Ətraflı axtarış
Baxanların
7246
İnternetə qoyma tarixi: 2012/03/14
Sualın xülasəsi
Şeytanın adı xilqətinin əvvəlindən şeytan idimi, yoxsa Allah dərgahından qovulduqdan sonra belə adlandırılmışdır?
Sual
Şeytanın adı xilqətinin əvvəlindən şeytan idimi, yoxsa Allah dərgahından qovulduqdan sonra belə adlandırılmışdır?
Qısa cavab

Şeytan kəlməsinin kökü ilə əlaqədar fikir ayrılığı olduğuna görə onun mənasında da ixtilaf vardır. Şeytan sözünün mənasında üç nəzəriyyə vardır:

a) Şeytan شَاطَ  “şatə” maddəsindən tutulmuşdur, qəzəb üzündən olan yandırmağa və şölələnməyə deyilir;

b) Xəbis və alçaq varlıq mənasına olan شَاطن “şatin” kökündəndir;

v) Şeytan sözü شَطَنَ يَشَْطُنُ  “şətənə yəştunu”dan alınmışdır və uzaqlaşmaq mənasınadır.

İblis bəndələrin Allaha ibadət və bəndəlik etdiklərinə görə qəzəblənib əsəbi olduğuna, yaxud çox inadkar və itaətsizlik edən varlıq olduğuna, yaxud da Allah dərgahından qovulduğuna görə şeytan adlandırılmışdır.

İblisin adı ibri, yaxud siryani dilində Əzazildir. Ərəb dilində onun adı Haris, bəzi mənbələrdə isə Nabil, künyəsi isə Əba Kədusdur.

Ətreaflı cavab

Şeytan kəlməsinin hansı kökdən alınması ilə əlaqədar fikir ayrılığına nəzər yetirməklə onun mənasında da ixtilaf yaranmışdır. Buna görə də əvvəlcə şeytan kəlməsinin mənasını araşdırırıq. Bu sözün məfhumu ilə əlaqədar üç nəzəriyyə mövcuddur:

a) شيطان  Şeytan شَاطَ  “şatə” kökündən alınmışdır, fə’lan vəznindədir və onun axırındakı “əlif və nun” (ان) kökünə artırılmışdır. “Şatə”nin mənası qəzəb üzündən yanmaq və şölələnmək deməkdir.[1]

b) O شَاطن “şatin” kökündən alınmışdır, bu halda şeytan xəbis və alçaq varlıq mənasına olur.[2]

d) Bəziləri də demişlər ki, şeytan kəlməsinin axırındakı “nun” (ن) hərfi kəlmənin əsl hərfidir və o, “uzaqlaşmaq” mənasına olan شَطَنَ يَشَْطُنُ  “şətənə yəştunu” kökündən alınmışdır.[3] Buna əsasən şeytan xeyirlərdən və rəhmətdən uzaqlaşdırılmış mənasınadır.[4]

Bu kəlmə üçün deyilən mənalara əsasən, şeytanın belə adlandırılmasının səbəbi aşağıdakılardır:

Birinci nəzəriyyəyə əsasən, İblis bəndələrin Allah dərgahında ibadət və bəndəlik etdiyinə görə qəzəblənib əsəbi olduğundan şeytan adlandırılmışdır.[5]

İkinci mənaya əsasən, İblis çox alçaq və xəbis, həmçinin inadkar və üsyankar varlıq olduğuna görə ona şeytan deyilir.[6]

Üçüncü məfhuma əsasən, şeytan Allah dərgahından qovulduğuna görə ona belə ad verilmişdir. Belə ki, Allah-taala buyurur: فَاخْرُجْ مِنْها فَإِنَّكَ رَجِيمٌ “Buradan xaric ol! Çünki sən qovulmuşsan!”[7]

Şeytan üçün deyilən çoxlu mənalara diqqət yetirməklə hər bir inadkar və üsyankar şəxsə də şeytan deyilə bilər,[8] istər insan olsun, istər cin, istərsə də başqa canlı.[9] “Ən`am” surəsinin 112-ci ayəsi də həmin məsələyə də dəlalət edir.[10]

Nəticə:

Şeytanın və ya İblisin adı ibrani (yaxud siryani dilində)[11] Əzazildir. Ərəb dilində isə  Harisdir.[12] Bəziləri demişlər ki, onun adı (ərəbcə) Nabil, künyəsi isə Əba Kədusdur.[13] Buna əsasən, onun adı elə əvvəlcədən şeytan olmamış, əksinə Allahın əmr və fərmanına itaətsizlik etdikdən sonra şeytan adlandırılmışdır.

