Ətraflı axtarış
Baxanların
3817
İnternetə qoyma tarixi: 2007/06/29
Sualın xülasəsi
Бир нәфәр хачпәрәсти Ислам ирфаны илә Ислама неҹә ҝәтирмәк олар?
Sual
Бир нәфәр хачпәрәсти Ислам ирфаны илә Ислама неҹә ҝәтирмәк олар?
Qısa cavab

Ислами ирфаны, онун хүсусијјәтләрини вә шахәләрини һәмчинин, Ислам вә Әһли-Бејт (әлејһиссалам) мәктәбинин сајәсиндә јетишән ирфаны ачыгламагла өз мәгсәдинизә чата биләрсиниз.

Биринҹи: Ислами ирфан ики гисмә, нәзәри вә әмәли гисмә бөлүнүр. Нәзәри ирфанын әсас вә көклү мөвзусу ики мәсәләдир. Биринҹи, төвһидин һәгигәтинин ачыгланмасы; икинҹи һәгиги тәкаллаһлыны (камил инсаны) танытмаг

Ислами ирфанда төвһид бу мәнададыр ки, тәкҹә варлыг Аллаһдыр вә Ондан башга һеч бир шејин әслиндә варлығы јохдур. Јәни, Аллаһдан башга нә варса, Онун јәни, ваһид варлығын ҹилвәси вә зүһурудур. Башга сөзлә десәк, варлыг аләминин Аллаһ-Таалаја нисбәти, көлҝәнин ҝөлҝә саһибинә олан нистәби кимидир. Әслиндә, ҝөлҝәнин варлығы ҝөлҝә саһибинин варлығындан асылыдыр. Һәгигәтдә, ҝөлҝәнин вүҹуду ҝөлҝә саһибинин варлығынын ҹилвәсидир.

Ислам ирфанында һәгиги тәкаллаһлы (јәни, әсл мөмин вә камил инсан) камил бир инсандыр ки, Аллаһ-Тааланын бүтүн  илаһи сифәтләринин нишанәси вә мәзһәридир.

Амма, әмәли ирфан ҹәһәтиндән, инсан ики мүһүм ҹәһәтә јәни, руһани вә һејвани ҹәһәтә бағлы бир мөвҹуддур. Инсан мәнәвијјатда сејр етмәклә руһи ҹәһәтини мөһкмләдиб өзүнү сәадәтә чатдыра биләр. Бу јолда әмәли ҹәһәтдән, нәфсин сафлашдырылмасы вә шәри ријазәт чәкмәк мүһүмдүр. Исламын әмәли ирфаны башдан-баша һәмин шәри ријазәт чәкмәјин јолларыны вә нәфсин паклашдырылмасынын әмәли јолларыны ачыгламагдыр. Бу јоллар, инсанын ирфан аләминдә мәрифәтә мүфәввәг олмасындан өтрү ән јахшы јоллар олуб, инсаны елә мәгама чатдыра биләр ки, һәмишә өзүнү Аллаһ дәрҝаһында һисс едә билсин. Она ашиг олсун, бүтүн бу нәзарәт вә илаһи мәгамлара јетишиб, Онун мәрһәмәтиндә фани олмагла өзүнү әбәди сәадәтә чатдыра билсин. Бунлар, һәмин әмәлләрдир ки, шәриәт биздән ону тәләб едир. Әлбәттә, бүтүн бунларын һамысы мүршидин шәри сәнәдинә вә дүзҝүн јол ҝөстәрмәсинә еһтијаҹлыдыр. Бу јолда, пак вә мәсум Имамларымыз (әлејһимуссалам) һәгигәтән дә, Аллаһ-Таала тәрәфиндән инсанлара тәјин олунмуш һәгиги рәһбәрләр, мүршидләр вә имамлардыр.

