Baxanların
3581
İnternetə qoyma tarixi: 2010/10/13
Sualın xülasəsi
Зејд ибн Әли (рәһмәтуллаһ) Әһли-Бејтдән (әлејһимуссалам) (Имам нәслиндән олмасыны нәзәрә алараг) нәјә ҝөрә Әбу Бәкрин хилафәтинә етираф етмишдир?
Sual
Зејд ибн Әли (рәһмәтуллаһ) Әһли-Бејтдән (әлејһимуссалам) (Имам нәслиндән олмасыны нәзәрә алараг) нәјә ҝөрә Әбу Бәкрин хилафәтинә етираф етмишдир?
Qısa cavab

Мөһтәрәм суал верәнин гәтијјәтлә ҹәнаб Әли ибн Зејдин Әбу Бәкрин хилафәтинин дүзҝүн олмасынын тәсдигини гејд етмәсинә бахмајараг чохлу тәдгигатдан сонра һеч бир әдәбијјатда белә бир иддианын доғрулуғуна әсаслы сәнәд тапа билмәдик. Бу ҹәһәтдән, суалын арашдырылмасында иддианын доғру олмасыны фәрз едирик вә арашдырма јолу илә ҹаваб вермәјә башлајырыг.

Гуранда, Тәтһир (паклыг) ајәсиндә ҝәлиб ки, Аллаһ-таала Әһли-Бејтдән (әлејһимуссалам) һәр ҹүр ҝүнаһ вә чиркинлији пак етмәк истәр. Бу ајә, Ислам Пејғәмбәринин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) Әһли-Бејтинин (әлејһимуссалам) исмәт вә ҝүнаһсыз олмаларына дәлаләт едир. Елә бир исмәт ки, онларын бүтүн әмәлләринин инсанлар үчүн һөҹҹәт олмасына дәлаләт едир вә онларын әмәлләринин һәр јердә мејар олмасыны да јеринә јетирир. Белә олан һалда әҝәр Зејд ибни Әли (рәһмәтуллаһ) өз атасы кими Әһли-Бејтин (әлејһимуссалам) зүмрәсиндән һесаб олунурса, онун Әбу Бәкрин һакимијјәтинин етираф етмәси әслиндә бу һөкумәтин шәриәтдә доғрулуғуна дәлил олур. Амма шиә вә сүнни алимләринин васитәси илә чохлу сајда рәвајәтләрә әсасән, Ислам Пејғәмбәринин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) заманында Онун әтрафында олан беш нәфәрдән башга, нә Үммү Сәләмә, нә Аишә вә нә дә гејриләри о Һәзрәтин Әһли-Бејтинин (әлејһимуссалам) сырасында гәрар тутмурлар. Әлбәттә, шиә рәвајәтләриндә имам Һүсејнин (әлејһиссалам) нәслиндән олан доггуз диҝәр Имамлырын да (әлејһимуссалам) адлары о беш нәфәрлә бирликдә зикр олунмушдур.

Башга тәрәфдән, “Әһл” сөзү әрәб дилиндә һәмишә сөз бирләшмәсинин биринҹи тәрәфидир вә онун јәни, сөз бирләшмәсинин икинҹи тәрәфининин мәнасыны тамамлајыр. Гејд олунмуш ајәдә дә “әһл” сөзү “бејт” сөзүнә нисбәт верилмишдир. Мәлумдур ки, ајәдәки бејт сөзүндән мәгсәд, ев вә мәскән мәнасында дејилдир. Чүнки, әҝәр белә олсајды ајәнин назил олдуғу Үммү Сәләмәнин еви дә бу мәнаја аид олар вә Үммү Сәләмә дә Әһли-Бејтдан сајылмыш оларды вә ајәдә ән чох о нәзәрдә тутуларды. Амма чохлу сајда рәвајәтләрдә Ислам Пејғәмбәриндән (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) Үммү Сәләмәнин бу ајәјә аид олмадығыны тәсдигләјир вә бу мәнада Әли ибн Зејд дә Ислам Пејғәмбәринин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) нәслиндән олдуғуна бахмајараг Әһли-Бејтдән (әлејһимусссалам) сајылмыр.

