Ətraflı axtarış
Baxanların
5881
İnternetə qoyma tarixi: 2007/06/29
Sualın xülasəsi
Бир нәфәр хачпәрәсти Ислам ирфаны илә Ислама неҹә ҝәтирмәк олар?
Sual
Бир нәфәр хачпәрәсти Ислам ирфаны илә Ислама неҹә ҝәтирмәк олар?
Qısa cavab

Ислами ирфаны, онун хүсусијјәтләрини вә шахәләрини һәмчинин, Ислам вә Әһли-Бејт (әлејһиссалам) мәктәбинин сајәсиндә јетишән ирфаны ачыгламагла өз мәгсәдинизә чата биләрсиниз.

Биринҹи: Ислами ирфан ики гисмә, нәзәри вә әмәли гисмә бөлүнүр. Нәзәри ирфанын әсас вә көклү мөвзусу ики мәсәләдир. Биринҹи, төвһидин һәгигәтинин ачыгланмасы; икинҹи һәгиги тәкаллаһлыны (камил инсаны) танытмаг

Ислами ирфанда төвһид бу мәнададыр ки, тәкҹә варлыг Аллаһдыр вә Ондан башга һеч бир шејин әслиндә варлығы јохдур. Јәни, Аллаһдан башга нә варса, Онун јәни, ваһид варлығын ҹилвәси вә зүһурудур. Башга сөзлә десәк, варлыг аләминин Аллаһ-Таалаја нисбәти, көлҝәнин ҝөлҝә саһибинә олан нистәби кимидир. Әслиндә, ҝөлҝәнин варлығы ҝөлҝә саһибинин варлығындан асылыдыр. Һәгигәтдә, ҝөлҝәнин вүҹуду ҝөлҝә саһибинин варлығынын ҹилвәсидир.

Ислам ирфанында һәгиги тәкаллаһлы (јәни, әсл мөмин вә камил инсан) камил бир инсандыр ки, Аллаһ-Тааланын бүтүн  илаһи сифәтләринин нишанәси вә мәзһәридир.

Амма, әмәли ирфан ҹәһәтиндән, инсан ики мүһүм ҹәһәтә јәни, руһани вә һејвани ҹәһәтә бағлы бир мөвҹуддур. Инсан мәнәвијјатда сејр етмәклә руһи ҹәһәтини мөһкмләдиб өзүнү сәадәтә чатдыра биләр. Бу јолда әмәли ҹәһәтдән, нәфсин сафлашдырылмасы вә шәри ријазәт чәкмәк мүһүмдүр. Исламын әмәли ирфаны башдан-баша һәмин шәри ријазәт чәкмәјин јолларыны вә нәфсин паклашдырылмасынын әмәли јолларыны ачыгламагдыр. Бу јоллар, инсанын ирфан аләминдә мәрифәтә мүфәввәг олмасындан өтрү ән јахшы јоллар олуб, инсаны елә мәгама чатдыра биләр ки, һәмишә өзүнү Аллаһ дәрҝаһында һисс едә билсин. Она ашиг олсун, бүтүн бу нәзарәт вә илаһи мәгамлара јетишиб, Онун мәрһәмәтиндә фани олмагла өзүнү әбәди сәадәтә чатдыра билсин. Бунлар, һәмин әмәлләрдир ки, шәриәт биздән ону тәләб едир. Әлбәттә, бүтүн бунларын һамысы мүршидин шәри сәнәдинә вә дүзҝүн јол ҝөстәрмәсинә еһтијаҹлыдыр. Бу јолда, пак вә мәсум Имамларымыз (әлејһимуссалам) һәгигәтән дә, Аллаһ-Таала тәрәфиндән инсанлара тәјин олунмуш һәгиги рәһбәрләр, мүршидләр вә имамлардыр.

