Baxanların
3074
İnternetə qoyma tarixi: 2010/02/06
Sualın xülasəsi
Вилајәти-фәгиһ мәсәләсиндә, мәнсуб етмәк вә сечилмәк нәзәријјләринин һансы
Sual
Вилајәти-фәгиһ мәсәләсиндә, мәнсуб етмәк вә сечилмәк нәзәријјләринин һансы доғрудур?
Qısa cavab

Бәзиләри ислам һөкумәти мәсәләсиндә әтрафында, вилајәти-фәгиһ мөвзусунда мүхтәлиф нәзәријјәләр вермәјә чалышмыш вә белә тәсәввүр јаратмаг истәмишләр ки вилајәти-фәгиһ нәзәријјәси өзү ики гисмә, “сечмәк нәзәријјәси” вә “мәнсуб етмәк нәзәријјәсинә” бөлүнүр. Лакин, кечмиш бәһсләрдән даһи шиә фәгиһләринин нәзәријјәси нишан верди ки вилајәти-фәгиһ нәзәријјәсиндә јалныз, мәсум Имам (әлејһиссалам) тәрәфиндән адил фәгиһи ислам үммәтинә бир рәһбәр вә һаким кими “мәнсуб етмәк нәзәријјәси” гәбул олунмуш вә шүбһәсиздир.

Гәрар вермәк нәзәријјәсиндә шәриәт, адил фәгиһи Имамын (әлејһиссалам) гејби дөврүндә ислам ҹәмијјәтинә рәһбәр гәрар верир. Сечмәк нәзәријјәсиндә исә шәриәт, фәгиһләрә мүәјјән шәраит тәјин етмәклә фәгиһләрин өзүнә тапшырыр ки бу шәраитләри әлә ҝәтирәнләрин арасында рәһбәр сечилсин.

Бәзиләри фәгиһләрин ҹәмијјәтдә рәһбәр кими гәрар верилмәси гејри-мүмкүн сајырлар. Бу мәнада ки әҝәр бир заманда гејд олунан шәраити бир нечә фәгиһ әлә ҝәтирсә бу нәзәријјә барәсиндә беш мәсәлә фәрз еһтимал етмәк олар:

1.Онларын һәр бириси мәсум Имам (ә) тәрфиндән ҹәмијјәтин рәһбәри вә һакими кими гарар верилир. Бунунла да һәр бир фәгиһ мүстәгил әмәл едә биләр.

2. Фәгиһләрин һамысына рәһбәрлик гәрар верилир лакин онлардан бири вилајәти-фәгиһ ола биләр.

3. Онлардан јалныз, бири вилајәти-фәгиһ ола биләр.

4. Бүтүн фәгиһләр рәһбәрлијә тәјин олунуб амма онлар өз араларында бир нәфәрин һаким оламсына тәвафүг едирләр.

5. Онларын һамысы рәһбәрлијә тәјин олунмуш, белә ки онларын һамысы бирликдә ваһид рәһбәр кими таныныр. Бу еһтималын нәтиҹәси әввәлки еһтимала гајыдыр вә сонда бир нәтиҹәјә ҝәлинир. Сонра бүтүн еһтималлары рәдд едилир вә биринҹи еһтимал һагда дејилир:

Бу еһтимал, ҹәмијјәтдә һәрҹ-мәрҹлијә сәбәб ола биләр. Чүнки, ола билсин бир мәсәләдә һәр фәгиһин диҝәри илә мүхалиф нәзәри олсун. Бу заман, ҹәмијјәтин нәзми позулур вә бунунла да мүхтәлиф ҹәмијјәтләри бирлијә ҝәтирмәк һәдәфи олан ислам һөкумәтинин әсас һәдәфи әлә ҝәлмир. Бу иш дә, Аллаһ-тааланын һөкмүнүн һикмәти илә ујғун ҝәлмир.

Лакин биз јухарыда дејилмиш ирады ики мәсәлә илә һәлл едир вә бу ишдә һәрҹ-мәрҹлик ҝөрмүрүк. О да бундан ибарәтдир: 1. Һамынын бир фәгиһдән итаәт етмәси вә һәман фәгиһин диҝәрләринин үзәриндә вилајәти олмуш олсун. 2. Бир адил фәгиһин вилајәтиндә һеч кимин, һәтта диҝәр фәгиһләрин дә дәхаләти олмасын. Беләликлә, вилајәти-фәгиһин тәјин олунмасы мәсәләси һәм субут вә һәм дә исбат ҹәһәтдән һеч бир ирады јохдур.

