Ətraflı axtarış
Baxanların
3284
İnternetə qoyma tarixi: 2012/04/19
Sualın xülasəsi
Allahın yadından (zikrindən) qafil olmaqla insanın şeytanla yoldaş olması necə mümkündür?
Sual
Allah-taala “Zuxruf” surəsinin 36-cı ayəsində buyurur: “Hər kəs Allahın yadından (zikrindən) qafil olsa, onun üçün bir şeytan təyin edərik ki, onun yoldaşı və həmsöhbəti olsun.” Necə mümkün ola bilər ki, Rəhman olan Allah insanın sadəcə bir səhvinə görə onunla yoldaş və həmsöhbət olmaq üçün bir şeytan qərar versin?
Qısa cavab

Sualda qeyd olunan ayənin mənası budur ki, Allahın göstərişlərindən imtina etmək və həyatda Onun zikr və yadından qafil olmağın nəticəsi şeytanla yoldaş və həmsöhbət olmaqdır. Allahın zikr və yadından üz çevirmək kiçik bir günah və səhv deyildir; elə bir mövzudur ki, uzun zaman ərzində kiçik və böyük günahlar səbəbi ilə hasil olur. Başqa sözlə desək, Allahın zikr və yadından qafil olmaq günahlara düşməyin nəticəsindədir və Allahdan uzaq düşməyin təbii nəticəsi də şeytanla həmsöhbət olmaqdır. Bunun Allahın Rəhmaniyyəti ilə təzadı yoxdur.

Ətreaflı cavab

Diqqət yetirmək lazımdır ki, ayənin mənası bu deyildir ki, insan bir səhvə düçar olan kimi Allah bir şeytanı onunla həm söhbət və yoldaş etsin. Allah-taala bu surədə buyurur:

وَ مَنْ يَعْشُ عَنْ ذِكْرِ الرَّحْمنِ نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطاناً فَهُوَ لَهُ قَرين‏

“Hər kəs Rəhmanın zikrindən üz çevirsə, onun üçün bir şeytan təyin edərik ki, onunla yoldaş olsun.”[1] Bu ayədə “Rəhmanın zikri” dedikdə məqsəd Qurandır.”[2]

Deməli, ayənin mənası belə olur: “Hər kəs Allahın yadından, Quranın hökm və göstərişlərindən üz çevirərək ona əməl etməsə, bir şeytan onunla yanaşı olar. İmam Əli (əleyhis-salam) bu ayənin təfsirində buyurur: “Hər kəs günaha aludə olsa, Allahın yadından üz çevirər və hər kəs də Allahın fərman verdiyi  şeylərə itaət etməzsə, onun üçün bir şeytan təyin olunar ki, həmişə onunla yanaşı olsun.”[3]

Əli (əleyhis-salam)-ın bu izahına diqqət yetirməklə aydın olur ki, Allahı yad etməkdən üz çevirmək sadəcə bir səhv deyildir ki, nəticədə şeytanın onunla yanaşı edilməsi Allahın Rəhmaniyyəti ilə təzadlı olsun; əksinə, bu mövzu uzun zaman ərzində və çoxlu günahlar etdikdən sonra insan üçün hasil olur.

“Təfsiri-nümunə” kitabında bu ayənin izahında deyilir:

Əvvəlki ayələrdə hər bir şeyi maddi meyarlarla ölçən dünyapərəstlərdən söhbət gedirdi. Sözü gedən ayədə isə dünyaya bağlı və məftun olmağın öldürücü təsirlərindən birindən – Allahdan uzaqlaşmaqdan, Onunla yadlaşmaqdan söhbət açılır və buyurulur:

وَ مَنْ يَعْشُ[4] عَنْ ذِكْرِ الرَّحْمنِ نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطاناً فَهُوَ لَهُ قَرين‏

“Hər kəs Rəhmanın (Allahın) yadından (zikrindən) üz çevirsə, ona tərəf bir şeytan göndərərik və həmişə onun yoldaşı olar.”[5]

Bəli, Allahdan qafil olmaq, ötəri dünya ləzzətlərinə qərq olmaq və onun aldadıcı gözəlliklərinə ürək bağlamaq nəticəsində şeytan insana hakim kəsilir və həmişə onunla birgə olur, onun boynuna bir ip salaraq ürəyi istəyən yerlərə aparır. Bu ayədə cəbr (insanın öz əməllərində məcburi olması) təsəvvürü yersizdir. Çünki bu, onlarının öz işlərinin təbii nəticəsidir. Xüsusilə, dünya ləzzətlərinə qərq olmağın və müxtəlif günahlara qurşanmağın ilk təsiri budur ki, insanın qəlbinə, gözünə və qulağına qəflət pərdəsi salınır, Allahdan uzaqlaşır, şeytanlar ona hakim edilir və bu yolda o qədər irəliləyir ki, bəzən qayıdış və tövbə yolu bir dəfəlik onun üzünə bağlanır. Çünki şeytanlar və şeytani fikirlər hər tərəfdən onu əhatə edir. Bu da insanın öz yaramaz əməllərinin nəticəsidir, baxmayaraq ki, onun “səbəblərin son səbəbkarı” ünvanı ilə Allaha aid edilməsi də səhihdir. Bu da digər Quran ayələrində “şeytanın zinətləndirməsi”[6] və ya “şeytanın vilayəti” kimi[7] təbir olunur.