Икинҹи: Ислам Пејғәмбәринин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) вә Әһли-Бејтинин бујурдуглары әслиндә, Ислам ирфанынын шахәләрини вә мүһүм хүсусијјәтләрини тәшкил едир ки, дүнјада белә бир ирфан мәктәбинин һеч бир идиоложи ирфан мәктәбиндә охшары јохдур. Әһли-Бејтин (әлејһиссалам) мәктәбиндә олан ашағыдакы мүһүм ирфани хүсусијјәтлә ишарә едирикө Һәр бир ариф буну билмәлидир:

  1. Шәриәт ганунларына бағлы олуб, она әмәл етмәк;
  2. Ҹиһад вә мүбаризә;
  3. Ағлын инкишафы вә елм өјрәнмәк;
  4. Фәгирләрә вә мәһрумлара көмәк;
  5. Нәфсин иззәт вә кәрамәти;
  6. Ишләмәк вә игтисади фәалијјәт ҝөстәрмәк, ҹәмијјәтдән һәр ҹүр узаглашмадан чәкинмәк;

Үчүнҹү: Даһи ирфан алимләринин һәјат вә јарадыҹылыглары илә јахындан таныш олмаг. О арифләр ки, шәхси һәјатында ирфан вә нәфсләринин пакланмасы илә мәшғул олдуглары һалда, өлкәләринин иҹтимаи, сијаси һәјатында, зүлмә гаршы ҹиһад вә мүбаризәдә һәмишә сәһнәдә олуб вә бу јолла Ислами ирфанда камил инсанлар јетишдирир вә Ислам мәрифәтинә тешнә оланлары сираб етмәклә, ҝөзләри јолда оланларын ҝөзләрини нурландырырлар.

Ətreaflı cavab

Ислами ирфанын, онун хүсусијјәтләрини вә шахәләрини һәмчинин, Ислам вә Әһли-Бејт (әлејһиссалам) мәктәбинин сајәсиндә јетишән ирфаны ачыгламагла өз мәгсәдинизә чата биләрсиниз. Ашағыдакы мәрһәләләри диггәтинизә чатдырырыг:

Биринҹи: Ислами ирфан ики гисмә, нәзәри вә әмәли гисмә бөлүнүр. Нәзәри ирфанын әсас вә көклү мөвзусу ики мәсәләдир. Биринҹи, төвһидин һәгигәтинин ачыгланмасы; икинҹи һәгиги тәкаллаһлыны (камил инсаны) танытмаг.

Ислами ирфанда төвһид бу мәнададыр ки, тәкҹә варлыг Аллаһдыр вә Ондан башга һеч бир шејин әслиндә варлығы јохдур. Бу бахымдан, мүсәлман ариф һәр шеји Аллаһын ҹилвәси вә зүһуру билир вә Ондан гејри бир шеји ҝөрмүр. Ондан гејриләри Онун сајәсиндә варлыг тапыр вә вүҹуда ҝәлирләр. Бу мәнада, арифин төвһиди философун төвһидиндән мөһкәм вә ҝүҹлүдүр. Һәгиги ариф, һәгиги вүҹуду Аллаһда билир вә Ондан гејри һәр шејин сырф Она бағлы олмасыјла варлыг тапмагларына етигады вардыр. Арифин нәзәриндә, Аллаһ-Тааланын варлығынын дахилиндә вә јанашысында чохлуға гәти јер јохдур вә Онун вүҹуду һәр ҹәһәтдән тәркибсиздир. Варлыг аләминдә олан чохлуг әслиндә, әсас јох, заһир вә ҹилвәләрдир. Башга сөзлә десәк, варлыг аләминин Аллаһ-Таалаја нисбәти, көлҝәнин ҝөлҝә саһибинә олан нистәби кимидир. Әслиндә, ҝөлҝәнин варлығы ҝөлҝә саһибинин варлығындан асылыдыр. Һәгигәтдә исә ҝөлҝәнин вүҹуду ҝөлҝә саһибинин варлығынын ҹилвәсидир.

Ислам ирфанында һәгиги тәкаллаһлы (јәни, әсл мөмин вә камил ариф) каинат аламиндә камил бир инсандыр ки, Аллаһ-Тааланын бүтүн илаһи сифәтләринин нишанәси вә мәзһәридир. Бу мөвзуда даһа ҝениш мәлумат вә изаһ алмагдан өтрү ирфани китаблара о ҹүмләдән, Ибн Тәрәк Исфаһанинин Тәмһидул-Гәваид, Ибни Әрәбинин Фусул-һикәм вә китабын шәрһләринә, Ибн Фәнаринин Мисбаһул-Әнис китабына вә с.. мүраҹиәт етмәк лазымдыр.

