Ətraflı axtarış
Baxanların
3032
İnternetə qoyma tarixi: 2012/02/16
Sualın xülasəsi
Nəml surəsində “Dabbətul-ərz”dən məqsəd nədir?
Sual
Nəml surəsinin 82 ci ayəsinin təfsiri nədir? Bu ayədə “Dabbətul-ərz” dən məqüsəd nədir?
Qısa cavab
“Dabbə” termini məna nöqteyi nəzərindən, hərəkət edən canlı mənasınadır. Həm insan həmdə qeyri insanda işlədilir. Amma mübarək ayədə “yerdəki hərəkət edəndən canlı”dan məqsəd nədir? Və onun proqramı və vəzifəsi necədir? Quran üstüörtülü şəkildə açıqlayıb, və deyir: Canlı və hərəkət edən bir canlıdır ki, Allah onu qiyamət günündən öncə yerdən çıxaracaq. O insanlarla söhbət edəcək və sözü bundan ibarət olacaq ki, camaat Allaha iman gətirçirlər. Aydındır ki, o zamanda baş verən şərait və hadisələri nəzərə alsaq, və “Dabbətul-Ərz” ayəsinə də diqqət yetirsək, görərik ki, inkar edənlər özlərinə gələcək, və öz qaranlıq keçmişindən peşiman olacaqlar. Amma heç bir faydası olmayacaq, çünki qayıdış qapısı bağlıdır.
“Dabbətul-Ərz”in xüsusiyyətləri və incəliklərini daha ətraflı bilmək üçün ətraflı cavaba müraciət edin:
 
Ətreaflı cavab
Nəml surəsinin 82 ci ayəsindən öncəki ayələr, o kafirlərdən söhbət açır ki, səbirsizliklə qiyamət günün olmasını sankı gözləyirlər və Peyğəmbərə deyirlər: Niyə bizə vədə verdiyin əzablar, bizə nazil olmur? Niyə qiyamət qopmur? Allah taala bir neçə ayə ilə, o cümlədən Nəml surəsinin 82 ci ayəsi vasitəsi ilə qiyamətdən öncə baş verən hadisələrə toxunur. Və bu inadkar inkar edənlərin əzablı talelərini ortaya qoyur[1]
Allah taala bu mübarək ayədə buyurur: “Onlara deyilən söz yerinə yetdiyi (qiyamət yaxınlaşdığı) zaman onlar üçün yerdən (mö´minlərlə kafirləri xüsusi nişanla bir-birlərindən ayıran) bir canlı çıxardarıq ki, onlarla danışıb (Bizim adımızdan): "İnsanlar ayələrimizə inanmırdılar!" - deyər”[2].
Ayədə “وَقَعَ الْقَوْلُ عَلَيْهِمْ” yəni “Onlara deyilən söz yerinə yetdiyi zaman” gələn bu ibarətdən məqsəd qiyamətin qopması və onun əlamətlərinin olmasıdır. Onlar elə əlamətlərdir ki, onları müşahidə etmək belə hər kəsi təslim edir. İnsan yaqin tapır ki, İlahi vədələr haqqdıe və qiyamət yaxındır.[3]
“Dabbə” sözü məna baxımından həm insana həm qeyri insana deyilən canlı mənası daşıyan bir ifadədir.[4] Amma mübarək ayədə gələn “yerdəki canlı” necə bir valıqdır və hansı canlıdır? Onun vəzifəsi və proqramı nədir? Quran üstü örtülü şəkildə qeyd etmişdir: hərəkət edən canlıdır ki, Allah onu qiyamətin opmasına az qalmış onu yerdən çıxardar. O insanlarla söhbət edər: Sözü də bu olacaq ki, İnsanlar Allahın ayələrinə iman gətirmirlər. Aydındır ki, o şəraitdə, o zamanda baş verəcək hadisələrə nəzər saldıqda, “Canlı hərəkət edənin” sözü ilə inadkarlar və inkar edənlər özlərinə gələcək. Öz qaranlıq keçmişlərindən peşiman olacaqlar. Amma faydası olmayacaq, çünki geri qayıdış yoxdur.
