Baxanların
3177
İnternetə qoyma tarixi: 2010/03/13
Sualın xülasəsi
феминизм нәдир?
Sual
феминизм нәдир?
Qısa cavab

Феминизм (Feminism), франсыз сөзү олуб, латын әсилли олан Femind  көкүндәндир. Аз дәјишикликлә алман, инҝилис вә диҝәр дилләрдә дә һәмин сөз кими ејни мәнада ишләнир.

Feminine гадын вә ја гадын ҹинсиндә ишләнир. Мүасир феминизм термини ики мәнада ишләнә биләр: Биринҹи мәна танынмыш мәнадыр. О да үмуми мәнада гадын һүгугларынын киши һүгуглары илә иҹтимаи, сијаси вә игтисади бахымдан ејни сәвијјәдә олмасы  вә гадынларын һүгугларынын мүдафиәси мәнасында ишләнир. Әлбәттә, мүасир заманда бу мәна мүәјјән мәнада мүхтәлиф адларла о ҹүмләдән, гадынларын һүгугунун мүдафиәси комитәси, гадынлар тәшкилаты вә саир шәкилдә фәалијјәт етмәкдәдир. Икинҹи мәна исә кишиләрдә гадын хүсусијјәтләринин вүҹуда ҝәлмәси һаләти мәнасында ишләнмәсидир. Әлбәттә, бәһсимиздә бу мәна нәзәрдә тутулмур.

Феминизм кишиләрин мүгабилиндә гадынларын һүгугларынын горунмасы ады илә бир нечә әср бундан әввәл башлајан бир һәрәкәтдир.  Лакин демәк олар ки, бу мәна 19-ҹу әсрин орталарында да ишләнмиш бир мәнадыр. Тарих боју феменизимин һәдәфләринин һәјата кечмәсиндән өтрү бу һәрәкатын давамчылары мүхтәлиф үнванларла, мүхтәлиф тәшкилатлар васитәси илә фәалијјәт ҝөстәрирләр. Тарихи тәкамүл ҹәһәтдән феменизим һәрәкатыны ики мәрһәләдә тәһлиһ етмәк олар: Илк мәрһәлә: 19-ҹу  әсрин әввәлиндән 1920-ҹи илә гәдәр, јәни, биринҹи дүнја мүһарибәсинин сонуна гәдәр. Икиҹи мәрһәлә: 1960-ҹы илдән бу ҝүнә кими олан вахт. Әлбәттә, феминизм гадынларын һүгугунун мүдафиәси ады илә илк дәфә Америкадан башланмышдыр. Јәни, гадынларын киши илә ҹинси ҹәһәтдән фәргли олдуғуну нәзәрә алараг ҹәмијјәтдә бир сыра ајры сечкилик һөкм сүрән бир заманда белә бир мөвзу ортаја чыхыр. Елә бир һәрәкәтә башланды ки, бу фәрг ҹәмијјәтдә хүсуси бахышлар әсасында даһа чох габарыр вә бәзән дә дини ҹәһәтдән бу мөвзуја гијмәт верилир.

Бу һәрәкәтин зәиф ҹәһәтләри дә бәзән өзүнү бүрузә верирди, амма 1970-80-ҹы илләрдән сонра бу һәрәкәт мүхтәлиф мејилләр, сәлигәләр вә ифратчы дәстәләр васитәләри илә тәзә инкишаф мәрһәләсинә, һәтта, дини ҹәһәтдән јени мәрһәләјә гәдәм гојур.

Бүтүн бунларын нәтиҹәсиндә феминизимин мөвзусунда мүхтәлиф мәналар вә мејлләр вүҹуда ҝәлир.  Лакин, нәзәријјәләрин һамысында гадынларын һүгугларынын позулмасы вә неҹә олурса олсун, онларын һүгугларыны мүдафиәси фикри мүштәрәк бир фикир кими өзүнү бүрузә верирди. Әлбәттә, һәрдән бәзи мөвзуларда бу һәрат мүхтәлиф фикир ихтилафлары гаршылашырды.

Феминизм һаггында олан мүхтәлиф нәзәријјәләри хүласә олараг белә бәјан етмәк олар: либерал феминизм, марксизим феминизми, радикал феминизм, сосиал феминизм, постмодерн феминизм, ислам феминизми. Кечмиши нисбәтән чох олан феминизм һәрәкаты 19-ҹу әсрин сонундан мүхтәлиф ислам өлкәләринә дә нүфуз етмәјә башлајыб.

Иҹтимаи һәрәкат сајылан феминизм сон он илликләрдә “гадын һүгугу арашдырмалары” үнваны илә мүхтәлиф елми мәркәзләрдә өзүнә мәхсус јер тапмасындан әлавә, гадын мүтәхәссисләринин вүҹуда ҝәлмәси кими јени-јени мүвәффәгијјәтләр газанмыш вә гадынларын һүгугунун мүдафиәси үчүн мүнасиб шәраит һазыр олмушдур. Бир әһәмијјәтли мәсәләјә диггәт етмәк лазымдыр ки, гәрб феминизминин јаранмасы хүсуси шәраитдә олуб, өзүнә иҹтимаи вә мәдәни бир һәрәкат үнваны алмышдыр. Она ҝөрә дә феминизм һаггында олан нәзәријјәләри арашдырмагдан өтрү хүсуси бир бәһсә еһтијаҹ вар ки, о да бизим мөвзудан кәнардыр.

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    105928 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    80769 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    58564 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    41286 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    31357 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    23975 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • islam sözünün mənası Ali- imran surəsinin 19- cu ayəsinə əsasən nədir?
    22471 Təzə kəlam 2010/12/07
    İslam sözü lüğətdə "Allahın" müqabilində kamil surətdə təslim olmaq" deməkdir. Yəni heç bir qeyd və şərt olmadan ilahi qanunlara tabe olmaq. Din deyəndə isə "bəşəriyyətin bütün hallarda (ictimai və fərdi) ilahi qanunlara əsaslanması və Allahla insanların rabitəsi" başa düşülür. Bu səbəbdəndə bütün əsrlərdə peyğəmbərləri qəbul etmək onların gətirdiyi dinə (qeyd- ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    22242 Əxlaq fəlsəfəsi 2012/03/11
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    20785 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/08/09
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • Dünyanın ilk yaranmasını təşkil edən maddə nədir, Quran və hədislərin bu mövzuda nəzəri nədir?
    20390 Qədim kəlam 2011/02/15
    Təbiət şünas alimlərinin bu mövzuda olan dəqiq nəzəriyyələri budur ki, varlığın ilk maddəsini təşkil edən ünsürlar bunu isbat edir ki, əslində fəzada dağılmış "sedyom"- ların təşkil olmasıyla yaranmışdır. Bu maddə uzun zamanlardan təqribiylə 13 milyard il şiddətli partlayış nəticəsində, hissələr və qismətlərə bölünmüşdür, günəş, ulduzlar, göy (səma) yer və...özlərinə məxsus ...