Ətraflı axtarış
Baxanların
3645
İnternetə qoyma tarixi: 2010/06/22
Sualın xülasəsi
Ислам Пејғәмбәринин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) инсанларын иман ҝәтирмәләри мүгабилиндә мәсулијјәти
Sual
Гуран ајәләринин бәзән Ислам Пејғәмбәринә (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) “Сән онларын иман ҝәтирмәләринә мәсул дејилсән” - кими хитабы әмр бе мәруф (јахыш ишләрә дәвәт) вә ибтидаи ҹиһадла фәргли дејилми?
Qısa cavab

Гуран, истәр ибтидаи, истәрсә дә мүдафиә ҹиһадыны инсанларын һаггынын мүдафиәси сајыр вә бу һагларын ән мүһүм нөвләриндән бири төвһиддир. Инсанын фитрәтинин ән дәјәрли ҹәһәти төвһиддир вә Ислам белә бир һаггы горујуб мүдафиә етмәкдән өтрү ҹиһада иҹазә вермишдир. Әмр бе мәруф (јахшы ишләрә дәвәт) вә нәһј әз мүнкәр (пис ишләрдән чәкиндирмәк) дә дәгигликлә һәмин јолда гәрар тутмушдур. Бу сәбәбдән, Ислам, инсанларын ҹаһиллик вә зәлаләтдән ниҹаты һаггында фикирләшмәји мүсәлманларын әсас вәзифәләриндән бири кими гејд етмишдир. Онлар, тәкҹә өзләрини фикирләшмәли  дејилләр.

Бу јолда ади васитәләрдән истифадә етмәк лазымдыр. Әҝәр Гуранда Аллаһ-таала Пејғәмбәри (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) инсанларын иман ҝәтирмәләринин мәсулу кими танытдырмырса бу она ҝөрәдир ки, иман вә етигад гәлби бир әмәл олуб, онда мәҹбуријјәт јохдур. Пејғәмбәрин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) вәзифәси јалныз дини инсанлара чатдырмаг вә онун тәблиғи јолунда чалышмагдыр. Бундан сонра Пејғәмбәриндән (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) Гијамәтдә инсанларын нәјә ҝөрә һидајәт олмамалары һаггында сорғу-суал апарылмајаҹаг.

Ətreaflı cavab

Бу суалын ҹавабы ибтидаи ҹиһад вә әмр бе мәруф мәсәләсинин дүзҝүн дәркиндән асылыдыр.

Исламда ҹиһад мөминин һәјатында зәрури бир әмәл кими гејд олунмушдур.[1] Јәни, истәр, Ислам вә мүсәлманларын мүдафиәси вә ја ибтидаи, истәрсә дә мүдафиә ҹиһады, һәр икиси инсанын һаггынын мүдафиәсинин тәминидир. Чүнки, Аллаһ-таалаја шәрик гошмаг инсанын һәлак олмағына ҝәтириб чыхарыр вә бунун ардынҹа да фитрәтин мәһви ҝәлир. Төвһид вә дин ганунлары инсанын ән мүһүм һүгугларындан сајылыр вә бу да өз нөвбәсиндә сүбут олунмушдур. Ислам бүтүн јер үзүндән ширкин тәмизләнмәсиндән өтрү ҹиһада иҹазә вермишдир. Әслиндә белә бир һөкм, јәни, мүдафиә һөкмү инсанларын һаггынын мүдафиәсидир. Әҝәр инсанын һаггынын мүдафиәси сүбут олундугдан сонра буну кимләрәсә мәҹбурән дә олса гәбул етдирмәк ағыл вә мәсләһәт ҹәһәтдән бәјәнилмәз иш сајылырмы?![2]

Амма, әмр бе мәруф вә нәһј әз мүнкәр (јахшы ишләрә дәвәт вә пис ишләрдән чәкиндирмәк) һаггында ону демәк олар ки, һәр бир мүсәлмана ваҹибдир ки, инсанлары Аллаһ-таалаја тәрәф дәвәт етсин вә инсанларын зәлаләт, ҝүнаһ батаглығындан вә ҹәһаләтдән ниҹат тапмагларындан өтрү баҹардығы гәдәр чалышмалыдыр.[3]   Шаир јазыр:

Әҝәр ҝөрдүн кору гују башында,

Әҝәр сакит отурсан, сәнә ҝүнаһдыр!

Белә ишләрдә инсан ади васитәләрдән истифадә едир, нәтиҹәни исә Аллаһ-таалаја тапшырмаг лазымдыр. “Бүтүн ишләр Она гајыдыр” Јәни, инсанын вәзифәси дејил ки, башгасынын ниҹатындан өтрү өзүнү һәлакәтә атсын вә әҝәр Аллаһ бәндәринин һидајәт олмасындан өтрү гүдрәти чәрчивәсиндә чалышса, онларын јолларыны азмасындан өтрү Гијамәтдә сорғу-суал олунмаз. Гуранда охујуруг: “Еј имaн ҝəтирəнлəр! Нəфслəринизи гoрумaг сизин бoрҹунуздур. Сиз дoғру јoлдa oлсaныз, (һaгг јoлдaн) aзaнлaр сизə һeч бир зəрəр јeтирə билмəзлəр. Һaмынызын axыр дөнүшү Аллaһaдыр.[4]