Буна бахмајараг, Әли ибн Зејдин шәхсијјәти һаггында ону гејд етмәк лазымдыр ки, алиҹәнаб, тәгвалы, иманлы, шүҹаәтли, зүлмә гаршы мүбаризә апаран вә мәсум Имамларын (әлејһимусассалам) шәхсијјәтини чох гәбул едиб, разылығыны әлә ҝәтирә билән бир шәхсијјәт олуб. Елә бир шәхсијјәт ки, әмәвиләрин зүлм вә гәсбкарлығыны гәбул етмәмиш, мәзлум вә шәһид ҹәдди Һүсејн ибн Әлинин (әлејһиссалам) интигамыны алмаг үчүн гијам етмиш вә бу јолда ҝөрүнмәшмиш рәшадәт ҝөстәрмишдир. Ҝөрәсән инанмаг олар ки, белә бир шәхсијјәт вә парлаг кечмишли бир мөмин, Гуран ајәләринин вә ҹәдди Ислам Пејғәмбәринин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) хилафәт һаггында бујурдугларындан хәбәрсиз олсун?!

Одур ки, Зејд ибн Әлинин (рәһмәтуллаһ) бу сөзү демәси сырф иддиадан башга бир шеј дејилдир вә белә нәзәрә ҝәлир ки, кимләрсә һәгигәти тәрсинә ҝөстәрмәкдән өтрү, гәсдән белә бир илаһи шәхсә јалан нисбәт верибләр.

Ətreaflı cavab

Суала ҹаваб вермәздән әввәл гејд етмәк лазымдыр ки, суал верән ачыгладығы мөвзуја аид һеч бир сәнәд вә дәлил гејд етмәмишдир. О сәбәбдән биз дә бу мөвзуда тутурлы бир дәлил тапа билмәдик вә гејд етмәк лазымдыр ки, әввәла сырф иддиа етмәклә һансыса бир елми мәсәләни исбат етмәк олмаз вә белә бир иддианын дәјәри олмаз башга тәрәфдән, бәзи гајнагларда Зејд ибн Әлинин Әбу Бәкрин хилафәтини тәсдиг етмәси олдуғуну фәрз етсәк дә, онда бу мөвзуда бәзи әламәтләрә диггәт етмәклә мәсәләјә даһа јахшы ајдынлыг ҝәтирә биләрик. Бунунла да белә бир нисбәтин нә гәдәр зәиф вә гејри-дүзҝүн олмасы бизләрә ајдын олар. Она ҝөрә әввәлҹә, Зејд ибн Әлинин шәхсијјәти вә сөзү ҝедән мөвзу илә руһијјәсинин нә гәдәр ујғун олуб-олмамасыны арашдырырыг.

Зејд ибн Әли имам Багирдән (әлејһиссалам) сонра гардашлары ичәрисиндә ән шүҹаәтли, заһид, сәхавәтли вә тәгвалы мөминләрдән бири иди.[1] Атасы Әли ибн Һүсјен (әлејһиссалам) јәни, имам Сәҹҹад (әлејһиссалам) иди. О, һиҹрәтин 120-ҹи илиндә сәфәр ајында әмәвиләрлә мүһарибәдә шәһид олур. Бу шәхсијјәтин мәгамы һаггында ону демәк кифајәтдир ки, Әли ибн Зејд әмәвиләрлә гијама ҝедәркән имам Садиг (әлејһиссалам) бујурду: “Вај о кәсин һалына ки,, онун фәрјадыны ешидә амма, она көмәјә тәләсмәјә!”[2] Һәмчинин, Һәзрәт онун шәһадәти хәбәрини ешитдикдә, чох гәмләнир вә онун әза мәрасимини иҹра етмәкдән өтрү мин динар пул да хәрҹләјир.[3] Демәли, онун шүҹаәтли, мөмин вә мәсум Имамларын (әлејһимуссалам) јанында чох уҹа мәгамлы бир шәхсијјәт олмасында һеч бир шәкк-шүбһә јохдур.[4] Амма бир мәсәләни гејд етмәк лазымдыр ки, бир нәфәрин бу гәдәр тәгва вә иман саһиби олмасы онун мәсум вә сөзүнүн һамы үчүн дәлил олмасына дәлаләт едирми?! Јәни, белә бир инсан һәр саһәдә һарам бујурулмушлары тәрк едиб, ваҹибләрә әмәл етмәклә ислами дәјәрләр әмәл етмәсә вә һәтта хошаҝәлмәз ишләрә дә ҝөз јуммасы (мәкруһата) гејри-мүмкүн олсун. Мәсум Имамлардан (әлејһимусслам) башга ади инсанлар вә белә бир мәгама чата биләрләр.

