Ətraflı axtarış
Baxanların
10402
İnternetə qoyma tarixi: 2011/10/20
Sualın xülasəsi
Müəllimlə tələbənin (orta və ali məktəb tələbəsinin) qarşılıqlı hüquqları hansılardır?
Sual
Ustadla (müəllimlə) şagirdlərin və ali məktəb tələbələrinin qarşılıqlı olaraq bir-birinin üzərində hansı hüquqları vardır?
Qısa cavab

Müəllimlə şagird və tələbənin qarşılıqlı olaraq çoxlu hüquqları vardır. Onları iki qismə bölmək olar:

1. Müəllimin şagirdə və tələbəyə qarşı vəzifəsi; bunlar əxlaqi, tərbiyəvi, elm və təlim vəzifələrindən ibarətdir.

2. Şagirdin və tələbənin müəllimə və ustada qarşı olan vəzifələri; belə ki, ona hörmət etmək, elmin və alimin məqamına ehtiramla yanaşmaq, ustadın müqabilində təvazökarlıq etmək və s.

Ətreaflı cavab

Ustadın tələbə və şagirdə qarşı və əksinə, şagirdin və tələbənin ustada qarşı olan vəzifə və hüquqları iki qismə bölünür:

1. Müəllimin şagird və tələbə qarşısındakı vəzifəsi. Bu da iki qismə bölünür:

a) Əxlaqi və tərbiyəvi vəzifələr, o cümlədən:

1. Şagirdlərə və tələbələrə qarşı mehribançılıq və məhəbbət göstərmək;[1]

2. Şagirdlərə və tələbələrə qarşı təvazökarlıq və mülayim rəftar etmək;[2]

3. Tələbələrin və şagirdlərin vəziyyəti barədə məlumat əldə etmək;[3]

4. Şagirdin və tələbənin adı və xüsusiyyətləri barəsində məlumat əldə etmək;[4]

5. Şagirdin şəxsiyyətinə ehtiram qoymaq, onun fikir və düşüncələrinin əhəmiyyətinə etiraf etmək;[5]

6. Şagirdlərə və tələbələrə diqqət yetirmək və məhəbbət göstərməkdə bərabərliyə riayət etmək;[6]

7. Şagirdlərin və tələbələrin keçmişinə riayət etmək,[7] (elm və ləyaqətdə) onların məziyyətlərinə diqqət yetirmək;[8]

8. Layiqli müəllimləri şagirdlərə və tələbələrə tanıtdırmaq;[9]

9. Ədəb-ərkanla və nəzakətlə yanaşı oturub-durmaq;[10]

10. Dərsdə vüqar və mətanətə riayət etmək;[11]

11. Şagirdlərdə və tələbələrdə məsuliyyət və inzibatçılıq hissini icad etmək;

12. Şagirdlərlə və tələbələrdə dostluq, onlarla müdara etmək və suallarını düzgün cavablandırmaq;[12]

13. Təzə gələn şagird və tələbələrlə əlaqədar məhəbbət, mehribançılıq, üzü açıqlıq və gülərüzlülük;[13]

14. Məlumatı olmayan məsələlərdə acizlik və bacarıqsızlığını etiraf etmək;[14]

15. Dərsin qurtarmasından qabaq tədrislə əlaqədar səhvləri xatırlatmaq;[15]

16. Dərsdən sonra sinifdən çıxmağı bir qədər təxirə salmaq;[16]

17. Şagirdlər və tələbələr üçün nümayəndə təyin etmək;[17]

18. Dərsləri əxlaqi nəsihət və dua ilə sona çatdırmaq.[18]

b) Elmi və tədris vəzifələri:

1. Şagirdləri və tələbələri elmi və əməli cəhətlərdən addımbaaddım irəli aparmaq;[19]

2. Şagirdlərdə və tələbələrdə elmə bağlılıq, savada şövq və maraq icad etmək;[20]

3. Şagirdlərin və tələbələrin istedadlarına riayət etməklə mətləbləri başa salmağa səy etmək;[21]