Икинҹи: Ислам Пејғәмбәринин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) вә Әһли-Бејтинин бујурдуглары әслиндә, Ислам ирфанынын шахәләрини вә мүһүм хүсусијјәтләрини тәшкил едир ки, дүнјада белә бир ирфан мәктәбинин һеч бир идиоложи ирфан мәктәбиндә охшары јохдур. Әһли-Бејтин (әлејһиссалам) мәктәбиндә олан ашағыдакы мүһүм ирфани хүсусијјәтлә ишарә едирикө Һәр бир ариф буну билмәлидир:

  1. Шәриәт ганунларына бағлы олуб, она әмәл етмәк;
  2. Ҹиһад вә мүбаризә;
  3. Ағлын инкишафы вә елм өјрәнмәк;
  4. Фәгирләрә вә мәһрумлара көмәк;
  5. Нәфсин иззәт вә кәрамәти;
  6. Ишләмәк вә игтисади фәалијјәт ҝөстәрмәк, ҹәмијјәтдән һәр ҹүр узаглашмадан чәкинмәк;

Үчүнҹү: Даһи ирфан алимләринин һәјат вә јарадыҹылыглары илә јахындан таныш олмаг. О арифләр ки, шәхси һәјатында ирфан вә нәфсләринин пакланмасы илә мәшғул олдуглары һалда, өлкәләринин иҹтимаи, сијаси һәјатында, зүлмә гаршы ҹиһад вә мүбаризәдә һәмишә сәһнәдә олуб вә бу јолла Ислами ирфанда камил инсанлар јетишдирир вә Ислам мәрифәтинә тешнә оланлары сираб етмәклә, ҝөзләри јолда оланларын ҝөзләрини нурландырырлар.

Ətreaflı cavab

Ислами ирфанын, онун хүсусијјәтләрини вә шахәләрини һәмчинин, Ислам вә Әһли-Бејт (әлејһиссалам) мәктәбинин сајәсиндә јетишән ирфаны ачыгламагла өз мәгсәдинизә чата биләрсиниз. Ашағыдакы мәрһәләләри диггәтинизә чатдырырыг:

Биринҹи: Ислами ирфан ики гисмә, нәзәри вә әмәли гисмә бөлүнүр. Нәзәри ирфанын әсас вә көклү мөвзусу ики мәсәләдир. Биринҹи, төвһидин һәгигәтинин ачыгланмасы; икинҹи һәгиги тәкаллаһлыны (камил инсаны) танытмаг.

Ислами ирфанда төвһид бу мәнададыр ки, тәкҹә варлыг Аллаһдыр вә Ондан башга һеч бир шејин әслиндә варлығы јохдур. Бу бахымдан, мүсәлман ариф һәр шеји Аллаһын ҹилвәси вә зүһуру билир вә Ондан гејри бир шеји ҝөрмүр. Ондан гејриләри Онун сајәсиндә варлыг тапыр вә вүҹуда ҝәлирләр. Бу мәнада, арифин төвһиди философун төвһидиндән мөһкәм вә ҝүҹлүдүр. Һәгиги ариф, һәгиги вүҹуду Аллаһда билир вә Ондан гејри һәр шејин сырф Она бағлы олмасыјла варлыг тапмагларына етигады вардыр. Арифин нәзәриндә, Аллаһ-Тааланын варлығынын дахилиндә вә јанашысында чохлуға гәти јер јохдур вә Онун вүҹуду һәр ҹәһәтдән тәркибсиздир. Варлыг аләминдә олан чохлуг әслиндә, әсас јох, заһир вә ҹилвәләрдир. Башга сөзлә десәк, варлыг аләминин Аллаһ-Таалаја нисбәти, көлҝәнин ҝөлҝә саһибинә олан нистәби кимидир. Әслиндә, ҝөлҝәнин варлығы ҝөлҝә саһибинин варлығындан асылыдыр. Һәгигәтдә исә ҝөлҝәнин вүҹуду ҝөлҝә саһибинин варлығынын ҹилвәсидир.

Ислам ирфанында һәгиги тәкаллаһлы (јәни, әсл мөмин вә камил ариф) каинат аламиндә камил бир инсандыр ки, Аллаһ-Тааланын бүтүн илаһи сифәтләринин нишанәси вә мәзһәридир. Бу мөвзуда даһа ҝениш мәлумат вә изаһ алмагдан өтрү ирфани китаблара о ҹүмләдән, Ибн Тәрәк Исфаһанинин Тәмһидул-Гәваид, Ибни Әрәбинин Фусул-һикәм вә китабын шәрһләринә, Ибн Фәнаринин Мисбаһул-Әнис китабына вә с.. мүраҹиәт етмәк лазымдыр.

