Ətraflı axtarış
Baxanların
5271
İnternetə qoyma tarixi: 2011/05/21
Sualın xülasəsi
Гурандан әлә ҝәлән шаһид вә әламәтләр әсасында неҹә билмәк олар ки, Әр-Рәһман сурәсинин 26-ҹы ајәсиндә мәгсәд ҹин вә инсандыр вә ја јер үзүндә ҹинләр јашајыр....вә буна бәнзәр мәсәләләри ајәләрдән неҹә әлә ҝәтирмәк олар?
Sual
Гураны-кәримин Әр-Рәһман сурәсинин 26-ҹә ајәсиндә “куллу мән әләјһа фан” (һәр кәс варса фанидир) нәдән баша дүшмәк олан ки, “куллу мән әләһја”дан (һәр кәс варса) мәгсәд, инсан вә ҹинләрдир? Диҝәр планетләрдә башга инсанлар јашамырлар? Башга бир јердә гејд олунур ки, “фан” сөзүндән мәгсәд мүтләг јохлуг јох, бәлкә дә, аләмдә бир нөв дәјишиклик вә әвәзолунмаг демәкдир. Бу мәна, һансы әсасда әлә ҝәлмишдир?
Qısa cavab

1.Ајәнин тәрҹүмәси беләдир: “(Јер) үзүндә олан һәр кәс фанидир (өлүмә мәһкумдур). Анҹаг әзәмәт вә кәрәм саһиби олан Рәббинин заты багидир.”

2.Әррәһман сурәсинин диҝәр ајәләри вә бәзи рәвајәтләрдән там шәкилдә ајдын олур ки, мәрһәмәтли вә рәһимли Аллаһ бу сурәдә әгл вә шүрур саһибләринә бәхш етдији немәтләри ачыгламаг мәгамындадыр.

3.Әр-Рәһман сурәсинин 31-ҹи ајәсиндәки “сиглан” (ики ағыр јүк, инсан вә ҹинләр) ифадәси, һәмин сурәнин 26-ҹы ајәсиндә “ма” (шеј) сөзүнүн әвәзинә “мән” (кәс) әвәзлијининин ишләнмәси, һәмчинин диҝәр ајәләрдә хүсусилә, сурәсинин 14, 15, 33, 35 вә с... ајәләриндә “Белә олдугда Рәббинизин һансы не’мәтләрини јалан саја биләрсиниз?!” - кәлмәсинин тәкрары ајәнин динләјиҹисинин кимләр вә ја олдуғуну, хүсусилә “(Јер) үзүндә олан һәр кәс”дән һәдәфин кимләр олдуғуну ачыглајыр; чүнки, Гуранда “сиглан” сөзү ҹин вә инсан мәнасында ишләниб. “Мән” сөзү исә әгл вә фикр саһиби мәнасында ҝәлиб.

4.Рәвајәтләрдән бириндә Ҹабир ибн Әбдуллаһ Ислам Пејғәмбәриндән (с) нәгл едир ки, ајәдә мүхатәб инсан вә ҹинләрдир вә Ислам Пејғәмбәри (с) ҹамаата бујурду: “Белә олдугда Рәббинизин һансы не’мәтләрини јалан саја биләрсиниз?!” -ајәсинин ҹавабыны ҹинләр сиздән даһа јахшы верир.

5.Ҹинләрин јер үзүндә јашамасы һаггында чох дәлил вә шаһидләр мөвҹуддур. Мәсәлән, мүхтәлиф фәрдләрин ҹинләрлә әлагә вә мүшаһидәләри, һәзрәт Сүлејман (ә) васитәси илә ҹинләрин рам едилмәси вә јер үзүндә онлардан ишчи кими истифадә етмәси вә с....гејд етмәк олар; һәмчинин, бир чох рәвајәтләрдә онларын јашајыш јерләринин сәһралар вә инсанларын аз олдуғу јерләрдә олмасы исбат олунур вә ҹин вә нәснас әһлинин јер үзүндә јашамалары ашкарҹасына дејилир. Әлбәттә, гејд олунмуш ајә јер үзүндә вә диҝәр планетләрдә јалныз инсан вә ҹинләрин јашамаларына дәлаләт етмир, диҝәр варлыгларын олмамасыны да демир вә бу һагда хүсуси бәһсә еһтијаҹ вар.