 


[1] Təyyib, Seyid Əbdül-Hüseyn, “Ətyəbul-bəyan fi təfsiril-Quran”, 1-ci cild, səh. 399, “İslam” nəşriyyatı, ikinci çap, Tehran, 1378-ci şəmsi il

[2] Məkarim Şirazi, Nasir, "Təfsiri nümunə", 1-ci cild, səh. 191, 192, "Darul-kutubil-islamiyyə", birinci çap, Tehran, 1374-cü şəmsi il

[3] Müstəfəvi, Həsən, “Əttəhqiqu fi kəlimatil-Quranil-kərim”, 6-cı cild, səh. 61, “Kitab” tərcümə və nəşr qurumu, Tehran, 1360-cı şəmsi il

[4] “Ətyəbul-bəyan fi təfsiril-Quran”, 1-ci cild, səh. 399

[5] Yenə orada

[6] "Təfsiri nümunə", 1-ci cild, səh. 191-192

[7] “Hicr” surəsi, ayə: “Sad” surəsi, ayə: 77, “Ətyəbul-bəyan fi təfsiril-Quran”, 1-ci cild, səh. 399

[8] “Ətyəbul-bəyan fi təfsiril-Quran”, 1-ci cild, səh. 399

[9] "Təfsiri nümunə", 1-ci cild, səh. 191, 192

[10] وَ كَذلِكَ جَعَلْنا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوًّا شَياطينَ الْإِنْسِ وَ الْجِنِّ “Beləcə. Hər bir peyğəmbər üçün cinlərdən və insanlardan olan düşmən qərar verdik.”

[11] Əsfəraini, Əbul-Müzəffər Şahfur ibni Tahir, “Tacut-təracim fi təfsiril-Quran lil-əacim”, tədqiq: Hərəvi, Nəcib, Mail və İlahi Xorasani, Əli Əkbər, 3-cü cild, səh. 13, “Elmi-mədəni nəşriyyat”, birinci çap, Tehran, 1375-ci şəmsi il

[12] Əllamə Məclisi, "Biharul-ənvar", 60-cı cild, səh. 308, “Vəfa” müəssisəsi, Beyrut, 1404-cü il; “Tacut-təracim fi təfsiril-Quran lil-əacim”, 3-cü cild, səh. 1319-cu il

[13] Burucerdi, Seyid Hüseyn , “Təfsirus-siratil-müstəqim”, tədqiq: Qulamrza Mövlana, 5-ci cild, səh. 258, “Ənsariyan” müəssisəsi, birinci çap, 1416-cı qəməri il, Qum

 

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    124737 Nizamlar hüquq və əhkam
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    94403 Əməli əxlaq
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    75593 Nizamlar hüquq və əhkam
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    61437 Nizamlar hüquq və əhkam
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    58980 Nizamlar hüquq və əhkam
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    38741 Hədis elmləri
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    30535 Nizamlar hüquq və əhkam
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    27719 Əxlaq fəlsəfəsi
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    27516 Nizamlar hüquq və əhkam
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • islam sözünün mənası Ali- imran surəsinin 19- cu ayəsinə əsasən nədir?
    25890 Təzə kəlam
    İslam sözü lüğətdə "Allahın" müqabilində kamil surətdə təslim olmaq" deməkdir. Yəni heç bir qeyd və şərt olmadan ilahi qanunlara tabe olmaq. Din deyəndə isə "bəşəriyyətin bütün hallarda (ictimai və fərdi) ilahi qanunlara əsaslanması və Allahla insanların rabitəsi" başa düşülür. Bu səbəbdəndə bütün əsrlərdə peyğəmbərləri qəbul etmək onların gətirdiyi dinə (qeyd- ...