Təfsir kitablarında və bir sıra hədis kitablarında “yerdəki canlı” nın xüsusiyyətləri və əlamətləri barədə bəzi işarələr olunub. Onların bir neçəsini qeyd edirik:
  1. Bir qurup alim onu insanl olmayan canlı fərz edərək, sadəcə yerdəki canlılardan saymışlar. Onlar bu sözün mənasının heyvan olması qənaətindədirlər[5]. Bəzi rəvayətlərdə o canlı qorxulu və anormal şəkildə canlandırılıb, və onun üçün müxtəlif şəkillər qeyd edilib[6].
  2. Bir qrup alim isə bu sahədə olan bir çox hədislərə istinad edərək, o canlını insan olaraq, dəyərləndiriblər. Amma fövqəladə bir insan. Hərəkət edən, fəal və aktiv bir insan ki, Axiruz-zamanda peyda olaraq, çıxacaq. Və əsas işlərindən biri müsəlmanlarla menafiqləri ayırmaq və onları müəyyənləşdirməkdir[7].
Bəzi təfsirçilər bu mübarək ayənin aşağısında gələn rəvayətləri rəhbər tutaraq, ikinci variant qəbul etmişlər. Və onu bir çox hədislər sübut etdiyini vurğulamışlar. O yerdəki canlını da Həzrəti Əli (ə) olaraq tanıtmış və qəbul etmişlər[8].
Qeyd edək ki, bu barədə bir çox hədislər mövcuddur. Onlar “yerdəki canlıdan” daha ümumi anlayış irəli sürürlər. O rəvayətlər böyük öndərlərin hər birini qiyamətin qopduğu vaxta az qalmış fövqəladə hərəkət və qiyam edəcəklər. Haqq və batili, mömin və kafiri müəyyənləşdirəcəklər[9].
 

[1] - Məkarim Şirazi, Nasir, Təfsiri nümunə, cild 15, səh 547, darul kutubul İslamiyyə, Tehran, 1374, hicri şəmsi tarixi ilə.
[2] - Nəml surəsi, ayə 82,
«إِذا وَقَعَ الْقَوْلُ عَلَيْهِمْ أَخْرَجْنا لَهُمْ دَابَّةً مِنَ الْأَرْضِ تُكَلِّمُهُمْ أَنَّ النَّاسَ كانُوا بِآياتِنا لا يُوقِنُونَ»
[3] - Təfsiri nümunə, cild 15, səh 547
[4] - Seyid Əli Əkbər Qərəşi, Əhsənul hədis, cild 1, səh 29, Besət təşkilatı, Tehran, 1377 Hicri şəmsi tarixi ilə.
[5] - Sadiqi Tehrani, Məhəmməd, Əl bəlağ fi təfsirul Quran bil Quran, səh 384, Müəllif nəşri, Qum, ilk çap, 1419 hicri qəməri tarixi ilə
[6] - Əbül Fütuh Razi, Hüseyn bin Əli, Rövzül cinan və ruhul cinan fi təfsirul Quran, cild 15, səh 73, Araşdırma: Yahəqqi, Məhəmməd Cəfər; Nasih, Məhəmməd Məhdi, Astan Qüdsi Rəzəvinin İslami araşdırmalar mərkəzi, Məşhəd, 1408 hicri qəməri tarixi ilə.
[7] - Təfsiri nümunə, cild 15, səh 552
[8] - Hüseyni Əstərabadi, seyid şərəfuddin Əli, Təvilul Ayat əz-zahirə, səh 399 və 400, Müdərrislər cəmiyyətinin İslami nəşriyyatı ofisi, Qum, ilk çap, 1409 hicri qəməri tarixi ilə; Məclisi, Məhəmməd Baqir, Bəharul Ənvar, cild 39, səh 243, Darul Ehya turasul Ərəbi, Beyrut, İkinci çap, 1403 hicri Qəməri tarixi ilə.