Ətreaflı cavab

Бәзиләри ислам һөкумәти мәсәләсинин әтрафында, вилајәти-фәгиһ мөвзусунда мүхтәлиф нәзәријјәләр вермәјә чалышмыш вә белә тәсәввүр јаратмаг истәмишләр ки вилајәти-фәгиһ нәзәријјәси өзү ики гисмә, “сечмәк нәзәријјәси” вә “гәрар вермәк нәзәријјәсинә” бөлүнүр. Лакин, кечмиш бәһсләрдән даһи шиә фәгиһләринин нәзәријјәси нишан верди ки вилајәти-фәгиһ нәзәријјәсиндә јалныз, мәсум Имам (әлејһиссалам) тәрәфиндән адил фәгиһи ислам үммәтинә бир рәһбәр вә һаким кими “гәрар вермәк нәзәријјәси” гәбул олунмуш вә шүбһәсиздир. Бу мәсәләдә мәнфи нәзәријјә верәнләр әввәла шиә тарихинин сон онилликләрдә олан алимләрин нәзәријјәләри вә диҝәр тәрәфдән онларын фигһ аләминдә елә дә јүксәк сәвијјәдә мәшһур олмамышлар.[1]

Тәјин етмәк нәзәријјәсиндә мәгсәд, вилајәти-фәгиһин һөкумәтинин әсасынын мүгәддәс шәриәт вә ја мәсум Имамлар (әлејһимуссалам) тәрәфиндән тәјин олунмасы нәзәрдә тутулур. Бу нәзәријјәдә, шәриәт, фәгиһләри ҹәмијјәт рәһбәр гәрар верир вә фәгиһин һөкумәти мүсәлманларын сечими илә дејил. Һалбуки, сечим нәзәријјәсиндә фәгиһин һөкумәтинин ганунулији ҹәмијјәт тәрәфиндән верилир вә фәгиһин рәһбәрлијә сечилмәси дә онларладыр. Бу заман, шәриәт фәгиһ үчүн мүәјјән шәраит тәјин едир вә мүсәлманлара ҝөстәриш верир ки бу шәраит әсасында онлардан бирини рәһбәр вә һаким сечсинләр.

Вилајәти-фәгиһин дәлилләринин һамысы фәгиһин бир рәһбәр кими ҹәмијјәтдә һаким тәјин олмасына дәлаләт едир вә иҹтиһад елминдән аҝаһ олан һеч бир фәгиһин бу барәдә шүбһәси јохдур. Әлбәттә, бәзиләри, - “һәр кимин фәгиһлик мәгама чатмасы илә вилајәт әлә ҝәтирмәси” - мәсәләсинин тәһәггүг тапмасыны гејри-мүмкүн сајмасына бахмајараг, заһирдә “һалда вилајәтә” дәлалат едән ривајәти фәгиһин “вилајәт нәши” кими гәбул етмишләр. Јәни, әслиндә онлар гәбул едирләр ки Имам Заманын (әҹ) бу рәвајәти әсл әввәлдә фәгиһин Имам (әҹ) тәрәфиндән “тәјин олунмасы” нәзәријјәсинә дәлаләт етдијни етираф едирләр. Лакин, әгли ҹәһәтдән бу ишин гејри-мүмкүн олдуғуна ҝөрә бу рәвајәти заһиринин әксинә мәна етмәк лазым ҝәлир вә бу барәдә белә изаһ етмәк олар ки:   Шәриәт бу рәвајәтдә белә бир мәсәләјә ишарә едир ки фәгиһләрин ислам ҹәмијјәтинә рәһбәрлик вә һакимијјәт сәлаһијјәти вар. Амма, бу ишин фәгиһләр арасындан кимин даһа сәлаһијјәтли олмасына рәвајәтдә ишарә олунмамышдыр. Бу иш мүсәлманларын өһдәсинә бурахылмышдыр.[2]

Бәзиләри фәгиһләрин ҹәмијјәтдә рәһбәр кими гәрар верилмәси гејри-мүмкүн сајырлар. Бу мәнада ки әҝәр бир заманда гејд олунан шәраити[3] бир нечә фәгиһ әлә ҝәтирсә бу нәзәријјә барәсиндә беш мәсәлә фәрз еһтимал етмәк олар:

1.Онларын һәр бириси мәсум Имам (әлејһиссалам) тәрфиндән ҹәмијјәтин рәһбәри вә һакими кими гарар верилир. Бунунла да һәр бир фәгиһ мүстәгил әмәл едә биләр.