Гуран-Кәримдә бәзи ајәләрдә Ислам Пејғәмбәринә (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) бујурур: “(Јa Рəсулум! Мəккə мүшриклəри) имaн ҝəтирмəјəҹəклəр дeјə, бəлкə, өзүнү һəлaк eдəсəн?! (Өзүнү һəлaкмы eдəҹəксəн?)[5]

Башга тәрәфдән, иман вә етигад гәлби бир әмәл олуб, онда мәҹбуријјәти јохдур. Әлбәттә, заһири әмәлләр вә ишләрдә бәдәнин бир ишә мәҹбур едилмәсинин манеәси јохдур. Амма гәлби етигадын вүҹуда ҝәлмәсиндән өтрү башга дәлил вә сәбәбләрә әл атмаг лазымдыр.[6] Она ҝөрә дә Гуранда Аллаһ-таала Пејғәмбәринә (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) белә бујурур:[7] “(Ја Пејғәмбәр! Мәним бәндәләримә) өјүд-нәсиһәт вер. Сән анҹаг өјүд-нәсиһәт верәнсән! Сән онларын үзәриндә һаким дејилсән!”[8]

Бүтүн бу ајәләрдән сонра белә нәтиҹә алырыг ки, Исламда ҹиһад динин зорла кимәсә гәбул етдирилмәсиндән өтрү дејилдир. Әксинә, һаггын өз јерини тутмасы вә төвһидин мүдафиәсиндән өтрүдүр. Төвһид исә инсанын фитрәтинин ән дәјәрли немәтидир. Бунунла  да төвһидин инсанлар арасында јајылмасындан вә инсанларын төвһиди губул едиб, һагг гаршысында тәвазөкарлыг етмәләриндән сонра диндә, пејғәмбәрлик бәһсләриндә, јәһудилик, хачпәрәстлик вә саир мәсәләләрдә мүсәлманларла тәкаллаһлылар арасында һеч бир чәкишмә олмаз.

Аллаһ-тааланын Өз пејғәмбәринә, “Сән инсанларын иман ҝәтирмәләринә ҹавабдеһ дејилсән” – демәси бу мәнада дејил ки, Пејғәмбәрин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) әмр бе мәруф, нәһј әз мүнкәр вә ҹиһад саһәләриндә һеч бир вәзифәси јохдур. Бәлкә дә мәгсәд будур ки, сән нәтиҹә алмаға јох, инсанларын тәклифләрини онлара ачыгламаға мәмурсан. Јәни, инсанларын һидајәт олунмасы гәлби әмәлдир вә сәнин бу саһәдә һакимијјәтин јохдур, јахшы олар ки, бу иши Бизә тапшырасан.



[1]Әнфал сурәси, 24.

[2] Әлламә Тәбатәбаи, Әл-Мизан, 2-ҹи ҹилд, сәһ.66-71.

[3] Әраф сурәси, 57; Али Имран сурәси, 104, 110, 114; Төвбә сурәси, 67, 71; Әнбија сурәси, 73; Јусиф сурәси, 108.

[4] Маидә сурәси, 105; Бәгәрә сурәси 134; “Oнлaр (Ибрaһим, Јə’губ вə oнлaрa тaбe oлaнлaр) бир ҹaмaaт идилəр ки, кeчиб ҝeтдилəр. Oнлaрын eтдиклəри əмəллəр өзлəринə, сизин eтдијиниз əмəллəр исə сизə aиддир. Oнлaрын əмəллəри бaрəсиндə сиздəн сoрғу-суaл oлунмaз.

[5] Шүәра сурәси, 3; Кәһф сурәси 6-да бујурур: «(Јa Рəсулум!) Јoxсa (кaфирлəр) бу Гур’aнa инaнмaсaлaр, (сəндəн үз дөндəриб ҝeтдиклəринə ҝөрə) aрxaлaрынҹa тəəссүфлəниб өзүнү һəлaк eдəҹəксəн?!”

[6] Әлламә Тәбатәбаи, Әл-Мизан, 2-ҹи ҹилд, сәһ.343-342.

[7] Ғашијә сурәси, 21,22.

[8] Әлламә Тәбатәбаи, Әл-Мизан, 6-ҹы ҹилд, сәһ.162, 165.

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    120364 Nizamlar hüquq və əhkam
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    91602 Əməli əxlaq
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    71467 Nizamlar hüquq və əhkam
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    55308 Nizamlar hüquq və əhkam
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    53318 Nizamlar hüquq və əhkam
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    37848 Hədis elmləri
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    26852 Əxlaq fəlsəfəsi
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    26668 Nizamlar hüquq və əhkam
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    26216 Nizamlar hüquq və əhkam
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • islam sözünün mənası Ali- imran surəsinin 19- cu ayəsinə əsasən nədir?
    25275 Təzə kəlam
    İslam sözü lüğətdə "Allahın" müqabilində kamil surətdə təslim olmaq" deməkdir. Yəni heç bir qeyd və şərt olmadan ilahi qanunlara tabe olmaq. Din deyəndə isə "bəşəriyyətin bütün hallarda (ictimai və fərdi) ilahi qanunlara əsaslanması və Allahla insanların rabitəsi" başa düşülür. Bu səbəbdəndə bütün əsrlərdə peyğəmbərləri qəbul etmək onların gətirdiyi dinə (qeyd- ...