4. Tədris edərkən elmlərin külli qayda-qanunlarını xatırlatmaq;[22]

5. Tələbələri elmi məşğuliyyətlərə təşviq etmək və dərslərin təkrarına həvəsləndirmək;[23]

6. Dəqiq məsələləri irəli çəkmək və dərsi onlardan soruşmaq;[24]

7. Dərsi başa salmaq üçün ən gözəl tədris üslublarından və ən yaşı metod və qayda-qanunlardan istifadə etmək;

8. Elm və məlumatın məntiqi tərtibinə riayət etmək;[25]

9. Məsələlərin izah və bəyanında normal həddə kifayət etmək;[26]

10. Sinfin münasib fəzasına diqqət yetirmək (narahatçılıq yaradan hər növ amillərdən uzaqda olmaq);[27]

11. Tədris vaxtının təyin olunması ilə əlaqədar şagirdlərin və tələbələrin məsləhətlərinə diqqət yetirmək;[28]

12. Tədris zamanı səsə və bəyana diqqət yetirmək;[29]

13. Dərsdə nəzm və inzibatı qoruyub saxlamaq.

2. Müəllimin şagirdlər və tələbələr üzərində olan hüquqları aşağıdakılardan ibarətdir:

1. Ustada dəyər vermək, elm və savad məqamını əzizləmək;[30]

2. Müəllimin qarşısında təvazökarlıq etmək;[31]

3. Ustadla amiranə söhbətdən uzaq olmaq;

4. Ustadı ehtiramla yad etmək;

5. Ustadı özünə nümunə və örnək qərar vermək;

6. Ustadın xəbərdarlıq etməsi və yol göstərməsi qarşısında təşəkkür etmək;

7. Ustadın ehtimali kobud hərəkətlərinə dözmək;

8. Ustadın intizarını çəkmək və onun hüzuruna şərəfyab olmaq;

9. Ustada maneçilik törətməmək;

10. Ustadın yanına gedərkən daxili və zahiri cəhətdən bəzənmək;

11. Tədris vaxtını zorla ustada qəbul etdirməmək;

12. Ustadın istirahətinə maneçilik törətməmək;

13. Ustadın hüzurunda ədəb-ərkanla və nəzakətlə oturmaq;

14. Ustadın hüzurunda olarkən rəftar və davranışda ehtiyatlı olmaq;

15. Ustadın hüzurunda səsi və danışığı tənzim və riayət etmək;

16. Ustadın sözlərində olan çatışmaz cəhətləri incə işarələrlə düzəltmək;

17. Ustad birinə sual verdikdə başqa şagirdlər cavab verməsin;[32]

18. Ustadın sözlərinə dəqiq qulaq asmaq və fikri cəm edib təmərküzləşdirmək;

19. Ustadın izahlarına dəyər vermək;

20. Vaxtı tələf edən və yorucu sualları təkrar etməmək;

21. Sualı müəllimdən vaxtında soruşmaq;

22. Ürəyə yatan və xoşa gələn suallar vermək;

23. Utancaqlıq və xəcalət çəkməyə görə sual verməkdən çəkinməmək;

24. Elmi mətləbləri dərk etmədiyini etiraf etməkdə ürəkli olmaq;

25. Hər bir halda ustadın hörmətini saxlamaq, riayət etmək;

26. Ustad barəsində pis sözlərdən çəkinmək;[33]

27. Ustad barəsində hər növ yaranmaz və yersiz ittihamları dəf etmək;[34]

28. Ustadın eyiblərini gizlətmək, yaxşı xislətlərini zahir etmək;[35]

29. Ustadın düşmənləri ilə oturub-durmamaq, onun düşmənlərini özünə dost seçməmək;[36]

30. Ondan Allaha görə elm öyrənmək;[37]

31. Dərsdə sükuta riayət etmək.[38]

Əlavə məlumat üçün doktor Seyid Məhəmməd Baqir Höccətinin tərcümə etdiyi “Adabu təlim və tərbiyə dər İslam” kitabına müraciət etdin.