Башга сөзлә десәк, ола билсин кимсә исмәтин белә бир мәгамына чатсын, амма исмәтин бу мәрһәләси вә ҝүнаһдан узаг олмаг ади бир шәхсин сөзүнүн һөҹҹәт олмасына дәлаләт етмир. Бу мәсәләдә мејар олан гејд будур ки, нәзәрдә олан исмәт имамәтлә бирликдә олмалы вә бу имамәт дә Ислам Пејғәмбәринин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) вә кечмиш Имамларын (әлејһимуссалам) тәватур һәддиндә (тәватурлә) бизә чатан рәвајәтләри васитәси илә тәсдиг олунмалыдыр. Белә олан һалда әҝәр фәрз олунса ки, Зејд ибн Әли (рәһмәтуллаһ) Әбу Бәкрин хилафәтини тәсдигләсә дә, бу онун хилафәтинин доғрулуғуна дәлил ола билмәз.

Ола билсин дејилсин ки, о да диҝәр Имамлар (әлејһимусссалам) кими шиә вә Ислам Пејғәмбәринин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) дә Әһли-Бејтиндән (әлејһимуссалам) сајылыр. Демәли Тәтһир ајәси о шәхсә дә аид олуб, о да имамәт вә исмәт мәгамына малик ола биләр!

Ҹавабында гејд етмәк лазымдыр ки, ајәдә “әһл” вә “ал” ифадәләри мүтләг мәнада тајфа,[5] аилә, ев вә евә аид олан бүтүн мәналара аид олмасына бахмајараг Тәтһир ајәсиндә “әһл” сөзүндән мәгсәд башга мәна нәзәрдә тутулур. Јәни, мәнада илк һәрфи мәна горунмагла јанашы мәһдуд мәнада ишләнир. Чүнки, чохлу рәвајәтләр вар ки, Тәтһир ајәсинә[6] Ислам Пејғәмбәринин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) о заман евиндә олан беш нәфәр Мәсумлар (әлејһимуссалам) вә имам Һүсејнин (әлејһимуссалым) нәслиндән олан доггуз Имамдан (әлејһимуссалам) башга кимсә аид дејилдир.

Бу мөвзуда шиә вә әһли-сүннә мәнбәләриндән чохлу рәвајәтләр зикр етмәк олар ки, биз онларын бир нечәсинә ишарә етмәклә кифајәтләнирик.

Ибн Ҹәбр Нәһҹүл-иман китабында белә јазыр: Мәһәммәд ибн Мәһәммәд ибн Номан, Шејх Муфид ады илә танынмыш алим јазыр: Бу ајә, Ислам Пејғәмбәринин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) ән танынымыш вә үстүн зөвҹәләриндән бири Үммү Сәләмәнин евиндә назил олур. О, рәвајәти Үммү Сәләмәјә нисбәт верәрәк дејир:  Үммү Сәләмә нәгл едир: “Ислам Пејғәмбәри (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) евдә иди. Әли (әлејһиссалам) Фатимә, Һәсән вә Һүсјен (әлејһиссалам) дә Һәзрәтин јанында идиләр. Пејғәмбәр (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) онлары да Хејбәри әбасынын алтына ҹәм едәрәк бујурду: Илаһи! Бунлар мәним Әһли-Бејтимдирләр!” О заман Тәтһир ајәси назил олду вә Ислам Пејғәмбәри (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) бу ајәни онлара тилавәт етди. Сонра мән (Үммү Сәләмә) үзүмү Ислам Пејғәмбәринә (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) тутуб сорушдум: Ја Рәсуләллаһ! Мән дә сәнин Әһли-Бејтиндәнәнми? Һәзрәт бујрурду: “Сән јахшы гадынсан вә хејирдәсән!” Мәрһум Шејх Муфид бу сөзүн изаһында јазыр: “Ислам Пејғәмбәри (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) ачыгламыр ки, сән дә Әһли-Бејтдәнсән!”[7]

Белә рәвајәтләр шиә тарихиндә нәгл олунмуш рәвајәтләрдән һәддән атыг вар вә онлардан Һәдис Кәсаны гејд етмәк олар.[8]

