Baxanların
4686
İnternetə qoyma tarixi: 2011/12/25
Sualın xülasəsi
Nə üçün İmam Hüseynə (ə) Sarəllah deyirlər?
Sual
Nə üçün İmam Hüseynə (ə) Sarəllah deyirlər?
Qısa cavab

“Sar” sözü həm qan intiqamı həm də qan mənasındadır.

Birinci mənaya əsasən İmam Hüseynə (ə) onun qanının himayəçisi və qan intiqamçısının Allah olduğundan, “Sarəllah” deyilir. Amma, əgər “sarəllah” Allahın qanı kimi tərcümə edilsə, aşağıda qeyd edilən dəlillərə əsasən İmam Hüseynə (ə) “Sarəllah” deyilir:

1.             “Sar” “Allah”- a əlavə edlmişdir ki, bu qanın çox şərəfli qan olduğunu bəyan etsin. Yəni bu təşrifi əlavədir.

2.             Kamil insan ki, kamillik dərəcəsində ən yüksəyə çatarsa, “Yədallah”, Lisanəllah” və “Sarəllah” olur. Yəni Allahın əli olur ki, əgər Allah bir işi etmək istərsə onun əli ilə yerinə yetirir. İlahinin dili olur ki, əgər Allah bir şey söyləmək istərsə, onun dili ilə söyləyir. Allahın qanı olur ki, əgər Allah öz məktəbiə cəmiyyətdə həyat vermək istəyərsə, onun qanından istəfadə edir. İmam Hüseyn (ə) “Sarəllah”- dır. Çünki İmamın axıdılan qanı dinin əsasına yeni həyat bəxş etmişdir.

Birinci mənanın düzgün olmasına baxmayaraq, biz inanırıq ki, ikinci mənada doğru ləqəb ola bilər.

Ətreaflı cavab

Bu mövzu barəsində ilk başda onu qeyd etmək lazımdır ki, bu ləqəb iki məsum İmam, İmam Əli (ə) və İmam Hüseyn (ə) üçün söylənməkdədir.

İmam Hüseynin (ə) ziyarətində oxuyuruq:

«السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا ثَارَ اللَّهِ وَ ابْنَ ثَارِهِ»

“Ey Allahın qanı və Allahın qanının oğlu sənə salam olsun!”[1]

Sarəllah barəsində iki ehtimal mövcuddur:

1. İntiqam mənasında: Lüğət kitablarında “sar” sözünü “qan intiqamı” mənasında qeyd edirlər. Buna görə “Sarəllah” qanının himayəçisi və intiqamçısı Allah olan kəsə deyilir.

Qeyd etmək lazımdır ki, Hüseynin intiqamçı nidası: Yəni, bu təvvabin və Muxtar qiyamının şüarı olmuşdur.[2] Həmçinin İmam Zamanın (əc) zühuruna qədər onun qəbrinin kənarında olan mələklərin şüarıdır. [3]

Həmçinin İmam Mehdinin (əc) qiyam zamanı şüarı[4] və şəhid olmaq istəyən onun dostlarının şüarıdır.[5]

“Sarəllah” sözünün qeyd edilən mənası bir çox İslam alimləri tərəfindən qəbul edilmişdir. [6] Bu mənaya əsasən “Sarəllah” yəni, ey o kəs ki, sənin qanbahan allaha aiddir və O sənin qanının intiqamını alacaqdır. Çünki sən bir ailəyə aid deyilsən ki, sənin intiqamını ailənin rəisi alsın və həmçinin sən bir qəbiləyə mənsub deyilsən ki, sənin qanının intiqamını qəbilənin başçısı alsın, sən bütün insaniyyətə, varlıq aləminə və Allahın pak zatına mənsubsan, buna görə sənin qanbahanı O almalıdır. Həmçinin sən Əli İbn Əbi Talibin oğlusan ki, Allah yolunda şəhid oldu və onun da qanbahasını Allah almalıdır.

