Ətraflı axtarış
Baxanların
5403
İnternetə qoyma tarixi: 2012/04/18
Sualın xülasəsi
Təvəssül, yolunu azmaya səbəb olar? Ümumiyyətlə təvəssül üçün dəlil varmımızdır?
Sual
Televiziya yayımlarından birində təvəssüldən bəhs olundu və bir nəfər şiə əqidəsindən müdafiə edərək dedi: Əgər təvəsül şirk və düzgün olmayan bir işdirsə, bəs nə üçün hansısa xəstə İmam Rzaya (ə) (misal olaraq) təvəssül edəndən sonra şəfa tapır (sağalır)? Onun cavabında deyildi ki: Bu şəfa vermək həqiqətdə buna görədir ki, onlar yolunu azmaya düçar olublar və çünki yolunu azmalarında israr edirlər, Allah- Taala vasitəsiz olaraq o xəstəyə şəfa verir. Onlar xəstənin, təvəssülə görə şəfa tapmasını fikirləşirlər. Bu, deyiləcək cümlənin məzmunudur ki, deyir: Hər im öz yolunu azmasına israr edə biz onu daha çox yolundan azdırarıq. Əgər belə olsa təvəssüllər və onların nəticələrinin hamısı bizi yolumuzdan daha çox azdırmış olar. Xahiş edirik əqli və nəqli (rəvayət əsasında) dəlillərlə bu iddianın batil olmasını sübut edin!?
Qısa cavab

            Təvəssülün yolunu azmaya səbəb olmamasından əlavə, bəlkə o, Allaha yaxınlaşmaq üçün vasitə və yoldur. İmam Rzanın (ə) xəstəyə şəfa verməsi təvəssül üçün əsil dəlil deyil, amma bu məsələ üçün yaxşı bir sübutdur. Əlbəttə əqli və nəqli dəlillərlə onu isbat edəndən sonra. Dünyanın nizam- intizamı "illət" və "məlul" idarə üsulu ilədir. Maddi aləmdə hədəfə yetişmək üçün onun səbəblərinin hazır olmasının vacib olduğu kimi, mənəvi və mələkuti (mələklər aləmi) yaşayış sistemində də belə bir idarə üsulu sabitdir. Həmçinin Quranda möminlərə deyir: Allahın əmrindən boyun qaçırmaqdan çəkinin və ona yaxınlaşmaq üçün vasitə axtarın (tapın).

Ətreaflı cavab

            Təvəssül üçün həm əqli həm də nəqli dəlil vardır və təvəssülün düzgünlüyü üçün dəlil ünvanına xəstənin şəfa tapmasının söylənilməsi isə əsil dəlil deyil.

Bəli ondan sübut kimi istifadə etmək olar. Başqa bir tərəfdən qarşı tərəfin verdiyi cavab bir növ müğalitədir (çaşdırmaq). Çünki, biz o yerdə ümumilikdən "hər kim öz yolunu azmasına israr edə, biz onu daha çox yolundan azdırarıq" istifadə edə bilərik ki, yolunu azma mövzusunu isbat edək. Əgər istəyək bu dəlilə məntiqi şəkil verək, belə olar:

Təvəssül, yolunu azmaya israr etməkdir.

Hər kim öz yolunu azmasına israr edə, biz onu daha çox yolundan azdırarıq.

Nəticə: Hər kim təvəssülə israr edə, biz daha çox yolundan azdırarıq.

Hər bir dəlilin isbatı üçün düzgün məntiqi şəkildən əlavə düzgün müqəddimələrə də ehtiyac vardır. Söylənilən dəlildə birinci müqəddimə "təvəssül, yolunu azmaya israr etməkdir", ancaq dəlili olmayan bir iddiadır.