Әмәли ирфанда инсан руһ вә бәдәндән ибарәт бир бәндә кими нәзәрдә тутулур. Амма онун инсанлғы онун руһу иләдир. Инсанда камиллијә јетишмәкдән өтрү елә истедадлар вар ки, онун васитәси илә торпагдан олан бәдәниндән башламагла мәнәви сејр вә сүлукла ән јүксәк мәрифәт мәртәбәсинә чатмаг олар. Инсанын руһи ҹәһәти һәмишә јүксәк мәнәви мәгамлара тәрәф мејиллидир. Амма ҹисми вә бәдәни мадди тәбиәт вә һејвани мејллидир. Әҝәр инсан өз ихтијары илә нәфсинин пакланмасы вә Исламда ҝәлән мәнәви сејрлә мәшғул олса, камал мәртәбәләрини кечиб илаһи иззәт вә мәгама чатар. Амма, әҝәр өз ихтијары илә бүтүн нијјәт вә һәдәфини мадди вә нәфси истәкләрини әлә ҝәтирмәкдән өтрү сәфәрбәр етсә, бүтүн нијјәтини һејвани јолда гәрар версә сонда зилләтә чатар.[1] Бәс, әмәли ирфанда әсас мәсәлә нәфсин пакланмасы вә шәри ријазәт чәкмәкдир. Бунунла да, инсанын ҝөзүнүн өнүндән зүлмәт пәрдәләри кәнара чәкилир вә һәгигәти ҝөрә билир. Ислам да инсанын чох мүһүм ҹәһәти олан белә бир ҹәһәтинә даһа чох диггәт етмиш, нәфсин пакланмасы вә һәгигәтләри ҝөрмәсинә даһа чох тәкид етмишдир.  Имам Садиг (әлејһиссалам) бујурур:  "Әҝәр өмрүндән ики ҝүн галмыш олса да ондан бир ҝүнүнү нәфсинин пакланмасыны ајыр ки, онун васитәси илә өлүм анында ондан көмәк истәјәсән." [2]

Бәс, һәгигәтә чатмағын јолу нәфсин пакланмасыдыр. Лакин, Ислами ирфан мәктәбиндә төвсијә олунмуш нәфсин пакланмасы илә диҝәр идиоложи мәктәбләрдәки әмәли ирфан ҝөстәришләри фәрглидир. Һинд идиоложи ирфан мәктәбләри, јунан, мани вә онун тәрәфдарлары инсанын сәадәтә јетишмәсиндә әсас ролу онун јашадығы ҹәмијјәтлә әлагәләрини там шәкилдә кәсмәсиндә билирләр. Амма, Ислами ирфан, нәфсин пакланмасыны шәриәт ҝөстәришләринә әмәл етмәкдә ҝөрүр. Ислам ирфанында сифариш олунан ријазәт хәчпәрәстләрин вә диҝәр идиоложи мәктәбләрдәнки ҝөстәришләри илә фәрглидир. Хачпәрәст раһибләри нәфсин пакланмасындан өтрү өз ев-ешикләриндән әл чәкиб чөлләрә үз тутур, ҹәмијјәтдән ајырылыб тәнһа галыр вә нәфсин паклашмасындан өтрү өзләрини мүхтәлиф һалал јемәкләрдән мәһрум едирләр.

