Ətraflı axtarış
Baxanların
5984
İnternetə qoyma tarixi: 2012/01/16
Sualın xülasəsi
Ayə və rəvayətlər nəzərindən, hansı əməllər yaxşı və bəyənilmiş əməllərin batil olmasına səbəb olur?
Sual
Ayə və rəvayətlər nəzərindən, hansı əməllər yaxşı və bəyənilmiş əməllərin batil olmasına səbəb olur?
Qısa cavab
 

Quran və rəvayətlərdə Allaha iman şirkdən və mürtəd olmaqdan uzaq olmaq, əməllərin qəbul olmasın da ilk şərtlər kimi gəlib ki, onsuz heç bir yaxşı əməl qəbul olmur. Namazı tərk etmək, yaxşı əməllərdə minnət qoymaq, baş verən hadisələrə razı olmamaq və ... bu kimi əməllərinizin silinməsinin səbəblərinin (ki, ətraflı cavabla bu barədə danışacağıq) kökü qəlbi inam və imamın zəif olmasındandır ki, əgər imanı qorumağa çalışsaq, bizim əməllərimiz də qorunacaq

Ətreaflı cavab

Quran və rəvayətlərdə yaxşı və bəyənilmiş əməllərin aradan getməsinə səbəb olan günahlar, əməllərin həbti və batil olması ilə xatırlanıbdır. Ona görə də suala cavab verməmişdən qabaq, əvvəlcə həbt kəlməsinin lüğəti mənasını izah edib, sonra Quran və rəvayətlərdə onun məna və işlədilmə yerlərini və sonda yaxşı əməlləri qorumağın əhəmiyyətini açıqlayacağıq.

Həbtin mənası:

Həbt kəlməsi əməlin batil olması və onun təsirdən düşməsi mənasınadır. Sihahul-lüğət kitabında deyilir:

«حبط عمله حبطا بطل ثوابه»

Əməli həbt oldu, yəni onun savabı aradan getdi.[1] Həmçinin əl misbahul münirdə deyilir:

«حبط العمل حبطا ... فسد و هدر»

Əməli həbt oldu yəni fasid və hədər oldu.[2]

Quran və rəvayətlərdə bəyənilməyən bəzi əməllər yaxşı və bəyənilmiş əməllərin həbt və aradan getməsinə səbəb tanıtdırılıblar ki, sıra ilə onu Quran və rəvayətlərdə araşdırırıq:

A)- Həbt Quranda:

Həbt kəlməsi və ondan düzəılən kəlmələr Quranda on altı yerdə gəlibdir ki, onlarda yaxşı əməlin aradan getməsinə səbəb olan əməllər qeyd olubdur. Biz onlardan neçəsinə işarə edirik:

1)- Küfr və şirk

a)-

«مَنْ یَکْفُرْ بِالْإیمانِ فَقَدْ حَبِطَ عَمَلُهُ وَ هُوَ فِی الْآخِرَةِ مِنَ الْخاسِرینَ»[3]

İmanı dananların bütün işləri boşa çıxar və o axirətdə zərər çəkənlərdən olar.

b)-

«ما کانَ لِلْمُشْرِکینَ أَنْ یَعْمُرُوا مَساجِدَ اللَّهِ شاهِدینَ عَلى‏ أَنْفُسِهِمْ بِالْکُفْرِ أُولئِکَ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ وَ فِی النَّارِ هُمْ خالِدُون»[4]

Müşriklər küfr etdikləri barədə öz – özlərinə şahid olduqları halda Allahın məscidlərini təmir etmək onlara layiq olmaz. Onların əməlləri puça çıxmışdır Onlar cəhənnəmdə əbədi qalacaqlar.

Bu iki ayədə açıqca şirk və küfrü müşrik və kafirlərin əməllərinin puş olmasına səbəb bilir.

2)- Nifaq:

«وَ یَقُولُ الَّذینَ آمَنُوا أَ هؤُلاءِ الَّذینَ أَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَیْمانِهِمْ إِنَّهُمْ لَمَعَکُمْ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ فَأَصْبَحُوا خاسِرین»[5]

İman gətirənlər deyəcəklər: Sizinlə birlikdə olacaqları barədə Allaha möhkəm and içən kəslər münafiqlər bunlardır? Onların əməlləri puça çıxdı və zərərçəkənlərdən oldular.

