Ətraflı axtarış
Baxanların
5352
İnternetə qoyma tarixi: 2011/05/17
Sualın xülasəsi
İmam ilə xəlifənin fərqi nədir?
Sual
İmam ilə xəlifənin fərqi nədir?
Qısa cavab

Bəzi sünnü alimlərinin, o cümlədən İbni Xəldunun nəzərinə əsasən, imam ilə xəlifənin arasında heç bir fərq yoxdur və onların hər ikisi bir mənaya – “din və dünya siyasətinin qorunmasında şəriət sahibinin tərəfindən naib olmaq” mənasına gəlmişdir. Amma qısa şəkildə demək lazımdır ki, Quran və rəvayətlərdən əldə olunduğu kimi, imamət məqamı çox böyük və yüksək məqamdır, hətta nübüvvət və risalət məqamından da yüksəkdir. Mənasından aydın olduğu kimi, imam o şəxsə deyilir ki, bütün dünya və dini işlərdə insanlara rəhbərliyi öhdəsinə almış olsun.

Amma “xəlifə” isə bir şəxsin canişini və onun yerində oturan şəxs mənasınadır. Aydındır ki, xəlifədə imamın şərtləri yoxdur. Şiə nəzərindən bu iki məqamın (imamət və xilafətin) bir yerdə (bir nəfərdə) cəm olması mümkündür. Necə ki, həzrət Əli (əleyhis-salam) və şiələrin sair məsum imamları həm imam ünvanına, imamın xüsusiyyətlərinə və şərtlərinə malik idilər, həm də Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih)-in canişini və onun xəlifəsi idilər. Amma bəzən bir şəxs imam olur, amma xəlifə deyildir. Misal üçün, həzrət İbrahim (əleyhis-salam)-ı qeyd etmək olar. Allah-taala o həzrəti ağır imtahanlarla sınaqdan çıxardıqdan sonra onu imamət məqamına çatdırdı, lakin o, sözün xüsusi mənasında peyğəmbərin canişini və xəlifəsi deyildi.

Bəzən bir şəxs xəlifə olur, amma imam deyildir. Misal üçün, Peyğəmbərin (Mədinədə olmadığı zaman) onun yerində oturan xəlifələri qeyd etmək olar. O həzrət Mədinədə olmayanda İbni Məktum kimi şəxsləri öz yerinə təyin edirdi. Buna əsasən, imam ilə xəlifə arasında “ümum xüsus min vəch” vardır (yəni hər imam xəlifədir, amma hər xəlifənin imam olması qəti deyildir).  

Ətreaflı cavab

Aydın olduğu kimi, “Peyğəmbərin canişini” ünvanında olan imam ilə xəlifənin arasındakı fərqdən sual olunur. Bu məsələ irfani cəhətdən yox, etiqad və kəlam nəzərindən araşdırılmalıdır. Amma irfani cəhətdən ixtisarla demək olar ki, irfani yönə malik olan xilafət elə bir şeydir ki, zahir olub davam etməsində istixlafın (xəlifə təyin etməyin) güzgüsü sayılır və xəlifə o kəsə deyilir ki, öz vəzifəsinin əvvəlində və axırında müstəxləfun ənhun (xəlifəsi olduğu şəxsin) güzgüsü, əksetdiricisi olsun, heç vaxt o qiblədən kənara çıxmasın. Şəksiz, “xəlifə – özündən qeyrisinin tərəfindən canişin olan” mənasınadır. Deməli, hər bir xəlifə xilafəti müstəxləfun ənhun tərəfindən öhdəsinə alır və gərək özündə müstəxləfun ənhun əxlaqını icad edərək ilahi hökmləri icra etsin. İlahi xilafət vücudi kamal və təşkiki məqulədir (bir-biri ilə fərqli və müxtəlif dərəcələrə malik olan kateqoriyadır), onun yüksək mərhələləri başqa peyğəmbərlər olmaqla kamil insandadır, aşağı mərhələləri isə görkəmli şəxsiyyətlər olan insanlarda mövcuddur.[1]

Buna əsasən, xilafət və canişinlik kəlməsinin daxilində bu məna gizlənmişdir: xilafət müstəxləfun ənhun xəlifədə zahir olmasıdır və xəlifə o kəsə deyilir ki, onun mənliyi və vücudu müstəxləfun ənhə bağlıdır, ondan ayrılıqda heç bir məna və həqiqət onun üçün təsəvvür oluna bilməz.