Әлбәттә, Гуранын ифадәси илә десәк, бүтүн бунлар сонрадан хачпәрәстлик дининә дахил едилмиш бидәтләрдир. Амма, Ислами ирфан, нәфс үчүн лазым олан ән јахшы ријазәтләрә ҝөстәриш вермәклә, арифә Гуран вә Әһли-Бејт (әлејһиссалам) мәктәбиндәки һалал вә һарамлара риајәт етмәји вә онлардан мүтләг итаәт етмәји тапшырыр.[3]

Ислам ирфанын атасы ләгәби алмыш Әмирәл-мөминин Әли (әлејһиссалам) бујурур: "Нәфсин риајзәти шәриәтдир"[4] Ирфан елминин даһиләри дә һәмин мөвзуну гәбул едирләр. Ибни Сина ибадәти нәфсин риајазәти сајыр вә јазыр: "Тәкҹә ибадәт васитәси илә нәфси рам етмәк олар ки, Аллаһ-Таалаја тәрәф диггәт етдикдә она мане олмасын бәлкә дә, онунла һәмкарлыг еләсин."[5]

Әслиндә, Ислам ирфанынын көкләри Гуран вә Әһли-Бејтдән (әлејһиссалам) ҝәлән рәвајәтләр олдуғуна ҝөрә шәриәт, тәригәт вә һәгигәтин һеч бири диҝәриндән ајры дејилдир. Шәриәт, Гуран вә Әһли-Бејт (әлејһиссалам) рәвајәтләриндә ҝәлән Ислам һөкмләринин вә ганунларынын топлусудур. Фәгиһләр бу ганунлары вә һөкмләри бу ики мәнбәдән әлә ҝәтирир. Мүсәлман арифләри мөтәгиддирләр ки, шәријәт һөкмләри елә һәгигәтләр үзәриндә гурулуб ки, она әмәл етмәклә инсан сәадәт вә камала чатар. Ислам ирфанында мејар, динин ҝөстәришләринә әмәл етмәкдир. Мүһијәддин ибн Әрәби кимиләрин ирфанында гејд олунур ки, ирфанын мејары шәриәтин ону рәдд етмәмәсидир.[6] Диҝәр бир мәшһур ариф Ҹүнејд Бағдади јазыр: Ислам Пејғәмбәри (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) вә мәсум Имамаларын (әлејһимуссалам) јолундан башга бүтүн јоллар азғынлыға тәрәф ҝедир. Өлүм анында да инсандан тәклиф ҝөтүрүлмүр."[7]  Ислами ирфанын башчыларындан сајылан Әлламә Тәбатәбаи јазыр: "Шәриәтин ваҹибләри, һарамлары вә үмуми һөкмләри бүтүн инсанлардан өтрүдүр. Инсан, Аллаһ-Таалаја нә гәдәр јахын олса, тәклифи дә бир о гәдәр ағыр олур. Амма, һеч бир мәгамда инсан тәклифсиз ола билмәз."[8]

Шәријәт вә әһкамын батини сајылан тәригәт, мәнәви сәфәрә чыхан инсанын әһвалыны бәјан едир вә бу һаләтин ән јүксәк мәртәбәси Аллаһын рәһмәтиндә фани олмагдыр.[9]

Нәтиҹәдә, Ислам ирфанында ариф, Аллаһа олан һәгиги ешги илә өзүнү Онун һүзурунда һисс етмәклә, камал мәртәбәләрини кечмәк үчүн чалышыр. Бунунла јанашы, әмәлиндә ихласлы, тәвазөкар, заһиданә, дүнајаја рәғбәтсиз, батини вә заһири тәһарәтлә, ҝеҹәләри ојаг галмагла вә вилајәт мәктәбиндән јапышмагла һәмишә өз мәбудуна тәрәф һәрәкәтдәдир.  Ислами ирфан јәни, елә бир һәгигәти вә мәрифәти әлә ҝәтирмәк вә танымагла, инсан  маддә аләминин јухусундан вә рөјасындан ојаныр, чиркинликләрдән вә шәһвәтликдән нура вә камал аламинә чатыр. Ариф одур ки, һәм ахирәт вә камал, һәм дүнјада һәјат вә јашајышыны лазымы гајдада кечирмәк үчүн чалышмагда вә һәм дә башгаларынын әлиндән тутмаг һаггында фикирләшир. Неҹә ки, арифләрин ағасы, Әмирәл-мөминин Әли (әлејһиссалам) кими бүтүн инсани истедадлары вә дәјәрләри өз вүҹудунда ҹәмләшдириб зүһур етдирә билир. О, ҝеҹәләр ибадәт меһрабында ағлајыр. Ислам Пејғәмбәри (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) бујурур: "О (Әли), арамсыз шәкилдә Аллаһа ашигдир."[10] Амма, иҹтимаи ишләриндән кәнарда олмаз вә һеч вахт ҹәмијјәтдән кәнара ҝетмәзди. О, јетимләрин ағламаг сәси илә тәсирләнир вә фәгирләрин чөрәк вә хурмасыны өз күрәјиндә апарыб онлара чатдырыр, бејтул-малын мәсрәфиндә чох дәгиг иди.[11]

