Baxanların
3382
İnternetə qoyma tarixi: 2012/04/19
Sualın xülasəsi
“Səkinə” ilə vəqarın arasında nə kimi fərq vardır? Bunların hər biri barəsində gələn ayə və rəvayətləri bilmək istərdim.
Sual
“Səkinə” ilə vəqarın arasında nə kimi fərq vardır? Bunların hər biri barəsində gələn ayə və rəvayətləri bilmək istərdim.
Qısa cavab

Əhli-beyt (əleyhimus-salam) rəvayətlərinin çoxunda bu iki kəlmə birlikdə işlənmişdir. Onlar eyni mənalı – sinonim olsalar da, lüğət alimləri bu iki kəlmə arasında belə fərq qoymuşlar: vəqar fiziki bədənlə əlaqədar aramlıq, “səkinə” isə qəlb və ruhla əlaqədar aramlıqdır.

Ətreaflı cavab

Ərəb dilində “vəqar” və “səkinə” kəlmələri aramlıq və sükunət mənasına gəlmişdir. Amma vəqar kəlməsi və zahiri və bədənlə əlaqədar aramlığa, “səkinə” isə batini və qərblə əlaqədar aramlıqda işlədilir.

 

Vəqarın mənası və ərəb dilində işlənmə yerləri

“Lisanul-ərəb” kitabında vəqarın mənası barəsində deyilir.

اَلْوَقْرُ: ثِقَلٌ فِي اْلاُذُنِ، بِالْفَتْحِ، وَ قِيلَ: هُوَ أَنْ يَذْهَبَ السَّمْعُ كُلُّهُ، وَ الثِّقَلُ أَخَفُّ مِنْ ذَلِكَ

“Vəqr” (vəqar) qulaqda ağırlıq mənasınadır. Deyilmişdir ki, eşitmə qüvvəsinin tam aradan getməsi mənasınadır. Amma “siqəl” (ağırlıq) o yerdə deyilir ki, eşitmə qabiliyyətindən bir qədər qalmış olsun. “Viqr” isə ağır bir şeyi çiyinə və ya başa qoyub aparmaq mənasınadır: “Caə yəhmilu viqrəhu” – yəni başına qoyduğu yüklə gəldi.[1]

Buna əsasən, aramlıq mənasına işlənən vəqar kəlməsi ona görə belə işlənir ki, sanki, insana təsir qoyan ağırlıq səbəbi ilə onu aram və sükunətli etmişdir.

“Lisanul-ərəb” kitabında deyilir: اَلْوَقَارُ: اَلْحِلْمُ وَ الرَّزَانَةُ “Vəqar helm (dözümlü olmaq, tez əsəbi olmamaq) və mətanət mənasına gəlmişdir.”[2]

Bu məna da dediyimiz ağır yükün təsirlərindəndir.

“Səkinə”nin mənası və onun ərəb lüğətində işlənmə yerləri:

“Əttəhqiqu fi kəlimatil-Quranil-Kərim” kitabında deyilir: “Sükun – hərəkətin antonimidir, sabitlik və qərarlaşma mənasınadır. Bu kəlmə həm maddi, həm də ruhi sabitlik mənasına gəlmişdir. Batini qərarlaşmaya “tümə’ninə” deyilir ki, bu da təşviş və iztirabın aradan qalxması mənasınadır.[3]

Həmin kitabın müəllifi “səkinə” kəlməsinin barəsində deyir: “Fəilə” vəznində olan “səkinə” sükunət kəlməsindən alınmışdır və sabit və qərarlaşan şeyə deyilir. Quranda “səkinə” dedikdə məqsəd Allah tərəfindən “raihə”nin nazil olmasıdır ki, bu da aramlıq və sükunətin nazil olaraq iztirab və təşvişin tamamilə qəlbdən çıxmasına səbəb olur.[4]