2. Фәгиһләрин һамысына рәһбәрлик гәрар верилир лакин онлардан бири вилајәти-фәгиһ ола биләр.

3. Онлардан јалныз, бири вилајәти-фәгиһ ола биләр.

4. Бүтүн фәгиһләр рәһбәрлијә тәјин олунуб, амма онлар өз араларында бир нәфәрин һаким олмасына иттифаг едирләр.

5. Онларын һамысы рәһбәрлијә тәјин олунмуш, белә ки онларын һамысы бирликдә ваһид рәһбәр кими таныныр. Бу еһтималын нәтиҹәси әввәлки еһтимала гајыдыр вә сонда бир нәтиҹәјә ҝәлинир. Сонра бүтүн еһтималлары рәдд едилир вә биринҹи еһтимал һагда дејилир:

Бу еһтимал, ҹәмијјәтдә һәрҹ-мәрҹлијә сәбәб ола биләр. Чүнки, ола билсин бир мәсәләдә һәр фәгиһин диҝәри илә мүхалиф нәзәри олсун. Бу заман, ҹәмијјәтин нәзми позулур вә бунунла да мүхтәлиф ҹәмијјәтләри бирлијә ҝәтирмәк һәдәфи олан ислам һөкумәтинин әсас һәдәфи әлә ҝәлмир. Бу иш дә, Аллаһ-тааланын һөкмүнүн һикмәти илә ујғун ҝәлмир.

Икинҹи еһтималда һамынын вилајәти-фәгиһ кими танынмасындан сонра киминсә бу ишләри өз өһдәсинә алмасы үчүн һеч бир јол галмамышдыр. Диҝәр тәрәфдән бу һалда диҝәрләринин вилајәти-фәгиһ кими танынмасы фајдасыз вә белә бир һаләтин шәриәт тәрәфиндән гәрар верилмәси һикмәтсиз бир мәсәлә оларды. Бу мәсәләнин нәтиҹәсинә ҝөрә үчүнҹү фәрзијјә дә батил сајылыр.

Сонунҹу ики, дөрдүнҹү вә бешинҹи еһтимал да агилләр вә мөминләрин гануна мүхалиф олдуғуна ҝөрә батил сајылыр. Бундан әлавә, һеч кәс белә бир еһтималы да гәбул етмәмишдир. Бу фәрзијјәнин батил олмасы һаггында бир нечә ҹаваб вермишләр:

1.Бүтүн фәгиһләр рәһбәрлик үчүн тәјин олунмушдур. Бу ҹәһәтдән онлардан һәр бирисинә бу иши өһдәсинә алмасы кифаји ваҹибдир.[4] Бу мәнада ки һәр вахт фәгиһләрдән бири рәһбәрлији өһдәсинә алса бу мәнсәб диҝәрләринин өһдәсиндән ҝөтүрүлүр.[5]

2. Вилајәт мәсәләси ҹаммат намазы кими мәсәлә дејил ки һәр бир адил ону өһдәсинә алмағы баҹарсын. Вилајәт мәсәлсәси елә мәсәләдир ки фәгиһләр ичиндә ән тәгвалысы, ән савадлысы, ән шүҹаәтлиси вә ән јахшы тәдбир төкә биләни бу вәзифәни өһдәсинә алмалыдыр.[6]

Биринҹи ҹаваба јенә дә ирад тутулур ки, кифаји ваҹибләр[7] јалныз, инсанын тәклифинә аид олан һөкмләрдәндир. Она ҝөрә дә вилајәт мәсәләси етибар олунмуш һөкмләрдә иҹра олунур. Бәс бунунла да, бу мөвзуда ирад һәлл олмур. Чүнки кифаји ваҹиб һәр шејдән әввәл һамыја ваҹиб олур. Беләләиклә, суалын ҹавабы јенә биринҹи ирада гајыдыр вә јенә дә јухарыда гејд олунан беш еһтимал тәзәләнир.

Амма икинҹи изаһын ҹавабында диҝәр бир ирад тутулур ки, әввәла бу мәсәләјә дәлил јохдур, ондан әлавә, доғрудур ки фәрз гејри-мүмүкүн олса да әҝәр ики фәгиһ һәр ҹәһәтдән  ејни олсалар да ола билсин фәгиһләрин өзләри вә ја әтрафындакылар ону дејилән сифәтләрә малик билсинләр.[8] Диҝәр тәрфәдән, бу ҹаваб, фәгиһләрин тәјин олунмасы вә онларын ән савадлысынын вә шүҹаәтлисинин вә ја тәгвалысынын гәбул олунмасына аиддир. Диҝәр фәгиһләрә аид олмур.

