Ətraflı axtarış
Baxanların
5437
İnternetə qoyma tarixi: 2011/12/25
Sualın xülasəsi
Nə üçün İmam Hüseynə (ə) Sarəllah deyirlər?
Sual
Nə üçün İmam Hüseynə (ə) Sarəllah deyirlər?
Qısa cavab

“Sar” sözü həm qan intiqamı həm də qan mənasındadır.

Birinci mənaya əsasən İmam Hüseynə (ə) onun qanının himayəçisi və qan intiqamçısının Allah olduğundan, “Sarəllah” deyilir. Amma, əgər “sarəllah” Allahın qanı kimi tərcümə edilsə, aşağıda qeyd edilən dəlillərə əsasən İmam Hüseynə (ə) “Sarəllah” deyilir:

1.             “Sar” “Allah”- a əlavə edlmişdir ki, bu qanın çox şərəfli qan olduğunu bəyan etsin. Yəni bu təşrifi əlavədir.

2.             Kamil insan ki, kamillik dərəcəsində ən yüksəyə çatarsa, “Yədallah”, Lisanəllah” və “Sarəllah” olur. Yəni Allahın əli olur ki, əgər Allah bir işi etmək istərsə onun əli ilə yerinə yetirir. İlahinin dili olur ki, əgər Allah bir şey söyləmək istərsə, onun dili ilə söyləyir. Allahın qanı olur ki, əgər Allah öz məktəbiə cəmiyyətdə həyat vermək istəyərsə, onun qanından istəfadə edir. İmam Hüseyn (ə) “Sarəllah”- dır. Çünki İmamın axıdılan qanı dinin əsasına yeni həyat bəxş etmişdir.

Birinci mənanın düzgün olmasına baxmayaraq, biz inanırıq ki, ikinci mənada doğru ləqəb ola bilər.

Ətreaflı cavab

Bu mövzu barəsində ilk başda onu qeyd etmək lazımdır ki, bu ləqəb iki məsum İmam, İmam Əli (ə) və İmam Hüseyn (ə) üçün söylənməkdədir.

İmam Hüseynin (ə) ziyarətində oxuyuruq:

«السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا ثَارَ اللَّهِ وَ ابْنَ ثَارِهِ»

“Ey Allahın qanı və Allahın qanının oğlu sənə salam olsun!”[1]

Sarəllah barəsində iki ehtimal mövcuddur:

1. İntiqam mənasında: Lüğət kitablarında “sar” sözünü “qan intiqamı” mənasında qeyd edirlər. Buna görə “Sarəllah” qanının himayəçisi və intiqamçısı Allah olan kəsə deyilir.

Qeyd etmək lazımdır ki, Hüseynin intiqamçı nidası: Yəni, bu təvvabin və Muxtar qiyamının şüarı olmuşdur.[2] Həmçinin İmam Zamanın (əc) zühuruna qədər onun qəbrinin kənarında olan mələklərin şüarıdır. [3]

Həmçinin İmam Mehdinin (əc) qiyam zamanı şüarı[4] və şəhid olmaq istəyən onun dostlarının şüarıdır.[5]

“Sarəllah” sözünün qeyd edilən mənası bir çox İslam alimləri tərəfindən qəbul edilmişdir. [6] Bu mənaya əsasən “Sarəllah” yəni, ey o kəs ki, sənin qanbahan allaha aiddir və O sənin qanının intiqamını alacaqdır. Çünki sən bir ailəyə aid deyilsən ki, sənin intiqamını ailənin rəisi alsın və həmçinin sən bir qəbiləyə mənsub deyilsən ki, sənin qanının intiqamını qəbilənin başçısı alsın, sən bütün insaniyyətə, varlıq aləminə və Allahın pak zatına mənsubsan, buna görə sənin qanbahanı O almalıdır. Həmçinin sən Əli İbn Əbi Talibin oğlusan ki, Allah yolunda şəhid oldu və onun da qanbahasını Allah almalıdır.