Әһли-сүннә алимләринин китабларында нәгл олунан рәвајәтләрдә дә Әһли-Бејт кәлмәси адларынын зикр етдијимиз беш нәфәр һаггында ҝәлдији чохлу гејд олунмушдур. Нүмунә үчүн Ибн Ҹәрир Тәбәри јазыр: “Мәһәммәд ибн Әл-Мүсәнна....Ислам Пејғәмбәриндән (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) нәгл едир ки, Һәзрәт бујрур: “Бу ајә беш нәфәр һаггында назил олмушдур. Мән, Әли, Һәсән, Һүсејн вә Фатимә.”

Јенә дә башга бир јердә Тәбәри ајәдәки Әһли-Бејт сөзүнүн тәфсириндә бу беш нәфәрин адыны чәкир вә бир рәвајәт нәгл едәрәк јазыр: “Ибн Вәки сәнәдинин Ислам Пејғәмбәринә (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) јетишдији рәвајәти бир дәстә Әнәсдән нәгл едир: “Ислам Пејғәмбәри (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) алты ај һәмишә намаз вахты Фатимәнин (саламуллаһу әлејһа) гапысынын ағзында дуруб бу ајәни охујур: ”Еј Әһли-бeјт! Аллaһ сиздəн чиркинлији (ҝүнaһы) јox eтмəк вə сизи тəртəмиз (пaк) eтмəк истəр!”[9]

Гејд олунмуш һәр ики тајфанын рәвајәтләриндән әлавә, ону да нәзәрә алмаг лазымдыр ки, ајәдәки әһл сөзү мүтләг вә үмуми мәнада ишләнмәмишдир. Бу сөз һәмишә сөз бирләшдирмәсинин мәнасыны тамамлајыр. Јәни, бу сөз өз-өзлүјүндә там мәна тапмасындан өтрү башга бир кәлмәјә нисбат верилмәлидир. Мәсәлән, иман-әһли, иран-әһли вә с.... Тәтһир ајәсиндә дә “әһл” кәлмәси “бејт” сөзүнә нисбәт верилмиш вә бир чох тәфсирчиләрин нәзәријјәсинә ҝөрә ајәдәки “бејт” сөзү ев мәнасында дејил. Чүнки, әҝәр ајәдә “бејт”дән мәгсәд ев вә мәскән олсајды,  о заман бу ајәнин назил олдуғу евин саһиби, јәни Үммү Сәләмә, ајәнин илк мүхатәби вә бариз нүмунәси сајыларды, һалбуки, белә дејилдир.

Амма, Ислам Пејғәмбәриндән (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) нәгл едилмиш чохлу рәвајәтләрә әсасән, нә Үммү Сәләмә, нә Аишә вә нә дә Ислам Пејғәмбәринин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) һеч бир зөвҹәси Әһли-Бејтә (әлејһимуссслам) аид дејилдир. Демәли,  мәлум олур ки, ајәдә “бејт”дән мәгсәд “пејғәмбәрлик вә рисаләт евидир”.

Бир чох ашкар вә ишарәвари рәвајәтләр вар ки, ајәдәки бејт сөзүнүн “рисаләт вә пејғәмбәрлик” евинә мүнһәсир олмасына аид олдуғуна дәлаләт едир. Ајәдәки бетј сөзүнүн “рисләт вә пејғәмбәрлик” евинә[10] вә ја имам Әлинин (әлејһиссалам) вә Фатимәнин (саламуллаһи әләјһа), о ҹүмләдән беш нәфәрә вә имам Һүсејнин (әлејһиссалам) нәслиндән олан доггуз Имама (әлејһимуссалам) аид олмасына дәлаләт едән рәвајәтләрин сәнәди дәгиг вә доғру јолла Мәсумлара (әләјһимуссалам), Гуран ајәләринә вә ја әглин гәбул етдији дәлилләрә чатмасы илә мөтәбәр сајылыр. Она ҝөрә дә Ислам Пејғәмбәриндән (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) мәсум Имамларын (әлејһимуссалам) һаггында өзүндән сонракы мәгамлары вә Аллаһын разылығына әсасән, онларын хилафәтә даһа чох лајиг олмасы һаггында етирафындан сонра Зејд ибн Әлинин һансыса нәзәрини әсасланмаг олмаз.