3)- Allahın ayələrini və qiyamət gününü inkar etmək

«وَ الَّذینَ کَذَّبُوا بِآیاتِنا وَ لِقاءِ الْآخِرَةِ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ هَلْ یُجْزَوْنَ إِلاَّ ما کانُوا یَعْمَلُون»[6]

Ayələrimizi və axirətə qovuşmağı doğru hesab etməyənlərin əməlləri puça çıxdı. Onlar ancaq öz əməllərinin cəzasını çəkəcəklər.

B)- Həbt rəvayətlərdə

1)- səbəbsiz və xəstəlik olmadan namazı tərk etmək. İbsul ibn Zürarə deyir: İmana (İslam dininə) kafir olan kəsin əməli puç olar ayəsinin təfsiri barəsində həzrət Sadiq (ə) dan soruşdum,[7] buyurdu: Məqsəd etiraf etdiyi əməli tərk edən şəxsdir. Ərz etdim: O əməli tərk etmək dərəcəsi nədir? Onun hamısını tərk etsə, Buyurdu: O cümlədən bilərəkdən və məst olmayan və ya digər səbəb olmadan namazı tərk edən şəxs.[8]

2)- Üsuli dində şəkk və şübhə ilə əməl etmək

İmam Sadiqin (ə) Müfəzzəl adlı səhabələrindən biri deyir: o həzrətin buyurduğunu eşitdim: Şəkk ya gümanı olan və onda qalan şəxsin allah əməlin puç edər. Allahın dəlili aydın dəlildir.[9]

Məclisi (rh) hədisin izahinda buyurur: Yəqinə yetişmək imkanı olan şəxsə üsuli dində şəkk və şübhə ilə əməl etmək olmaz. Allahın dəlili aydındır cümləsindən məqsəd budur ki, Üsuli dində dəlil dalinca olan hər kəs, yəqinə yetişər. Yəqinə yetişməklə şəkk və günaha heç bir yer qalmır.[10]

3)- Ərinə mən səndən heç bir xeyir görmədim deyən qadın

Qadın və kişinin həyat əlaqələrində, qadın təmizlik, yemək bişirmək, uşaq saxlamaq və... kimi ev işlərini görməkdə çəkdiyi zəhmətlərin çoxu onun vacibi vəzifələrindən olmasa da Allah bu işlərə görə ona çoxlu savab verər. Amma əgər onun zəhmətləri ərini incitmək və minnətlə yanaşı alsa, onun işlərinin savabı aradan gedən. Hədislərin birində İmam Sadiq (ə) buyurur: Ərinə mən səndən heç bir yaxşılıq görmədim deyən qadının əməlinin savabı aradan gedər.[11]

5)- Əli (ə) ın vilayətinə kafir olmaq

Əbu Həmzə deyir, İmam Baqir (ə) dan bu ayənin və mən yəkfir fil imanı fəqəd həbitə əməluhu və huvə fil axirəti minəl xasirin, təfsiri barəsində soruşdum. Həzrət buyurdu: Bu ayənin batini təfsiri Əmirəl möminin Əli (ə) ın vilayətinə kafir olmaqdır. Çünki, imandan məqsəd Həzrəti Əli (ə) dır.[12]

Yuxarıdakı məsələlərin hamısından məlum olur ki, həbt yaxşı əməllərdən məxsus birinə aid deyil əksinə fərdi və ictimai əqidə və əxlaqı işlərdən asılı olmayaraq, həyatın bütün işlərində cərəyan edir.

Həbtin qarşı tərəfində təksir dayandığına görə onun barəsində də bir az izah veririk.

Yaxşı əməllər pis işlər görməklə aradan getdiyi kimi günahların pil əməlləri də, yaxşı işlər görməklə aradan gedir. Və hətta yaxşı əməllərə çüvirilir. Nümunə olaraq bir neçəsinə işarə edirik:

1-     Vacibi namazları yerinə yetirmək

«وَ أَقِمِ الصَّلاةَ طَرَفَیِ النَّهارِ، وَ زُلَفاً مِنَ اللَّیْلِ، إِنَّ الْحَسَناتِ یُذْهِبْنَ السَّیِّئات»[13]

Namazı gündüzün iki vaxtında və gecənin bəzi saatlarında qıl. Həqiqətən yaxşı əməllər pis işləri yuyub aparır.