Başqa bir ibarətdlə: Onlar güman ediblər ki, təvəssül üçün heç bir dəlil yoxdur və özlərinin düzgün olmayan bu gümanından istifadə edərək bu müqəddiməni düzəldiblər "təvəssül,yolunu azmaya israr etməkdir" bir halda ki, məsələ tam bunun əksinədir. Təkcə, təvəssülün dəlili vardır demək düzgün deyil, bəlkə təvəssül üçün olan möhkəm dəlilləri hər kim eşitsə, Allaha yaxınlaşmaq üçün ən yaxşı vasitənin təvəssül olduğunu qəbul edər və ondan istifadə edər.

Təvəssül, istilahda (termində) bundan ibarətdir ki, insan, duasının Allah tərəfindən qəbul olunması və məqsədinə yetişməsi üçün bir şeyi vasitə olaraq Allahın dərgahına yönləndirə (yəni özü ilə Allah arasında vasitə qərar verə).

İstər maddi, istərsə də mənəvi yaşayışda məqsədə yetişmək üçün səbəblərin icra olunması, əqli və fitri bir iş hesab olunur. Hətta bitki və heyvanat aləminin mövcudları da əmrdən müstəsna deyillər (kənarlaşdırılmayıblar).

Əsasən yaradılış sistemi səbəblərin idarə üsulu ilədir. Necə ki, İmam Sadiq (ə) buyurub: Allah- Taala işləri, səbəblər olmadan həyata keçirməkdən həya edər. Çünki, hər bir şey üçün bir səbəb qərar verib.[1] Hər bir şəxs özünün təbii və ədalətli yaşayışında öz ağıl və fitrətindən istifadə etməklə həmişə yaşayışın maddi ehtiyaclarını aradan aparmaq üçün təbii və adi səbəblər və vasitələr axtarışındadır. Əsasən, insanın maddi yaşayışında baş verən təcəəccüb gətirən dəyişikliklər və inkişafın hamısı, hər bir varlığa uyğun səbəblərə təvəssül və o varlığın illət və məlulla bağlı rabitəsinin (əlaqəsinin) kəşfi yolundan hazırlanıbdır. Burada mühüm məsələ (məqam) budur ki, insanın həyatı təkcə maddi yaşayışla xülasə olunmur, bəlkə onun mənəvi və mələkuti yaşayışı insanın həyatının ən əsas hissəsini təşkil edir.

Bu yaşayışa hakim olan sistem isə səbəblərin idarə üsulu əsasına möhkəm və sabitdir. Fərqi budur ki, təbii yaşayış sistemində insan, ağıl və təcrübəsindən bəhrələnməklə münasib səbəbləri tanıya bilir, lakin mənəsi yaşayışda insanın ali səbəblərini tanımaq və ona başlanmaq tərzi bəşərin ağıl və təcrübəsi sahəsindən kənardır. Çünki, insanın ağlı onunla Allah arasında yaxınlıq yaradan səbəblərin varlığının zəruri olmasını yaxşıca başa düşür, amma o səbəbləri tanımaqda özünü dini mənbələrə ehtiyaclı görür.

Quran, möminlərə, Allaha tərəf vasitənin axtarışında olmalarını əmr edir.

«يَأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ ابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ وَ جَهِدُوا فى سبِيلِهِ لَعَلَّكمْ تُفْلِحُونَ»[2]

Ey iman gətirənlər! Allahdan qorxun, ona (onun rəhmətinə və lütfünə qovuşmaq üçün) yol axtarın. (Allah) yolunda cihad edin ki, bəlkə, nicat tapasız!.

Bu ayə aydın şəkildə çatdırır ki, Allaha yaxınlaşmaq vasitələrdir və bu vasitələrlə mənəvi yaxınlıq ələ gəlir. Bəs bu vasitələr nədir?

Şiə və əhli- sünnənin rəvayət kitablarında çoxlu rəvayətlər vardır ki, İslam Peyğəmbəri (s) və onun Əhli- beytini Allaha yaxınlaşmaq üçün ən yaxşı vasitə tanıtdırıb.[3]

Təvəssülün nəqli bəhsi də həm şiə, həm də əhli- sünnə rəvatətlərində qeyd olunubdur. Bu qədər rəvayət çoxluğu ilə heç cür şəkk- şübhə yeri qalmır.

