Ətraflı axtarış
Baxanların
7691
İnternetə qoyma tarixi: 2011/09/10
Sualın xülasəsi
Şiə məzhəbinin əsas firqələrinin sayını neçədir?
Sual
Şiə məzhəbinin neçə əsas firqəsi vardır? Mümkünsə onlar haqqında bizə məlumat verin.
Qısa cavab

"Şiə" kəlməsi lüğətdə "davamçı" və "yavər" mənasını daşıyır, habelə "bir əqidə və dinə malik olmaq" mənasında da işlədilmişdir. Müsəlmanların arasında geniş yayılmış dini terminalogiyada isə bu kəlmə Həzrət Əli (ə)-ın ardıcılları barəsinə işlədilmiş və onlarla xüsusi bir bağlılıq kəsb etmişdir. Həzrət Əli (ə)-ın ardıcılları barəsində də aşağıdakı müxtəlif mənalarda işlədilmışdir: Həzrət Əli (ə)-ı sevən və ona məhəbbət bəsləyən, ya Həzrət Əli (ə)-ı Osmandan üstün hesab edən kəs və ya Həzrət Əli (ə)-ı Osmandan və ilk iki xəlifədən və eləcədə bütün səhabələrdən üstün hesab edən kəs. Həmçinin, Həzərt Əli (ə)-ın Peyğəmbərdən sonra birbaşa O Həzrərtin təyinatı ilə canişin təyin edilməsinə inanc bəsləyən şəxsə də şıə deyilmişdir. Lakin şiə kəlməsinin mənası barəsində ən yaxşı tərif budur: "Şiə Həzrət Əli (ə)-ın çanişinliyinin nəss (Peyğəmbər (s) tərəfindən söylənilib birmənalı şəkldə başa düşülən ifadə) yolu ilə isbat olunmasına inanan və Həzrət Əli (ə)-ın sevimli Peyğəmbərimizdən (s) sonra çanişinliyə ən layiqli şəxs olduğunu qəlbən qəbul edən şəxsdir".

Şiə kəlməsinin geniş ümumi mənası vardır. Söylənilən tərifə əsasən bütün şiə firqə və sektorlarına, məsələn: zeydiyyə, keysaniyyə, ismailiyyə və s. şamil olur.

Əhli-beyt (ə) ardıcıllarını başqa adlarla da adlandırırlar. Məsələn, cəfəri, talibi, ələvi, fatimi, imami və s. deyə müraciət edirlər.

Şiə məzhəbinin əsas firqələrinin sayı barəsində bir necə fikir mövcuddur. Bağdadi öz kitabında şiələrin əsas firqələrinin üç firqədən ibarət olduğunu yazır. Onlar zeydiyyə, keysaniyyə və imamiyyədən ibarətdirlər. Lakin Şəhristani ismailiyyəni də əsas şiə firqələrinin sırasına daxil edir. Xacə Tusi (Allah ona rəhmət etsin) qələmə aldığı "Qəvaidül-əqayid" kitabında Bağdadinin fikri ilə razılaşır və əsas şiə firqələrinin zeydiyyə, keysaniyyə və imamiyyədən ibarət olmasını qeyd edir. Şiə alimləri, tarixçi və etnoqrafların arasında qəbul edilən geniş yayılmış fikir bundan ibarətdir ki, əsas təşəyyö (şiə məzhəbi, şiəçilik) firqələrinin sayı üç firqədən ibarətdir, lakin onun şaxə və sektorları barəsində müxtəlif fikir söylənilmişdir.

Ətreaflı cavab

"Şiə" kəlməsi lüğətdə "davamçı" və "yavər" mənasını daşıyır, habelə "bir əqidə və dinə malik olmaq" mənasında da işlədilmişdir.[1]

Müsəlmanların arasında geniş yayılmış dini terminalogiyada isə bu kəlmə Həzrət Əli (ə)-ın ardıcılları barəsinə işlədilmiş və onlarla xüsusi bir bağlılıq kəsb etmişdir. Həzrət Əli (ə)-ın ardıcılları barəsində də aşağıdakı müxtəlif mənalarda işlədilmışdir:

1.     Şiə Həzrət Əli (ə)-ı sevən və ona məhəbbət bəsləyən mənasını daşıyır.

2.     Şiə Həzrət Əli (ə)-ı Osmandan üstün hesab edən kəsdir və Əli (ə) şiəsi ifadəsinin qarşılığı Osman şiəsi ifadəsidir.