Икинҹи: Диггәт етдијиниз кими Ислам Пејғәмбәринин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) вә  Әһли-Бејтинин бујурдуглары әслиндә, Ислам ирфанынын шахәләрини вә мүһүм хүсусијјәтләрини тәшкил едир. Белә бир ирфан мәктәбинин дүнјада һеч бир идиоложи ирфан мәктәбиндә охшары јохдур. Ислам аләминдә, Әһли-Бејт (әлејһиссалам) мәктәбиндән узаг дүшән арифләр, бир о гәдәр дә Ислами ирфанын әсл һәгигәтиндән узаг дүшүбләр.

Ислам дининин мәтниндән ҝөтүрүлмүш бир нечә шеј, Ислами ирфанын мүһүм сүтунларындан сајылыр вә һәр бир ариф Ислами нәзәриндән бу мүһүм мөвзулардан бәһрәләнмәлидир. Ајдындыр ки, ирфан алминдә бүтүн бу мүһүм мөвулара диггәт етмәк сағлам фикрили инсанлары Ислам дининә тәрәф дәвәт етмәкдә чох өнәмлидир. Әсл Ислам ирафанында һәр бир ариф ашағадакы мәсәләләри диггәтдә сахламалыдыр:

  1. Шәриәт һөкмләринә ҹидди әмәл етмәк (мүхтәсәр изаһы әввәлҹә верилди)
  2. Ҹиһад вә мүбаризә;

Ислам дини елә бир диндир ки, инсанын бүтүн ҹәһәт вә истедадларына диггәт етмиш вә бүтүн бу истедадларын һәмаһәнҝ шәкилдә инкишафына ҝөрә ҝөстришләр вермишдир. Инсаннын бир ҹәһәтимүбаризә, диҝәр бир ҹәһәти исә ирфандыр. Јалныз, мүбаризә вә дөјүшә һазыр оланлар вә ја тәкҹә ибадәт вә дуаја диггәт едән инсанын руһу нагис инкишаф едир.

Әмирәл-мөминин Әли (әлејһиссалам) ҹиһад һаггында бујурур: "Ҹиһад, Ҹәннәт гапыларындан биридир ки, Аллаһ-Таала тәкҹә Өзүнүн хүсуси достларынын үзүнә ачар.....Һәр кәс мејлсизлик үзүндән ҹиһады тәрк етсә, Аллаһ-Таала она зилләт либасы ҝејиндирәр.....вә белә инсан өз батининдән дајаз фикирли олар вә ағлы азалар. Ҹәмијјәт ичиндә өз һаггыны да мүдафиә етмәјә гүдрәти чатмаз. Әдаләт вә инсафдан мәһрум олар." [12]

  1. Ағлын вә елмин чохалмасы;

Ислам ирфанынын мүһүм хүсусијјәтләриндән бири  дә одур ки, ариф шәхс елм әлә ҝәтирмәк, тәфәккүр вә ағлын мөһкәмләнмәсиндә чалышмалыдыр. Гуранда охујуруг: "Биләнләрлә (билик вә елм саһиби илә) билмәјәнләр (ҹаһилләр вә наданлар) бир ола биләрләрми?"[13]

Ислам Пејғәмбәри (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) бујурур: "Елми чох олан инсанын (мөмин инсанын) дәјәри бүтүн инсанлардан үстүндүр."[14]

  1. Ишләмәк, игтисади чалышмаг вә раһибликдән чәкинмәк;

Ислам Пејғәмбәри (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) бујурур: "Һәр кәс өз әлинин зәһмәти илә доланса, Гијамәт ҝүнү Сиратын көрпүсүндән илдырым сүрәти илә раһат кечәҹәк."[15]