[9] - Təfsir Nümunə, cild 15, səh 554
Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Bidət nədir və İslamda onun meyarı nədir?
    7823 بدعت
    Lüğətdə “bidət” yeni iş və misli görünməmiş bir şey mənasınadır. Termində isə: “dində olmayan bir şeyi dinə daxil etmək”dir. Yəni həqiqətdə dinin və şəriətin bir hissəsi olmayan, eləcə də İslamın heç bir qayda-qanunları ilə uyğun olmayan şeyləri dinə daxil etməkdir. Buna görə də İslamın külli qada-qanunlarının yeni ...
  • Bu ibarətdən məqsəd nədur?
    3616 Hədis elmləri
    İbarətin mənası budur: Günlərlə düşmənçilik etməyin ki, onlar da sizinlə düşmənçilik edəcəklər. Bu ibarət bəzi hədislərdə Peyğəmbərdən (s) daxil olmuşdur və «ایامکم» dan məqsəd həftənin günləri olur. Bu təbir və ibarə zamanın əhəmiyyətin çatdırır və günləri pis bilib onlar barədə şikayət etmək lazım deyil yoxsa mümkündür pis fal vurduğu şey ...
  • İmalar (ə) niyə öz hərəmlərini teror hücumlarından qoruya bilməyiblər?
    3754 Qədim kəlam
    Allah- Taala İslamın əziz Peyğəmbəri (s) və pak imamlara (ə) təşrii vilayətdən (qanun qoymaq və şey işləri halal və haram etmək haqqı) əlavə, təkvini vilayət də vermişdir və onların aləmdə hər hansı bir işi görməyə güdrətləri çatır. Bu cür vilayət və qüdrət onların zahiri həyat vəziyyətlərinə məxsus deyil. ...
  • Əgər hazırkı məsihi dini təhrif olunubsa və Allah onları kafir hesab edirsə, bəs nə üçün onlara şəfa verir və onlara diqqət yetirir?
    3344 Qədim kəlam
    Allahın bəzi məsihilərə şəfa verməsi və diqqət yetirməsinin səbəbi Onun rəhmaniyyət və feyzinin ümumu olmasıdır. Bu rəhmət və feyz bütün insanlara şamil olur, nəticədə ilahi nemətlərdən bəhrələnmək sayəsində səadət və iman yolunu seçir, ilahi mərifət və kamala nail olurlar. Çünki Allah-taala insanları azad yaradır, ixtiyarlarına müəyyən imkanlar verməklə onları sınaqdan ...
  • Niyə mərcə təqlidin ölümündən sonra fətvaları etibarsız sayılır?
    3262 Əhkam və hüquq fəlsəfəsi
    Qeyd etmək lazımdır ki, ictihad bir sıra fərqli elementlərə malikdir; o cümlədən ictihad mənbələri (Quran, sünnət, ağıl və s.) kimi və yaxud onların mövzu və şərtləri (elm, müctehidin dini mətnlərdən çıxarışı və s.) kimi bu qəbildən olan elementlərə işarə etmək olar. Hər bir müctehid, daim bu fərqlilik və ...
  • Quranın neçə surəsi heyvanların adı ilə bağlıdır?
    4394 Quran elmləri
    Quranın beş surəsindən hər biri bir heyvanın adı ilə bağlıdır: 1 - “Bəqərə” surəsi (dişi inək), 2 - “Nəhl” (bal arısı), 3 - “Nəml” (qarışqa), 4 - “Ənkəbut” (hörümçək) və 5 – “Fil” surəsi.[1]
  • Sualın xülasəsi: İmamlar (ə) və alimlər baxımından namazın ilk vaxtında qılınmasının savabını bəyan edin.