[1] Şəhidi Sani, “Munyətul-mürid”, səh. 190

[2] Yenə orada, səh. 191-192

[3] Yenə orada, səh. 1944

[4] Yenə orada, səh. 195

[5] Yenə orada, səh. 199

[6] Yenə orada, səh. 208

[7] Yenə orada, səh. 199

[8] Yenə orada, səh. 209

[9] Yenə orada, səh. 202

[10] Yenə orada, səh. 206

[11] Yenə orada, səh. 206

[12] Yenə orada, səh. 214

[13] Yenə orada, səh. 214

[14] Yenə orada, səh. 214 və 215

[15] Yenə orada, səh. 212

[16] Yenə orada, səh. 218

[17] Yenə orada, səh. 220

[18] Yenə orada, səh. 219

[19] Yenə orada, səh. 189

[20] Yenə orada, səh. 189

[21] Yenə orada, səh. 211

[22] Yenə orada, səh. 197

[23] Yenə orada, səh. 198

[24] Yenə orada, səh. 198

[25] Yenə orada, səh. 211

[26] Yenə orada, səh. 212

[27]Yenə orada, səh. 116

[28] Yenə orada, səh. 212

[29] Yenə orada

[30] Əbu Mənsur, “Məalimuddin və məlazul-müctəhidin”, səh. 43

[31] Yenə orada

[32] Yenə orada

[33] Yenə orada

[34] Yenə orada

[35] Yenər orada

[36] Yenə orada

[37] Yenə orada

[38] Yenə orada

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Aya südəmər oğlan uşağının sidiyi nəcisdirmi?
    5838 Nizamlar hüquq və əhkam
    O məsələ ki, ona işarə etmişsiniz, fiqh kitablarında bu cür gəlmişdir: Əgər bir şeyi südəmər oğlan uşağı ki, donuz südü də yeməmişdir sidiyiylə mundar olarsa bir dəfə onun üzərinSü tökülərsə əlbəttə ki, o nəcisin bütün hər bir yerinə çatarsa pakdır və o nəcis olan libası ...
  • Namazda səcdə halında farsca söhbət etməyin hökmü nədir?
    2510 • دیگر احکام مرتبط با نماز
    1.Namazı batil edən əməllərdən biri namazda qəsdən danışmaqdır. Yəni, namaz qılan şəxs əgər namaz halinda qədsən bir cümlə, bir kəlmə və hətta, iki hərfdən ibraət bir kəlmə də dilinə gətirsə, namaz batildir. Hətta, bəziləri ehtiyat vacib[1] bilirlər ki, mənası olmayan iki hərfdən ibarət bir ...
  • Əxbari və üsuli alimlərinin siyahısın deyərdiz?
    4332 بیشتر بدانیم
    Bəzi hədis alimləri ki, imam Zamanın (əc) kiçik qeybəti dövründə və yaxud imamların hhəyatı zamanında olmuşdurlar, hədis və rəvayərlərlə kifayətlənmiş və rəvayətlərdən kənar ictihad və istinbat etməmişlər. O cümlədən bu cür böyük şəxsiyyətləri; Məhəmməd ibni Yəqub Kuleyni « Əl- Kafi» kitabının müəllifi (vəfat 328 ya 329 qəməri) ...
  • Səhih Buxari mötəbər kitabdırmı? Nə üçün səqəleyn hədisi orada yoxdur?
    5170 سرنوشت حدیث
    Əlbəttə bu o demək deyil ki, əgər bir rəvayət səhih Buxaridə yoxdursa, deməli o hədis heç cür etimadlı deyildir. Belə ki, əhli- sünnətin özü də belə əqidəyə sahib deyildir. əgər belə olmasaydı bir çox fiqhi, kəlami vəs elmlərdə bu kitabın rəvayətlərindən savayı istəfadə edilməz və digər rəvayət ...
  • Tələsmənin aradan qaldırılması üçün nə etmək lazımdır?
    3540 Nəzəri əxlaq
    Tələsmə (təlskənlik), dini təlimlərdə qadağan olunmuş işlərdəndir. Onun mənası isə işləri yerinə yetirməkdə tez addım atmaqdır. "Tələsmənin", "sürət" və "yerində addım atmaqla" fərqi vardır. Sürətin mənası budur ki, insan, lazım olan şərait və hazırlıq işlərindən sonra fürsəti əldən verməyə və işi yerinə yetirmək üçün qədəm götürə (addım ...
  • Hilyətul- müttəqin kitabı qadınların mövqeyini onların şəninə uyğun açıqlayıbdırmı?
    3464 Əməli əxlaq
    Şiənin nəzərində, Qurandan başqa heç bir kitaba yüz faiz etimad etmək olmaz. Ona görə də, kitablarda xüsusilə hədis kitablarında gələn məsələləri sənəd və dəlalət cəhətindən təhlil etmək lazımdır. Əgər bir məsələ slamın ümumi usuli və Quran təlimləri ilə ziddiyyəti olmasa, qəbul etmək lazımdır. Hilyətul—müttəqin kitabı barəsində, bəzi rəvayətlərin zəif və ...
  • Имам Заманла (әҹ) әлагә вә рабитә јаратмаг олармы?
    3821 Nizamlar hüquq və əhkam
    Үмумијјәтлә, бир-бирини танымајан ики нәфәр арасында әлагә вә рабитә өз-өзлүјүндә мүмкүн дејилдир. Әксинә, ики тәрәфдән һәр биринин гаршы тәрәфә елми вә билији олдуғундан сонра бир-биринә әлагә вә мәһәббәт јарандыгдан сонра бу бағлылығын гурулмасы мүмкүндүр. Јәни, ики тәрәфин бир-биринә гаршы олан мәһәббәт вә еһтирамы ...
  • Bir sünnü kişini necə şiyə etmək olar? Aya şiyə bir qızı bir oğlanla ki,sünnüdür evləndirmək olarmı?
    6718 Məzhəbdə iştiraklıq
    Şiyə və sünnü hər ikisi müsəlmandırlar və bir çox məsələlərdə bir, və bəzi məsələlərdə fərqləri də vardır ki inkar etmək olmaz. Amma bu ixtilaflar birlik və dini ğardaşlığa ziyan yetirməməlidir.əlbətdə iki məzhəb arasında əsir fikirlərinin bir birbirinə yaxın olması üçün olan dialoqlar yaxşı bir işdir ...
  • Məskən faizsiz borc hesablarında yığılan pullara xums düşürmü?
    2996 Nizamlar hüquq və əhkam
    Bir şəxsin yaşamaq üçün evi yoxdur və ev almaq ya ehtiyacı olduğu şeyləri almaq üçün əmanətə pul qoyubdur, bu pula xums düşürmü? Sualının cavabında Rəhbər buyurur: Qazanc mənfəətindən əmanətə qoyulan pul, əgər yaşayış xərclərini ödəmək üçün olarsa, xums ilinin əvvəlində, xumsu var. Yox əgər əmanətə qoyulan pul yaşayışın zəruri şeylərini ...
  • Təzə müsəlman olan və alimlərlə əlaqəsi olmayan şəxslərin ələm təqlid mərcəsini seçmək üçün asan və doğru yolu hansıdır?
    4263 Ələmdən təqlid
    Ələm müctəhidə təqlid yəni, fiqhi məsələlərdə mütəxəssis olmayan insanlar şərii vəzifələrini yerinə yetirməkdə, fiqh elmində tam mütəxəssis olan və digər müctəhidlərdən elmi daha çox olan (ələm) müctəhidin fətvasına əməl etməlidirlər. Ələm müctəhidi bu üç yoldan biri ilə tanımaq olar: Birinci: İnsanın özü yəqin etsin.