Məsələnin kəlam cəhətindən araşdırılması

Lüğətdə “imam” rəhbər, “imamət” isə rəhbərlik etmək mənasınadır. Amma kəlam alimləri bu elmin (teologiyanın) terminində imamət üçün müxtəlif təriflər zikr etmiş, əksər hallarda onu “dini və dünyəvi işlərlə əlaqədar cəmiyyətə ümumi rəhbərlik və rəyasət” mənasına götürmüşlər. Buna əsasən, imam elə bir rəhbər mənasınadır ki, onun danışığı və rəftarı başqaları üçün örnək olsun, cəmiyyətin rəhbərlik məsuliyyətini öhdəsinə alsın – istər onun rəhbərliyi Peyğəmbərin tərəfindən canişinlik ünvanı daşısın, istərsə də ümumiyyətlə zatən bu məqama malik olsun.

Quranda “imam” kəlməsi çox geniş bir mənada işlədilmişdir. Belə ki, peyğəmbərlərdən bir çoxuna şamil olur. İbni Mənzurun dediyinə görə, Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih)-in özü də imamul-əimmədir – imamların imamıdır.[2] Çünki o ən yüksək rəhbərlik məqamına malikdir, onun rəhbərliyi xüsusi əsalətə (ilkinliyə) malikdir və heç kəsin canişini deyildir. Halbuki xilafət məsələsində rəhbərlik mövzusu özünə daha başqa bir forma alır: rəhbərlik “Peyğəmbərin canişinliyi” ünvanı ilə baş verir. Bu cəhətdən alimlərin bəzisi imamətin tərifində “xilafətun ənir-Rəsul” (Peyğəmbərin tərəfindən xəlifə olmaq) ifadəsini işləmişlər.

“Xəlifə” lüğətdə “bir şəxsin yerində oturmaq və onun canişini olmaq” mənasına gəlmişdir. Həqiqətdə ondan “naiblik” (əvəzedicilik) mənası əldə olunur. Buna əsasən, Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih), özünün xəlifələri və canişinləri ilə əlaqədar nəql olunan hədisdə buyurmuşdur: “Məndən sonra imamlar on iki nəfərdir ki, onların birincisi Əli ibni Əbi Talib, axırıncısı isə Məhdidir (Qaimdir). Bunlar mənim xəlifələrim, vəsilərim və övliyalarım, məndən sonra ümmətimə Allahın höccətləridir.”[3]

O həzrət məsum imamları xüsusi şəkildə “özünün canişinləri” kimi təqdim etmişdir.

Amma Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih) “Pərvərdigara, mənim xəlifələrimə rəhmət et!” buyurduğu zaman soruşdular ki, “sizin xəlifələriniz kimdir?” Həzrət buyurdu: “O kəslərdir ki, məndən sonra gələrək hədisimi və sünnətimi rəvayət edərlər.”[4] Bu hədisdə isə həzrətin canişinləri ümumi şəkildə təqdim olunmuşdur. Belə ki, Peyğəmbərin sünnətini və hədislərini rəvayət edənlər qeyb dövrünün fəqihləridir. Buna görə də (bu dövrdə) Peyğəmbərin xəlifəsi o kəsə deyilir ki, o həzrətin olmadığı bir dövrdə onun işlərini və vəzifələrini yerinə yetirsin, şəriət gətirmək məsələsi istisna olmaqla onun bütün vəzifələrini öhdəsinə alsın.