Bu barədə daha çox mütaliə etmək üçün aşağıdakı göstəricilərə maraciət edin:

Əhli- beytə təvəssülün fəlsəfəsi, 1321 (sayt: 1316).

Əhli- sünnə baxışçında təvəssül və şəfaət, 4889 (sayt: 5777)

İbn Teymiyyədən qabaq Əhli- sünnənin təvəssülə etiqadı, 2143 (sayt: 2361).

 


[1] - Bax: Kuleyni, Əl- kafi, cild 1, səh 183, Darul- kotobil- İslamiyyə, 1365.

[2] - Maidə surəsi, ayə 35.

[3] - Nəhcül- bəlağə, xütbə 106.

 

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Bərzəx aləmində yaxud da qiyamətdə azan deyilirmi?
    4220 Hədis elmləri
    1. Azanın bərzəx aləmində deyilməsi barəsində rəvayətlərdə qeyd edilməmişfir. 2. İmam Baqirdən (ə) rəvayət olunur ki, “Peyğəmbər əkrəm (s) merac zamanı keçmiş bütün peyğəmbərlərin onun yanında olduqları zaman, Cəbrail (ə) Allahın əmri ilə onlara azan və iqamə dedi.”[1] 3. Qiyamətdə ...
  • Hər hansı bir gənc həcc və ömrə ziyarətinə getməzdən öncə nəfsinin saflaşması üçün nə etməlidir?
    3922 Əməli əxlaq
    Aşağıda qeyd olunan əməlləri yerinə yetirmək, mənəvi səfərin daha faydalı olması üçün zəruridir: 1). İnsan gərək niyyətini yalnız Allaha xatir etsin və bu işi Allahdan qeyrisi üçün nəzərdə tutmasın. Yəni niyyətini ixlasla yerinə yetirsin. 2). Bütün günahlardan tövbə etsin. 3). Kiminsə haqqı boynunda varsa kiməsə borcu və ...
  • Bədgüman olmağın amilləri nədir? Onun müalicə yolları nədir?
    5799 Əməli əxlaq
    Din təlimlərində başqalarını çirkin güman edən şəxsə “bədgüman” deyilir. İslam mənbələrində bu məsələ barəsində gələnləri araşdırırıq: Bədgümanlıq – başqaları barəsində sui-zən, pis xəyallar etmək və mənfi fikirləşməkdir. Başqa sözlə desək, bədgümanlıq budur ki, insan başqalarının sözü və rəftarı barəsində pis fikirlər və yaramaz xəyallara malik ...
  • Зејд ибн Әли (рәһмәтуллаһ) Әһли-Бејтдән (әлејһимуссалам) (Имам нәслиндән олмасыны нәзәрә алараг) нәјә ҝөрә Әбу Бәкрин хилафәтинә етираф етмишдир?
    4523 تاريخ بزرگان
    Мөһтәрәм суал верәнин гәтијјәтлә ҹәнаб Әли ибн Зејдин Әбу Бәкрин хилафәтинин дүзҝүн олмасынын тәсдигини гејд етмәсинә бахмајараг чохлу тәдгигатдан сонра һеч бир әдәбијјатда белә бир иддианын доғрулуғуна әсаслы сәнәд тапа билмәдик. Бу ҹәһәтдән, суалын арашдырылмасында иддианын доғру олмасыны фәрз едирик вә арашдырма јолу ...
  • Quranda burucdan məqsəd nədir?
    6949 Təfsir
    "Buruc" kəlməsi gələn ayələrin zahiri mənası budur ki, Allah buyurur: "Biz səmada (hansı ki, yerin yuxarı tərəfindən ibarətdir) günəş və ayın mənzilləri olan bürc və qəsrlər qərar verdik və ona baxanlar üçün zinətlə bəzədik və zinət ulduzlardır.Bu kəlmə həm hasarlı və möhkəm bürc və qalalar olan qədimi ...
  • Nəyə görə əql dinlə ziddir?
    4405 Təzə kəlam
    Əqlinsanlarıkamalatərəfaparanvəonlararəhbərlikedənbatinibirdəlildir. Şəriətisəinsanıdünyanın
  • Ümmul- möminin termini necə yarandı?
    3861 Təfsir