Амма, әсас мәсәлә бурдадыр ки, Сәгифә һадисәсинин сијаси-һәрби олмасыны етираф едикдән сонра Зејд ибн Әлинин Әбубәкрин хилафәтинин доғрү олдуғуна етираф етмәси иддиасынын өзү доғру ја јох?!

Әввәлдә гејд етдијимиз кими Зејд ибн Әли чох иманлы, тәгвалы вә пәрһизкар бир шәхсијјәт олуб вә Аллаһ-тааланын разылығыны әсас гәрар верән олмушдур. Өз гәһрәманлығында вә мәрданәлијиндә о гәдәр габаға ҝетимишди ки, мәсум Имамларын (әлејһимусссалам) хүсуси еһтирамыны әлә ҝәтирә билмиш вә онлар һәмишә Зејд ибн Әлидән јахшы ад апармышлар. О елә бир шәхсијјәт олуб ки, әдаләтсизликлә мүбаризә апармыш вә һеч вахт зүлмү гәбул етмәмишдир. О, һәмчинин тағут вә залымларын мүгабилиндә гијам етмиш вә ҹәдди Һүсејн ибн Әлинин (әлејһиссалам) интигамыны алмаға чалышмышдыр. Онун гијамы “Зејдин гијамы” ады илә тарихә дүшмүшдүр. Бу мүбаризәнин мәнасы истәр әмәвиләр вә истәрсә дә гејриләринин Ислам Пејғәмбәринин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) вә Әлһи-Бејтнин (әлејһимусссалам) һаггыны гәсб едәнләрлә барышмамағы чатдырыр.

Ҝөрәсән о заманда белә бир елми вә мәнәви шүҹаәтә малик олан  шәхс һаггында Ислам Пејғәмбәринин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) Әһли-Бејт (әлејһимусссалам) һаггында олан Лејләтул-мәбит, Гәдир-Хум вә саир  ҝөстәришләрини унудуб Әбу-Бәкрин хилафәтини тәсдигләмәси нәзәрини тәсәввүрә ҝәтирмәк мүмкүндүрмү?!

Беләликлә, белә бир һәгиги мөминин јолуна диггәт етдикдә гәтијјәтлә демәк олар ки, она верилмиш олан бүтүн төвһмәт вә налајиг һәрәкәтләр Зејд ибн Әли кими шәхсијјәтин мәгамындан узагдыр вә бүтүн бунларын һамысы әсл тарихи һәгигәтләри өрт-басдыр едиб әксини ҝөстәрмәкдән өтрүдүр. Бизә дә белә бир әсассыз иддианы едәнләрдән вә Зејд ибн Әли кими шәхсијјәтә нисбәт вердикләри сөзә ҝөрә мөтәбәр дәлил тәләб едирик. Бахмајараг ки, белә бир мөвзуну фәрз етмәклә дә олса өз зеһнимиздә тәсәввүр едә билмирик.

 

Истифадә олунмуш әдәбијјат:

1.     Әби Ҹәфәр Мәһәммәд ибн Ҹәрир Тәбәри, Ҹамеул-бәјан ән тәвили ајатил-Гуран.

2.     Әл-Мүнҹид фил-лүғәт.

3.     Хои, Сејјид Әбул-Гасим.

4.     Зејнәддин Әли ибн Јусиф ибн Ҹәбр, Нәһҹүл-иман, тәһгиг Сејид Әһмәд Һүсејни.

5.     Шејх Сәдуг, Ујун-Әхбарир-Рза (әлејһиссалам).

6.     Әли ибн Иса ибн Әл[11]-Фәтһ Ирбили.

7.     Фәзл ибн Һәсән Тәбәрси, Еламул-вәра би әламул-һуда.

8.     Гумми, Шејх Аббас, Мәфатиһул-ҹинан.


[1] Фәзл ибн Һәсән Тәбәрси, Әламул-вәра би әламил-һуда, ҹ.1; сәһ.493.

[2] Шејх Сәдуг, Ујуну әхбарир-Рза (әлејһиссалам),ҹ.1; сәһ.225.

[3] Фәзл ибн Һәсән Тәбәрси, Әламул-вәра би әламил-һуда, ҹ.1; сәһ.495.