Sünnü alimlərinin əksəriyyəti xilafətlə imaməti sinonim hesab etmiş və demişlər ki, xilafət və imamət bir məna daşıyır. Bu iki kəlmədən biri hər şeyə aid edilə bilsə, digəri də həmin mənaya olacaqdır. Misal üçün, İbni Xəldun demişdir: “Xilafət din və dünyəvi siyasət işlərində şəriət sahibinə naib (əvəzedici) olmaq deməkdir. Həmin cəhətdən bu məqama “xilafət” və “imamət”, bu vəzifəni öhdəsinə alanlara isə “xəlifə” və “imam” deyilir.”[5]

Bu iki kəlmə (imamət və xilafət) sinonim olaraq iki kəlmə şəkilində işlədilsə də, belə nəzərə çarpır ki, müxtəlif mənalara malikdirlər. Çünki imamət mənasının gerçəkləşməsində rəhbərlik şərtdir. İmam gərək öz dediklərinə əməl etsin, həm danışıqda, həm də əməl və rəftarda camaata rəhbərlik etsin. Lakin xilafət kəlməsinin lüğət mənasının gerçəkləşməsində bu məsələ kifayətdir ki, bir şəxs xəlifə ünvanı ilə Peyğəmbərin canişini kimi təyin olunsun və onun olmadığı bir dövrdə o həzrətin işlərini yerinə yetirsin. Hətta xəlifə öz sözlərinə uyğun əməl etməsə də, yenə də lüğət baxımından ona xəlifə adı vermək olar.

Buna əsasən, imamət və xilafət sinonim deyildir, bu iki mənanın bir şəxsdə cəm olması da mümkündür. Misal üçün, əgər Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih) Əli (əleyhis-salam) kimi dini göstərişlərə əməl edən, əməl cəhətindən insanların rəhbəri olan görkəmli bir şəxsi öz canişini və xəlifəsi təyin etsə, cəmiyyətin ictimai-siyasi işlərini ona həvalə etsə, din və şəriət qanunlarının qorunub saxlanmasını onun öhdəsinə qoysa, belə bir şəxs həqiqətdə həm imam, həm də ilahi hökmləri icra, dini proqramları və qayda-qanunları tətbiq etmək məqamında xəlifə sayılır.

Bəzən Həzrəti İbrahim (əleyhis-salam) kimi bir şəxsin imam olduğu halda xəlifə olmaması mümkündür. Məqsəd budur ki, həzrət İbrahim xüsusi mənada “Peyğəmbərin canişini və xəlifəsi” deyildi, yəni eyni zamanda həm imam, həm də xəlifə deyildi. Amma şübhəsiz, “Allahın xəlifəsi” ünvanını daşıyırdı. Çünki bütün peyğəmbərlər Allahın yer üzündəki canişinləri və xəlifələridir.

Bəzən də bir işə “xilafət” aid edilə bilsə də, “imamət” demək düzgün deyildir. Yəni mümkündür, bir şəxs xəlifə və canişin olsun, amma imam olmasın. Misal üçün, Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih) bir şəxsi özünün xəlifəsi və canişini qərar verərək onun olmadığı dövrdə müəyyən işləri yerinə yetirməyi ona həvalə etsə, lüğət cəhətindən belə bir şəxs Peyğəmbərin xəlifəsi adlandıra bilər, amma bütün işlərdə cəmiyyətin rəhbəri və “mütləq imam” sayıla bilməz.

Həmçinin əgər cəmiyyət üzvləri öz aralarından müəyyən bir şəxsi seçərək Peyğəmbərin işlərindən hər birini ona həvalə etsələr, öz əqidələrinə əsasən onu xəlifə adlandıra bilərlər. Lüğət cəhətindən də bu işin eybi yoxdur, amma onun barəsində həqiqi və gerçək rəhbər və mütləq imam ifadəsi işlənə bilməz.

Quran nəzərindən imamətin çox yüksək dəyəri və məqamı vardır. Quran onu insan təkamülünün son mərhələsi hesab edir. Belə ki, yalnız müstəsna insanlar belə bir məqama çata bilərlər. Belə ki, buyurur: “Yada sal o zamanı ki, Allah İbrahimi müxtəlif vasitələrlə imtahana çəkdi və İbrahim bu imtahanları layiqincə yerinə yetirdikdə Allah buyurdu: “Mən səni insanların imamı və rəhbəri qərar verdim.”[6]

Qəti şəkildə demək lazımdır ki, həzrət İbrahim (əleyhis-salam)-a verilən imamət məqamı ən yüksək və ən uca bir məqam idi ki, bu qədər imtahanları layiqincə verdikdən sonra Allah tərəfindən belə bir məqama layiq görülmüşdü. Buna əsasən, imamət məqamı nübüvvətdən də yüksəkdədir. Əlbəttə, imamət məqamı müəyyən hallarda, o cümlədən ulul-əzm peyğəmbərlərdə olduğu kimi nübüvvətlə bir yerə yığıla bilər.