6. Ајәнин тәфсир вә мәгсәди һаггыныда мүхтәлиф нәзәријјәләр вар ки, суалын сон гисмәтинә ҹаваб вериләндә бу һагда мәлуматлардан истифадә едиләҹәк.

7. Имкан аләминин мүтләг шәкилдә мәһв олмасы, маддә вә ҹисмләр аләминин өлүм вә һәлакы, дүнјанын вә дүнја һәјатынын мәһв олмасы, әсәрләринин арадан ҝетмәси, јахуд варлыг аләминдәки мөвҹудатларын затән мәһв олмасы мөвзусу алимләр арасында мүхтәлиф нәзәријјәләрлә арашдырылан мәсәләләрдәндир. Бахмајараг ки, әгли вә нәгли дәлилләрә әсасән варлыгларын, хүсусилә мүҹәррәд варлыгларын мүтләг шәкилдә арадан ҝетмәси вә фани олмасы гејри-мүмкүн олан бир ишдир.

8. Фәна сөүзүнүн мәна вә мәфһумуна диггәт етмәклә (јохлуг, дәјишиклик, мәһв олмаг, сонлуг вә гуртармаг, һәлл олмаг вә мәһв олмаг, көһнәлмәк, сурәтин дәјишмәси вә фајдаланмагдан хариҹ олмаг вә саир..), ајәләрә, рәвајәтләрә, ирфани мүшаһидәләр вә әгли дәлилләрә әсасән демәк олар ки, бу сөз ән чох јениләшмәк, дәјишмәк, мүҹәррәд олмаг вә с.. мәналарында ишләнир вә белә олан һалда кулли аләмдә һәр ан фанилик, тәвәллүд, һәрәкәт вә сејр, башланғыҹ, гүруб, доғум  вә с.. вар вә һәр ҝөз гырпымында јохлуга чеврилир вә јенилик иҹад олур.

9. Әшјанын мәһви вә фанилији, имкан аләминин варлыгларынын фәрглији вә мәһви Аллаһ-тааланын сонсуз фејз, еһсан вә вүҹуду, кәрамәт вә ҹәлаләти олмадан мүмкүн дејилдир. “Фәни едән вә өлдүрән”, “јарадан вә дирилдән” адлары, варлыг аләминдә өлүм вә дирилмәјин тәһәггүг тапмасындан башга бир шејлә ачыгланмаз.

Бу һаванын сују бир нечә дәфә дәјишилди,

Ајын вә улдузларын әкси дүшдү.

10. Әр-Рәһман сурәсинин диҝәр ајәсиндә ҝәлән - “Ҝөјләрдә вә јердә ким варса, (һамысы) Ондан (рузи, мәрһәмәт вә мәдәд) диләјәр. О, һәр ҝүн (һәр ан) бир ишдәдир (бирини өлдүрәр, бирини дирилдәр; аҹизә көмәк, залымыа ҹәза верәр; биринин дуасыны гәбул едәр; биринә мәрһәмәт әта едиб диҝәринә ҹәза верәр. Бир ишлә мәшғул олмаг Ону диҝәриндән јајындырмаз).” Вә башга бир ајәдә ҝәлән - “Мәҝәр Биз илк јарадылышдан аҹизми галдыг?! Хејр! (Еләҹә дә Гијамәт ҝүнү өлүләри дирилтмәкдән аҹиз галмајаҹағыг!) Онлар јени јарадылыш (тәкрар дирилмә) барәсиндә шәкк-шүбһә ичиндәдирләр!”, һәмчинин, диҝәр бир ајәдә ҝәлән –“(O ҝүн) дaғлaрa бaxыб oнлaры дoнмуш (һəрəкəтсиз дурмуш) зəнн eдəрсəн, һaлбуки oнлaр булуд кeчдији кими кeчиб ҝeдəрлəр. Бу, һəр шeји бaҹaрыглa (јeрли-јeриндə) eдəн Аллaһын ҝөрдүјү ишдир. Һəгигəтəн, O, eтдијиниз (бүтүн) əмəллəрдəн xəбəрдaрдыр!”  - кими ајәләрин мәналарыны әввәлдә гејд олунмуш суалдан әлә ҝәлән мәтләбә шаһид вә сәнәд кими ҝәтирә биләрик.