Әбул-Гасим Хои, Мөҹәм риҹалул-һәдис, ҹ.7; сәһ.356.

[5] Әл-Мүнҹид фил-лүғәт, сәһ.20, әһл сөзү.

[6] “Еј əһли-бeјт! Аллaһ сиздəн чиркинлији (ҝүнaһы) јox eтмəк вə сизи тəртəмиз (пaк) eтмəк истəр!” (Әһзаб сурәси, 33)

[7] Зејнәддин Әли ибн Јусиф ибн Ҹәбр, Нәһҹүл-Иман, сәһ.78.

[8] Шејх Әббас Гуми, Мәфатеһул-Ҹинан, сәһ.1021.

[9] Әбу Ҹәфәр Мәһәммәд ибн Ҹәрир Тәбәри, Ҹамеул-бәјан ән тәвил ајатил-Гуран, ҹ.22; сәһ.9.

[10] Шејх Әббас Гуми, Мәфатеһул-ҹинан, сәһ.901.

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Təthir ayəsi Quranın hansı surəsindədir?
    5067 Təfsir 2011/11/03
    Məruf təthir ayəsi, Əhzab surəsinin 33- cü ayəsidir. Bu ayədə Allah- Taala öz iradəsiylə əhli- beyt adlı bir dəstəni hər tərəfli pak olmasını açıqlamışdır. Bu ayə bir çox ayələrdən biridir ki, bir sıra rəvayətlər- yetmiş rəvayətdən çox- onun nazil olması məqamında sünnü və şiələrdən bizə ...
  • Hansı əməllər insanın gözəlliyinə və nuraniliyinə səbəb olur?
    3007 Əməli əxlaq 2011/06/28
    İslam nəzərindən gözəllik iki hissəyə bölünür: zahiri gözəllik və batini gözəllik. Mötəbər və mütəvatir rəvayətlər nəzərindən insanın batini gözəlliyinə səbəb olan amillərdən bəziləri ibarətdir səbr və dözüm, vüqar və aramlıq, vərə və təqva və... dan. Habelə insanın üzünün gözəlliyi və nuraniliyi üçün bir çox səbəblər sadalanıbdır onlardan bəzilərinə işarə edirik: ...
  • Nə üçün biz şiəyik və digər məzhəblərə etiqadımız yoxdur?
    467 کلیات 2019/03/02
    Ümumiyətlə dini, ilahi (vəhyə məxsus) və bəşəri olmaqla iki qismə bölürlər.Din,fərdin və ya cəmiyyətin idarəsi üçün,habelə insanların vəhy və əql yolu ilə inkişafı məqsədiylə insanların ixtiyarında qoyulmuş bir sıra əqidə,əxlaq və qanunlar toplusundan ibarətdir. İslam sözünün lüğəvi mənası təslim olmaq və boyun əyməkdən ibarətdir və şiə sözü ...
  • Bilmək istərdim sünnülər xüsusiylə də vəhhabilər hansı dəlilə əsasən deyirlər ki, Peyğəmbərlər yalnız vəhy aldıqlarında məsumdurlar nəinki hər bir halda?
    5422 Qədim kəlam 2012/10/09
    Sünnülərdən bəzi tayfaları (Həşəviyyə və Sələfilər kimi) Qurandan dəlil gətirmək həzrət Adəm və onun behiştdən çıxarılmasını bildirən ayələr kimi, dəlil gətirirlər ki, Peyğəmbərlər yalnız vəhy və risalətlərinin təbliği zamanı məsumdurlar və digər hallarda günahkar və səhvə də yol verirlər. O cümlədən, Sələfilər (Vəhhabilər) də bildirirlər ...
  • Xəcalətin kökü nədir?
    5208 Nəzəri əxlaq 2012/06/13
    "Xəcalət" "utancaqlıq" mənasındadır. Utancaqlıq yəni, özünə həddən artıq diqqət və digərləri ilə qarşılaşmaqdan qorxmaq. Utancaqlıq həya ilə eyni mənada deyil. Həya özünü saxlamağa qüdrətin olmasıdır ki, iradə üzündən olan və dəyərli bir işdir. Ayə və rəvayətlərdə ona yaxşı qiymət verilir. Amma utancaqlıq tamamilə iradə ...
  • Namaz nədir? Nə üçün cavanlar namazdan uzaqlaşırlar?
    7572 Əməli əxlaq 2010/11/10
    Namaz hər bir salikin son tərəqqisidir ki, vasitəsiz öz Allahıyla söhbət edir. Allah taalanın Qurani kərimdə buyurduğu kimi: Namaz qılınki, məni yad edəsiniz unutmayasınız və mən namaz vasitəsiylə sizin yadınızda olam. Əgər Alahı yad etmək namaz vasitəsiylə olsa, insanın ...
  • Rükunun müstəhəb və məkruhlarının adlarını çəkin?
    1467 Ruku 2015/04/16