Әмәли ирфанда инсан руһ вә бәдәндән ибарәт бир бәндә кими нәзәрдә тутулур. Амма онун инсанлғы онун руһу иләдир. Инсанда камиллијә јетишмәкдән өтрү елә истедадлар вар ки, онун васитәси илә торпагдан олан бәдәниндән башламагла мәнәви сејр вә сүлукла ән јүксәк мәрифәт мәртәбәсинә чатмаг олар. Инсанын руһи ҹәһәти һәмишә јүксәк мәнәви мәгамлара тәрәф мејиллидир. Амма ҹисми вә бәдәни мадди тәбиәт вә һејвани мејллидир. Әҝәр инсан өз ихтијары илә нәфсинин пакланмасы вә Исламда ҝәлән мәнәви сејрлә мәшғул олса, камал мәртәбәләрини кечиб илаһи иззәт вә мәгама чатар. Амма, әҝәр өз ихтијары илә бүтүн нијјәт вә һәдәфини мадди вә нәфси истәкләрини әлә ҝәтирмәкдән өтрү сәфәрбәр етсә, бүтүн нијјәтини һејвани јолда гәрар версә сонда зилләтә чатар.[1] Бәс, әмәли ирфанда әсас мәсәлә нәфсин пакланмасы вә шәри ријазәт чәкмәкдир. Бунунла да, инсанын ҝөзүнүн өнүндән зүлмәт пәрдәләри кәнара чәкилир вә һәгигәти ҝөрә билир. Ислам да инсанын чох мүһүм ҹәһәти олан белә бир ҹәһәтинә даһа чох диггәт етмиш, нәфсин пакланмасы вә һәгигәтләри ҝөрмәсинә даһа чох тәкид етмишдир.  Имам Садиг (әлејһиссалам) бујурур:  "Әҝәр өмрүндән ики ҝүн галмыш олса да ондан бир ҝүнүнү нәфсинин пакланмасыны ајыр ки, онун васитәси илә өлүм анында ондан көмәк истәјәсән." [2]

Бәс, һәгигәтә чатмағын јолу нәфсин пакланмасыдыр. Лакин, Ислами ирфан мәктәбиндә төвсијә олунмуш нәфсин пакланмасы илә диҝәр идиоложи мәктәбләрдәки әмәли ирфан ҝөстәришләри фәрглидир. Һинд идиоложи ирфан мәктәбләри, јунан, мани вә онун тәрәфдарлары инсанын сәадәтә јетишмәсиндә әсас ролу онун јашадығы ҹәмијјәтлә әлагәләрини там шәкилдә кәсмәсиндә билирләр. Амма, Ислами ирфан, нәфсин пакланмасыны шәриәт ҝөстәришләринә әмәл етмәкдә ҝөрүр. Ислам ирфанында сифариш олунан ријазәт хәчпәрәстләрин вә диҝәр идиоложи мәктәбләрдәнки ҝөстәришләри илә фәрглидир. Хачпәрәст раһибләри нәфсин пакланмасындан өтрү өз ев-ешикләриндән әл чәкиб чөлләрә үз тутур, ҹәмијјәтдән ајырылыб тәнһа галыр вә нәфсин паклашмасындан өтрү өзләрини мүхтәлиф һалал јемәкләрдән мәһрум едирләр.

Әлбәттә, Гуранын ифадәси илә десәк, бүтүн бунлар сонрадан хачпәрәстлик дининә дахил едилмиш бидәтләрдир. Амма, Ислами ирфан, нәфс үчүн лазым олан ән јахшы ријазәтләрә ҝөстәриш вермәклә, арифә Гуран вә Әһли-Бејт (әлејһиссалам) мәктәбиндәки һалал вә һарамлара риајәт етмәји вә онлардан мүтләг итаәт етмәји тапшырыр.[3]

Ислам ирфанын атасы ләгәби алмыш Әмирәл-мөминин Әли (әлејһиссалам) бујурур: "Нәфсин риајзәти шәриәтдир"[4] Ирфан елминин даһиләри дә һәмин мөвзуну гәбул едирләр. Ибни Сина ибадәти нәфсин риајазәти сајыр вә јазыр: "Тәкҹә ибадәт васитәси илә нәфси рам етмәк олар ки, Аллаһ-Таалаја тәрәф диггәт етдикдә она мане олмасын бәлкә дә, онунла һәмкарлыг еләсин."[5]