  1. Нәфсин иззәт вә кәрамәти;

Аллаһ-Таала Гуранда бујурур: "Һалбуки шәрәф-шан да, (гүввәт, иззәт вә гәләбә дә) јалныз Аллаһа, Онун Пејғәмбәринә вә мө’минләрә мәхсусдур."[16]

  1. Мәһрум вә фәгирләрә көмәк;

Билазәри вә Әһмәд ибн Һәнбәли јазыр: "Һәзрәт Әлинин (әлејһиссалам) гырх мин дирһәмлик бурғда вә арпасы вар иди. Амма, һамысыны Аллаһ јолунда фәгирләрә сәдәгә верир вә ахшам шам чөрәјинә ҝөрә өз гылынҹыны сатыб чөрәк алыр вә бујрур: Әҝәр шам јемәјим олсајды гылынҹымы сатмаздым."[17]

Үчүнҹү: Һеч шүбһәсиз ки, Гуран, Ислам ирфанынын сәрчешәси, Ислам Пејғәмбәри (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) вә Әһли-Бејт (әлејһиссалам) исә Гуранын тәфсирчиләри, һәгиги арифләр вә имамлардыр. Бәс, ирфан јолунда камала јетиб һәгиги ирфаны дәрк етмәк үчүн һәгиги устадлар, мүршидләр вә имамлар јалныз, Ислам Пејғәмбәри (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) вә Әһли-Бејтидир (әлејһиссалам).

Диҝәр тәрәфдән, даһи ирфан алимләринин һәјат вә јарадыҹылыглары илә јахындан таныш олмаг лазымдыр. О арифләр ки, шәхси һәјатында ирфан вә нәфсләринин пакланмасы илә мәшғул олдуглары һалда, өлкәләринин иҹтимаи, сијаси һәјатында, зүлмә гаршы ҹиһад вә мүбаризәдә һәмишә сәһнәдә олуб, һөкумәт ишләринә дә нәзәр верибләр.

Бүтүн бунлар Ислам ирфаныны  камил инсан јетишдирмәк јолунда олан гүдрәтини нишан верир вә бундан әлавә, Ислам мәрифәтинә тешнә оланлары сираб етмәклә, ҝөзләри јолда оланларын ҝөзләрини нурландырырлар.

 


[1]  Ирфан вә тәсәввуф, Мәһәммәд Рза Кашани, сәһ.72; Сејр вә сүлук әдәбләри, Һәбибуллаһ Мәзаһири, сәһ.6

[2]  Ровзеји Кафи, сәһ.150;

[3]  Сејр вә сүлук әдәбләри, Һәбибуллаһ Мәзаһири, сәһ.6 (Һәдид сурәси 27, Хачпәрәстлик дининә бидәтин нисбәт верилмәси)

[4]  Мизанул-һикмәт, ҹ.4; сәһ.207

[5]  Ишарәләр вә тәнбиһләр, нәмт 9, фәсл 3

[6] Рәсаил, сәһ.233; Ибни Әрәби, Тәһгиг мәһәммәд Иззәт, Әл-Мәктәбәтүл-төвигијјә нәшријјатынын чапы

[7]  Нәзәри ирфан, сәһ.373, Јәһја Јәсриби.

[8]  Вилајәтнамә, сәһ.46, Һүмајун Һиммәтинин тәрҹүмәси

[9] Шејх Әбу Саидин Төвһидин сирләриндәки мәгамлары, сәһ, 352, Мәһәммәд ибн Мәнур

[10]  Әли, ирфан ҝүзҝүсү, Нәзимзадә Гуми.

[11]  Даһа чох мәлумат үчүн бах: Әли нәзәри ирфанын ҝүзҝүсү, сәһ.91-150

[12]  Нәһҹүл Бәлаҹә, 27-ҹи хүтбә.

[13]  Зүмәр сурәси

[14]  Әмали Шејх Сәдуг, 6-ҹы мәҹлис, 4-ү һәдис.