Ətreaflı cavab

Суалын ҹавабында әввәлҹә Әр-Рәһман сурәсинин 25 вә 26-ҹы ајәләрин тәрҹүмәсинә диггәт едәрик, даһа сонра исә үч гисмәтдә суалын ҹавабыны верәҹәјик;

Бириҹи гисмәт; Бу гисмәтдә ајәдә гејд олунмуш “мән әләјһа” (һәр кәс варса) ифадәсиндән мәгсәдин нә олдуғуна дәлаләт едән шаһид вә сәнәдләрә ҹаваб вериләҹәк; һәмчинин, ҹинләрин дә јер үзүндә јашамасы һаггында мәтләбләр тәгдим олунуҹагдыр.

Икинҹи гисмәт: Бу гисмәтдә Әр-Рәһман сурәсинин 26-ҹы ајәсиндә ҝәлмиш фәна сөзүнүн лүғәтдә ишләдилән мәналары вә бу ајәнин тәфсириндә мүфәссирләрин нәзәрләрини ачыглајаҹағыг.

Үчүнҹү гисмәт; Бу гисмәтдә ајәдә “аләмин дәјишмәси вә тәзәләнмәси” мәнасына дәлаләт едән дәлил вә шаһидләр һаггында бәһс олунаҹаг;

Аллаһ-таала Әр-Рәһман сурәсинин 25 вә 26-ҹы ајәсиндә бујурур: “(Јер) үзүндә олан һәр кәс фанидир (өлүмә мәһкумдур). Анҹаг әзәмәт вә кәрәм саһиби олан Рәббинин заты багидир.” [1]

Јер үзүндә шүур вә ағыл саһиби олан һәр бир ҹанлы фанидир вә мәһв олаҹаг вә с... Әлбәттә, бу ајәдә ачыг ашкар јер күрәсиндән ад апарылмамышдыр. Амма, әввәлки ајәләрин үмуми мәнасындан әлә ҝәлир ки, ајәдәки “әләјһа” әшарә әвәзлији јер күрәсинә гајыдыр. Јахуд, Аллаһ-тааланын үмүми ајәләрдә ағыл вә шүур саһибләринә әта етдији немәтләри сајмасындан да белә бир мәнаны дәрк етмәк мүнасибдир.[2]

Биринҹи гисмәт; ајәдә “мән әләјһа” (үзәриндә нә варса) ифадәсиндә мәна нәдир?