    A: Namaz qılan şəxsə rüku halında aşağıdakı əməllər müstəbdir: Rükuya əyilən halda “Allahu Əkbər” demək. Rüku halında dizlərini arxaya aparsın və önə gətirməsin. Öz arxasını düz saxlasın. Elə şəkildə olsun ki, əgər bir damla su tökülərsə, öz yerində qalsın. (axmasın)
  • Habil və Qabil kim ilə evlənmişdi?
    12560 Təfsir 2011/05/17
    Tarix və rəvayət mənbələrinə əsasən, hazırkı insan nəsli nə Habildən, nə də Qabildən davam etməmişdir. Əksinə, həzrət Adəmin Şeys (Hibətullah) kimi digər övladlarından davam etmişdir. İslam alimləri arasında Adəm (əleyhis-salam)-ın övladlarının kim ilə evlənməsi ilə əlaqədar iki nəzəriyyə mövcuddur və hər bir dəstə ...
  • Allah taala insanı nə üçün yaratmışdır?
    5111 Qədim kəlam 2011/01/02
    A: Allahın xaliq olmaqlığı bunu tələb edir ki, insanı yaratsın. B: Yaradılış qanunu hikmət və məqsəq üzərində qurulmuşdur. C: Kainatın və yaradılışın yaranmasından nəticə və məqsəd insandır; çünki hər bir şey onun üçün yaradılış və o bütün yaranmışların ən ...
  • Nə üçün müsəlmanlar (şiələr) tövhid əhli olmaqla eyni zamanda daşın üzərinə, yaxud Kəbəyə doğru səcdə edirlər?
    5916 Qədim kəlam 2011/09/12
    Müsəlmanlar (şiələr) tövhid əhlidir və yalnız yeganə Allahın müqabilində və Ona xatir səcdə edirlər. Amma İslam nəzərindən namaz kimi ibadət əməllərində əncam verilən səcdənin xüsusi şərtləri vardır və o şərtlərə riayət etmək lazımdır. O cümlədən, insan səcdə zamanı üzü qibləyə – Kəbəyə doğru dayanmalı, öz alnını yerə və ya yerdən ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    106067 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    80866 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    58642 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    41385 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    31440 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    24218 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • islam sözünün mənası Ali- imran surəsinin 19- cu ayəsinə əsasən nədir?
    22497 Təzə kəlam 2010/12/07
    İslam sözü lüğətdə "Allahın" müqabilində kamil surətdə təslim olmaq" deməkdir. Yəni heç bir qeyd və şərt olmadan ilahi qanunlara tabe olmaq. Din deyəndə isə "bəşəriyyətin bütün hallarda (ictimai və fərdi) ilahi qanunlara əsaslanması və Allahla insanların rabitəsi" başa düşülür. Bu səbəbdəndə bütün əsrlərdə peyğəmbərləri qəbul etmək onların gətirdiyi dinə (qeyd- ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    22273 Əxlaq fəlsəfəsi 2012/03/11
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    20828 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/08/09
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • Dünyanın ilk yaranmasını təşkil edən maddə nədir, Quran və hədislərin bu mövzuda nəzəri nədir?
    20417 Qədim kəlam 2011/02/15
    Təbiət şünas alimlərinin bu mövzuda olan dəqiq nəzəriyyələri budur ki, varlığın ilk maddəsini təşkil edən ünsürlar bunu isbat edir ki, əslində fəzada dağılmış "sedyom"- ların təşkil olmasıyla yaranmışdır. Bu maddə uzun zamanlardan təqribiylə 13 milyard il şiddətli partlayış nəticəsində, hissələr və qismətlərə bölünmüşdür, günəş, ulduzlar, göy (səma) yer və...özlərinə məxsus ...