2. Allahın qanı mənasında Əllamə Məclisinin sözlərində istifadə edilmişdir ki, “Sar” qan və qanbahası mənalarında işlədilmişdir.[7] Lüğət kitabının “sar” sözü barəsində mənalarını o da qəbul edir. Bu lüğət kitabı deyir:

«الثَّأْرُ الطَّلَبُ بالدَّمِ، و قیل: الدم نفسه»

“Sar” qan intiqamının alınmasına deyilir və həmçinin “qan” mənasında da işlədilir. [8]

Deməli Hüseynin (ə) Allahın qanı olduğunu söyləyə bilərik. Amma doğurdandamı bu mənanı qəbul etmək olar və Allah cismdir ki, qanı olsun və yaxud Allah barəsində belə təsəvvürlər doğrudurmu?!

Bunun cavabında deməliyik ki, Allah barəsində işlədilən yədullah və s kimi sözlər kinayə və ya məcazi məna daşıyır.[9] Məsələn, Əliyə (ə) Allahın əli (Yədullah) deyildiyi zaman, məqsəd o deyil ki, Allah cismdir və insan kimi əli vardır və onun əli həzrət Əlidir (ə). Daha doğrusu burada məqsəd Əlinin (ə) Allahın qüdrətinin zühuru olmasıdır.

Bu baxımdan İmam Hüseyn (ə) üçün “sarəllah” ləqəbinin deyilməsi aşağıdakı ehtimallardan biri ilə əlaqədardır:

1. “Sar” sözünün “Allah” sözünə əlavə olması təşrifidir. Yəni bu qan varlıqların ən şərəflisinə əlavə edilmişdir ki, şərafət və fəzilət kəsb etsin və məlum olsun ki, bu qan şərəfli qandır. Çünki Allah üçün axıdılmışdır. Buna görə Allaha mənsubdur. Necə ki, “bu Allahın dişi dəvəsi”[10] cümləsində dişi dəvənin Allaha yaxud «عِنْدَ بَیْتِکَ الْمُحَرَّم» “Allahın evi” və “Sənin beytülhərəminin yaxınlığında”[11] cümləsində evin və şəxs əvəzliyinin Allaha əlavə olunması, şərafət kəsb etməyi üçündür.[12]

2. Kamil insan kamilləşmə dərəcələrində ən yüksəyə çatdıqda,[13] “Yədullah”(Allahın əli), “Lisanəllah” (Allahın dili) və “Sarəllah”(Allahın qanı) olur. Yəni, Allahın əli olur ki, əgər Allah bir işi etmək istərsə onun əli ilə yerinə yetirir. İlahinin dili olur ki, əgər Allah bir şey söyləmək istərsə, onun dili ilə söyləyir. Allahın qanı olur ki, əgər Allah öz məktəbiə cəmiyyətdə həyat vermək istəyərsə, onun qanından istəfadə edir. İmam Hüseyn (ə) “Sarəllah”- dır. Çünki İmamın axıdılan qanı dinin əsasına yeni həyat bəxş etmişdir.

Hər halda dini mətinlərdə İmam Hüseynə (ə) “Sarəllah” ləqəbi verilmişdir. Biz inanırıq ki, baxmayaraq birinci məna düzgündür, amma ikinci məna da “Sarəllah” üçün düzgün məna ola bilər.

Bu mənada o böyük İmam (ə) Allahın qanıdır. Çünki o öz qanı ilə dinə yeni həyat bəxş etdi və səbəb oldu ki, Allahın adı yaşasın. O Allah ki, yavaş- yavaş xatirələrdən və zehinlərdən silinirdi. Elə bu baxımdan İslamın peyğəmbərlə başladığı və Hüseyinlə qaldığı (İslamun nəbəviul hudus və Hüseynil bəqai) söylənilir. Şübhəsiz insanın yaşaması üçün qana ehtiyacı vardır və qanın damarlarda axması həyatın nişan və simvollarındandır. Qan öz cərəyanını dayandırdığı zaman insanın ölmü ilə nəticələnir. Dəqiqən İslamın qalıcı olması üçün də damarlarda axan qanla bağlıdır və buna görə əgər bir gün bu qan öz cismindən ayrılarsa onun ölümü mütləqdir. Bundan geriyə yalnız ruhsuz cism və bədən qalır.[14]



[1] - Kuleyni, Muhəmməd bin Yaqub, Əlkafi, cild 4, səh 576. Bu cümlə rəcəb ayının əvvəlinin, yarısının, şaban aylarının və İmam Hüseynin (ə) ziyarətində ərəfə günündə qeyd olunmuşdur.