2-     Böyük günahlardan uzaq olmaq

a)-

«إِنْ تَجْتَنِبُوا کَبائِرَ ما تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُکَفِّرْ عَنْکُمْ سَیِّئاتِکُمْ»[14]

Əgər siz qadağan olunmuş böyük günahlardan çəkinərsinizsə, biz də sizin qəbahətlərinizin üstünü örtərik.

b)-

«الَّذِینَ یَجْتَنِبُونَ کَبائِرَ الْإِثْمِ وَ الْفَواحِشَ إِلَّا اللَّمَمَ، إِنَّ رَبَّکَ واسِعُ الْمَغْفِرَةِ»[15]

Qəbahətlər istisna olmaqla, böyük günahlardan və rəzil işlərdən çəkinən yaxşı insanlar, həqiqətən sənin rəbbin çox bağışlayandır.

Insanların həyatında həbt və təksirin tərbiyəvi roluna diqqət edib, ona görə əməlləri qorumağın əhəmiyyətini bəyan etmək yaxşı olar.

Quran və rəvayətlərdə insanların əməlləri ilə əlaqədə təkid olunan məsələlərdən biri yaxşı işləri qorumağa çalışmaqdır.

Əks halda yaxşı əməllərimizin istənilən nəticəni verməməsi mümkündür.

Təsbihatu ərbəəni fəziləti barəsində İslam Peyğəmbərindən olan bir rəvayətdə belə deyilir: Allah möminin dediyi hər bir zikr miqdarında onun üçün behiştdə bir ağac əkər. Bir nəfər ərz etdi: Deməli behiştdə bizim ağaclarımız nə qədər çoxdur. Həzrət buyurdu: Bəli Amma ehtiyatlı olun ki, onları yandırmağa od göndərməyin. Sonra bu ayəni oxudu: Ey iman gətirənlər! Allaha itaət edin, Peyğəmbərə itaət edin və əməllərinizi puça çıxartmayın.[16]



[1] - Əlcovhəri, ismayil ibn həmmad, əs-sihah, cild 34, səh 1118, darul elm, beyrut, 1990 miladi

[2] - Əl fuyumu, Əhməd ibn muhəmməd , əlmisbahul münir, səh 118

[3] - Maidə surəsi, ayə 5

[4] - Tövbə surəsi ayə 17

[5] - Maidə surəsi ayə 53

[6] - Əraf surəsi ayə 147

[7] - Maidə surəsi ayə 5

[8] - Koleyni, məhəmməd ibn Yəqub, Əlkafi, cild 2, səh 387, hədis 12, darul kutubul islamiyyə, tehran, 1365, Hicri şəmsi tarixi ilə

[9] - Həmin, cild 23, səh 400, hədis 8

[10] - Məclisi, məhəmməd baqir, miratul uqul, cild 11, səh 186, darul kutubul islamiyyə, tehran, 1404 hicri qəməri tarixi ilə

[11] - Hürr Amuli, Məhəmməd ibn Həsən, Vəsailuş- şiə, cild 20, səh 162, hədis 7, müəssisətu Alulbeyt, Qum, 1409, hicri qəməri tarixi ilə

[12] - Məclisi, məhəmməd baqir, miratul uqul, cild 35, səh 369, hədis 14, darul kutubul islamiyyə, tehran, 1404 hicri qəməri tarixi ilə

[13] - Hud surəsi, ayə 114

[14] - Nisa surəsi, ayə 31

[15] - Nəcm surəsi, ayə 32

[16] - Məhəmməd, 33, Səduq, Məhəmməd ibn Əli, əl əmali, cild 1, səh 607, İslami kitabxana nəşriyyatı, Tehran, 1362, hicri şəmsi tarixi ilə