Әслиндә, Ислам ирфанынын көкләри Гуран вә Әһли-Бејтдән (әлејһиссалам) ҝәлән рәвајәтләр олдуғуна ҝөрә шәриәт, тәригәт вә һәгигәтин һеч бири диҝәриндән ајры дејилдир. Шәриәт, Гуран вә Әһли-Бејт (әлејһиссалам) рәвајәтләриндә ҝәлән Ислам һөкмләринин вә ганунларынын топлусудур. Фәгиһләр бу ганунлары вә һөкмләри бу ики мәнбәдән әлә ҝәтирир. Мүсәлман арифләри мөтәгиддирләр ки, шәријәт һөкмләри елә һәгигәтләр үзәриндә гурулуб ки, она әмәл етмәклә инсан сәадәт вә камала чатар. Ислам ирфанында мејар, динин ҝөстәришләринә әмәл етмәкдир. Мүһијәддин ибн Әрәби кимиләрин ирфанында гејд олунур ки, ирфанын мејары шәриәтин ону рәдд етмәмәсидир.[6] Диҝәр бир мәшһур ариф Ҹүнејд Бағдади јазыр: Ислам Пејғәмбәри (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) вә мәсум Имамаларын (әлејһимуссалам) јолундан башга бүтүн јоллар азғынлыға тәрәф ҝедир. Өлүм анында да инсандан тәклиф ҝөтүрүлмүр."[7]  Ислами ирфанын башчыларындан сајылан Әлламә Тәбатәбаи јазыр: "Шәриәтин ваҹибләри, һарамлары вә үмуми һөкмләри бүтүн инсанлардан өтрүдүр. Инсан, Аллаһ-Таалаја нә гәдәр јахын олса, тәклифи дә бир о гәдәр ағыр олур. Амма, һеч бир мәгамда инсан тәклифсиз ола билмәз."[8]

Шәријәт вә әһкамын батини сајылан тәригәт, мәнәви сәфәрә чыхан инсанын әһвалыны бәјан едир вә бу һаләтин ән јүксәк мәртәбәси Аллаһын рәһмәтиндә фани олмагдыр.[9]

Нәтиҹәдә, Ислам ирфанында ариф, Аллаһа олан һәгиги ешги илә өзүнү Онун һүзурунда һисс етмәклә, камал мәртәбәләрини кечмәк үчүн чалышыр. Бунунла јанашы, әмәлиндә ихласлы, тәвазөкар, заһиданә, дүнајаја рәғбәтсиз, батини вә заһири тәһарәтлә, ҝеҹәләри ојаг галмагла вә вилајәт мәктәбиндән јапышмагла һәмишә өз мәбудуна тәрәф һәрәкәтдәдир.  Ислами ирфан јәни, елә бир һәгигәти вә мәрифәти әлә ҝәтирмәк вә танымагла, инсан  маддә аләминин јухусундан вә рөјасындан ојаныр, чиркинликләрдән вә шәһвәтликдән нура вә камал аламинә чатыр. Ариф одур ки, һәм ахирәт вә камал, һәм дүнјада һәјат вә јашајышыны лазымы гајдада кечирмәк үчүн чалышмагда вә һәм дә башгаларынын әлиндән тутмаг һаггында фикирләшир. Неҹә ки, арифләрин ағасы, Әмирәл-мөминин Әли (әлејһиссалам) кими бүтүн инсани истедадлары вә дәјәрләри өз вүҹудунда ҹәмләшдириб зүһур етдирә билир. О, ҝеҹәләр ибадәт меһрабында ағлајыр. Ислам Пејғәмбәри (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) бујурур: "О (Әли), арамсыз шәкилдә Аллаһа ашигдир."[10] Амма, иҹтимаи ишләриндән кәнарда олмаз вә һеч вахт ҹәмијјәтдән кәнара ҝетмәзди. О, јетимләрин ағламаг сәси илә тәсирләнир вә фәгирләрин чөрәк вә хурмасыны өз күрәјиндә апарыб онлара чатдырыр, бејтул-малын мәсрәфиндә чох дәгиг иди.[11]

Икинҹи: Диггәт етдијиниз кими Ислам Пејғәмбәринин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) вә  Әһли-Бејтинин бујурдуглары әслиндә, Ислам ирфанынын шахәләрини вә мүһүм хүсусијјәтләрини тәшкил едир. Белә бир ирфан мәктәбинин дүнјада һеч бир идиоложи ирфан мәктәбиндә охшары јохдур. Ислам аләминдә, Әһли-Бејт (әлејһиссалам) мәктәбиндән узаг дүшән арифләр, бир о гәдәр дә Ислами ирфанын әсл һәгигәтиндән узаг дүшүбләр.