3.     Şiə Həzrət Əli (ə)-ı Osmandan və ilk iki xəlifədən və eləcədə bütün səhabələrdən üstün hesab edən kəsdir.

4.     Şiə Həzərt Əli (ə)-ın Peyğəmbərdən sonra birbaşa O Həzrərtin təyinatı ilə canişin təyin edilməsinə inac bəsləyən şəxsdir.

Əlbəttə, bu təriflərin heç biri tam, dolqun və kəskin deyildir. Bəlkədə, tarix boyu mövcud olmuş bütün şiə firqələrini diqqət mərkəzində saxlamaqla, şiə kəlməsinin mənası barəsində ən yaxşı tərifin aşağıdakından ibarət olmasını qeyd etmək olar: "Şiə Həzrət Əli (ə)-ın çanişinliyinin nəss (Peyğəmbər (s) tərəfindən söylənilib birmənalı şəkldə başa düşülən ifadə) yolu ilə isbat olunmasına inanan və Həzrət Əli (ə)-ın sevimli Peyğəmbərimizdən (s) sonra çanişinliyə ən layiqli şəxs olduğunu qəlbən qəbul edən şəxsdir". Bu tərifdə nəss kəlməsinin xüsusi əhəmiyyəti vardır, bu kəlmə şiə məzhəbi və başqa məzhəblər arasındakı məzhəb ayrılığının mənbəyi və dönüş nöqtəsidir. Çünki başqa məzhəblər sevimli Peyğəmbərin (s) çanişinliyinin seçki yolu ilə olduğunu vurğulayırlar, lakin şiələr onun nəss və Həzrət Peyğəmbərin (s) təyinatı ilə baş tutacağını bildirirlər.

Təşəyyönün (şiəlik, şiə məzhəbi) yaranma tarixçəsi

Bəzi tədqiqatçılar bu fikirdədirlər ki, şiəlik sevimli Peyğəmbərin (s) vəfatından sonra əmələ gəlmişdir. Bu tədqiqtçılar bir neçə qrupa bölünürlər:

Bir qrupun fikrinçə şiəlik Səqifə günü yarandı; həmin gün bir dəstə böyük səhabələr açıq-aşkar israrla səsləndilər: Əli (ə) imamət və xilafətə hər bir kəsdən daha layiqdir.

İkinci qrup tədqiqtçılar şiəliyin yaranmasının Osmanın xilafətin axırlarına təsadüf etdiyini söyləyirlər. Onlar bu dövrdə Abdulla ibn Səbanın fikirlərinin yayılmasını şiəliyin əmələ gəlməsi ilə əlaqələndirməyə çalışırlar.

Üçüncü qrup tədqiqatçılar bu fikirdədirlər ki, şiəlik "Əd-dar" fitnəsi günü (üçüncü xəlifənin qətlə yetirildiyi gün) meydana çıxmışdır.

Dördüncü qrup tədqiqatçıların fikrincə şiəlik "həkəmiyyət" məsələsindən Əli (ə)-ın şəhadətinə qədər olan bir müddətdə əmələ gəlmişdir.

Beşinci qrup tədqiqatçılar isə şiəliyin yaranmasını Kərbəla qiyamı və İmam Hüseyn (ə)-ın şəhadəti ilə əlaqələndirmək istəyirlər.

Bu parakəndə və dağınıq fikirlərin qarşısında bir sıra tədqiqatçılar başqa nəzəriyyələr də söyləmişlər. Onların fikrincə şiəliyin kökləri gedib Həzrət Rəsulullah (s)-in dövünə çıxır: O Həzrət dəfələrlə Həzrət Əli (ə)-ın davamçı və köməkçiləri haqqında bu kəlməni işlətmişdir. Şiə alimləri arasında mərhum Kaşifül-qita, Şeyx Məhəmməd Hüseyn Müzəffər və Məhəmməd Hüseyn Zeyn Amuli, sünni alimləri içərisində Məhəmməd Kürd Əli belə qeyd etmişlər: Əziz Peyğəmbərin (s) zamanında bir sıra səhabələr "Əli şiəsi" kimi tanınırdı.[2]

Haqq budur ki, şiəliyin bünövrəsi Peyğəmbərin (s) öz dövründə və Peyğəmbərin (s) öz əli ilə quruldu. Peyğəmbər (s) vəfat etdikdən sonra şiələrin sırası bəlli oldu və Həzrət Əli (ə)-ı Peyğəmbərin çanişini bilən insanlar "Əli şiəsi" adlandırıldılar.

