Ətraflı axtarış
Baxanların
4179
İnternetə qoyma tarixi: 2012/03/14
Sualın xülasəsi
Uxdud səhabələri kim idi?
Sual
Quranda deyilən “Uxdud” səhabələri kimlər idilər?
Qısa cavab

“Uxdud” böyük çala, yaxud xəndək mənasınadır. Bu ayədə odla doldurulan böyük çala nəzərdə tutulur ki, mömin şəxsləri oraya salıb  yandırmış və ağır  işgəncə ilə qətlə yetirmişlər.

Bu hadisənin nə zaman baş verməsi, hansı qövmə aid olması, eləcə də bunun xüsusi və konkret bir hadisə, yoxsa dünyanın müxtəlif yerlərində baş verən və bu qəbildən olan çoxlu hadisələrə işarə olması ilə əlaqədar müfəssirlər və tarixçilər arasında müxtəlif nəzərlər irəli sürülür. Onların ən məşhuru budur ki, bu hadisə Yəmən diyarındakı sonuncu Həmir padşahı Zu Nuas ilə əlaqədardır. Buna əsasən “Uxdud səhabələri” dedikdə dərin çalalar qazılıb odla doldurduqdan sonra Allaha imanlı olanları, sadəcə imanlı olmaq təqsiri ilə son nəfərlərinə qədər diri-diri yandırılan şəxslər nəzərdə tutulur.

Ətreaflı cavab

“Uxdud” kəlməsi böyük çala və ya xəndək mənasınadır.[1] Burada böyük xəndək nəzərdə tutulur ki, odla dolduruldu və imanlı olanları ora atıb işgəncə ilə və diri-diri yandırdılar.

Bu hadisənin hansı zamanda baş verməsi, hansı qövmə aid olması, onun xüsusi və konkret bir hadisə olması, yoxsa dünyanın müxtəlif yerlərində baş verən bu kimi hadisələri göstərən ümumi bir məna olması ilə əlaqədar müfəssirlər və tarixçilər arasında çoxlu bəhslər vardır. Onların ən məşhuru budur ki, bu hadisə Yəməndə yaşayan sonuncu Həmir padşahı Zu Nəasa aiddir.[2]

Həmir padşahlarının sonuncusu olan Zu Nəas yəhudi dinini qəbul etdi. Həmir qəbiləsi də ona tabe olaraq bu dini qəbul etdilər. Padşah öz adını dəyişib Yusif qoydu. Bir müddət bu minvalla keçdi, sonra ona xəbər verdilər ki, Yəmənin şimalında yerləşən Nəcran əyalətində bir dəstə insan hələ də həqiqi məsihi dinində qalmışlar. Zu Nənasın həm əqidələri onu vadar etdilər ki, incil əhlini yəhudi dinini qəbul etməyə məcbur etsin. O Nəcrana doğru hərəkət etdi və oranın əhalisini bir yerə yığdı, yəhudi dinini onlara təqdim etdi və israr etdi ki, onu qəbul etsinlər. Amma onlar bu işdən imtina edərək şəhid olmağa hazır oldular və öz ayinlərindən əl çəkmək istəmədilər. Zu Nəas göstəriş verdi ki, böyük bir xəndək qazıb odunla doldursunlar. Sonra onu yandırdılar və onlardan bir qrupunu diri-diri oda atdılar, bir qrupunu da qılıncla qətlə yetirdilər. Orada öldürülənlərin və yandırılanların sayı iyirmi min nəfərə çatırdı.[3]

Yuxarıdakı hadisə çoxlu təfsir və tarix kitablarında müxtəlif şəkillərdə və müfəssəl olaraq qeyd olunur. O cümlədən: “Məcməul-bəyan”da, Əbul-Fütuh Razinin “Təfsir”ində, Fəxr Razinin “Təfsiri-kəbir”ində, “Ruhul-məani”də, Qurtəbinin “Təfsir”ində və sair kitablarda “Buruc” surəsinin təfsirində; həmçinin İbni Hişamın “Sirə” kitabında[4] nəql edilmişdir.

Mənbələrdə qeyd olunur ki, imanlı insanları ağır işgəncələrlə qətlə yetirən bu rəhimsiz, daş ürəkli adamlar nəhayət ilahi əzaba düçar oldular və axıtdıqları nahaq qanların cəzasını elə bu dünyada aldılar, halbuki yandırıcı qiyamət əzabı onların intizarını çəkir.