[2] - Məclisi, Muhəmmədbaqir, Bəharul ənvar, cild 45, səh 333. Kərmi, Əli, dər soge əmire azadi- Guyatərin tarixe Kərbəla, səh 385.

[3] - Dördmin mələk İmam Hüseynə (ə) kömək etmək üçün yer üzünə endilər və gördülər ki, Hüseyn (ə) öldürülüb. Onlar onun qəbrinin kənarında toz- torpaqa bulanmış şəkildə İmam Zamanın (ə.c) zühur etdiyi zaman ona kömək etmək üçün qaldılar və onların şüarı

«یا لثارات الحسین»

“Ya lisarətil Hüseyn”- dir. Şeyx Səduq, Əlamali, səh 130, Əlməclisul sayeh vəl əşərun, Məclisi, Muhəmmədbaqir, Bəharul ənvar, cild 44, səh 286.

[4] - Şeyx Abbas Qumi, muntəhil amal, cild 1, səh 542. Həmçinin İmam Baqir (ə) buyurub:

«وَ الْقَائِمُ مِنَّا إِذَا قَامَ طَلَبَ بِثَأْرِ الْحُسَیْنِ (ع‏)»

Məclisi, Muhəmmədbaqir, Bəharul ənvar, cild 44, səh 218.

[5] - Muhəmmədbaqir Məclisi, Bəharul ənvar, cild 52, səh 308.

[6] - Nümunə təfsirinin sahibi deyir: Sar lüğətdə heç vaxt qan mənasında işlənməmişdir. Yalnız “qanbaha” mənasındadır. Məkarim Şirazi, Nasir, Təfsire nümunə, cild 4, səh 229.

[7] - Məclisi, Muhəmməd baqir, Bəharul ənvar, cild 98, səh 151.

«و أنک ثار الله فی الأرض» «الثأر بالهمز، الدم و طلب الدم أی أنک أهل ثار الله و الذی یطلب الله بدمه من أعدائه أو هو الطالب بدمه و دماء أهل بیته بأمر الله فی الرجعة»

[8] - İbn Mənzur, Muhəmməd bin Mukərrəm, lisanul ərəbi, cild 4, səh 97.

[9] - Bax: Məkarim Şirazi, təfsire nümunə, cild 4, səh 229. Qiraəti, Möhsin, təfsire nur, cild 2, səh 443.

[10] - Hud surəsi, ayə 64.

[11] - İbrahim surəsi, ayə 37.

[12] - Bax: Seyid Muhəmməd Hüseyni Şirazi, Təqribul Quran ila ələzhan, cild 2, səh 200.

«هذِهِ ناقَةُ اللَّهِ» الإضافة إلى الله تشریفیة، کإضافة مکة إلى الله یقال: «بیت الله»، و إضافة دم الحسین (ع) إلى الله، یقال: «ثار الله»»

[13] - İnsanı Allaha yaxınlaşdıran hər şey nafilələrdəndir ki, Allah onu insan üçün vacib etməmişdir. Allah bu əməlləri vacib etmişdir ki, bəndələri buna mürtəkib olsunlar.

[14] - Daha çox məlumat üçün bax: Tərxan, Qasim, negareşe irfani, fəlsəfi və kəlami: Şəxsiyyəte və qiyame İmam Hüseyn (ə), səh 91- 104. Çilçiraq nəşriyyatı, birinci çap, 1388- ci il. Bütün verilən mənbələr nur CD diskində proqramlı şəkildə yerləşdirilmişdir.