Lüğətdəki mənasına diqqət yetirməklə ayədəki “nuqəyyiz” ifadəsi həm şeytanların hakim kəsilərək insanı istila altına almasına, həm də onlarla yoldaş olmasına dəlalət edir. Eyni zamanda ondan sonra gələn “fəhuvə ləhu qərin – şeytan onunla yoldaş olar” cümləsi bu mənanı təkid edir ki, şeytanlar belə adamlardan heç vaxt ayrılmazlar. Rəhman təbiri incə bir işarədir: İnsan ümumi rəhməti hamını əhatə edən bir Allahdan necə qafil olur və üz çevirir!

Görəsən, belə insanlar şeytanlarla yoldaş və onların fərmanlarına məhkum olmaqdan başqa bir taleyə düçar ola bilərmi?

Bəzi təfsirçilər ehtimal verirlər ki, bu ayədəki “şeytanlar” kəlməsinin geniş mənası vardır və hətta insanlardan olan şeytanlara da şamildir. Zəlalət rəisləri və sərkərdələri adlandırılan bu insanlar qafil insanlara hakim kəsilərək onları Allahın yadından uzaqlaşdırır və onlarla yanaşı olurlar. Mənadakı bu genişlik uzaq ehtimal deyildir.[8]

 


[1] “Zuxruf” surəsi, ayə: 36

[2] Təbərsi, Fəzl ibni Həsən, “Məcməul-bəyan fi təfsiril-Quran”, 9-cu cild, səh. 74, “Nasir Xosrov” nəşriyyatı, Tehran, 1372-ci şəmsi il

[3] Səduq, Məhəmməd inbi Əli, “Xisal”, 2-ci cild, səh. 634, “Camieyi-müdərrisin” nəşriyyatı, Qum, 1403-cü qəməri il

[4] “Əşv” kökündən alınan “yə’şu” kəlməsi “ila الی” hərfi ilə təsirli hala düşdüyü zaman müəyyən bir şeylə (zəif gözlər ilə) hidayət olunmaq mənasına gəlir, “ən عن” hərfi ilə təsirli hala düşdüyü zaman bir şeydən üz çevirmək mənasına gəlir. Sözü gedən ayədə ikinci məna nəzərdə tutulmuşdur. “Lisanul-ərəb”, “əşv” kəlməsi

[5] “Nuqəyyiz” kəlməsi “qəyz” kökündən alınmışdır və əsl mənası yumurtanın üstündəki qabıq mənasınadır. Bundan sonra isə bir şeyin başqa şeyi əhatə etməsi mənasına işlənmişdir.

[6] “Nəhl” surəsi, ayə: 3

[7] Yenə orada

[8] Məkarim Şirazi, Nasir, “Təfsiri-nümunə”, 21-ci cild, səh. 64, "Darul-kutubil-islamiyyə", Tehran, 1374-cü şəmsi il

 

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    109940 Nizamlar hüquq və əhkam
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    83626 Əməli əxlaq
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    61797 Nizamlar hüquq və əhkam
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    45184 Nizamlar hüquq və əhkam
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    34313 Hədis elmləri
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    30922 Nizamlar hüquq və əhkam
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    23626 Əxlaq fəlsəfəsi
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • islam sözünün mənası Ali- imran surəsinin 19- cu ayəsinə əsasən nədir?
    23342 Təzə kəlam
    İslam sözü lüğətdə "Allahın" müqabilində kamil surətdə təslim olmaq" deməkdir. Yəni heç bir qeyd və şərt olmadan ilahi qanunlara tabe olmaq. Din deyəndə isə "bəşəriyyətin bütün hallarda (ictimai və fərdi) ilahi qanunlara əsaslanması və Allahla insanların rabitəsi" başa düşülür. Bu səbəbdəndə bütün əsrlərdə peyğəmbərləri qəbul etmək onların gətirdiyi dinə (qeyd- ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    22732 Nizamlar hüquq və əhkam
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • Dünyanın ilk yaranmasını təşkil edən maddə nədir, Quran və hədislərin bu mövzuda nəzəri nədir?
    21342 Qədim kəlam
    Təbiət şünas alimlərinin bu mövzuda olan dəqiq nəzəriyyələri budur ki, varlığın ilk maddəsini təşkil edən ünsürlar bunu isbat edir ki, əslində fəzada dağılmış "sedyom"- ların təşkil olmasıyla yaranmışdır. Bu maddə uzun zamanlardan təqribiylə 13 milyard il şiddətli partlayış nəticəsində, hissələr və qismətlərə bölünmüşdür, günəş, ulduzlar, göy (səma) yer və...özlərinə məxsus ...