2. Allahın qanı mənasında Əllamə Məclisinin sözlərində istifadə edilmişdir ki, “Sar” qan və qanbahası mənalarında işlədilmişdir.[7] Lüğət kitabının “sar” sözü barəsində mənalarını o da qəbul edir. Bu lüğət kitabı deyir:

«الثَّأْرُ الطَّلَبُ بالدَّمِ، و قیل: الدم نفسه»

“Sar” qan intiqamının alınmasına deyilir və həmçinin “qan” mənasında da işlədilir. [8]

Deməli Hüseynin (ə) Allahın qanı olduğunu söyləyə bilərik. Amma doğurdandamı bu mənanı qəbul etmək olar və Allah cismdir ki, qanı olsun və yaxud Allah barəsində belə təsəvvürlər doğrudurmu?!

Bunun cavabında deməliyik ki, Allah barəsində işlədilən yədullah və s kimi sözlər kinayə və ya məcazi məna daşıyır.[9] Məsələn, Əliyə (ə) Allahın əli (Yədullah) deyildiyi zaman, məqsəd o deyil ki, Allah cismdir və insan kimi əli vardır və onun əli həzrət Əlidir (ə). Daha doğrusu burada məqsəd Əlinin (ə) Allahın qüdrətinin zühuru olmasıdır.

Bu baxımdan İmam Hüseyn (ə) üçün “sarəllah” ləqəbinin deyilməsi aşağıdakı ehtimallardan biri ilə əlaqədardır:

1. “Sar” sözünün “Allah” sözünə əlavə olması təşrifidir. Yəni bu qan varlıqların ən şərəflisinə əlavə edilmişdir ki, şərafət və fəzilət kəsb etsin və məlum olsun ki, bu qan şərəfli qandır. Çünki Allah üçün axıdılmışdır. Buna görə Allaha mənsubdur. Necə ki, “bu Allahın dişi dəvəsi”[10] cümləsində dişi dəvənin Allaha yaxud «عِنْدَ بَیْتِکَ الْمُحَرَّم» “Allahın evi” və “Sənin beytülhərəminin yaxınlığında”[11] cümləsində evin və şəxs əvəzliyinin Allaha əlavə olunması, şərafət kəsb etməyi üçündür.[12]

2. Kamil insan kamilləşmə dərəcələrində ən yüksəyə çatdıqda,[13] “Yədullah”(Allahın əli), “Lisanəllah” (Allahın dili) və “Sarəllah”(Allahın qanı) olur. Yəni, Allahın əli olur ki, əgər Allah bir işi etmək istərsə onun əli ilə yerinə yetirir. İlahinin dili olur ki, əgər Allah bir şey söyləmək istərsə, onun dili ilə söyləyir. Allahın qanı olur ki, əgər Allah öz məktəbiə cəmiyyətdə həyat vermək istəyərsə, onun qanından istəfadə edir. İmam Hüseyn (ə) “Sarəllah”- dır. Çünki İmamın axıdılan qanı dinin əsasına yeni həyat bəxş etmişdir.

Hər halda dini mətinlərdə İmam Hüseynə (ə) “Sarəllah” ləqəbi verilmişdir. Biz inanırıq ki, baxmayaraq birinci məna düzgündür, amma ikinci məna da “Sarəllah” üçün düzgün məna ola bilər.

Bu mənada o böyük İmam (ə) Allahın qanıdır. Çünki o öz qanı ilə dinə yeni həyat bəxş etdi və səbəb oldu ki, Allahın adı yaşasın. O Allah ki, yavaş- yavaş xatirələrdən və zehinlərdən silinirdi. Elə bu baxımdan İslamın peyğəmbərlə başladığı və Hüseyinlə qaldığı (İslamun nəbəviul hudus və Hüseynil bəqai) söylənilir. Şübhəsiz insanın yaşaması üçün qana ehtiyacı vardır və qanın damarlarda axması həyatın nişan və simvollarındandır. Qan öz cərəyanını dayandırdığı zaman insanın ölmü ilə nəticələnir. Dəqiqən İslamın qalıcı olması üçün də damarlarda axan qanla bağlıdır və buna görə əgər bir gün bu qan öz cismindən ayrılarsa onun ölümü mütləqdir. Bundan geriyə yalnız ruhsuz cism və bədən qalır.[14]



[1] - Kuleyni, Muhəmməd bin Yaqub, Əlkafi, cild 4, səh 576. Bu cümlə rəcəb ayının əvvəlinin, yarısının, şaban aylarının və İmam Hüseynin (ə) ziyarətində ərəfə günündə qeyd olunmuşdur.