Şiə kəlməsinin geniş ümumi mənası vardır. Söylənilən tərifə əsasən bütün şiə firqə və sektorlarına, məsələn: zeydiyyə, keysaniyyə, ismailiyyə və s. şamil olur. Lakin burada şiələrlə bağlı bir sıra başqa kəlmə və terminlər də işlədmişlər ki, şiə kəlməsinin qeyd etdiyimiz geniş ümumi mənası ilə uyğunluq kəsb etmir. Bəzən Əhli-beyt (ə) davamçılarını o kəlmə və terminlərlə adlandırırdılar. Bu dini terminlərin hər biri barəsində qısa da olsa məlumat verməyi lazım bilirik. Bu kəlmə və terminlərlərın bəzisi aşağıdakılarından ibarətdir:

1.     Rafizi: "Rəfz" ərəb dilçiliyində "rədd etmək", "tərk etkək" və "bir işi kənara qoymaq" mənasınadır. Şiəliklə mübarızə aparanlar bu kəlməni, adətən, şiələri məzəmmət və təhqir etmək istədikdə işlədirdilər. Şiələrin bu kəlmə ilə adlandırılmqları barəsində belə deyirlər: Şiələr ilk iki xəlifənin hakimiyyətini qəbul etməyərək rədd etdilər, buna görə də "rafizi" adlandırıldılar. Bəziləri isə başqa faktoru irəli çəkirlər: Rafizi o şiələrə deyilir ki, Zeyd qiyam etdiyi zaman ilk iki xəlifəyə qarşı nisbətən mülayim mövqe tutduğuna görə onun qoşununu tərk etdilər. Hər iki mənadan hər birini qəbul etsək, yenə də rafizi kəlməsi və şiə kəlməsinin ümumi mənası eyni anlamı ifadə etmirlər. Çünki bu kəlmə zeydiyyə firqəsinin bəzi qruplarına aid ola bilmir.

2.     Cəfəri: İmam Sadiq (ə) özünün yorulmaz fəaliyyəti ilə məsum imamların (ə) rəhbərliyinə inam bəsləyən şiələrə fiqh və kəlam elmlərində xüsusi bir sima bəxş etdi. Elə buna görə də, o müqəddəs şəxsiyyətin təlimlərindən yararlanan şiələr "cəfəri" adı ilə tanındılar. Bu gün şiə kəlməsi isna əşər (on iki) kəlməsi ilə sinonim kimi işlənir, lakin ismaililərə də şamil olur. Çünki onlar da İmam Sadiq (ə)-ın imamlığını qəbul edirlər.

3.     İmami: İmamlardan hər birınin dövründə Həzrət Fatimə (s)-ın övladlarından olan məsum imamın imamətinə iman gətirən və bu yolu on ikinci imama kimi davam etdirən şiələrə "imami" deyirdilər. İmami kəlməsi özünün tarixi seyrində müxtəlif dövrlərin tələbinə uyğun olaraq başqa mənalar da daşımışdır, məsələn Həzrət Əli (ə)-ın zamanında şiə kəlməsinin sinonimi kimi işlədilmişdir. Lakin bu gün isna əşər kəlməsi ilə eyni mənalı kəlmə kimi çıxış edir.

4.     Xassə: Bu termin daha çox fiqh və hüquqi mətinlərində, ammə (çoxluq təşkil edən müsəlmanlar) kəlməsinin qarşılığı olaraq işlədilir və şiə mənasını ifadə edir. Bu terminin on iki imamçı şiələrin fiqh kitablarında xüsusi bir anlamı da vardır ki, öz fiqhini və hüquqi məsələlərini on iki məsum imamdan götürən fiqh məktəbinə deyilir.

5.     Ələvi: Bəlkə də bu kəlmə bir zamanlar şiələrin kəlam elmində qəbul etdikləri prinsipə (Həzrət Əlinin üstünlüyünə inam) dəlalət etmək üçün işlədilirdi, lakin sonralar daha çox özünün nəsil, nəsəb və soy-kökü mənasında, yəni şəxslərin Həzrət Əli (ə)-a nəsil və soy-kök bağlılığını bəyan etmək üçün işlədilmişdir.