Uxdud səhabələri barəsində dediklərimiz bu barədəki məşhur nəzəriyyə idi. Lakin bu barədə nəql olunan başqa rəvayətlərdə deyilir ki, Uxdud səhabələri dedikdə təkcə Yəməndə Zu Nəasın dövründə baş verən hadisə deyildir. Bəzi müfəssirlər bu barədə əlavə olaraq on nəzəriyyə də qeyd etmişlər.[5]

Mərhum Əllamə Təbatəbai “Əl-mizan” kitabında buyurur: “Uxdud kəlməsi yerdə olan böyük yarıq mənasınadır. Uxdud səhabələri çox zalım və qaniçən insanlar idi. Onlar yeri qazaraq onu odla doldurur və möminləri, məhz Allaha iman gətirdiklərinə görə ora doldurur və axırıncı nəfərlərinə qədər yandırırdılar... “Qutilə əshabul-uxdud” cümləsi xəbər vermək məqamında deyil, onlara qarğışdır. “Qutilə” dedikdə məqsəd onların Allah dərgahından uzaqlaşdırılması və lənətə düçar olmaları ilə əlaqədar qarğışdır.”[6]

Əlbəttə, təfsirçilərdən bəziləri demişlər: “Uxdud səhabələri dedikdə o qovmdə yandırılan mömin kişi və qadınlardır.” Bu halda “qutilə” kəlməsi xəbər cümləsi olur və bu imanlı kişi və qadınların odda yandırılmasından xəbər verir, onlara nifrin və qarğış etmək məqamında deyildir.[7]

 


[1] Rağib İsfahani, “Müfrədatu əlfazil-Quran”, “xədd” maddəsi

[2] Həmir Yəmənin məşhur qəbilələrindən biridir. Məkarim Şirazi, Nasir, “Təfsiri-nümunə”, 26-cı cild, səh. 338, "Darul-kutubil-islamiyyə", Tehran,  birinci çap, 1374-cü şəmsi il

[3]  Qummi, Əli ibni İbrahim, “Təfsiri Qummi”, tədqiq: Musəvi Cəzairi, Seyid Təyyib, 2-ci cild, səh. 1414, “Darul-kitab”, Qum, dördüncü çap, 1367-cı şəmsi il

[4]  1-ci cild, səh. 31

[5] Bu hadisənin ətraflı izahını “Təfsiri-nümunə”, 26-cı cild, səh. 338-340-da mütaliə edə bilərsiniz.

[6]َ Təbatəbai, Məhəmməd Hüseyn, “Əl-mizan” təfsiri, 20-ci cild, səh. 251, “İslami nəşriyyat”ın dəftərxanası, Qum, 5-ci çap 1417-ci qəməri il

[7] Təbərsi, “Məcməul-bəyan”, 26-cı cild, səh. 422, “Nasir Xosrov” nəşriyyatı, Tehran, 3-cü çap, 1372-ci il

 