Бүтүн бу ирадлара бахмајараг мәсләни һәлл етмәк олар. Она ҝөрә ки бүтүн фәгиһләр гәбул едирләр ки вилајәти-фәгиһин дәлилләринә әсасән, әҝәр һәр һансы бир адил фәгиһ ислам ҹәмијјәтиндә вилајәт вә рәһбәрлик мәгамыны әлә ҝәтирә билсә вә һөкм версә, бу заман һамыја һәтта, вилајәт мәгамына ләјагәти олан бүтүн фәгиһләрә  о рәһбәрдән итаәт етмәси ваҹибдир.     Һәмчинин, әҝәр һәр һансы бир адил фәгиһ вилајәт мәгамына аид олан һәр һансы бир вәзифәни өһдәсинә алыбса јердә галан вә вилајәт мәгамына ләјагәти олан һеч бир фәгиһин онун бу ишинә дәхаләт етмәјә ихтијарлары јохдур .

Бу изаһла, биз дә беш еһтималдан биринҹисинин гәбул олунмасыны мәсәләсини мәнфи кими гәбул едирик. Јәни, мүәјјән олунмуш шәраити әлә ҝәтирән бүтүн фәгиһләрин вилајәтинин олмасынын гејд олунмуш ики һәрҹ-мәрҹ чәтинлији илә гәбул етмирик. О чәтинлик бундан ибарәтдир: 1. Вилајәти-фәгиһин һөкмүнүн һамыја һәтта, диҝәр фәгиһләрә дә итаәтинин ваҹиб олмасы. 2. Диҝәр фәгиһләрин һәр һансы бир ишдә вилајәти-фәгиһ мәгамында олан фәгиһин ишинә дәхаләт етмәмәси.

Беләликлә, вилајәти-фәгиһин мәсум Имам (әлејһиссалам) тәрәфиндән тәјин олунма гануну илә рәһбәрлијә чатмасы мәсәләси, рәвајәт вә дәлилләринин заһиринә ујғун олараг, ајәтуллаһ Хумејни һәзрәтләринин бујурдуғу кими исбат ва сүбут ҹәһәтдән гәбулунда һеч бир шәкк-шүбһә јохдур.  Бунунла белә, әҝәр истәсәк ислам ҹәмијјәтиндә һеч бир заман вә мәкана мәхсус олмајан һәр һансы гануну гәрар верәк ҹәмијјәтин сечим ихтијарыны гәбул етмәкдән башга јолумуз јохдур.[9]

Мәсәләнин изаһы беләдир: доғрудур ки  рәвајәт вә дәлилләрин заһири бүтүн шәраитә малик олан адил фәгиһләрин вилајәти-фәгиһ мәнсәбинә тәјин олунмасы мәсәләсиндә чәтинлик јохдур. Фәрди мөвзуларда һәр кәс мүәјјән олунмуш шәраитә малик адил фәгиһә мүраҹиәт едә биләр вә рәһбәрлик

(шәриәт) мәсәләләриндә ондан көмәк истәјә биләр.[10]  Лакин әҝәр истәсәк ки бу мәсәләјә иҹтимаи

вәзифә вә ја ҹәмијјәтин рәһбәрлији ҹәһәтдән бахсаг “ тәјин олунмаг нәзәријјәсинин” сәһиһлијини

тәсдиг етмәклә јанашы мүәјјән бир ганун гәбул етмәк лазымдыр. Бу вахт “сечмәк ганунуну” ирәли

 сүрмәкдән башга јолумуз јохдур. Әлбәттә, бу анда сечмәклик јалныз, “шәраитә малик олан фәгиһин”

алимләр тәрәфиндән сечилмәси нәзәрдә тутулур. Лакин, фәгиһин рәһбәр кими тәјин олунмасы

јалныз, мәсум Имам (әлејһиссалам) тәрәфиндәндир. Јәни, мүсәлманлар фәгиһләрә вилајәт

мәгамыны јох, онларын арасындан рәһбәрлијә сәлаһијјәти ән чох оланы сечиб иш башына

 ҝәтирирләр.