Јер үзүндә кимләрин јашамасы вә кимләрин ағыл вә шүур саһиби олмалары һаггында Гуранын тәфсирчиләри тәрәфиндән мүхтәлиф нәзәријјәләр верилмишдир. Әр-Рәһман сурәсинин үмуми ајәләриндә, хүсусилә, ““Белә олдугда Рәббинизин һансы не’мәтләрини јалан саја биләрсиниз?!”- ајәси; 14 вә 15-ҹи ајләрдә бујурдуғу: “Инсаны (Адәми) сахсы кими (тохундугда сәс чыхардан) гуру палчыгдан О јаратды. (Ҹинләрин әҹдады) ҹанны да түстүсүз (тәмиз) оддан О, хәлг етди.” – сурәнин 31-ҹи ајәсиндә бујурдуғу: “Еј ағыр јүк (мүкәлләфијјәт) алтында оланлар (јахуд јерә ағырлыг верән ҹинләр вә инсанлар)! Сизинлә дә (лајигинҹә) мәшғул олаҹағыг (әмәлләринизин һагг-һесабыны мүтләг чәкәҹәјик).” – ајәсиндәки “сәгәлан” (ики ағыр јүк саһиби)ндән сөз ачылдығына вә Гуранда ики ағыр јүк ифадәсиндән мәгсәдин ҹин вә инсан олдуғуна ишарәдир.[3] Һәмчинин, һәмин сурәсин 33 вә 35-ҹи ајәләриндән ашкарҹасына мәлум олур ки, рәһман вә рәһим Аллаһ инсан вә ҹинләрдән сөз ачыб, онлара әта олунмуш немәтләрин ачыгланмасы мәгамындадыр. Она ҝөрә дә бујурур: ““(Јер) үзүндә олан һәр кәс (мән)” вә бујурмур ки, “(Јер) үзүндә олан һәр шеј (ма)”. Чүнки, әрәб дилиндә “мән” кәлмәси ағыл вә шүур саһибләринә аиддир, “ма” кәлмәси исә белә бир мәнаны чатдырмагда аҹиздир.

Бүтүн бу дејиләнләрдән әлавә, Ҹабир ибн Әбдуллаһын Ислам Пејғәмбәриндән (с) нәгл етдији рәвајәтдә һәмин сурәдәки ајәнин, јәни - “Белә олдугда Рәббинизин һансы не’мәтләрини јалан саја биләрсиниз?!” ајәсиндән мәгсәдин инсан вә ҹинин олмасы тамамилә ајднылашыр вә бизим дедикләримизә ачыг-ајдын бир дәлилдир.[4]

Һәмин сәбәбдән әксәр тәфсирчиләр нәзәријјәләриндә ашкар билдирмишләр ки ајәдәки “мән әлјәһа” (јер үзүндә ким варса) ифадәсиндән мәгсәд инсан вә ҹиндир.[5] Амма ҹинләрин јер үзәриндә јашамасы һансы дәлил вә шаһидә әсасланмасы һаггында чохлу сәнәд ҝәтирмәк вә бәһсләр етмәк олар. Биз онлардан бәзиләрини нүмунә үчүн гејд едирик;

1.Мүхтәлиф шәхсләрин ҹинләри јер үзүндә мүшаһидә етмәләри вә онларла әлагәләринин олмасы;

2. Һәзрәт Сүлејман пејғәмбәрин (ә) ҹинләри рам етмәси (Нәмл сурәси, 17) вә Билгејсин тахтынын она ҝәтирилмәси (Нәмл сурәси 38, 39), бәзи ҹинләри ҝөзүнүн өнүндә онун үчүн ишләмәси (Сәбә сурәси 12), бәзи шејтанларын (шејтанлар ҹиндәндир)[6] бәнналыг вә үзҝүчүлүјү (Сәд сурәси 27), вәһјә вә Гурана гулаг асмалары (Ҹин сурәси 1; Әһгаф сурәси 29, 31, 32) вә с..

3. Бир чох рәвајәтләрдә ҹинләрин јашајыш јерләринин сәһралар вә инсанларын аз олдуғу јерләрдә олмасы исбат олунур вә ҹин тајфасынын јер үзүндә јашамалары ашкарҹасына ачыгланыр. О ҹүмләдән, Мүфәссәлин Имам Багирдән (ә) вә онун да Әмирәл-мөминин Әлидән (ә) Һәзрәт Адәмдән (ә) әввәл јер үзүнә олан мәхлугатлар һаггында бујурдуғу рәвајәтдә нәгл едир: “... Елә ки, Аллаһ-таала Адәми хәлг етмәк истәди ....сонра мәләкләрә деди ки, јер үзүндә мәним хәлг етдијим ҹин вә нәснас тајфасына бахын! Онларын Мәнә олан итаәт вә әмәлләриндән разысынызмы? .....”[7] Бу рәвајәтдә ашкарҹасына гејд олунур ки, ҹин вә нәснас тајфасы јер үзүнүн сәкинләриндәндир.[8] Бир чох рәвајәтләр исә ашкарҹасына ҹинләрин сәһраларда вә вадиләрдә мәскән салыб јашамаларына дәлаләт едир вә мөвзунун узанмамасы ҹәһәтиндән биз онлары ачыгламырыг. Белә рәвајәтләрдән ҹинләрин һаггында мәлумат әлә ҝәтирмәкдән өтрү ҹин һаггында олан рәвајәт вә китаблара мүраҹиәт едә биләрсиниз.[9]

