмри гәбул етмәк мәнасындадыр. Дини терминолоҝијада исә Ислам Пејғәмбәринин (сәләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) васитәси илә Аллаһ-таала тәрәфиндән Гијамәтә кими бүтүн бәшәријјәтә ҝөндәрилмиш сон, әбәди (һеч вахт ләғв олунмајан) илаһи шәриәт вә ганунлардыр.

Бу дини башга динләрдән ајыран ән мүһүм ҹәһәт, Ислам Пејғәмбәринин (сәләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) пејғәмбәрләрин сонунҹу олмасына етигад бәсләмәк вә ашағыдакы үнванларда пак төвһид маарифини гәбул етмәкдир;

а) Зати төвһид; јәни, Аллаһ-таала тәкдир, шәрики вә бәнзәри јохдур, ҹүзләрдән тәшкил олунмамыш вә мүрәккәб дејилдир;

б) Јарадылыш вә пәрвәришдә төвһид; јәни, варлыг аләминин јараданы вә тәдбир төкүб сахлајаны Одур. Амма Ондан гејриләри һәтта мәләкләр дә варлыг аләминдә јалныз Онун бәндәләри, ишчиләри вә Онун әмрини иҹра едәнләрдир;

ҹ) Шәриәтдә төвһид; бәшәр аләминә тәкҹә ганунвериҹилик сәлаһијјәтинә јалныз Аллаһ-таала маликдир. Диҝәрләри анҹаг, Аллаһ-тааланын онлара вердији ихтијарлар әсасында вә бу чәрчивәдә шәриәтдә изаһ вә ачыгламалар верә биләрләр;

д) Илаһијјәтдә төвһид; јәни, варлыг аләминдә пәрәстишә вә ибадәтә лајиг јалныз Одур вә диҝәр тағут вә мәхлугатларын бу мәгама ләјагәтләри јохдур.

Она ҝөрә дә бу ики әсас шәртин играры вә онун иҹрасы (әмәл олунмасы) Ислама дахил олмагда зәруридир. Ислам дининдә “Ла илаһә илләллаһ” кәлмәси төвһидин бүтүн мәналарыны өзүндә ҹәм едир вә Ислам Пејғәмбәринин (сәләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) рисаләтинә (ҝәтирдији динә инам) вә сонунҹу пејғәмбәр олмасына играр исә бу динин сонунҹу олмасы вә тәбии олараг, диҝәр динләрин вә јолларын вахтынын сона чатмасы, бунунла да Аллаһ-таала тәрәфиндән ҝөндәрилмиш бу Пејғәмбәрин (сәләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) ҝәтирдији бүтүн ваҹиб әмәлләрә әмәл едиб, гадаған елан етдикләрини исә сөзсүз гәбул етмәсинә дәлаләт едир.

Бу ҹәһәтдән һәр кәс бу ики әслә играр етсә, һәмин анда диҝәр дин вә мәктәбләрдән ајрылыр вә мүсәлманларын сырасына дахил олур. Мүсәлманлара аид бүтүн һөкмләр о ҹүмләдән, онунла даими аилә һәјаты гурмаг, алвер, өзүнүн вә һимајәсиндә олан һәдди булуға јетишмәмиш өвладларынын бәдәнин паклығы вә саир.. она да аид олур.[1] Һәмчинин, бу мүсәлманын ҹаны һамы үчүн мөһтәрәмдир, онун ҹаныны вә малыны мүдафиә едиб горумаг, Ислам һакиминә вә ислами ҹәмијјәтә ваҹибдир. Гејд етмәк лазымдыр ки, ади мүсәлманларда ҝизлин ширк - о ҹүмләдән, нәфсә пәрәстиш, дүнјапәрәстлик вә мәгам севмәк кими мејлләр (ҝүнаһ олмасына бахмајраг) инсанын дини нәзәрдән Исламдан чыхмағына сәбәб олмур.