Quran və rəvayətlərdə “vəqar” və “səkinə” kəlmələrinin işləndiyi yerlər və onun mənası:

Quranda “vəqar” kəlməsi bir yerdə, o kökdən alınan başqa kəlmələr isə səkkiz yerdə işlənmişdir.[5]

“Səkinə” kəlməsi və bu kökdən alınan kəlmələr 65 dəfə işlənmişdir ki, onun bəziləri bizim bəhsimizlə əlaqəli deyildir. Amma “səkinə”[6], “səkinətəhu”[7] “əssəkinə”[8] insanın daxili və ruhi aramlığı mənasınadır.

Lüğət alimlərinin “səkinə” və “vəqar” barəsində dediyi mənalar bu ayələrdə mövcud olan şahidlərdən götürülmüşdür. Nümunə üçün, “Fəth” surəsinin 4-cü ayəsində deyilir:

هُوَ الَّذي أَنْزَلَ السَّكينَةَ في‏ قُلُوبِ الْمُؤْمِنينَ لِيَزْدادُوا إيماناً مَعَ إيمانِهِمْ

“O (həmin Allahdır) ki, aramlığı möminlərin qəlblərinə nazil etdi ki, imanların üzərinə iman artsın.” Bu cümlədəki “qəlblər” kəlməsinin şahidliyi ilə səkinə kəlməsindən məqsəd ruhi aramlıqdır. “Nuh” surəsinin 13-cü ayəsində oxuyuruq:

مَا لَكُمْ لا تَرْجُونَ لِلَّهِ وَقَاراً

“Nə üçün siz Allahın əzəmət və vəqarına ümid bəsləmirsiniz?!” Təfsirçilər bu ayədəki “vəqar” kəlməsini ağırlıq və əzəmət kimi məna etmişlər.

Bir çox rəvayətlərdə “vəqar” və “səkinə” kəlmələri sinonim şəklində və bir yerdə işlənmiş, bəzi rəvayətlərdə isə “səkinə”nin xüsusi mənası – “iman” nəzərdə tutulmuşdur.[9]

Bu rəvayətlərdən məlumat əldə etmək üçün “Camiul-əhadis” proqramlarında “səkinə” və “vəqar” kəlmələrini birlikdə axtara bilərsiniz

 


[1] İbni Mənzur, Məhəmməd ibni Mükrəm, “Lisanul-ərəb”, 5-ci cild, səh. 289, “Darus-sadir”, Livan, 1414-cü qəməri il

[2] Yenə orada

[3] Müstəfəvi, Həsən, “Əttəhqiq fi kəlimatil-Quranil-Kərim”, 5-ci cild, səh. 163, “Kitab tərcümə və nəşri” qurumu, Tehran, 1360-cı şəmsi il

[4] Yenə orada, ayə: 165

[5] “Ənam” surəsi, ayə: 25, “İsra” surəsi, ayə: 36, “Kəhf” surəsi, ayə: 57, “Loğman” surəsi, ayə: 7, “Fussilət” surəsi, ayə: 5 və 44, “Fəth” surəsi, ayə: 9, “Zariyat” surəsi, ayə: 2, “Nuh” surəsi, ayə: 13

[6] “Bəqərə” surəsi, ayə: 248

[7] “Tövbə” surəsi, ayə: 26, 40, “Fəth” surəsi, ayə: 26

[8] “Fəth” surəsi, ayə: 4 və 18

[9] Kuleyni, Məhəmməd ibni Yəqub, “Əl-kafi”, 2 cild, səh. 15, hədis , 1, 1365-ci şəmsi il

 