[2] - Məclisi, Muhəmmədbaqir, Bəharul ənvar, cild 45, səh 333. Kərmi, Əli, dər soge əmire azadi- Guyatərin tarixe Kərbəla, səh 385.

[3] - Dördmin mələk İmam Hüseynə (ə) kömək etmək üçün yer üzünə endilər və gördülər ki, Hüseyn (ə) öldürülüb. Onlar onun qəbrinin kənarında toz- torpaqa bulanmış şəkildə İmam Zamanın (ə.c) zühur etdiyi zaman ona kömək etmək üçün qaldılar və onların şüarı

«یا لثارات الحسین»

“Ya lisarətil Hüseyn”- dir. Şeyx Səduq, Əlamali, səh 130, Əlməclisul sayeh vəl əşərun, Məclisi, Muhəmmədbaqir, Bəharul ənvar, cild 44, səh 286.

[4] - Şeyx Abbas Qumi, muntəhil amal, cild 1, səh 542. Həmçinin İmam Baqir (ə) buyurub:

«وَ الْقَائِمُ مِنَّا إِذَا قَامَ طَلَبَ بِثَأْرِ الْحُسَیْنِ (ع‏)»

Məclisi, Muhəmmədbaqir, Bəharul ənvar, cild 44, səh 218.

[5] - Muhəmmədbaqir Məclisi, Bəharul ənvar, cild 52, səh 308.

[6] - Nümunə təfsirinin sahibi deyir: Sar lüğətdə heç vaxt qan mənasında işlənməmişdir. Yalnız “qanbaha” mənasındadır. Məkarim Şirazi, Nasir, Təfsire nümunə, cild 4, səh 229.

[7] - Məclisi, Muhəmməd baqir, Bəharul ənvar, cild 98, səh 151.

«و أنک ثار الله فی الأرض» «الثأر بالهمز، الدم و طلب الدم أی أنک أهل ثار الله و الذی یطلب الله بدمه من أعدائه أو هو الطالب بدمه و دماء أهل بیته بأمر الله فی الرجعة»

[8] - İbn Mənzur, Muhəmməd bin Mukərrəm, lisanul ərəbi, cild 4, səh 97.

[9] - Bax: Məkarim Şirazi, təfsire nümunə, cild 4, səh 229. Qiraəti, Möhsin, təfsire nur, cild 2, səh 443.

[10] - Hud surəsi, ayə 64.

[11] - İbrahim surəsi, ayə 37.

[12] - Bax: Seyid Muhəmməd Hüseyni Şirazi, Təqribul Quran ila ələzhan, cild 2, səh 200.

«هذِهِ ناقَةُ اللَّهِ» الإضافة إلى الله تشریفیة، کإضافة مکة إلى الله یقال: «بیت الله»، و إضافة دم الحسین (ع) إلى الله، یقال: «ثار الله»»

[13] - İnsanı Allaha yaxınlaşdıran hər şey nafilələrdəndir ki, Allah onu insan üçün vacib etməmişdir. Allah bu əməlləri vacib etmişdir ki, bəndələri buna mürtəkib olsunlar.

[14] - Daha çox məlumat üçün bax: Tərxan, Qasim, negareşe irfani, fəlsəfi və kəlami: Şəxsiyyəte və qiyame İmam Hüseyn (ə), səh 91- 104. Çilçiraq nəşriyyatı, birinci çap, 1388- ci il. Bütün verilən mənbələr nur CD diskində proqramlı şəkildə yerləşdirilmişdir.