Ону да гејд етмәк лазымдыр ки, гејд олунмуш ајә, башга планетләрдә инсанларын вә диҝәр варлыгларын јашамалары һаггында һеч бир шеји исбат вә инкар етмир.[10] Буна бахмајараг, һәр һалда, фәна вә мәһв олмаг имкан аләминдә чох ҝениш бир саһәни әһатә едәҹәкдир.

 

Икинҹи гисмәт; ајәнин мәнасы;

Фәна сөзү лүғәтдә мүхтәлиф мәналарда ишләниб. Мәсәлән, арадан ҝетмәк, јохлуг, мәһв олмаг, тамамланмаг, гәт олмаг, һәлл олмаг, сонлуг, өлүм, тез кечмәк, көһнәлмәк, гоҹалмаг, дәјишмәк, башга шәклә дүшмәк, бир шејин истифадә олунмаг вә фајдаланмаг габилијјәтинә малик сифәтдән хариҹ олмасы вә с.... [11]

“Күлли мән әләјһа фан” (Јер үзүндә һәр кәс варса фанидир) ајәсинин тәсири һаггында тәфсирчиләр арасында мүхтәлиф нәзәријјәләр вар ки, о һагда бәһс ачыб арашдырма апармаға бу мәгаләдә фүрсәт јохдур, амма суалын сон гисмәтинә ҹаваб олараг бу мөвзуда бир нечә мәсәләни гејд едәҹәјик;

А) Ајәдә мүтләг шәкилдә (бүтүн ҹисмләр вә ҹанлы варлыгларын) хүсусилә инсан вә ҹинләрин мәһв вә өлүмүндән хәбәр верир, һаләтин јер үзүндә јахуд, диҝәр планетләрдә вә ҝөјләрдә јашајанлара мүнһәсир олмасына да дәлаләт етмир. Бу нәзәријјәнин исбатына чохлу Гуран ајләри вә рәвајәтләри шаһид кими гејд етмәк олар; мәсәлән,

“Һəр бир кəс (ҹaнлы) өлүмү дaдaҹaгдыр.”[12], “Әввәл дә,

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    150621 Nizamlar hüquq və əhkam
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    122059 Əməli əxlaq
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    103299 Nizamlar hüquq və əhkam
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    97861 Nizamlar hüquq və əhkam
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    80808 Nizamlar hüquq və əhkam
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    64778 Nizamlar hüquq və əhkam
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    48012 Hədis elmləri
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    36275 Nizamlar hüquq və əhkam
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • Müvəqqəti evlənməinin sözləri nədir?
    35510 Nizamlar hüquq və əhkam
    Müvəqqəti əqdin (mütənin) oxunmasından ötrü bir neçə şərt lazımdır: 1.Müvəqqəti əqdin oxunması; bu mənada ki, müvəqqəti evlənmədə təkcə qadınla kişinin bu əmələ razı olmaları kifayət etməz. Əqdin oxunması xüsusi kəlmələrlə bu əməlin inşa olunmasının niyyəti ilə oxunmalıdır. 2.Ehtiyat vacib budur ki, ərəb dilində düzgün qaydada oxunmalıdır. Əgər ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    35118 Əxlaq fəlsəfəsi
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...