Даһа чох мүталиә үчүн:

Мәһди Һадәви Теһрани, Вилајәт вә дијанәт, мүәссисеји фәрһәнҝи ханеји хирәд, Гум, икинҹи чап, 1380 шәмси или.



[1] Әлбәттә, сон заманларда бу мөвзуда бәзи фәгиһләр тәрфиндән вилајәти-фәгиһин рәһбәр үнваны илә ҹәмијјәт тәрфиндән сечилмәси, фәгиһин һөкүмәт үзәриндә нәзарәти вә ја гејри-фәгиһин фәгиһ тәрәфиндән рәһбәр кими тәјин олунмасы нәзәријјәләрини дә ирәли сүрмүшләр.

[2] Мүнтәзири, вилајәти-фәгиһ, 1-ҹи ҹилд, сәһ-408-409

[3] Мәгсәд, вилајәти-фәгиһин шәраитидир.

[4]Бу ваҹиб о әмәлә дејилир ки һамыја ваҹиб олур амма әҝәр кимсә бу ишә игдам едирсә диҝәрләринин бојнундан ҝөтүрүлүр.

[5] Ајәтуллаһ Ҹавад Амули, Вилајәти-фәгиһ, (Исламда рәһбәрлик).сәһ-186.

[6] Ајәтуллаһ Ҹавад Амули, Вилајәти-фәгиһ, (Исламда рәһбәрлик).сәһ-186.

[7][7] Тәклифи һөкмләр о һөкмләрдир ки бирбаша инсанын ихтијары илә лагәдәдәир. Бу һөкмләр беш гисмдәир: 1. Ваҹиб, 2.Һарам. 3.Мүстәһәб. 4. Мәкруһ. 5. Мүбаһ. Вәзи һөкм исә о һөкмләрдир ки бирбаша инсанын ихтијары илә әлагәдар дејилдир. Бәлкә дә диҝәр васитә илә инсана аид олур. Вәзи һөкмәләр һансыса бир сајла мәһдудлашмыр. Мәслән, тәһарәт, шәртләр, гәјјумлуг вә вилајәт дә бу гәбилдән олан һөкмләрдәндир.

[8] Јәни, о фәгиһләрдән һәр бириси өзүнү вә ја әтрафындакылар ону ән савадлы вә шүҹаәтли вә тәгвалы саја биләрләр.

[9] Бу сәбәбәдән Иран Ислам Ҹумһуријјәтиндә сечиҹи алимләр (хубрәган) нүмајәндәләри вилајәти-фәгиһ һаггында “әсл тәјин олунмаг” ганунуну тәсдиг етмәклә јанашы, ҹәмијјәтин бу мәсәләдә сечим һаггынын олмасыны да гәбул едибләр.

[10] Неҹә ки әввәлдән бу ҝүнә гәдәр һәр бир мүсәлман шәри мәсәләләрдә мүҹтеһидә мүраҹиәт едир. 

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    105928 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    80770 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    58564 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    41286 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    31357 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    23975 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • islam sözünün mənası Ali- imran surəsinin 19- cu ayəsinə əsasən nədir?
    22471 Təzə kəlam 2010/12/07
    İslam sözü lüğətdə "Allahın" müqabilində kamil surətdə təslim olmaq" deməkdir. Yəni heç bir qeyd və şərt olmadan ilahi qanunlara tabe olmaq. Din deyəndə isə "bəşəriyyətin bütün hallarda (ictimai və fərdi) ilahi qanunlara əsaslanması və Allahla insanların rabitəsi" başa düşülür. Bu səbəbdəndə bütün əsrlərdə peyğəmbərləri qəbul etmək onların gətirdiyi dinə (qeyd- ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    22242 Əxlaq fəlsəfəsi 2012/03/11
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    20785 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/08/09
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • Dünyanın ilk yaranmasını təşkil edən maddə nədir, Quran və hədislərin bu mövzuda nəzəri nədir?
    20390 Qədim kəlam 2011/02/15
    Təbiət şünas alimlərinin bu mövzuda olan dəqiq nəzəriyyələri budur ki, varlığın ilk maddəsini təşkil edən ünsürlar bunu isbat edir ki, əslində fəzada dağılmış "sedyom"- ların təşkil olmasıyla yaranmışdır. Bu maddə uzun zamanlardan təqribiylə 13 milyard il şiddətli partlayış nəticəsində, hissələr və qismətlərə bölünmüşdür, günəş, ulduzlar, göy (səma) yer və...özlərinə məxsus ...