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Səhraların yaranmasının fəlsəfəsi nədir?
    3571 Qədim kəlam
    1. Allah, Özünün xəlq etdiyi hər bir şeyi: asimanı və yeri, dağları və dəryaları, meşələri və səhraları... müəyyən məsləhət və faydalar əsasında xəlq etmişdir. Onların xilqəti haqdır və onda batilə əsla yer yoxdur.[1] Lakin bəşər övladı bu məsləhətləri dərk etməkdə acizdir. Meşələr və dəryaların ...
  • Niyə görə zəkat ona vacib olmamasına baxmayaraq Həzrət Əli (ə) namaz halında zəkat verdi?
    5719 Qədim kəlam
    Həzrət Əli (ə) heç vaxt fağır və yoxsul olmamışdır, əksinə həmişə zəhmət çəkib çoxlu mal-dövlət ələ gətirər və hamısını bir yerdə Allah yolunda xərcləyər, ianə verərdi. Beləlilkə özü üçün bir şey qalmazdı. Bu ayədə o Həzrətin zəkat verdiyi yerlərdən birinə işarə edilir. Bundan əlavə, Quranda bir çox yerlərdə müstəhəb sədəqələrə ...
  • İmam Cəfər bin Məhəmməddən nəql olunan rəvayətə əsasən Peyğəmbər (s) yatmazdan öncə üzünü qızı Fatimənin sinələrinin arasına qoyarmış. Bu hədis nə dərəcədə düzgündür? (Baharul Ənvar, cild 43, səh 78.)
    5152 Hədis elmləri
    - Rəvayətlər iki qrupa bölünürlər: Bir qrup rəvayətlər sənəd baxımından düzgün, güclü və s olub etibarlıdır. İkinci qrup rəvayətlər zəif, məchul və s olub etibarsız hesab edilirlər.- Bu sual olunan hədis Munaqib ibn Şəhr Aşubun kitabında qeyd edilmişdir. Bu hədisi Baharul ənvarda da nəql edilmişdir. Bu rəvayətin sənədi olmadığından ...
  • Həzrət Müslim kim idi?
    10437 اهل بیت و یاران
    Əqilin oğlu Müslim üç imamla müasir olmuşdur: İmam Əli, imam Həsən və imam Hüseyn (əleyhimus-salam). Üçüncü imamın dövründə canını öz mövlasına fəda etdi və Übeydullah ibni Ziyadın (lənətullahi əlehy) göstərişi ilə şəhid edildi. İmam Hüseyn (əleyhis-salam) onu öz xüsusi nümayəndəsi ünvanı ilə Kufə şəhərinə göndərdi, amma o, ...
  • İstehsan nədir? Və nə üçün Əhli- beyt fiqhində qəbul olunmur?
    4066 مبانی فقهی و اصولی
    Bu Əhli- beyt məzhəbinə vurulmuş bir töhmətdir və deyirlər: Yalnız Əhli- beyt və şiə məzhəbidir ki, istehsanın əksinə və onun dəlil olduğunu qəbul etmirlər; çünki sünnü məzhəbində olan dörd firqənin rəhbərləri də bu əqidədə olmuş və bizimlə bir fikirdədirlər ki, istehsan (höccət) dəlil deyil və heç bir ...
  • Nə üçün Allah- Taala Quranda özü barəsində olan şəxs əvəzliklərini kişi cinsində qeyd etmişdir?
    4607 Quran
    Qurani kərim ərəb dilində nazil olduğu üçün onun bütün ayələri ərəb dili qramatikasında yazılmışdır. Allah Taalanın Qurani kərimdə özü barəsində olan ayələri kişi cinsində gətirməsi də məhz ərəb dili qramatikasının tələblərindəndir. Ərəb dili qramatikası bütün dil və qramatikalardan fərqli olduğu üçün geniş izaha ehtiyacı vardır. Amma biz burada qısa surətdə ...
  • Məskən faizsiz borc hesablarında yığılan pullara xums düşürmü?
    3325 Nizamlar hüquq və əhkam
    Bir şəxsin yaşamaq üçün evi yoxdur və ev almaq ya ehtiyacı olduğu şeyləri almaq üçün əmanətə pul qoyubdur, bu pula xums düşürmü? Sualının cavabında Rəhbər buyurur: Qazanc mənfəətindən əmanətə qoyulan pul, əgər yaşayış xərclərini ödəmək üçün olarsa, xums ilinin əvvəlində, xumsu var. Yox əgər əmanətə qoyulan pul yaşayışın zəruri şeylərini ...
  • İslam Peyğəmbərinin (sələllahu ələyhi və alihi və səlləm) səhabələrindən on nəfərə behişt müjdəsinin verilməsi”- rəvayəti səhihdirmi?
    4118 Fiqh
    Əhli-sünnə rəvayətlərinin mənabelərində belə bir rəvayət vardır. O cümlədən, “onluq müjdəsi” və o rəvayətdə deyilir ki: “İslam Peyğəmbərinin (sələllahu ələyhi və alihi və səlləm) səhabələrindən on nəfərə behişt müjdəsi verib.” Amma, şiə alimləri belə bir rəvayəti qəti dəlillərlə rədd edir və rəvayətin saxta olmasını isbat edir. ...
  • Xums nədir və hansı yerlərdə aiddir?
    12268 O şey ki, ona xums təəlluq tapır
    Xums lüğətdə beşdə bir mənasındadır. Şəri termində isə əkinçilikdən, sənətdən, ticarətdən, təhqiqatdan və ya hər yolla ələ gətirilən gəlirdən beşdə birini Allaha xatir ayrılması və lazımı yerə çatdırılması deməkdir. Xums İslamda vacib əməllərdən biridir və Quranda onu cihad hökmü ilə birgə gəlmiş[1] və əhəmiyyətinə ...
  • Nə üçün mürtədlik məsələsində, qadın və kişinin hökmü fərqlidir?
    4702 Əhkam və hüquq fəlsəfəsi
    İslam insanlardan istəyir ki, kifayət qədər dəlil və məlumatla bu İlahi dini qəbul etsinlər və onun sayəsində hidayət tapmasınlar, amma qəbul edəndən sonra, dini buraxıb kafir olan şəxslər üçün ağır cəzalar nəzərdə tutubdur; çünki bu İslam ziddinə təbliğ üçün vəsilə olub və başqa müsəlmanları mənfi təsir altına sala bilər.

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    120258 Nizamlar hüquq və əhkam
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    91508 Əməli əxlaq
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    71380 Nizamlar hüquq və əhkam
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    55210 Nizamlar hüquq və əhkam
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    52979 Nizamlar hüquq və əhkam
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    37827 Hədis elmləri
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    26841 Əxlaq fəlsəfəsi
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    26557 Nizamlar hüquq və əhkam
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    26170 Nizamlar hüquq və əhkam
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • islam sözünün mənası Ali- imran surəsinin 19- cu ayəsinə əsasən nədir?
    25254 Təzə kəlam
    İslam sözü lüğətdə "Allahın" müqabilində kamil surətdə təslim olmaq" deməkdir. Yəni heç bir qeyd və şərt olmadan ilahi qanunlara tabe olmaq. Din deyəndə isə "bəşəriyyətin bütün hallarda (ictimai və fərdi) ilahi qanunlara əsaslanması və Allahla insanların rabitəsi" başa düşülür. Bu səbəbdəndə bütün əsrlərdə peyğəmbərləri qəbul etmək onların gətirdiyi dinə (qeyd- ...