    Ümmul- möminin ilk dəfə Peyğəmbər (s)- in zamanında, o həzrətin xanımlarının möminlərə nisbəti barəsində Əhzab surəsinin 6- cı ayəsinin nazil olmasıyla termin olubdur. Peyğəmbər (s)- in xanımları ümmətin analarıdır, şərii bir hökmdür və o həzrətə məxsusdur. Bu hökm (Peyğəmbər (s)- in həyat yoldaşlarının möminlərin analarına oxşadılması) analığın bəzi təfsirlərində oxşatmaqdır, ...
  • İslamda Quşbazlığın hökmü nədir? Niyə?
    3769 Nizamlar hüquq və əhkam
    Bu əməlin öz – özlüyündə maneəsi yoxdur, amma adi halda başqalarının və qonşuların əziyyətinə səbəb olarsa, yaxud bəzi məntəqələrdə camaat belə bir şəxsə laqeyid (işə can yandırmayan) insan gözü ilə baxarlarsa, bu əməlin düzgün əməl olmadığını və maneəsi olduğunu söyləmək olar. Buna görədə böyük mərcəi təqlidlər bu əməlin təsirlərinə diqqət ...
  • Salam. Çadranın ən üstün örpək olmasına Qurandan bir sübut bir ayə varmı?
    2366 پاک چشمی، پاکدامنی و حجاب
    Allah tala Nur surəsinin 31-ci ayəsində müsəlman qadınlara göstəriş verir ki, öz örpəklərini boyunlarının üstünə atsınlar.[1] “Xumur” “خمر” kəlməsi bu ayədə gəlibdir. “Xumur” qadının öz baş və sinəsini örtən paltar mənasınadır.[2] O da zahirən məqnəəyə oxşar və bənzər bir paltar ...
  • Yəhudilərin sifətlərinin ən çox qeyd olunduğu Quran ayələri hansılardır?
    11107 اهل کتاب
    Qurani-kərim yəhudilərin tarix, əxlaq, əqidə, sifət və xüsusiyyətlərini elə müfəssəl şəkildə bəyan etmişdir ki, digər ilahi dinlərdən heç birinin tarixini belə vəsf etməmişdir. Yəhudi məsələsinə bu səmavi kitabın bir çox ayələrində geniş yer verilmişdir. Bu ayələrin hər birində Bəni-israilin (yəhudilərin) xüsusiyyət, sifət, adət, davranış və etiqadlarından birinə ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    120048 Nizamlar hüquq və əhkam
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    91365 Əməli əxlaq
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    71251 Nizamlar hüquq və əhkam
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    55072 Nizamlar hüquq və əhkam
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    52631 Nizamlar hüquq və əhkam
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    37794 Hədis elmləri
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    26821 Əxlaq fəlsəfəsi
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    26384 Nizamlar hüquq və əhkam
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    26128 Nizamlar hüquq və əhkam
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • islam sözünün mənası Ali- imran surəsinin 19- cu ayəsinə əsasən nədir?
    25227 Təzə kəlam
    İslam sözü lüğətdə "Allahın" müqabilində kamil surətdə təslim olmaq" deməkdir. Yəni heç bir qeyd və şərt olmadan ilahi qanunlara tabe olmaq. Din deyəndə isə "bəşəriyyətin bütün hallarda (ictimai və fərdi) ilahi qanunlara əsaslanması və Allahla insanların rabitəsi" başa düşülür. Bu səbəbdəndə bütün əsrlərdə peyğəmbərləri qəbul etmək onların gətirdiyi dinə (qeyd- ...