Ətraflı axtarış
Baxanların
3646
İnternetə qoyma tarixi: 2012/01/18
Sualın xülasəsi
İmam Sadiq (əleyhis-salam)-a nisbət verilən وَلَدَنِی اَبُوبَکْرٍ مَرَّتَیْنِ (Mən iki yolla Əbu Bəkrin nəvəsiyəm) hədisi səhihdirmi? Əgər səhihdirsə, məsumlar barəsində deyilən “əslabuş-şamixə” və “ərhamul-mütəhhərə” ilə necə uyğun gələ bilər?
Sual
İmam Sadiq (əleyhis-salam)-a mənsub edilən وَلَدَنِی اَبُوبَکْرٍ مَرَّتَیْنِ (Mən iki yolla Əbu Bəkrin nəvəsiyəm) hədisi düzgündürmü? Əgər düzgündürsə məsum imamlar üçün deyilən “əslabuş-şamixə” və “ərhamul-mütəhhərə” (pak-pakizə ana bətnlərindən və pak ata sülblərindən dünyaya gəlmələri) ifadəsi ilə necə düzgün gələ bilər?
Qısa cavab

On iki imam şiəsinin etiqadlarından biri də budur ki, məsum imam hər növ ruhi-mənəvi aludəlik, çirkinlik və günahdan uzaq olmalıdır. Sualda irəli çəkilən məsələ bu etiqada heç bir zərər yetirmir. Çünki “əslabuş-şamixə və ərhamul-mütəhhərə” dedikdə məqsəd bu deyildir ki, bu şərt bütün nəsəb silsiləsinin hamısında (hətta əsil olmayın nəsəblərdə belə) mövcud olmuş olsun.

İkincisi, burada paklıq dedikdə zina və cahiliyyət dövrünün aludəliklərindən paklıq nəzərdə tutulur. Peyğəmbəri-əkrəm (səlləllahu əleyhi və alih) bu mətləbə işarə edərək buyurur: “Mən İbrahimin duası ilə və pak sülblərdən vücuda gəlmişəm və cahiliyyət dövrünün çirkinlikləri mənə dəyməmişdir.”

Ətreaflı cavab

Sualınıza cavab vermək üçün bir neçə məsələni araşdırmaq lazımdır:

1. Ziyarətnamələrdə işarə edilən “əslabuş-şamixə” və “ərhamul-mütəhhərə” nədir?

2. Sualda deyilən rəvayət şiə tərəfindən nəql olunur, ya yox? Başqa sözlə desək, sənəd baxımından hədisin vəziyyəti necədir?

3. Sənədinə nəzər yetirmədikdə belə, rəvayətin mənası nədir?

Birinci sualın cavabında diqqət yetirmək lazımdır ki, şiə etiqadlarında danılmaz bir prinsip ünvanı ilə mövcud olan şey budur ki, məsumlar özlərinin tuli nəsəblərində (nəsillərində) yüksək dərəcədə paklığa malik olan pakizə sülblərdən və pak bətnlərdə vücuda gəlmişlər. Çünki onlar camaatı hidayət məqamında qərar tuturlar və əgər (nəuzu billah) səhih nəsəbə malik olmasalar, camaat onlara nifrət hissi ilə yanaşar. “Təthir” ayəsi də məhz bu paklığa işarə edir.[1] İbni Abbas da وَ تَقَلُّبَکَ فِی السَّاجِدِینَ “təqəllubəkə fis-sacidin (sənin səcdə edənlər arasında yer dəyişməyini) ayəsinin təfsirində[2] belə nəql edir: “Bu ayədə məqsəd Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih)-in pak-pakizə ataların sülbündən və anaların bətnlərində yerdəyişməsi olmuşdur. Allah onu peyğəmbərliyə seçdiyi vaxta qədər onun nuru ata-babalarında zahir olmuşdur.”[3]

Həmçinin Peyğəmbəri-əkrəm (səlləllahu əleyhi və alih) öz nəslinin pak-pakizə olmasına işarə edir və belə bir pak nəsildən vücuda gəldiyini vurğulayaraq buyurur: “Mən atam İbrahimin duasının nəticəsiyəm. Mən ataların pak sülbündən anaların pak rəhiminə (bətninə) nəql olunmuşam. Cahiliyyət dövrünün qanunsuz əlaqələri onda mövcud olmamışdır.”[4]

Cahiliyyət dövrünün ərəbləri arasında qanunsuz əlaqə rəvacda olan adi bir məsələ idi. Hətta Ziyad ibni Əbih (yəni atasının oğlu Ziyad) kimi insanların atasının həqiqi mənada kimliyi naməlum olduğuna görə “naməlum ata”ya mənsub edilir,[5] anası isə Süməyyə idi. Buna görə də əxlaqsız bir mühitdə olan pak ailədən bir övlad dünyaya gəlsəydi, onun üçün böyük bir imtiyaz sayılırdı.