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Allah nə üçün div kimi xəyali varlıqlara varlıq bağışlayır? Digər tərəfdən yaddaşt edir ki, bu divlər ancaq Allahın izniylə ziyan yetirirdilər?
    3559 Qədim kəlam 2012/04/18
    Cin bir varlıqdır ki, Quran onun yaradılışı barədə buyurur: "Və cinni ondan qabaq (Adəmin yaradılışından) isti və yandırıcı oddan yaratdıq". Buna əsasən cin həqiqi varlıqlardandır ki, hidayətləri üçün Peyğəmbərlər göndərilibdir. İnsan kimi Allahın ibadətinə əmr olunubdur. Allahın göstərişləri qarşısında itaət ya boyun qaçırmaq nəticəsində, kafir ...
  • “Kumeyl” duasında deyildiyi kimi hansı günahlar ismət pərdələrinin yırtılmasına, bəlanın nazil olmasına, duanın qəbul olunmamasına səbəb olur?
    3219 Əməli əxlaq 2012/02/18
    Ümumi şəkildə desək, hər bir günah insanın ismət pərdələrinin yırtılmasına, bəlanın nazil olmasına, duanın qəbul olunmamasına, ruzinin kəsilməsinə, xeyir-bərəkətin insan həyatından aradan qalxmasına səbəb olur. Dini mənbələrimizdə də işarə edildiyi kimi, bu, günahın təbii xassəsi və təsiridir. Amma bəzi rəvayətlərə müəyyən günahların öz ardınca gətirdiyi xüsusi ağır ...
  • Şeyx Tusinin hpkumət çərçivəsi barəsindəki siyasi düşüncəsi nədir?
    3033 پیشینه تاریخی ولایت فقیه 2012/06/13
    Şeyx Tusinin hökumət barəsindəki siyasi düşüncəsinin müxtəlif cəhətləri var: İslam hökumətinin hədəfləri: Şeyx bu fikirdədir ki, İslami hökumətin hədəfləri aşağıdakılara aiddir: a)- Cəmiyyətdə nəzm və əmin- amanlıq. O olmadıqda hərc mərclik hakim olur. b)- İctimai ədaləti genişləndirmək. Əgər camaatın ...
  • Başqa planetlərdə yaşamaq olarmı?
    3119 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/05
    Başqa planetdə yaşamaq sualı iki cəhətdən araşdırıla bilər: 1). Görəsən bağqa planetlərdə yaşayış varmı? Biz onun nişanələrin görə bilirikmi? Görəsən başqa planetlərdə yaşamaq imkanı insanlar üçün realdırmı? İnsan o yerlərə gedib çıxa bilərmi?. Bu suallara cavab vermək bizim deyil, əksinə astronomların və ...
  • “Ğəraniq” əfsanəsi nədir?
    3756 Təfsir 2011/09/12
    “Ğəraniq” əfsanəsi islamın inadkar düşmənlərinin və xəbərsiz müxaliflərinin quraşdırdığı bir əfsanədir. Onlar Quran və Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih)-in mövqeyini zəiflətmək üçün belə bir əsassız hədisi quraşdırmışlar. Bu əfsanədə deyilir ki, Allahın Peyğəmbəri Məkkədə “Nəcm” surəsini oxumağa məşğul idi. Müşriklərin bütlərinin adı zikr olunan ayələrə أفَرَءَیْتُمُ اللَّاتَ وَ الْعُزَّى‏ وَ ...
  • “Аллаһын илк јаратдығы әглдир” – сөзүнүн мәнасы нәдир?
    3237 İslam fəlsəfəsi 2010/10/13
    Фәлсәфи терминолоҝијада әгл (шәриәт вә Гуранда дејилән мәләк дә адландырмаг олар) елә бир субстансијадыр (ҝөвһәрдир) ки, һәм затән (өзлүјүндә) вә һәм дә фелән (ишдә)  мүҹәррәддир. Јәни, затән мадди олмајыб, ишләрини һәјата кечирмәкдә бәдән кими мадди аләтә еһтиајҹы јохдур. Әлбәттә бу там мүҹәррәд варлығы ...
  • Təthir ayəsinin, ayənin ortasında qərarlaşması, xüsusiylə aid olmasını demək olarmı? Əhli beyt kimlərdir?
    3772 Təfsir 2010/11/10
    Sualın birinci hissəsinin cavabında demək olar: Təthir ayəsinin bir ayənin içində yerləşməsi bunu tələb edir ki, özündən qabaqkı və özündən sonrakı cümlələrə uyğun olsun. Əgər Peyğəmbər (ə)- in həyat yoldaşlarına məxsus olmasa da, heç olmasa ümumi formada onlara da şamil olsun. Amma diqqət etmək lazımdır ki, Bir: Belə ...
  • Əgər namaz dinin sütunudur, onda niyə füruddindən biridir?
    4220 Qədim kəlam 2011/11/17
    Üsuliddin o şeylərə deyilir ki, insan öz ağıl və düşüncəsi ilə onları qəbul edib, müsəlman olur. İslamı qəbul edəndən sonra, onda fərdi və ictimai vəzifə və təkliflər vacib olur ki, onun ən mühümlərindən biri, namazdır. Buna əsasən, namaz hökmlərin içində daha çox əhəmiyyətə malik olduğu üçün, ona dinin sütunu deyilir. ...
  • Səfərə çıxmaqın, qəsr namazının və şəhərin sonunun meyar və sərhədlərini izah edin
    4370 Səfərdə olmaq 2012/05/19
    Böyük mərcə təqlidləri bu suala aşağıdakı kimi cavab vermişlər: Həzrət ayətullah ul üzma Xamenei: 1. Səkkiz fərsəx[1] olan yolla getmək istəsəniz namazı şikəstə qılınız və əgər səkkiz fərsəx olmayan yolla getsəniz namazı bütöv qılmalısınız. 2. Əvvəl səkkiz fərsəxi ...
  • Çox şəkk edənin hökmü nədir?
    2812 • دیگر احکام مرتبط با نماز 2015/05/27
    Şübhə yoxdur ki, çox və həddən artıq şəkk etməklə vəsvəsəyə yetişmək şeytanın hilələlrindən biri olub, Allah bəndələrini öz bəndəçiliklərində süsləşdirib ibadətdən uzaqlaşdırır və Allah eləməmiş kimi bəzən insanı ibadətə qarşı laqeyd həddinə kimi gətirib çıxarır. Ona görə də həddən arıq şəkk edəndə ona fikir vermək lazım deyil.