Он ики имамчыларын етигадына әсасән, Гуран ајәләри вә Мәсумлардан (әлејһимуссслам) нәгл олунан рәвајәтләрә ҝөрә, он ики Имамын (әлејһисуссалам) һамысынын Ислам Пејғәмбәринин (сәләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) ҹанишини кими гәбул етмәк иманын камил олмасы вә әмәлләрин Аллаһ-тааланын дәрҝаһында гәбул олмасынын әсас шәртләриндән биридир. Чүнки, Гуранын вә Ислам Пејғәмбәринин (сәләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) рисаләтинин вә ҝөстәришләринин тәсдигин лазымасы о ҹүмләдән, Гуран вә Пејғәмбәрин (сәләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) Әһли-Бејтинин (әлејһимуссалам) јолунун тутулмасына әмр етмәләри һәр бир мүсәлмана онларын әмрләринә итаәти ваҹиб едир вә онларын әмриндән чыхмаг бир нөв Аллаһын вә Пејғәмбәринин (сәләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) ҝөстәришләринә әмәл етмәмәк кими гәләмә верилир.

Гејд етмәк лазымдыр ки, шиә әгидәсинә ҝөрә бөјүк ҝүнаһ саһибләри ҝүнаһкар олмаларына бахмајараг Исламдан хариҹ олмадыгларына ҝөрә әһли-тәсәнни дә мәсум Имамларын (әлејһимуссалам) вилајәтләрини гәбул етмәдикләринә ҝөрә бөјүк ҝүнаһ саһибләри олмаларына бахмајараг мүсәлмандырлар вә ислами һөкмләр онлара да аиддир. Онларла бир мүһитдә јашамаг вә һәјат сүрмәјин һеч бир манеәси јохдур.

Амма “хариҹиләр” адлы фиргә бөјүк ҝүнаһ саһибләрини вә фасигләри мүсәлман сајмыр вә онлары кафир һөкмүндә билиб онларын ганларыны вә малларын өзләринә мүбаһ билирләр. Мөтәзилә етигадында оланлар исә бөјүк ҝүнаһ саһибләрини нә мөмин вә нә дә кафир сајыр. Вәһһабиләр исә мөһрүн үзәринә сәҹдә етмәји, мәсум Имамларын (әлејһимуссалам) зиреһләринә әл сүртүб тәбәррүк етмәји бир нөв ширк сајыр вә шијәләри “мүшрик” кими гәләмә верирләр.

Беләликлә, һәр бир мүсәлман о заман Исламдан там шәкилдә бәһрәләнир ки;

а) Төвһиди (Аллаһын тәклијини) бүтүн ҹәһәтләри илә гәбул етмиш олсун; б) Ислам Пејғәмбәринин (сәләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) ҝәтирдији шәриәтә вә Онун сонунҹу пејғәмбәр олмасына инанмыш олсун; в) Ислам Пејғәмбәринин (сәләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) бүтүн бујурдуглары вә гадаған етдикләринә, о ҹүмләдән, вилајәт мәсәләсинә (өзүндән сонракы рәһбәрин тәјин едилмәси) иман ҝәтирмиш олсун; г) Өлүмдән сонракы һәјаты гәбул етсин, Гуранын вә Ислам Пејғәмбәринин (сәләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) бу мөвзуда ачыгладығы ҹүзијјатлара иманы вә етигады олсун.

Гуран-Кәримдә иманын өлчүсү белә ачыгланыр: “Јахшы әмәл: 1) Аллаһа, 2) Гијамәт ҝүнүнә, 3) Мәләкләрә, 4) Китаба, 5) Пејғәмбәрләрә иман ҝәтирмәкдир.”[2] Күфр, мүнафиглик вә Аллаһ-таалаја ашкар ширк гошмаг Исламдан вә имандан чыхыб әбәди ҹәһәннәмә дахил олмаға сәбәб олур.[3] Әсл вә һәгиги иман шәриәт ҝөстәришләринә әмәл етмәклә бирҝә олдуғуна ҝөрә Аллаһ вә Рәсулунун (сәләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) ҝөстәришләринә әмәл етмәдән изһар олунан Ислам шәриәт һөкмләринин заһирдә она аид олмасына бахмајараг, анҹаг заһири вә әмәлсиз иман олуб онун әбәди сәадәт вә һидајәтинә сәбәб олмаз. Бу ҹәһәтдән Аллаһ-таала Гуранда пак һәјаты әлә ҝәтирмәк јолунун иман вә салеһ әмәллә бир олмасыны ачыглајыр.[4]

Бу ики әслдән бирини сечмиш инсан јәни, иман ҝәтриб салеһ әмәл јеринә јетирмәсә вә ја салеһ әмәл саһиби олуб иманы олмаса, санки бир ганадлы гуш кими һеч вахт учмаға, әбәди сәадәт вә хошбәхтлик гүлләсинә галхмаға гүдрәти чатмаз. Јалныз һәјатында дөнүш јарадыб салеһ әмәллә Ислама олан иманыны изһар едән инсан Аллаһ дәрҝаһына јахынлашыб беһишт вә пак һәјаты әлә ҝәтирә биләр.