Əhli-sünnətin əksinə olaraq şiələr inanırlar ki, Peyğəmbərin canişinliyindən ibarət olan imamət eynilə nübüvvət kimidir, seçki yolu ilə yox Allah tərəfindən təyin olunan bir məqamdır. Buna görə də imam vəhy məsələsi istisna olmaqla bütün işlərdə Peyğəmbərlə eyni səviyyədədir. Amma əhli-sünnətə gəldikdə isə, onlar Peyğəmbərin canişinini Allah tərəfindən təyin olunan bir məqam yox, ictimai bir nemət və məqam hesab edirlər. Belə ki, camaat tərəfindən xəlifəyə verilir və xəlifə seçki yolu ilə bu məqama nail olur.

Şiə nəzərindən belə bir məqam – imamət o zaman qanuni olur ki, Allah tərəfindən təyin edilmiş olsun. Adətən belə bir məqama malik olan şəxs də özünün bütün işlərində, eləcə də ilahi hökmlərin və şəriət məsələlərinin bəyanında məsum (günahdan, xətadan və unutqanlıqdan uzaq) olmalıdır.

Beləliklə əhli-sünnətlə şiələrin imamət məsələsindəki ixtilafı üç əsas məsələdə zahir olur:

1. İmamət ilahi məqamdır;

2. İmamın elmi Allah tərəfindən verilir və hər növ xətadan uzaqdır;

3. İmam məsum olmalıdır.

Əlbəttə, məsum olmaq imamət məqamında olmağı gərəkli etmir. Çünki şiənin etiqadına əsasən, həzrət Zəhra (əleyha salam) da məsum idi, amma ona imamət məqamı verilməmişdi. Eləcə də Həzrət Məryəm ismət məqamına malik idi.

Bəziləri belə bəhslərə irad tutaraq deyirlər ki, Peyğəmbərin canişinliyi və xilafət məsələsi tarixi bir məsələ olmuşdur və keçmişə aiddir, hal-hazırda bu bəhslərin nə kimi faydası vardır?!

Şiə nəzərindən imamətə etiqadın çoxlu müsbət nəticələri vardır ki, təkcə xilafətə etiqadla əldə olunmur. O cümlədən:

Əvvəla: İmamət üsuli-dinin bir hissəsi və nübuvvətin davamıdır. Çünki şiələr imaməti hidayət və təbliğlə əlaqədar Peyğəmbərin məsuliyyətlərinin davamı hesab edirlər. Buna əsasən, din dünyanın axırına qədər daim canlı qalacaqdır.

İkincisi: Zəruri bəhslərdən biri olan “hökumət quruluşu” barəsində bəhs də bu məsələnin təfərrüatındandır. Quran və hədisdə islam hakimi və rəhbərlə əlaqədar yüzlərlə hökm və fərman vardır. İmamət məqamının Allah tərəfindən təyin edildiyini qəbul etdiyimiz təqdirdə bu hökmlərin icrası elə şəxslərə həvalə edilməlidir ki, ümmətə rəhbərlik məsuliyyəti Allah tərəfindən onlara verilmiş olsun.

Üçüncüsü: Üsuli-dinin bəyan olunması, ilahi maarifin təqdimi, fürui-din hökmlərinin bəyanı və insanların hidayət olunması[7] və s. kəlami mövzunun səmərələrindən biridir ki, imam onu öhdəsinə alır.

Yuxarıdakı hədəflər yalnız elə seçilmiş şəxslərin sayəsində mümkündür ki, onların vücud tutumları geniş olsun və onun sayəsində ilahi dinin şərh olunmasının dəqiq proqramlarını öhdəsinə alsın. Bu da imamətə etiqad sayəsində mümkün ola bilər.