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Uşaqları xətm mərasimlərinə və qəbristanlığa aparmaq məkruhdur?
    4422 Əməli əxlaq 2012/02/13
    Uşaqları dini məclislərdə və mərasimlərdə iştirak etdirmək. Uşaqları birlikdə məscidə və ya muhərrəm ayında əzadarlıq mərasimlərinə aparmaq, uşaqların digər dini mərasimlərdə o cümlədən fitir bayramı namazında və dini bayramlarda iştirak etməsi onların dini hisslərinin yetişdirilməsi üçün çox faydalıdır. Amma yeni yetmələri xətm mərasimlərinə və qəbristanlığa aparmaq haqqında rəvayətlərdə və ...
  • Qadının şəxsiyyəti və məqamı İslam məktəbində hansı həddədir? Görəsən onlar da kişilər kimidirlər?
    8982 Əhkam və hüquq fəlsəfəsi 2011/02/14
    İslam dini nöqteyi nəzərində qadın və kişi arasında yaradılışın əsil hədəfinə (kamil və insanlıq nöqtəsi) çatmaqda heş bir fərq qoyulmamışdır. Belə ki, hər iki cins yaradılışın təkamül nöqtəsinə çatmaq üçün nə qədər çox çalışsalar bir o qədər də insanlıq aləmində uca məqama yiyələnəcəkdir. Amma bu məqama yiyələnmək üçün cinsiyyət heç ...
  • Məsumların kəlmələrinin və işlərinin höcciyyət ölçüsü nə qədərdir?
    5553 Hədis elmləri 2012/09/13
    İslamın mötəbər dəlillərindən biri, Peyğəmbərin (s) və digər Məsumların (ə) sünnətidir ki, Quran ayələri kimi Müsəlmanlar üçün höccətdir, üç şəkildə bizim əlimizdədir. Məsumun sözü, işi və təsdiqi. Məsumların hədislərdə və rəvayətlərdə gəlmiş sözləri "Məsumun qovlu (sözü)" onların etdikləri fellər və işlər "Məsumun feli" onların başqalarının işini yaxud ...
  • İmam Həsən Müctəba (əleyhissalam) kim olub və hansı fəzilətləri olub?
    9908 Tarix 2015/05/27
    İmam Həsən (əleyhissalam) , Əli ibn Əbi Talibin oğlu olub, mübarək Ramazan ayının ortasında, hicrətin üçüncü ilində Mədinə şəhərində dünyaya göz açmışdır. 37 yaşında O Həzrətlə İmam Əlinin canişini kimi ikinci İmam olaraq beyət olunmuşdur. İmam Həsənin (əleyhissalam) imamət müddəti on il, altı ay üç gün çəkmişdir. ...
  • Bəsirət gözü ilə Allahı görmək qəlbi şühuddurmu?
    13031 Əməli irfan 2012/09/01
    İmam Əlinin (ə) hədisində Allahın bəsirət gözü ilə görülməsi bəyan edilmişdir. Allahın görülməsi kəlam elmində bəhs edilir. Buna görə burada düzgün fikir bəsirətlə görmə qəlbi təcəlli və adi gözlə görmədən fərqlənir ki, bu Allah barəsində imkansızdır. Amma bəsirət gözü ilə görmə yaxud da həmin Ləqallah baş verə ...
  • "Əl- mulqən" və "Əl- mutlə" adları kamiliyyə sifətlərindədir yoxsa camaliyə?
    5474 Qədim kəlam 2012/04/18
    Kəlam elmindəki məşhur terminə əsasən, Allah üçün bir sifət isbat edən, Allahın bütün sübut sifətləri, həm Allahın lütfünə şamil olan sifətlər, həm onun qəzəbinə şamil olan və... hamısı camal sifətlər sayılırlar. Bu cəhətdən onların arasında heç bir fərq yoxdur. O cümlədən, sualda olan mulqən və mutlə sifətləri ...
  • bir şeyin pak və ya nəcis olması haqqında vasvaslıq xəstəliyindən necə qurtarmaq olar?
    9498 Nizamlar hüquq və əhkam 2015/05/30
    Sualın cavabınıdan əvvəl bir neçə məsələni bilmək lazımdır: 1.Allah-Taala buyurur: Dində sizdən ötrü heç bir çətinlik qərar vermədim. İslam Peyğəmbəri (s) tanınmış bir hədisdə buyurur: Mən birbaşa şəriətlə, asan, zəhmətsiz və nuraniyyətlə seçilmişəm. Əgər kimsə belə başa düşür ki, paklıq məsələsindən özünü çətinliyə və ifrat-təfritliyə salmaqla, həyatın ...