Бу һалда бир нечә мәсәләјә хүсуси диггәт етмәк лазымдыр: 1) Иман вә салеһ әмәл арасында бирбаша әлагә вардыр. Иман һәр нә гәдәр јүксәк дәрәҹәдә олса, салеһ әмәлләрин кејфијјәти вә ҝүнаһлардан чәкинмәк даһа чох олаҹаг. Һәмчинин, салеһ әмәлә һәр нә гәдәр чох диггәт олунса ҝүнаһлардан чәкинмәк вә иман гәлбдә даһа да чохалыб мөһкәмләнәр. Бу да инсаны сәадәтин гүлләсинә вә инсанијјәтин ән јүксәк сәвијјәсинә чатдырар. Әксинә, ҝүнаһлара тәкид етмәк инсанын гәлбиндән тәдриҹлә иманы арадан апарыр вә бу иманын сүстлүјүнә сәбәб олур.

2) Диҝәр пејғәмбәрләрин китаблары вә шәриәтләринә инанмаг вә тәсдиг етмәк онлара әмәл етмәк мәнасында дејилдир. Чүнки, онлардан бәзиләринин шәриәти өз тајфаларына мәхсус олмуш, бәзиләри исә сонрадан ҝәлмиш шәриәт васитәси илә вахты сона јетиб арадан ҝетмишдир. Беләликлә, онлары гәбул етмәк әслиндә, онларын ганунларына әмәл етмәк јох, бәлкә дә Аллаһ-тааланын сечдији пејғәмбәрләрә еһтирам вә онларын мәгамларыны вә зәһмәтләрини дәјәрләндирмәк мәнасындадыр.

3) Ибадәт әмәлләриндә һәр бир мүсәлманы гејри-мүсәлмандан ајыран ән мүһүм амил динин шахәләриндә (фүруиддиндә) өзүнү ҝөстәрир. Һәдди булуға јетишән һәр бир мүсәлмана динин әсас шахәләрини (әмәлләрини) өјрәниб әмәл етмәк ваҹибдир. Бу шахәләр вә ваҹибләрин һәр бирин инкары динин инкарына ҝәтириб чыхарыр. Беләликлә, онлардан һәр биринин инкары әслиндә Исламдан чыхмаға сәбәб олур вә бу әмәл саһиби мүртәд адланыр. Әлбәттә, мүртәдлијин өзүнә мәхсус шәраити вар ки, әҝәр о шәраит там шәкилдә ҹәм олса (мәс, фитри мүртәд вә киши олмаг вә саир..) белә шәхс өлүм һөкмүнә мәһкум олур.

Башга тәрәфдән инсанын бу мөвзулары инкар етмәдән онлара әмәл етмәсә бу, инсаны беһиштин дәрәҹәләриндән салыр вә әҝәр өмрүнүн сонуна гәдәр бу әмәлиндән гајытмаса, ахирәтдә әбәди ҹәзаја мәһкум олар.

4) Мүсәлманда иман мүтләг олмалыдыр. Чүнки, адәтән иман ајры-сечкилик гәбул етмәз. Јәни, Ислам дининә иман ҝәтирән әсл мөмин һеч вахт демәз ки, “мән динин бир гисминә иман ҝәтирмишәм, амма бәзи мәсәләләринә иман ҝәтирмәмишәм”. Гуранда белә рәфтара, нәфсә пәрәстиш вә инсанын өз нәфси истәкләринә табе олмаг дејилир вә сонда күфрә сәбәб олур. Аллаһа, Гијамәтә вә пејғәмбәрләрә иман ҝәтирән шәхс белә рәфтар етмәз.[5]

5) Иман вә салеһ әмәлин зәиф вә јүксәк дәрәҹәләри вардыр. Бүтүн мөмин салеһләр ејни мәгамда гәрар тутмурлар. Аллаһ дәрҝаһында вә беһиштдә бир мәгамда дејилләр. Бәс, Ислам маарифиндән истифадә етмәклә иманы дәринләшдирмәк, салеһ әмәлләрин кәмијјәт вә кејфијјәтинә диггәт етмәклә исә иманын јүксәк дәрәҹәләринә наил олмаг лазымдыр.