[15]  Биһарул-Әнвар, ҹ.103; сәһ.9

[16]  Мунафигин сурәси 8

[17]  Мәнагиб ибн Шәһр Ашуб,ҹ.2; сәһ.72

 

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Quslun fəlsəfəsi nədir?
    8452 Əhkam və hüquq fəlsəfəsi 2012/04/17
    Cənabət quslunun səbəbi, nəfsin onun çirkinliklərindən təmizlənməsi və bədəni çirkinliklərdən pak etməkdir. Çünki, cənabət bədənin hamısından xaric olur. Ona görə də, insana bədənin hər yerini paklamaq vacibdir. Alimlərin insanın bədənində apardıqları araşdırmalara əsasən, bədənin bütün fəaliyyətlərini idarə edən iki qism köklü əsəb sistemi var. bəzən bədəndə bəzi ...
  • İslamda faizsiz borc verməyin və borc almağın qaydaları nədir?
    9541 Əməli əxlaq 2012/03/14
    Dini təlimlərimizdə mömin qardaşlara borc verməyin xüsusi qayda-qanunların və şərtləri vardır ki, onların bəzilərini qeyd edirik: 1. Borc vermək ixlsala yanaşı olsun; 2. Tam razılıq üzündən və ürəkdən verilmiş olsun; 3. Borc halal maldan verilsin; 4. Borc verilən zaman ...
  • Airobika idman növünün hökmü nədir?
    6128 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/04/18
    Həzrət Ayətullah uzma Xameneinin dəftrəi: Ümumiyyətlə ləhvi musiqi yaxud da günah məclislərinin musiqisinə uyğun yaxud da şəhvəti təhrik edən yaxud da haram işlə olarsa və ya fəsad olarsa, caiz deyil. Həzrət Ayətullah uzma Sistaninin dəftəri: Əgər musiqi ləhvo ləb məclislərinin musiqisi ...
  • Bir Avropalı üçün İslam və şiəni olduğu kimi tanıtdırın.
    6507 Qədim kəlam 2011/05/15
    İslam lüğətdə təslim olmaq və boyun əymək deməkdir. Bunun üçün də İslam dinini, İslam adlandırmışdırlar ki, onun bütün göstərişləri aləmlərin Rəbbi olan Allahın qarşısında təslim olmaqdır ki, insan yeganə Allahdan başqasına itaət etməsin və yalnız o Allahın əmrlərini yerinə yetirsin. Həqiqətdə İslam dini bütün keçmiş ...
  • Şiənin etiqadı var ki, bütün məxluqatın hesabı, şiə İmamlarının əlində olacaq?
    5429 Qədim kəlam 2012/09/01
    Əgər bir kəsin etiqadı ola ki, bir dəstə müstəqil şəkildə və Allahın icazəsi olmadan, məxluqatın hesabına yetişə bilər və onlar üçün mükafat və cəza təyin edə bilər. Aydındır ki, bu etiqad dini təlimatlarla uyğun deyil. Bundan əlavə Allahın faili tohidiylə də ziddiyyəti vardır, amma əgər bir kəsin ...
  • Nə üçün hələ də xanım Zəhranın (s) qəbri gizlin qalmışdır? Amma imam Əlinin (ə) qəbri sonralarda olsa aşkarlandı?
    10667 Qədim kəlam 2011/03/06
    İlk növbədə bunu diqqət yetirməliyik ki, imam Əlinin (ə) və xanım Zəhranın (s) qəbrlərinin gizli qalmaq səbəbləri eyni deyildir. İmam Əlinin (ə) qəbrinin uzun illər gizli qalmaq səbəbi bu idi ki, cahil və ağılsız düşmənlər o həzrətin qəbrinə ehtiramsızlıq edə bilərdilər. amma uzun illər keçdikcə nəzərdə tutulan ...
  • Quran-Kərimdə və rəvayətlərdə acizlər haqqında nümunələr varmı? Bu nümunələrin qeyd olunmasının dəlili nədir?
    4873 Təfsir 2015/05/25
    Quran ayələrindən müstəzəf kəlməsi öz oxşar kəlmələri ilə istifadə olunub və əksər yerlərdə "zəiflənmişlər və ya aciz mənasındadır. Bu sözün özünün çoxlu mənaları vardır. O cümlədən, əqidədə acizlik, maddi acizlik, cismi acizlik, əqli acizlik və s.. Acizliyin başqa mənası acizlik halına gətirilmişdir. Yəni, bu cür insanlar əslində ...