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Üzün gözəlliyi üçün zikr varmı?
    13006 Əməli əxlaq 2012/07/18
    İslam nəzərindən gözəllik, maddi və mənəvi gözəlliyə bölünür. Üzün mənəvi gözəlliyi, namaz kimi mənəvi işlərlə əldə olunur. Amma üzün zahiri və maddi gözəlliyi, təbii formada maddi əməllər vasitəsi ilə əldə olunur. Mənəvi gözəllik rəvayətlər nəzərindən: Mənəvi gözəllikdə müxtəlif zikr və əməllər təsirlidir. Məsələn rəvayətlərin birində ...
  • Paxla sousunu hazırlayarkən, əgər istehsal zamanı paxlalı bitkilərdən spirt xaric olarsa, caizdirmi?
    2729 خوراکی های صنعتی 2012/05/19
    Böyük mərcə təqlidləri bu suala belə cavab verirlər: Həzrət ayətullah ul üzma Xamenei: Əgər məsd edici olmasa, eybi yoxdur. Həzrət ayətullah ul üzma Məkarim Şirazi: Əgər spirt elə miqdarda olarsa ki, məsdə səbəb olarsa, həmçinin əgər öncədən məsd edici ...
  • Xeyir və şər Allahın yeganəliyi, mehribanlığı ilə necə uyğunluq təşkil edir?
    4622 Qədim kəlam 2011/09/06
    1.     Aləmdə mövcud varlıqlar azad deyil, bir-birindən asılı şəkildə yaradılmışdır. Mövcud aləmin bütünüzvlərini araşdırsaq, onların halqalar kimi zəncirvari surətdə bir-birlərinə bağlı olduqlarını müşahidə edərik. Bütün bu üzvlər toplusu isə gözəl bir sistemi ifadə edir. Buna əsasən kainatda iki ...
  • Qadına çatan irslə Məkkəyə getmək ona vacib olur? Ərini və ailəsini başsız qoysa da belə?
    2697 İstitaətin şərtləri 2012/05/19
    Həcc dinin sütunları və onun zəruriyyatlarından biridir. Həcci tərk eləmək və bunu vacib hesab eləmək böyük günahlardan biridir. Onu inkar eləyib tərk eləmək küfrə səbəb olur. Şeyx Kuleyni Mötəbər yolla İmam Sadiqdən ə. nəql edir: “Hər kəs höccətul- islamı zəruriyyat olmadan, ya xəstə olduğu üçün ...
  • Məgər belə deyilmi ki, Qurani- kərimin buyurduğuna əsasən, Allah dostları üçün, nə bir xof var nə də hüzn və nigarançılıq (Yunus surəsi, ayə 62), onda niyə niyə cümə günün duasında imam Zaman (ə)- xitab edib, ərz edirik:
    3907 Əməli irfan 2010/09/23
    Xof və qorxu iki cürdür: Bəyənilmiş və pislənmiş. Pislənmiş xof və qorxu məsələn: Zəmanədən qorxmaq, camaatdan və məxluqlardan qorxmaq və sair Allah dostları üçün mənasızdır. Ona görə də İmam Sadiq (ə) buyurdu: "Mömin Allahdan başqa heç şəxsdən qorxmaz." Qurani kərim buyurmuşdur: "Bu yalnız şeytandır ki, öz ardıcıllarını ...
  • Təbiətdən bəhrələnməyin düzgün şərti necə ola bilər?
    2988 Əməli əxlaq 2012/01/28
    Bir çox məktəblərin və cərəyanların ziddinə olaraq ki, bəşərin ehtiyaclarına bir tərəfli baxıb və ancaq maddi ya mənəvi ehtiyaclara diqqət ediblər. İslam orta yolu seçibdir. İlahi nemətlərdən düzgün şəkildə istifadə etmək nə inki axirət dünyasıyla və mənəvi məsələlərlə ziddiyyəti yoxdur, bəlkə insanın səadət və inkişaf yolunu hamarlayır. ...
  • Şeyx Tusi (rh)- nin iqtisad kitabı hansı mövzuları əhatə edir?
    5537 تاريخ بزرگان 2012/06/13
    Şeyx Əbu Cəfər Məhəmməd bin Əl- Həsənul- Tusi (rh) Şeyx Tusi ilə məşhur olan İmamiyyə şiəsinin görkəmli fəqih, usulçu, təfsirçi, kəlamçı və hədisçisi, İslam və İranın elmi fəxrlərinin ən böyüklərindən biridir ki, elminin müxtəlif sahələrində kitab yazıbdır ki, o elmlərdən biri, kəlam elmidir. O bu sahədə ...