6.     Fatimi: Bu kəlmə daha çöz nəsil və soy-kök bağlılığını bildirmək üçün işlədilir. Ondan İmam Həsən (ə) və İmam Hüseyn (ə) övldlarını Məhəmməd Hənəfiyyənin (keysaniyyə firqəsi özlərini onun ardıcılları hesab edirlər) övladlarıdan ayırmaq üçün istifadə edilir. Çünki baxmayaraq ki, Məhəmməd Hənəfiyyə Həzrət Əli (ə)-ın oğullarından biridir, lakin Həzrət Fatimə (s)-ın övladlarından deyildir.

7.     Talibi: Bu termin də nəsl və soykök bağlılığını bildirir, lakin əhatə dairəsi əvvəlki iki kəlmədən daha artıqdır. Talibi, Əbu Talibin övladları mənasınadır və o böyük şəxsiyyətin Həzrət Əli (ə)-dan başqa oğullarının sülbündən əmələ gələn övlad və zürriyyətinə də şamil olur. Bu kəlməni dəqiq qavramaq üçün Əbülfərəc İsfəhaninin "Məqatilüt-talibin" kitabını mütaliə etmənizi tövsiyə edərdik. Orada bütün talibilərin qiyamları, o cümlədən Cəfər ibn Əbu Talibin övladlarının qiyamları barəsində də materiallar verilmişdir.

Bunlar tarix boyu şiələrin adlandırıldıqları kəlmə və adların toplusu idi.

Şiə məzhəbi özünün şanlı tarixi boyu enişli-yoxuşlu yolları arxada qoymuşdur. Bəzən tarix bu məzhəbi bütün dünyaya hakim olmaq astanasında qoyan zirvələrə yüksəltmiş, bəzən də süquta uğrada biləcək dərələrin kənarına endirmişdir. Əsrlər boyu bu məzhəbi başqa məzhəblərdən fərqləndirən ünsürlər – İslam təlim-tərbiyə sisteminin müxtəlif sahələrində dərin köklərə, zəngin ənənələrə malik təcrübə, dövlət qurmaq və hökümət təşkil etmək iddiası və bu iddianı tarixin müxtəlif dövrlərində dəfələrlə isbat etmək məharəti və ən nəhayət, tarix boyu müstəqil şəxsiyyət və azad təfəkkürə malik olması olmuşdur. Şiə məzhəbi dərin fəlsəfi, hüquqi, əxlaqi və sxolastik və s. köklərə malikdir. Elə buna görə də onun əleyhinə aparılan bütün təbliğatlar, təzyiqlər və məhrumluqlara baxmayaraq bütün dünyada özünə geniş yer açmış, hər bir yerdə sayları günbəgün artan çoxlu ardıçıllar cəlb etmişdir. Burada ürək ağrısı ilə etiraf etməliyik ki, təfriqəçilik və müxtəlif şaxələrə bölünməyin acınacaqlı fəsadları, qədimdən bütün din və məzhəbləri bürüyən müxtəlif firqələrə parçalanmaq mərəzi az-çox şiə məzhəbinə də sirayət etmişdir. Hər halda, ümüd edirik ki, bütün müsəlmanların, əziz Peyğəmbərimizin (s) və Əhli-beytin (ə) həqiqi davamçılarının günbəgün artan agahlığı sayəsində müsəlmanlar öz birlik və həmfikirlilikləri ilə düşmənin arzusunu ürəyində qoyacaq, batil məzhəblərin hamısını tarixin arxivinə göndərəcək və vahid bayrağın altında toplaşacaqdır.

Şiə məzhəbinin əsas firqələrinin sayına gəldikdə isə, bunun ətrafında bir necə fikir mövcuddur:

Bağdadi öz kitabında şiələrin əsas firqələrinin üç firqədən ibarət olduğunu yazır. Onlar zeydiyyə, keysaniyyə və imamiyyədən ibarətdirlər. O, əvvəl qulat (əliallahi) firqəsini də şiə məzhəbinin qollarından hesab edir, ancaq sonra qeyd edir ki, onlar islamdan çıxdıqlarına görə islam firqələridən sayılmırlar.[3]

Şəhristani ismailiyyəni də əsas şiə firqələrinin sırasına daxil edir və əsas şiə firqələrinin sayını beşə çatdırır.[4]

Xacə Tusi (Allah ona rəhmət etsin) qələmə aldığı "Qəvaidül-əqayid" kitabında Bağdadinin fikri ilə razılaşır və əsas şiə firqələrinin zeydiyyə, keysaniyyə və imamiyyədən ibarət olmasını qeyd edir.[5] Qazi İzzuddin İyci də əsas şiə firqələrinin sayının üçdən ibarət olduğu fikrindədir: keysaniyyə, zeydiyyə və ismailiyyə.