[1] Cavadi Amuli, Əbdüllah, “Təsnim” təfsiri, 3-cü cild, səh. 56

[2] İbni Mənzur , “Lisanul-ərəb”, 14-cü cild, səh. 29, “üm” kəlməsi

[3] Şeyx Səduq, “Mən la yəhzuruhul-fəqih”, 4-cü cild, səh. 180

[4] Yenə orada, səh. 420

[5] İbni Xəldun, “Müqəddimə”, səh. 191

[6] “Bəqərə” surəsi, ayə: 124

[7] Şiənin əqidəsinə görə batini hidayət imamın xüsusiyyətlərindəndir və belə bir

üsusiyyət xəlifənin məfhumunda yoxdur.

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Bu ki, deyilir İmam Əsr (əc)- ın zühurundan qabaq İraq ölkəsində on bir mərcə təqlidin öldürülməsi düzdür?
    3109 Qədim kəlam 2011/10/18
    Qeyd olunan sualda iki ehtimal var: Birinci budur ki, on iki mərcədən on biri həzrəti Məhdinin düşmənlərinin əli ilə öldürüləcək. İkinci budur ki, həzrət özü onları öldürəcək, zühurla əlaqəli rəvayətlərə müraciət etməklə hər iki ehtimalın doğru olmaması sübut olunur. Baxmayaraq ki, birinci ehtimalla əlaqədar təqribən oxşar rəvayətlər varımızdır ki, ...
  • Bilmək istərdim sünnülər xüsusiylə də vəhhabilər hansı dəlilə əsasən deyirlər ki, Peyğəmbərlər yalnız vəhy aldıqlarında məsumdurlar nəinki hər bir halda?
    5161 عصمت 2012/10/09
    Sünnülərdən bəzi tayfaları (Həşəviyyə və Sələfilər kimi) Qurandan dəlil gətirmək həzrət Adəm və onun behiştdən çıxarılmasını bildirən ayələr kimi, dəlil gətirirlər ki, Peyğəmbərlər yalnız vəhy və risalətlərinin təbliği zamanı məsumdurlar və digər hallarda günahkar və səhvə də yol verirlər. O cümlədən, Sələfilər (Vəhhabilər) də bildirirlər ...
  • Bəhaiyyət və onların tarixi barəsində izah verin?
    3291 Qədim kəlam 2010/11/10
    Bəhaiyyət firqəsinin yaradanı, Mirzə Hüseyn Əli Nuridir. Əli Məhəmməd babın zühurundan sonra, Molla Hüseyn Bəşrəviyyənin təbliği nəticəsində babi oldu və onun iddialarına iman gətirdi. Babın ölümündən və babın yerinə seçilən qardaşı "Sübhi əzəl"ə itaətsizlikdən sonra, iddia etdi ki, o babın zühur vədəsi verdiyi şəxsdir. (mən yəzhərəhullah). Belə iddialar hər gün ...
  • Ümumiyyətlə İmamların məqamı Peyğəmbərlərdən üstündür?
    7882 Qədim kəlam 2011/12/25
    İmamların elm cəhətdən Peyğəmbərlərə üstün olması barəsində bir çox rəvayətlərdə bəhs olunmuşdur və onun da əsl dəlili İmamların (ə) islam Peyğəmbəriylə bir nur olmalıdır; o həzrət bütün Peyğəmbərlərdən üstündür, İmamların elmi də o bir mənbədən götürülmüşdür, bunun üçün də bütün Peyğəmbərlərdən üstün sayılacaqdırlar. Bunu da qeyd edək insanın mələklərə ...
  • "Biharul-ənvar"ın xüsusiyyətləri, imtiyazları və tənqidləri nədən ibarətdir?
    5835 Hədis elmləri 2012/01/19
    Böyük rəvayət məcmuəsindən (ensiklopediyadan) ibarət olan dəyərli “Biharul-ənvar” kitabı Əllamə Məhəmməd Baqir Məclisinin (rəhmətullah əleyh) ən mühüm əsəridir. Bu kitab şiənin böyük rəvayət ensiklopediyasıdır ki, bütün dini məsələləri, o cümlədən Quran təfsiri, tarix, fiqh, kəlam və s. məsələləri əhatə edir. Bu kitabın mühüm xüsusiyyətlərdən bəziləri aşağıdakılardan ...
  • Peyğəmbərimizin və imamlarımızın kənizi və qulamı olması bir növ quldarlıq deyildirmi?
    5921 Qədim kəlam 2011/05/17
    Düzdür ki, Quranda qullarla evlənməyin hökmləri, onlarla məhrəmlik, mükatibə (qulların azadlığı üçün yazılan müqavilə) və s. hökmlər zikr olunmuşdur və bu da Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih)-in dövründə və islamın əvvəllərində quldarlığın varlığını sübuta yetirir, amma qullarının azad edilməsi üçün islamın çox dəqiq və tənzim olunmuş proqramları ...