Ислам дининин мәтниндән ҝөтүрүлмүш бир нечә шеј, Ислами ирфанын мүһүм сүтунларындан сајылыр вә һәр бир ариф Ислами нәзәриндән бу мүһүм мөвзулардан бәһрәләнмәлидир. Ајдындыр ки, ирфан алминдә бүтүн бу мүһүм мөвулара диггәт етмәк сағлам фикрили инсанлары Ислам дининә тәрәф дәвәт етмәкдә чох өнәмлидир. Әсл Ислам ирафанында һәр бир ариф ашағадакы мәсәләләри диггәтдә сахламалыдыр:

  1. Шәриәт һөкмләринә ҹидди әмәл етмәк (мүхтәсәр изаһы әввәлҹә верилди)
  2. Ҹиһад вә мүбаризә;

Ислам дини елә бир диндир ки, инсанын бүтүн ҹәһәт вә истедадларына диггәт етмиш вә бүтүн бу истедадларын һәмаһәнҝ шәкилдә инкишафына ҝөрә ҝөстришләр вермишдир. Инсаннын бир ҹәһәтимүбаризә, диҝәр бир ҹәһәти исә ирфандыр. Јалныз, мүбаризә вә дөјүшә һазыр оланлар вә ја тәкҹә ибадәт вә дуаја диггәт едән инсанын руһу нагис инкишаф едир.

Әмирәл-мөминин Әли (әлејһиссалам) ҹиһад һаггында бујурур: "Ҹиһад, Ҹәннәт гапыларындан биридир ки, Аллаһ-Таала тәкҹә Өзүнүн хүсуси достларынын үзүнә ачар.....Һәр кәс мејлсизлик үзүндән ҹиһады тәрк етсә, Аллаһ-Таала она зилләт либасы ҝејиндирәр.....вә белә инсан өз батининдән дајаз фикирли олар вә ағлы азалар. Ҹәмијјәт ичиндә өз һаггыны да мүдафиә етмәјә гүдрәти чатмаз. Әдаләт вә инсафдан мәһрум олар." [12]

  1. Ағлын вә елмин чохалмасы;

Ислам ирфанынын мүһүм хүсусијјәтләриндән бири  дә одур ки, ариф шәхс елм әлә ҝәтирмәк, тәфәккүр вә ағлын мөһкәмләнмәсиндә чалышмалыдыр. Гуранда охујуруг: "Биләнләрлә (билик вә елм саһиби илә) билмәјәнләр (ҹаһилләр вә наданлар) бир ола биләрләрми?"[13]

Ислам Пејғәмбәри (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) бујурур: "Елми чох олан инсанын (мөмин инсанын) дәјәри бүтүн инсанлардан үстүндүр."[14]

  1. Ишләмәк, игтисади чалышмаг вә раһибликдән чәкинмәк;

Ислам Пејғәмбәри (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) бујурур: "Һәр кәс өз әлинин зәһмәти илә доланса, Гијамәт ҝүнү Сиратын көрпүсүндән илдырым сүрәти илә раһат кечәҹәк."[15]

  1. Нәфсин иззәт вә кәрамәти;

Аллаһ-Таала Гуранда бујурур: "Һалбуки шәрәф-шан да, (гүввәт, иззәт вә гәләбә дә) јалныз Аллаһа, Онун Пејғәмбәринә вә мө’минләрә мәхсусдур."[16]

  1. Мәһрум вә фәгирләрә көмәк;

Билазәри вә Әһмәд ибн Һәнбәли јазыр: "Һәзрәт Әлинин (әлејһиссалам) гырх мин дирһәмлик бурғда вә арпасы вар иди. Амма, һамысыны Аллаһ јолунда фәгирләрә сәдәгә верир вә ахшам шам чөрәјинә ҝөрә өз гылынҹыны сатыб чөрәк алыр вә бујрур: Әҝәр шам јемәјим олсајды гылынҹымы сатмаздым."[17]

Үчүнҹү: Һеч шүбһәсиз ки, Гуран, Ислам ирфанынын сәрчешәси, Ислам Пејғәмбәри (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) вә Әһли-Бејт (әлејһиссалам) исә Гуранын тәфсирчиләри, һәгиги арифләр вә имамлардыр. Бәс, ирфан јолунда камала јетиб һәгиги ирфаны дәрк етмәк үчүн һәгиги устадлар, мүршидләр вә имамлар јалныз, Ислам Пејғәмбәри (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) вә Әһли-Бејтидир (әлејһиссалам).