Bəziləri əsas şiə firqələrini dörd firqədən ibarət hesab edirlər: imamiyyə, keysaniyyə, zeydiyyə və ismailiyyə.

Şiə alimləri, tarixçi və etnoqrafların arasında qəbul edilən geniş yayılmış fikir bundan ibarətdir ki, əsas təşəyyö (şiə məzhəbi, şiəçilik) firqələrinin sayı üç firqədən ibarətdir, lakin onun şaxə və sektorları barəsində müxtəlif fikir söylənilmişdir.

Daha ətraflı məlumat əldə etmək üçün "Əl-fərq bəynül-firəq", "Miləl və nihəl" və "Qəvaidül-əqayid" kitablarını mütaliə edə bilərsiniz.

Həmçinin aşağıdakı mövzularda yazılan kitablara müraciət etməniz tövsiyə olunur:

1.     Şiə məzhəbinin qol və şaxələri.

2.     Şiə məzhəbi ilə tanışlıq.



[1] - "Əl-qamusul- mühit", cild. 3, s. 61-63; "Tacül- ərus", cild. 5, s. 405; "Lisanül- ərəb", cild. 7, s. 258; "Ən- nəhayət", İnb Əsir, cild. 2, s. 246.

[2] - "Tarixi təşəyyö dər İran", Rəsul Cərəian, s. 24-28.

[3] - "Əl-fərq bəynül-firəq", Bəğdadi, Əbdülqahir, s. 21-23.

[4] - "Miləl və nihəl", Şəhristani, cild. 1, s. 147.

[5] - Tusi, Xacə Nəsir, "Qəvaidül-əqayid", Əli Rəbbaninin düzəlişləri ilə, s. 110.