  • “Kumeyl” duasında deyildiyi kimi hansı günahlar ismət pərdələrinin yırtılmasına, bəlanın nazil olmasına, duanın qəbul olunmamasına səbəb olur?
    3029 Əməli əxlaq 2012/02/18
    Ümumi şəkildə desək, hər bir günah insanın ismət pərdələrinin yırtılmasına, bəlanın nazil olmasına, duanın qəbul olunmamasına, ruzinin kəsilməsinə, xeyir-bərəkətin insan həyatından aradan qalxmasına səbəb olur. Dini mənbələrimizdə də işarə edildiyi kimi, bu, günahın təbii xassəsi və təsiridir. Amma bəzi rəvayətlərə müəyyən günahların öz ardınca gətirdiyi xüsusi ağır ...
  • Əgər namaz qılmayan bir şıxsin arxasınca danışılarsa qeybət sayılırmı?
    3122 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Şeyx Ənsari (rəh) qeybətin tərifində: Hədislərdən və Alimlərin qeybətin tərifi barəsində olan sözlərindən nəticə alırıq ki, qeybət ibarətdir: İnsanların arxasınca danışmaq, bir söz ki, qeybəti olunan şəxs o sözləri sevmir.[1] Qeybət (kəbirə) böyük günahlardan sayılır, ayə və rəvayətlərdə onun tərk edilməsinə təkid ...
  • Кәлами мәсәләләрин мејары нәдир?
    2865 Qədim kəlam 2010/04/22
    Бу суалын хүласә ҹавабы јохдур. Изаһлы ҹавабы сечин ...
  • Ömər bin Səd bin Əbu Vəqqas kim olub yəni nece bir insan olub?
    7598 Cürbəcür 2013/02/17
    Ömər bin Səd, İbn Vəqqasın oğlu idi. Ömərin atası, Peyğəmbərin (s) məşhur səhabələrindən[1], İslamın ilk qoşun başçılarından və ərəb əmirlərindən idi.[2] O ilk müsəlman olanlardan idi və Peyğəmbər (s)- in zamanında çoxlu döyüşlərdə iştiral etdi. Səd bin Əbi Vəqqas, Bəni Zöhrə ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    100997 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    76674 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    55393 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    36827 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    28674 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • islam sözünün mənası Ali- imran surəsinin 19- cu ayəsinə əsasən nədir?
    21592 Təzə kəlam 2010/12/07
    İslam sözü lüğətdə "Allahın" müqabilində kamil surətdə təslim olmaq" deməkdir. Yəni heç bir qeyd və şərt olmadan ilahi qanunlara tabe olmaq. Din deyəndə isə "bəşəriyyətin bütün hallarda (ictimai və fərdi) ilahi qanunlara əsaslanması və Allahla insanların rabitəsi" başa düşülür. Bu səbəbdəndə bütün əsrlərdə peyğəmbərləri qəbul etmək onların gətirdiyi dinə (qeyd- ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    20707 Əxlaq fəlsəfəsi 2012/03/11
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • Dünyanın ilk yaranmasını təşkil edən maddə nədir, Quran və hədislərin bu mövzuda nəzəri nədir?
    19220 Qədim kəlam 2011/02/15
    Təbiət şünas alimlərinin bu mövzuda olan dəqiq nəzəriyyələri budur ki, varlığın ilk maddəsini təşkil edən ünsürlar bunu isbat edir ki, əslində fəzada dağılmış "sedyom"- ların təşkil olmasıyla yaranmışdır. Bu maddə uzun zamanlardan təqribiylə 13 milyard il şiddətli partlayış nəticəsində, hissələr və qismətlərə bölünmüşdür, günəş, ulduzlar, göy (səma) yer və...özlərinə məxsus ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    19159 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/08/09
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    17861 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...

Əlaqəlilər