  • Aya məsum olmayan Müctəhiddən itaət etməyə dəlalət dən ayə və rəvayətə işarə edə bilərsinizmi?
    5957 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qurani- kərim buyurur: Və yaxşı deyildir müsəlmanlar hamısı (cihad üçün) hərəkət etsinlər. Bəs nə üçün o dəstələrdən bir hissəsi köçmürlər ki, (bir hissəsi qalsın və) dində məlumat əldə etsinlər və öz qövmlərini ki, onlara doğru qayıtdılar, qorxutsunlar ki, onlar (İlahi əzabdan) qorxsunlar.[1] Quran, bu ayədə ...
  • İslam hökumətində mədəni quruluşların yeri nədir?
    5249 Nizamlar (Qurluşlar) 2012/06/13
    Cəmiyyətdə mövcud olan təşəkküllər və icmaları hökumətlə vətəndaşlar arasındadırlar, mədəni quruluşlar deyildir. Kənd və şəhər birləşdirilmişləri sinf birləşmələri, idman kulubları, yerli cəmiyyətlər və peşəkar biliklər (tərbiyəçilər birliyi kimi)... və mədəni təşkilatlardan sayılırlar. Xalq hakimiyyətinin əsas üstünlüklərindən biri bu cür quruluşlarda mədəni təşkilatların olmasıdır. cəmiyyətdə olan bütün ...
  • Peyğəmbərin besəti və meracı bir gündə (rəcəbin 27-də) baş vermişdirmi?
    8282 تاريخ بزرگان 2012/04/10
    Cavabı bəyan etmək üçün Peyğəmbərin besəti və meracı ilə əlaqədar məsələni təfsir kitablarından araşdırırıq. 1. Besətin tarixi ilə əlaqədar müsəlman alimləri arasında iki nəzəriyyə vardır: Birincisi şiələrin nəzəriyyəsidir. Onlar rəcəb ayının 27-ci gününü Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih)-in besət günü hesab edirlər. İkinci nəzər isə ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    163155 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    155814 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    118014 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    110179 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    100100 Nizamlar hüquq və əhkam 2015/06/29
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    91644 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    53593 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Salam "Əmmən yucibul- muztər" امّن یجیب المضطرّ duası harada gəlibdir?
    46121 Əməli əxlaq 2012/09/10
    "Əmmən yucibul- muztərrə iza dəahu və yəkşifus- su" « أَمَّنْ يُجيبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ وَ يَكْشِفُ السُّوء » cümləsi Quranda Nəml surəsinin 62- ci ayəsində gəlibdir. Buyurur: "Əli hər yerdən üzülüb darda qalan birisi ona dua etdiyi zaman onun duasını qəbul buyuran".
  • Müvəqqəti evlənməinin sözləri nədir?
    44029 Nizamlar hüquq və əhkam 2014/05/22
    Müvəqqəti əqdin (mütənin) oxunmasından ötrü bir neçə şərt lazımdır: 1.Müvəqqəti əqdin oxunması; bu mənada ki, müvəqqəti evlənmədə təkcə qadınla kişinin bu əmələ razı olmaları kifayət etməz. Əqdin oxunması xüsusi kəlmələrlə bu əməlin inşa olunmasının niyyəti ilə oxunmalıdır. 2.Ehtiyat vacib budur ki, ərəb dilində düzgün qaydada oxunmalıdır. Əgər ...
  • Hansı yolla göz dəymənin (nəzərin) qarşısı alınır?
    43269 Təfsir 2011/11/03
    Göz dəymə insanın nəfsində olan qəsirdən irəli gəlir və bunun üçün də ağıl dərk edən bir dəlil yoxdur. Bəlkə çox hadisələr vardır ki, göz dəyməylə baş vermişdir. Mərhum Şeyx Abbas Qumi göz dəymənin uzaq olması üçün qələm surəsinin 51- ci ayəsini sifariş etmişdir. Bu ayənin nazil olmasını nəzərə ...