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    105268 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    80244 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    58135 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    40674 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    31008 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    22898 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • islam sözünün mənası Ali- imran surəsinin 19- cu ayəsinə əsasən nədir?
    22324 Təzə kəlam 2010/12/07
    İslam sözü lüğətdə "Allahın" müqabilində kamil surətdə təslim olmaq" deməkdir. Yəni heç bir qeyd və şərt olmadan ilahi qanunlara tabe olmaq. Din deyəndə isə "bəşəriyyətin bütün hallarda (ictimai və fərdi) ilahi qanunlara əsaslanması və Allahla insanların rabitəsi" başa düşülür. Bu səbəbdəndə bütün əsrlərdə peyğəmbərləri qəbul etmək onların gətirdiyi dinə (qeyd- ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    21960 Əxlaq fəlsəfəsi 2012/03/11
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    20530 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/08/09
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • Dünyanın ilk yaranmasını təşkil edən maddə nədir, Quran və hədislərin bu mövzuda nəzəri nədir?
    20219 Qədim kəlam 2011/02/15
    Təbiət şünas alimlərinin bu mövzuda olan dəqiq nəzəriyyələri budur ki, varlığın ilk maddəsini təşkil edən ünsürlar bunu isbat edir ki, əslində fəzada dağılmış "sedyom"- ların təşkil olmasıyla yaranmışdır. Bu maddə uzun zamanlardan təqribiylə 13 milyard il şiddətli partlayış nəticəsində, hissələr və qismətlərə bölünmüşdür, günəş, ulduzlar, göy (səma) yer və...özlərinə məxsus ...