Baxanların
2910
İnternetə qoyma tarixi: 2012/03/11
Sualın xülasəsi
O ki, deyirik insan ölməklə Allaha doğru qayıdır; yəni nə qədər ki, diridir Allahdan uzaqdır?
Sual
O ki, deyirik insan ölməklə Allaha doğru qayıdır; yəni nə qədər ki, yaşayır Allahdan uzaqdır? Necə mümkündür ki, Allahdan uzaq olsun, o halda ki, Allah hər bir şeyə yaxındır?
Qısa cavab

Allaha doğru qayıtmaq, o cür ki, Quranın bəzi ayələrində ona işarə olunmuşdur, Allaha doğru qayıtmaq və ona yaxın olmaq əsl öz mənasında deyil və ona yaxın olmaq maddə cəhətindən təsəvvür olunmur.

O ayələr ki, insanın ölümünə işarə edir, bunu açıqlayır ki, öldükdən sonra Allaha tərəf qayıdırıq, nəin ki, ona yaxınlaşırıq və bu vasitəylə dünyada Allahdan uzaq olmağımızı isbat edək. Allaha doğru qayıtmaq o deməkdir ki, biz bütün maddi dünyadan ayrılıb və bizə qarşı olan bütün pərdələr oradan götürül və bu açıq- aşkar həqiqi sahib və illəti dərk edirik. Əlbəttə bu qayıdış yalnız insanlara məxsus deyil, bəlkə bütün yaranmışlar Allaha doğru qayıdacaqdır.

Ətreaflı cavab

Allaha doğru qayıtmaq o cür ki, Quranın bəzi ayələrində ona işarə olunmuşdur, Allaha doğru qayıtmaq və ona yaxın olmaq əsl öz mənasında deyil və ona yaxın olmaq maddə cəhətindən təsəvvür olunmur.

Bəhsə başlamamışdan əvvəl yaxın olardı ki, Allaha yaxın və yaxud uzaq olmağın mənasına işarə edək:

Yaxın və ya uzaq olmaq çox vaxt onun maddi mənasında işlədilməsi nəzərdə tutulur. Bu sözləri cism barəsində istifadə etdikdə, istənilmədə maddi bir varlıq barəsində nəzərdə tuturuq. Amma məntiq baxımından sabit olmuşdur ki, maddi terminlər mənəvi varlıqlar üçün istifadə olunur, misal üçün Allah barəsində demək olmaz ki, o bir yerdədir və yaxud o cismə malikdir. Bəs maddi cəhətdən ona yaxın və uzaq olmaqda təsəvvür olunmur, yalnız o halda ki, bu sözlərin zahirdə olan mənasına ki, maddiyyata bağlıdır, nəzərdə tutulmasın.

Bunun üçün də bu iki kəlməni Allah barəsində istifadə etməyin heç bir halda maddi mənanı daşımağı nəzərdə tutulmur bəlkə tamamıyla mənəvi məna daşıyır.

Bəs belə olduqda Allaha yaxın olmaq mənəvi və ruh mənasındadır. Allahdan uzaq olmaq da yenə ruh və mənəviyyat baxımından nəzərdə tutulur.

İndi isə bu sual qarşıya çıxır ki, aya insan ölməklə Allaha yaxın olur? Nəticədə deyək ki, dünyada Allahdan uzaq idi?!

Burada demək lazımdır: Birinci: Quran, insanın ölümünü Allaha yaxın olması kimi deməmişdir, bəlkə Allaha doğru qayıtmağını bildirmişdir.

İkinci: Bildiyimiz kimi dünyada da bəzi insanlar Allaha yaxın olurlar və Allah düşmənləri isə öldükdən sonra da Allahdan uzaqdırlar. Bütün bunlar insanın əməllərinə bağlıdır.