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Nəfsi kamilləşdirmək və özünü düzəltmək üçün haradan başlamaq lazımdir?
    4578 دستور العمل ها
    Təzkiyə, yəni nəfsin çirkinliklərdən təmizlənməsi. Qurani kərimdə də nəfsin təmizlənməsinin əhəmiyyəti bəyan edilmişdir. Amma bunu da qeyd etmək lazımdır ki, nəfsin təmizlənməsinin başlanğıc nöqtəsi və özünü düzəltmə hər bir şəxsdə müxtəlifdir. İslamda olmayan şəxs üçün başlanğıc İslamı qəbul etməkdir. Möminlər üçün isə birinci mərhələ özünü tənbeh və ...
  • hər hansı malın, xüsusilə əl işlərinin satışında şəri cəhətddən nə qədər faydalanmaq olar?
    2140 Alış satış
    Bu sualın cavabında, nəzərinizi Böyük məqam sahibi Rəhbərin (Allah hifz etsin) bu suala cavabına cəlb edirəm: Sual: Mən, elektirik malları istehsal edənlərdənəm. İcazə var ki, bu malları bazarda hər qiymətə istəsəm və qəbul etsələr satım ya yox? Cavab: Dövlət tərəfindən qiymət təyin olunmamış malı, satıcı ilə alıcının ...
  • Шәриәтлә елм зиддијјәт тәшкил едирми?
    3188 Təzə kəlam
    Хејр. Һәгигәтдә шәриәт, бир нөв, елмләрдән сәмәрәләнир. Белә ки, онун күлли-сабит үсуллары илә мүхтәлиф елми саһәләрдәки кәшфләрин сајәсиндә һәр һансы јени вә дәјишән һадисәләр ганун чәрчивәсинә алыныр. ...
  • Müasir insanın problemlərinin həlli üçün münasib olan mənəvi dəyərlər hansılardır?
    4024 قابلیت های عرفان
    Həqiqi səadətə çatmaq üçün insanın təkamül hərəkətini bir neçə istiqamətdə bəyan etmək olar: 1. İnsanın Allahla əlaqəsi; 2. İnsanın özü ilə əlaqəsi; 3. İnsanın sair insanlarla əlaqəsi. Bunların hər birinin özünə məxsus xüsusiyyətləri olduğuna görə özünə məxsus həddi-hüdudu da ...
  • Qeyri-müsəlmandan bir şey oğurlamaq caizdirmi?
    3188 Nizamlar hüquq və əhkam
    Mərcəyi-təqlidlərin dəftərxanalarından aşağıdakı cavablar gəlmişdir: “Qeyri-İslam ölkələrində yaşayan qeyri-müsəlmanların mal-dövlətini qəsb edib onlara sahib çıxmaq əgər müsəlmanlarla müharibə şəraitində olmasalar, caiz deyildir və əgər müsəlmanlarla müharibə şəraitində olsalar, yaxşı olar ki, müsəlmanlar belə işi görməsinlər.”[1] Həzrət Ayətullah ...
  • Bəhaiyyət və onların tarixi barəsində izah verin?
    3836 Qədim kəlam
    Bəhaiyyət firqəsinin yaradanı, Mirzə Hüseyn Əli Nuridir. Əli Məhəmməd babın zühurundan sonra, Molla Hüseyn Bəşrəviyyənin təbliği nəticəsində babi oldu və onun iddialarına iman gətirdi. Babın ölümündən və babın yerinə seçilən qardaşı "Sübhi əzəl"ə itaətsizlikdən sonra, iddia etdi ki, o babın zühur vədəsi verdiyi şəxsdir. (mən yəzhərəhullah). Belə iddialar hər gün ...
  • Əgər bir kəsə qarşı pisfikirdə olub, bir halda kı, ona qarşı hec bir mənfi iş görülməmişdir, yenədə hallalıq almaq lazımdır və əsas olaraq haəsı hallarda başqalarından halallıq almalıyıqmı?
    6364 Əməli əxlaq
    Din təlimlərinə əsasən, imanlı insanlar haqqında pis düşünmək lazım deyil, bəlkə öz fikirində səhv bir qəzavətin yaranmasina yol vermə. Lakin Bununla belə, başqalarına qarşı bu cür fikirlər zehnində yaranırsa, onu qarşı tərəfə bildirmək və ondan halallıq almaq lazım deyildir. Bəlkə günaha doğru cəkən fikirlər qarşısında özümüz və ...