Диҝәр тәрәфдән, даһи ирфан алимләринин һәјат вә јарадыҹылыглары илә јахындан таныш олмаг лазымдыр. О арифләр ки, шәхси һәјатында ирфан вә нәфсләринин пакланмасы илә мәшғул олдуглары һалда, өлкәләринин иҹтимаи, сијаси һәјатында, зүлмә гаршы ҹиһад вә мүбаризәдә һәмишә сәһнәдә олуб, һөкумәт ишләринә дә нәзәр верибләр.

Бүтүн бунлар Ислам ирфаныны  камил инсан јетишдирмәк јолунда олан гүдрәтини нишан верир вә бундан әлавә, Ислам мәрифәтинә тешнә оланлары сираб етмәклә, ҝөзләри јолда оланларын ҝөзләрини нурландырырлар.

 


[1]  Ирфан вә тәсәввуф, Мәһәммәд Рза Кашани, сәһ.72; Сејр вә сүлук әдәбләри, Һәбибуллаһ Мәзаһири, сәһ.6

[2]  Ровзеји Кафи, сәһ.150;

[3]  Сејр вә сүлук әдәбләри, Һәбибуллаһ Мәзаһири, сәһ.6 (Һәдид сурәси 27, Хачпәрәстлик дининә бидәтин нисбәт верилмәси)

[4]  Мизанул-һикмәт, ҹ.4; сәһ.207

[5]  Ишарәләр вә тәнбиһләр, нәмт 9, фәсл 3

[6] Рәсаил, сәһ.233; Ибни Әрәби, Тәһгиг мәһәммәд Иззәт, Әл-Мәктәбәтүл-төвигијјә нәшријјатынын чапы

[7]  Нәзәри ирфан, сәһ.373, Јәһја Јәсриби.

[8]  Вилајәтнамә, сәһ.46, Һүмајун Һиммәтинин тәрҹүмәси

[9] Шејх Әбу Саидин Төвһидин сирләриндәки мәгамлары, сәһ, 352, Мәһәммәд ибн Мәнур

[10]  Әли, ирфан ҝүзҝүсү, Нәзимзадә Гуми.

[11]  Даһа чох мәлумат үчүн бах: Әли нәзәри ирфанын ҝүзҝүсү, сәһ.91-150

[12]  Нәһҹүл Бәлаҹә, 27-ҹи хүтбә.

[13]  Зүмәр сурәси

[14]  Әмали Шејх Сәдуг, 6-ҹы мәҹлис, 4-ү һәдис.

[15]  Биһарул-Әнвар, ҹ.103; сәһ.9

[16]  Мунафигин сурәси 8

[17]  Мәнагиб ибн Шәһр Ашуб,ҹ.2; сәһ.72

 

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    120296 Nizamlar hüquq və əhkam
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    91548 Əməli əxlaq
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    71409 Nizamlar hüquq və əhkam
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    55249 Nizamlar hüquq və əhkam
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    53117 Nizamlar hüquq və əhkam
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    37837 Hədis elmləri
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    26846 Əxlaq fəlsəfəsi
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    26599 Nizamlar hüquq və əhkam
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    26189 Nizamlar hüquq və əhkam
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • islam sözünün mənası Ali- imran surəsinin 19- cu ayəsinə əsasən nədir?
    25265 Təzə kəlam
    İslam sözü lüğətdə "Allahın" müqabilində kamil surətdə təslim olmaq" deməkdir. Yəni heç bir qeyd və şərt olmadan ilahi qanunlara tabe olmaq. Din deyəndə isə "bəşəriyyətin bütün hallarda (ictimai və fərdi) ilahi qanunlara əsaslanması və Allahla insanların rabitəsi" başa düşülür. Bu səbəbdəndə bütün əsrlərdə peyğəmbərləri qəbul etmək onların gətirdiyi dinə (qeyd- ...