Quran ayələri buna işarə edir ki, ölüm bir vasitədir ki, insanlar Allaha doğru qayıdırlar: "Onlar ki, insanlar (sonda) öz Rəbblərini görəcəklər, həqiqətən ona tərəf qayıdacaqlar."[1]

O şəxslər ki, zərər və bəla onlara yetişir deyirlər: Biz Allahın mülküyük və həqiqətən ona doğru qayıdacağıq."[2] "Və o şəxslər ki, (zəkat və digər sədəqələr ki, Allah yolunda) verirlər və ürəkləri Allaha doğru (düzgün mühasibə üçün) qayıdacaqlar, qorxur."[3]

Təfsir alimlərindən bir dəstəsi Allaha doğru qayıtmağı bu mənada nəzərdə tutmuşdurlar ki, Allaha doğru qayıtmaqdan məqsəd, o yerə qayıtmaqdır ki, orada bizim üçün məlum olacaq ki, Allahdan başqa heç bir malik və sahib yoxdur və heç bir kəsin zərər və xeyri Allahdan başqasının əlində deyil, o cür ki, ilk yaranışda da bu cür idi, elə ki, yaradılışdan əvvəl olmuşuq yenə o hala qayıdacağıq. Dünyada olan hər bir şeydən ki, lazım idi uzaq olub ilk yaranışa qayıdacağıq.[4]

Başqa cür desək, Allaha doğru qayıtmaq o deməkdir ki, biz bütün bu maddi amillərdən ayrılıb və bizə qarşı olan bütün pərdələr aradan götürüləcək və biz buna malik olacağıq ki, həqiqi illət və sahibi dərk edək.

Bu qayıtmaq yalnız insana məxsus deyil, bəlkə bütün yaradılışlar öz ilk yaranışları ki, Allah Taaladır, ona doğru qayıdacaqdır.

Bu qayıdış bir hərəkət çərçivəsində olacaqdır ki, bütün aləmdə baş verəcək, o cür ki, Quran bu mövzuya işarə etmişdir:

«وَ إِلَيْهِ يُرْجَعُ الْأَمْرُ كُلُّهُ فَاعْبُدْهُ وَ تَوَكَّلْ عَلَيْهِ»[5]

«إِنَّ إِلى‏ رَبِّكَ الرُّجْعى» [6]

Və son nəticə alırıq ki, bütün varlıqlar Allaha doğru qayıdacaqdır amma onlardan bəziləri ona yaxın ola bilərlər.

 


[1] - Bəqərə surəsi, ayə 46.

[2] - Bəqərə surəsi, ayə 156.

[3] - Möminun surəsi, ayə 60.

[4] - Razi, Fəxruddin, Məfatihul Qeyb cild 3, səh 492. Darul əhyaut- turas əl- ərəbi, üçün çap, Beyrut, 1420, hicri qəməri.

[5] - Hud surəsi, ayə 123. Bütün varlıqlar ona doğru qayıdacaq, bəs ona itaət et və ona təvəkkül et.

[6] - Ələq surəsi, ayə 8. Amma bilməlisən ki, hər bir şey ona doğru qayıdacaqdır.

 

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    104633 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    79739 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    57583 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    40002 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    30675 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • islam sözünün mənası Ali- imran surəsinin 19- cu ayəsinə əsasən nədir?
    22185 Təzə kəlam 2010/12/07
    İslam sözü lüğətdə "Allahın" müqabilində kamil surətdə təslim olmaq" deməkdir. Yəni heç bir qeyd və şərt olmadan ilahi qanunlara tabe olmaq. Din deyəndə isə "bəşəriyyətin bütün hallarda (ictimai və fərdi) ilahi qanunlara əsaslanması və Allahla insanların rabitəsi" başa düşülür. Bu səbəbdəndə bütün əsrlərdə peyğəmbərləri qəbul etmək onların gətirdiyi dinə (qeyd- ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    21926 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    21816 Əxlaq fəlsəfəsi 2012/03/11
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    20277 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/08/09
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • Dünyanın ilk yaranmasını təşkil edən maddə nədir, Quran və hədislərin bu mövzuda nəzəri nədir?
    20033 Qədim kəlam 2011/02/15
    Təbiət şünas alimlərinin bu mövzuda olan dəqiq nəzəriyyələri budur ki, varlığın ilk maddəsini təşkil edən ünsürlar bunu isbat edir ki, əslində fəzada dağılmış "sedyom"- ların təşkil olmasıyla yaranmışdır. Bu maddə uzun zamanlardan təqribiylə 13 milyard il şiddətli partlayış nəticəsində, hissələr və qismətlərə bölünmüşdür, günəş, ulduzlar, göy (səma) yer və...özlərinə məxsus ...