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    111847 Nizamlar hüquq və əhkam
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    85197 Əməli əxlaq
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    64062 Nizamlar hüquq və əhkam
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    47227 Nizamlar hüquq və əhkam
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    34954 Hədis elmləri
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    34215 Nizamlar hüquq və əhkam
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    24341 Əxlaq fəlsəfəsi
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • islam sözünün mənası Ali- imran surəsinin 19- cu ayəsinə əsasən nədir?
    23667 Təzə kəlam
    İslam sözü lüğətdə "Allahın" müqabilində kamil surətdə təslim olmaq" deməkdir. Yəni heç bir qeyd və şərt olmadan ilahi qanunlara tabe olmaq. Din deyəndə isə "bəşəriyyətin bütün hallarda (ictimai və fərdi) ilahi qanunlara əsaslanması və Allahla insanların rabitəsi" başa düşülür. Bu səbəbdəndə bütün əsrlərdə peyğəmbərləri qəbul etmək onların gətirdiyi dinə (qeyd- ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    23438 Nizamlar hüquq və əhkam
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • Dünyanın ilk yaranmasını təşkil edən maddə nədir, Quran və hədislərin bu mövzuda nəzəri nədir?
    21699 Qədim kəlam
    Təbiət şünas alimlərinin bu mövzuda olan dəqiq nəzəriyyələri budur ki, varlığın ilk maddəsini təşkil edən ünsürlar bunu isbat edir ki, əslində fəzada dağılmış "sedyom"- ların təşkil olmasıyla yaranmışdır. Bu maddə uzun zamanlardan təqribiylə 13 milyard il şiddətli partlayış nəticəsində, hissələr və qismətlərə bölünmüşdür, günəş, ulduzlar, göy (səma) yer və...özlərinə məxsus ...