  • Bu ibarətdən məqsəd nədur?
    5957 Hədis elmləri 2012/01/16
    İbarətin mənası budur: Günlərlə düşmənçilik etməyin ki, onlar da sizinlə düşmənçilik edəcəklər. Bu ibarət bəzi hədislərdə Peyğəmbərdən (s) daxil olmuşdur və «ایامکم» dan məqsəd həftənin günləri olur. Bu təbir və ibarə zamanın əhəmiyyətin çatdırır və günləri pis bilib onlar barədə şikayət etmək lazım deyil yoxsa mümkündür pis fal vurduğu şey ...
  • Динин сијасәтлә ујғунлуғу вармы?
    6697 Təzə kəlam 2009/11/10
    Илаһи тәрәфиндән ҝөндәрилән дин дүнјанын сонуна гәдәр бәшәријјәтә сәадәт јолуну зәманәт верир. Бу о демәкдир ки, онун ҹәмијјәтин әсасыны тәшкил едән дөвләт вә гурулуша биҝанә јанашмасы гејри-мүмкүндүр. Имам Рза (ә) ислами дөвләтин зәрурилији һагда бујурур: “Биз тарихдә елә бир күтлә вә ја милләт ...
  • Nə üçün ölü müctəhidə təqlid etmək caiz deyildir?
    6687 Əhkam və hüquq fəlsəfəsi 2011/05/17
    Ölü müctəhidə təqlid etməyi caiz bilməyən fəqihlər bir çox dəlillərə istinad etmişlər. Həmin dəlillərdən agah olmaq üçün gərək fiqhi kitablara müraciət olunsun. Amma bu sual digər şəkildə də irəli çəkilə bilər. O da bundan ibarətdir ki, bu qrup müctəhidin nəzərindən belə bir hökmün faydası və həqiqətdə onun ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    163038 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    155478 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    117942 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    109998 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    99573 Nizamlar hüquq və əhkam 2015/06/29
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    91549 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    53497 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Salam "Əmmən yucibul- muztər" امّن یجیب المضطرّ duası harada gəlibdir?
    45810 Əməli əxlaq 2012/09/10
    "Əmmən yucibul- muztərrə iza dəahu və yəkşifus- su" « أَمَّنْ يُجيبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ وَ يَكْشِفُ السُّوء » cümləsi Quranda Nəml surəsinin 62- ci ayəsində gəlibdir. Buyurur: "Əli hər yerdən üzülüb darda qalan birisi ona dua etdiyi zaman onun duasını qəbul buyuran".
  • Müvəqqəti evlənməinin sözləri nədir?
    43933 Nizamlar hüquq və əhkam 2014/05/22
    Müvəqqəti əqdin (mütənin) oxunmasından ötrü bir neçə şərt lazımdır: 1.Müvəqqəti əqdin oxunması; bu mənada ki, müvəqqəti evlənmədə təkcə qadınla kişinin bu əmələ razı olmaları kifayət etməz. Əqdin oxunması xüsusi kəlmələrlə bu əməlin inşa olunmasının niyyəti ilə oxunmalıdır. 2.Ehtiyat vacib budur ki, ərəb dilində düzgün qaydada oxunmalıdır. Əgər ...
  • Hansı yolla göz dəymənin (nəzərin) qarşısı alınır?
    43129 Təfsir 2011/11/03
    Göz dəymə insanın nəfsində olan qəsirdən irəli gəlir və bunun üçün də ağıl dərk edən bir dəlil yoxdur. Bəlkə çox hadisələr vardır ki, göz dəyməylə baş vermişdir. Mərhum Şeyx Abbas Qumi göz dəymənin uzaq olması üçün qələm surəsinin 51- ci ayəsini sifariş etmişdir. Bu ayənin nazil olmasını nəzərə ...