Aydındır ki, imam Səccad (əleyhis-salam)-ın əziz anası İranın, imam Zaman (əleyhis-salam)-ın əziz anası isə Romanın əyan-əşraflarının övladlarından idi. Bu qadınların hər ikisi pak-pakizə insan olsa da, lakin Şəhrbanunun atası (Xosrov Pərviz) həmin şəxsdir ki, Peyğəmbərin məktubunu cırmış və o həzrət tərəfindən lənətlənmişdi. Tarixdə də onun çoxlu cinayətlər törətdiyi qeyd olunur. Amma Quran ayəsinə əsasən,[6] bəzən Allahın sünnəti bu əsasda olur ki, kafirin nəslindən mömin şəxs vücuda gətirir və ya bunun əksinə olaraq, möminin nəslindən imansız bir insan dünyaya gəlir ki, Nuh (əleyhis-salam)-ın oğlu və imamların bəzi övladları bu müddəaya dair şahiddir.

Sualın ikinci hissəsinin cavabında demək lazımdır ki, bu rəvayət mərhum Ərbilinin “Kəşful-ğummə” kitabında mövcuddur.[7] İmam Sadiq (əleyhis-salam)-ın anası Əbu Bəkrin oğlu Məhəmmədin oğlu Qasimin qızıdır. O həzrətin nənələrindən biri də Əbu Bəkrin nəslindəndir.

Mərhum Ərbili böyük imamiyyə alimlərindən olsa da, bu rəvayəti sünnü alimlərindən olan İbni Covzinin “Sifətus-səfvət” kitabından nəql edir. Belə ki, alimlərdən bir qrupu onu zəif hesab etmişlər. Buna görə də onun mötəbər və qəbul olunası sənədi yoxdur. Hədisin sənədini nəzərə almasaq belə, onun məzmunu məsumların nəsəbi ilə əlaqədar ziyarətnamələrdəki sözlərinə zərər vurmur. Çünki bəyan etdiyimiz kimi, “əslabuş-şamixə” və “ərhamul-mütəhhərə” dedikdə məqsəd odur ki, peyğəmbərlərin və övsiyaların ata-anaları zina, fisq-fücur, əxlaqsızlıq kimi işlərdən və iyrənc sifətlərdən, ruhi eybəcərliklərdən uzaq idilər, imamların nəsəb (nəsil) silsiləsini araşdırdıqda bu reallığı dərk edəcəyik. Amma məsumların baba-nənələrinin hamısının məsum olması və günahkar olmaması şiənin iddia etdiyi bir məsələ deyildir ki, bu əqidəni müdafiə etməyə məcbur olaq. Nümunə üçün, Bəni-İsrail peyğəmbərlərindən çoxu Yusif (əleyhis-salam)-ın qardaşlarının birinin nəslindəndir ki, müəyyən qədər digər qardaşlarına və Yusifə zülm etməkdə şərik olmuş və günah işlər törətmişdilər.[8]



[1] “Əhzab” surəsi, ayə: 33

[2] “Şüəra” surəsi, ayə: 18

[3] Əbul-Həsən Əli ibni Məhəmməd, Mavərdi, səh. 20, “Darul-məktəbətil-Hilal”, Beyrut, 1409-cu h.q ili

[4] Məclisi, Məhəmməd Baqir, "Biharul-ənvar", 38-ci cild, səh. 63, “Vəfa” müəssisəsi, Beyrut , 1404-cü h.q ili

[5] Əsqəlani, İbni Həcər, “Əl-isabə fi təmyizis-səhabə”, 2-ci cild, səh. 527, “Darul-kutubil-elmiyyə”, Beyrut, 1415-ci h.q ili

[6] “Rum” surəsi, ayə: 19:

یُخْرِجُ الْحَیَّ مِنَ الْمَیِّتِ وَ یُخْرِجُ الْمَیِّتَ مِنَ الْحَیِّ

[7] Ərbili, Əli ibni İsa, “Kəşful-ğummə”, 2-ci cild, səh. 160, “Məktəbətu Bəni-Haşim”, Təbriz, 1381-ci h.q ili

[8] Təbərsi , Fəzl ibni Həsən, “Məcməul-bəyan fi təfsiril-Quran”, 5-ci cild, səh. 102, “Nasir Xosrov” nəşriyyatı, Tehran, 1372-ci h.q ili

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    120049 Nizamlar hüquq və əhkam
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    91365 Əməli əxlaq
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    71253 Nizamlar hüquq və əhkam
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    55075 Nizamlar hüquq və əhkam
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    52636 Nizamlar hüquq və əhkam
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    37794 Hədis elmləri
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    26822 Əxlaq fəlsəfəsi
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    26385 Nizamlar hüquq və əhkam
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    26128 Nizamlar hüquq və əhkam
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • islam sözünün mənası Ali- imran surəsinin 19- cu ayəsinə əsasən nədir?
    25227 Təzə kəlam
    İslam sözü lüğətdə "Allahın" müqabilində kamil surətdə təslim olmaq" deməkdir. Yəni heç bir qeyd və şərt olmadan ilahi qanunlara tabe olmaq. Din deyəndə isə "bəşəriyyətin bütün hallarda (ictimai və fərdi) ilahi qanunlara əsaslanması və Allahla insanların rabitəsi" başa düşülür. Bu səbəbdəndə bütün əsrlərdə peyğəmbərləri qəbul etmək onların gətirdiyi dinə (qeyd- ...