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Bəhailərin əqidəsinin səhv olması, onların murdar olmasının dəlilini və sadə lövh insanların o əqidədən qəbul etməsinin hökmünü açıqlayın?
    4386 Qədim kəlam
    Mirzə Hüseynəli Bəhainin (Bəhai məzhəbinin banisi) əqidəsi öz kitablarında buna əsaslanır ki, "ov" və "Əli Məhəmməd bab" ın qiyam etməsiylə islam dini nabud (ləğv) olmuş və həzrət Məhəmməd (s)- in peyğəmbərlik və risaləti sona çatmışdır. Belə bir fikir "bab" qiyamını qəbul edib və vədə verdiyi "ov" həmin ...
  • Hansı şeylər namazı batil edir?
    10790 Nizamlar hüquq və əhkam
    12 şey namazı batil edir ki, onlara namazın mübtilatı deyirlər.1.             Namazın əsnasında onun şərtlərindən hər hansı birinin pozulması.2.             Namaz əsnasında dəstəmazı və ya qüslü batil edən şeylərin baş verməsi.3.            
  • Xəcaləti necə aradan aparmaq olar?
    8499 Əməli əxlaq
    Utancaqlıq və xəcalətin çoxlu xoşagəlməz və mənfi təsirləri vardır və insan həyatında qələbəyə mane olan bir amil sayılır. Digər xoşagəlməz xasiyyətlərdə olduğu kimi, insan bu ruhi vəziyyəti də özündən uzaqlaşdıraraq müalicə edə bilər. Uşaqların müxtəlif bəhslərdə iştirak etdirilməsi, ictimai işlərdə iştirak etməsinə təşviq edilməsi onların ...
  • İslam Peyğəmbəri (səlləllahu ələyhi və alihi və səlləm)bəzilərinin adlarını müsəlman olduqdan sonra dəyişibmi?
    3330 Cürbəcür
    İslam Peyğəmbərinin adəti belə olmayıb ki, hər bir müsəlman olanın adını dəyişsin. Əlbəttə, çoxları olub ki, adlarında olan bəzi mənfi cəhətlərə görə müsəlman olduqdan sonra İslam Peyğəmbəri (səlləllahu ələyhi və alihi və səlləm) onların adlarını dəyişib. Bu məqamda adları dyişmiş bəzi müsəlmanların adlarını qeyd edirik: 1.Zeydul-xeyl adı Zeydul-xeyrə dəyişib; ...
  • İnsan Allahın sevimlisi necə ola bilər?
    5571 Əməli əxlaq
    "Məhəbbət" "hubb" kəlməsindəndir və dostluq mənasınadır. Allahın bəndələrinə olan məhəbbəti ürfi mənanı daşımır. Çünki, ürfi məna nəfsin təsir altına düşməsidir ki, Allah ondan uzaqdır. Allahın bəndələrinə olan məhəbbəti öz zatına olan məhəbbətindən qaynaqlanır. Allah öz etdiyti işləri sevir. Yaratdıqları da onun etdiyi işin nəticəsi olduqlarına görə, onları da sevir. İlahi ...
  • Nə üçün Qurani-kərimdə Allah-taala üçün bəzən tək, bəzən isə cəm əvəzliyindən istifadə olunur?
    7103 Təfsir
     Allah-taala yeganədir və hər vaxt Öz işlərindən xəbər verdiyi zaman tək halda olan əvəzlik və kəlmədən istifadə etməlidir. Buna görə də Allah Quranda Özünü çox hallarda belə təbirlə bəyan edir. Amma ərəb dilində, hətta bəzən qeyri-ərəb dilində də danışan şəxs müxtəlif səbəblər üzündən tək ...
  • Əgər mənzil icarə etdikdə, vaxtı müəyyənləşdirməsək, şəri cəhətdən bir problem varmı?
    3283 İcarə və rəhin
    İcarə müddəti də müəyyən edilməlidir. Belə olmayan halda icarə əqdi düzgün deyil. İcarənin batil olması ilə də ev və maldan istifadə də caiz deyil. Bir halda ki, tərəflər icarə əqdindən savayı bir- birlərinin malından istifadə etməyə razı olsunlar. Daha çox məlumat üçün bu barədə 29273 göstəricisinə (İcarənin ...
  • Əgər namaz qılmayan bir şıxsin arxasınca danışılarsa qeybət sayılırmı?
    4412 Nizamlar hüquq və əhkam
    Şeyx Ənsari (rəh) qeybətin tərifində: Hədislərdən və Alimlərin qeybətin tərifi barəsində olan sözlərindən nəticə alırıq ki, qeybət ibarətdir: İnsanların arxasınca danışmaq, bir söz ki, qeybəti olunan şəxs o sözləri sevmir.[1] Qeybət (kəbirə) böyük günahlardan sayılır, ayə və rəvayətlərdə onun tərk edilməsinə təkid ...
  • Quranın dəfi və ya tədrici nazil olmasından nə qədər keçir?
    5057 Quran elmləri
    Quranın bir dəfəlik, Peyğəmbərin (s) qəlbinə nazil olması qədr gecəsində (ramazan ayının gecələrindən biri) olmuşdur. Bəzi ayə və rəvayətlərə nəzər saldıqda, bu ehtimalı vermək olur ki, qədr gecəsi həmin ramazan ayının igirmi üçüncü gecəsidir və Quranın (dəfi) bir dəfəlik nazil olması tədricən əlli altı ...
  • Quranın təhrif olunmaması müddəası ilə Əbdülah ibni Əbi Sərəhin Quranın təhrif olunması barədə dediyi sözlər necə uyğun gəlir?
    5832 Quran elmləri
    İşarə etdiyiniz rəvayətlər Əbdüllah ibni Əbi Sərəhin mürtəd olması ilə əlaqədardır. Onun necə və nə üçün mürtəd olması ilə əlaqədar üç rəvayət gəlmişdir. Amma, əvvəla, onun necə mürtəd olması ilə əlaqədar ixtilaf vardır. Onunla əlaqədar nəql olunan bəzi rəvayətlər ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    130644 Nizamlar hüquq və əhkam
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    98832 Əməli əxlaq
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    80635 Nizamlar hüquq və əhkam
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    72138 Nizamlar hüquq və əhkam
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    63803 Nizamlar hüquq və əhkam
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    39958 Hədis elmləri
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    35728 Nizamlar hüquq və əhkam
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    29274 Əxlaq fəlsəfəsi
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    28935 Nizamlar hüquq və əhkam
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • Müvəqqəti evlənməinin sözləri nədir?
    27297 Nizamlar hüquq və əhkam
    Müvəqqəti əqdin (mütənin) oxunmasından ötrü bir neçə şərt lazımdır: 1.Müvəqqəti əqdin oxunması; bu mənada ki, müvəqqəti evlənmədə təkcə qadınla kişinin bu əmələ razı olmaları kifayət etməz. Əqdin oxunması xüsusi kəlmələrlə bu əməlin inşa olunmasının niyyəti ilə oxunmalıdır. 2.Ehtiyat vacib budur ki, ərəb dilində düzgün qaydada oxunmalıdır. Əgər ...