  • Nə üçün illik ruzini xums ilinin əvvəlindən bir gün qabaq alırlar ki, onunda xumsunu versinlər?
    2732 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/03/11
    Hər bir şəxs xumsu hesab etdiyi hər bir ilin daxilində bütün gəlirindən əgər israf etmədən öz yaşayışı və ailəsinin yemək- içməyi üçün istifadə edərsə xumsi yoxdur amma əgər bu ruzidən xums ilinin sonunda artıq qalarsa onun xumsunu verməlidir, baxmayaraq ki, xumsun verilməsindən bir neçə gün belə əvvəl ...
  • Uxdud səhabələri kim idi?
    3465 Təfsir 2012/03/14
    “Uxdud” böyük çala, yaxud xəndək mənasınadır. Bu ayədə odla doldurulan böyük çala nəzərdə tutulur ki, mömin şəxsləri oraya salıb yandırmış və ağır işgəncə ilə qətlə yetirmişlər. Bu hadisənin nə zaman baş verməsi, hansı qövmə aid olması, eləcə də bunun xüsusi və konkret bir hadisə, yoxsa ...
  • Şiə məzhəbinin əsas firqələrinin sayını neçədir?
    5543 Qədim kəlam 2011/09/10
    "Şiə" kəlməsi lüğətdə "davamçı" və "yavər" mənasını daşıyır, habelə "bir əqidə və dinə malik olmaq" mənasında da işlədilmişdir. Müsəlmanların arasında geniş yayılmış dini terminalogiyada isə bu kəlmə Həzrət Əli (ə)-ın ardıcılları barəsinə işlədilmiş və onlarla xüsusi bir bağlılıq kəsb etmişdir. Həzrət Əli (ə)-ın ardıcılları barəsində də aşağıdakı müxtəlif mənalarda işlədilmışdir: Həzrət Əli (ə)-ı ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    105304 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    80271 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    58149 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    40712 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    31024 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    22938 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • islam sözünün mənası Ali- imran surəsinin 19- cu ayəsinə əsasən nədir?
    22329 Təzə kəlam 2010/12/07
    İslam sözü lüğətdə "Allahın" müqabilində kamil surətdə təslim olmaq" deməkdir. Yəni heç bir qeyd və şərt olmadan ilahi qanunlara tabe olmaq. Din deyəndə isə "bəşəriyyətin bütün hallarda (ictimai və fərdi) ilahi qanunlara əsaslanması və Allahla insanların rabitəsi" başa düşülür. Bu səbəbdəndə bütün əsrlərdə peyğəmbərləri qəbul etmək onların gətirdiyi dinə (qeyd- ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    21970 Əxlaq fəlsəfəsi 2012/03/11
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    20543 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/08/09
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • Dünyanın ilk yaranmasını təşkil edən maddə nədir, Quran və hədislərin bu mövzuda nəzəri nədir?
    20226 Qədim kəlam 2011/02/15
    Təbiət şünas alimlərinin bu mövzuda olan dəqiq nəzəriyyələri budur ki, varlığın ilk maddəsini təşkil edən ünsürlar bunu isbat edir ki, əslində fəzada dağılmış "sedyom"- ların təşkil olmasıyla yaranmışdır. Bu maddə uzun zamanlardan təqribiylə 13 milyard il şiddətli partlayış nəticəsində, hissələr və qismətlərə bölünmüşdür, günəş, ulduzlar, göy (səma) yer və...özlərinə məxsus ...