    3808 Hədis elmləri
    Namzın ilkin vaxtında qılınmasının çoxlu sayda savab və təsirləri bəyan edilmişdir. Məsələn: Namzın savabının iki qat olması, İlahi məhəbbətini qazanmaq və s... Alimlər də bu mövzuya diqqət etməklə insanları namzın ilkin vaxtında qılınmasına çağırmışlar. Bunu Allaha yaxınlaşma və seyri sluk üçün ən mühüm əsaslardan hesab ...
  • Hər bir insanın ekizinin (həmyaşıdının) olması düzgündürmü?
    3865 Hədis elmləri
    İnsanların ekizinin olması barədə bir neçə rəvayət vardır.Rəvayətlərdə gəlibdir ki, Allah- Taala İblisə buyurdu: Oxşarını sənə vermədən heç bir adama övlad vermərəm. Hər bir adamın Şeytani oxşarı vardır.[1]Başqa bir rəvayətdə gəlibdir ki, Peyğəmbər (s) ...
  • Allah- Taala insanı hansı hədəf üçün yaratmışdır? (Yaratmaqdan məqsədi nədir?
    8764 Qədim kəlam
    A). Allah Taalanın xaliqliq (yaratmaq) sifəti (xüsusiyyəti) səbəb olur ki, Allah- Taala xəlq etsin və yaratsın. B). Yaradılış nizamı olduqca dəqiq, əbəs deyildir. Çünki Allah- Taala heç nəyi mənasız xəlq etməmişdir. C). Bütün yaradılışın sonu insandır. Yəni Allah- Taala bütün yaratdıqların insan üçün yaratmışdır. İnsan yaranmışların ən şərəflisi ...
  • Təşəhhüd və salam halında hansı əməllər müstəbdir?
    4276 Namazın müstəhəbləri
    Namazın salam və təşəhhüdündə müstəhəb sayılan əməllər aşağıdakılardır: Təvərrük halında oturmaq, Yəni namaz qılan adam sol budu üstə otursun, və sağ ayağının üstünü sol ayağının üzərinə qoysun. Təşəhhüddən sonra desin: “Əlhəmdulillah” ya da desin “Bismillah və billah vəlhəmdu lillahı və xəyrul əsmai ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    113350 Nizamlar hüquq və əhkam
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    86384 Əməli əxlaq
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    65300 Nizamlar hüquq və əhkam
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    48773 Nizamlar hüquq və əhkam
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    37311 Nizamlar hüquq və əhkam
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    35897 Hədis elmləri
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    24770 Əxlaq fəlsəfəsi
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    24059 Nizamlar hüquq və əhkam
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • islam sözünün mənası Ali- imran surəsinin 19- cu ayəsinə əsasən nədir?
    23933 Təzə kəlam
    İslam sözü lüğətdə "Allahın" müqabilində kamil surətdə təslim olmaq" deməkdir. Yəni heç bir qeyd və şərt olmadan ilahi qanunlara tabe olmaq. Din deyəndə isə "bəşəriyyətin bütün hallarda (ictimai və fərdi) ilahi qanunlara əsaslanması və Allahla insanların rabitəsi" başa düşülür. Bu səbəbdəndə bütün əsrlərdə peyğəmbərləri qəbul etmək onların gətirdiyi dinə (qeyd- ...
  • Dünyanın ilk yaranmasını təşkil edən maddə nədir, Quran və hədislərin bu mövzuda nəzəri nədir?
    21945 Qədim kəlam
    Təbiət şünas alimlərinin bu mövzuda olan dəqiq nəzəriyyələri budur ki, varlığın ilk maddəsini təşkil edən ünsürlar bunu isbat edir ki, əslində fəzada dağılmış "sedyom"- ların təşkil olmasıyla yaranmışdır. Bu maddə uzun zamanlardan təqribiylə 13 milyard il şiddətli partlayış nəticəsində, hissələr və qismətlərə bölünmüşdür, günəş, ulduzlar, göy (səma) yer və...özlərinə məxsus ...