  • Mələkut mələkləri ilə cəbərut mələkləri arasında fərq nədədir?
    5676 فرشتگان
    Mələklərin mələkut və cəbərut dəstəsinə bölünməsi mövzusunda bir neçə məsələni nəzərə almaq lazımdır: 1.Məlaik sözünün əsli ərəbcədən mələk sözündən olub iqtidar və bir şeyə tam əhatə tapmasına deiyilir. Həmçinin, mələkut və cəbərut sözü sözün mübaliğə mənasındadır. Mələkut, mülk sözünün mübaliğə mənasını çatdırır.[1] Cəbərut isə ...
  • Bu elmi bir həqiqətdir ki, insan yer səthindən asimana tərəf nə qədər çox qalxsa, fəzada oksigenin miqdarı bir o qədər azalır. Bu mətləbə işarə edən Quran ayəsi hansıdır?
    3626 Təfsir
    Quranın hərtərəfli bir kitab olması barəsində bəhs edən alimlər və müfəssirlər “görəsən Quran yeni elmlərin bütün incəliklərini bəyan edibmi, yoxsa bu barədə heç bir söz deməmişdir?” məsələsində nəzər ixtilafına malikdirlər. Bəziləri inanır ki, Quran elmi bir ensiklopediya kimi bütün elmi məsələlərin incəliklərini özündə əhatə edir. ...
  • Qülüvv nədir? Ondan necə uzaqlaşmaq olar?
    3911 دانش، مقام و توانایی های معصومان
    Lüğətdə “qülüvv” artıqlıq və yüksəlişə deyilir. Başqa sözlə desək, qülüvv həddi-hüdudu aşmaqdır. Daha yaxşı ifadə ilə: hər bir şeydə öz məqam, hədd və əndazəsindən aşmağa və onun hüdudlarını keçməyə qülüvv deyilir. Allah-taala Quranda qülüvvə belə işarə edir: “Ey kitab əhli! Dininizdə qülüvv etməyin (həddinizi aşmayın) və Allah ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    111755 Nizamlar hüquq və əhkam
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    85102 Əməli əxlaq
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    63946 Nizamlar hüquq və əhkam
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    47083 Nizamlar hüquq və əhkam
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    34903 Hədis elmləri
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    34036 Nizamlar hüquq və əhkam
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    24314 Əxlaq fəlsəfəsi
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • islam sözünün mənası Ali- imran surəsinin 19- cu ayəsinə əsasən nədir?
    23652 Təzə kəlam
    İslam sözü lüğətdə "Allahın" müqabilində kamil surətdə təslim olmaq" deməkdir. Yəni heç bir qeyd və şərt olmadan ilahi qanunlara tabe olmaq. Din deyəndə isə "bəşəriyyətin bütün hallarda (ictimai və fərdi) ilahi qanunlara əsaslanması və Allahla insanların rabitəsi" başa düşülür. Bu səbəbdəndə bütün əsrlərdə peyğəmbərləri qəbul etmək onların gətirdiyi dinə (qeyd- ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    23384 Nizamlar hüquq və əhkam
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • Dünyanın ilk yaranmasını təşkil edən maddə nədir, Quran və hədislərin bu mövzuda nəzəri nədir?
    21684 Qədim kəlam
    Təbiət şünas alimlərinin bu mövzuda olan dəqiq nəzəriyyələri budur ki, varlığın ilk maddəsini təşkil edən ünsürlar bunu isbat edir ki, əslində fəzada dağılmış "sedyom"- ların təşkil olmasıyla yaranmışdır. Bu maddə uzun zamanlardan təqribiylə 13 milyard il şiddətli partlayış nəticəsində, hissələr və qismətlərə bölünmüşdür, günəş, ulduzlar, göy (səma) yer və...özlərinə məxsus ...