 

 

Әлавә мәлумат үчүн әдәбијјат:

  1. Сүбһани Ҹәфәр, Миләл вә ниһәл, ҹ.2; мәркәз мүдријјәт һөвзә, икинҹи чап, Гум, 1366 ҝүнәш или, сәһ.53

  2. Шәһристани Әбдул-Кәрим, Миләл вә ниһәл, ҹ.1-2; Миср, икинҹи чап, 1375 һиҹр гәмәри, сәһ.46.

  3. Сәиди Меһр Мәһәммәд, Исламын кәлам елминин тәлими, ҹ.1-2; Таһа, икинҹи чап, 1381-ҹи ҝүнәш или, Гум, сәһ.161-163, биринҹи ҹилддән, сәһ.135; икинҹи ҹилддән.

  4. Туси Хаҹәнәсрәддин, Кәшфул-мурад, Шәкури, дөрдүнҹү чап, 1373-ҹү шәмси или, Гум, сәһ.454.

  5. Мисбаһ Јәзди Мәһәммәд Тәги, Гуранда әхлаг, ҹ.1; Имам Хумејни (рәһ) адына елми-тәһгигат мүәссисәси, Гум, сәһ.122-145.

  6. Мисбаһ Јәзди Мәһәммәд Тәги, Етигад тәлимләри, ҹ.3; Ислам тәблиғаты тәшкилаты, он икинҹи чап, 1376-ҹы ҝүнәш или, Гум, сәһ.126, 163.



[1] Әлбәттә, китаб -әһлинин бәдәнин пак олмасы һаггында ислам алимләри арасында мүхтәлиф нәзәријјәләр вар вә бу һагда мүҹтеһидләрин рисалеји әмәлијјә китабларына мүраҹиәт едә биләрсиниз.

[2] Бәгәрә сурәси, 177, 285; Ниса сурәси, 136.

[3] Ниса сурәси, 105, 145.

[4] Нәһл сурәси, 97; Бәгәрә сурәси, 103; Ниса сурәси, 57, 122.

[5] Бәгәрә сурәси, 85; Ниса сурәси, 150, 151.

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    113147 Nizamlar hüquq və əhkam
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    86207 Əməli əxlaq
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    65108 Nizamlar hüquq və əhkam
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    48538 Nizamlar hüquq və əhkam
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    36888 Nizamlar hüquq və əhkam
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    35758 Hədis elmləri
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    24664 Əxlaq fəlsəfəsi
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    23979 Nizamlar hüquq və əhkam
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • islam sözünün mənası Ali- imran surəsinin 19- cu ayəsinə əsasən nədir?
    23900 Təzə kəlam
    İslam sözü lüğətdə "Allahın" müqabilində kamil surətdə təslim olmaq" deməkdir. Yəni heç bir qeyd və şərt olmadan ilahi qanunlara tabe olmaq. Din deyəndə isə "bəşəriyyətin bütün hallarda (ictimai və fərdi) ilahi qanunlara əsaslanması və Allahla insanların rabitəsi" başa düşülür. Bu səbəbdəndə bütün əsrlərdə peyğəmbərləri qəbul etmək onların gətirdiyi dinə (qeyd- ...
  • Dünyanın ilk yaranmasını təşkil edən maddə nədir, Quran və hədislərin bu mövzuda nəzəri nədir?
    21913 Qədim kəlam
    Təbiət şünas alimlərinin bu mövzuda olan dəqiq nəzəriyyələri budur ki, varlığın ilk maddəsini təşkil edən ünsürlar bunu isbat edir ki, əslində fəzada dağılmış "sedyom"- ların təşkil olmasıyla yaranmışdır. Bu maddə uzun zamanlardan təqribiylə 13 milyard il şiddətli partlayış nəticəsində, hissələr və qismətlərə bölünmüşdür, günəş, ulduzlar, göy (səma) yer və...özlərinə məxsus ...