Ətraflı axtarış
Baxanların
5783
İnternetə qoyma tarixi: 2012/01/19
Sualın xülasəsi
İmam Riza (əleyhis-salam)-ın “Zamini-ahu” (Ahunun zamini) adlandırılmasının səbəbi nədir?
Sual
İmam Riza (əleyhis-salam)-a “Zamini-ahu” (Ahunun zamini) ləqəbi verilməsinin səbəbi nədir?
Qısa cavab

İmam Riza (əleyhis-salam)-ın məşhur ləqəblərindən biri də “Zamini-ahu”dur (ahunun zamini). Şiə mənbələrində bu hadisə camaat arasında məşhur olan şəkildə mövcud deyildir. Amma camaat arasında deyilən nəqlə oxşar rəvayət vardır. Peyğəmbərə, İmam Səccada və İmam Sadiq (əleyhimus-salam)-a mənsub edilən möcüzələrdə də gözə dəyir. Mərhum Şeyx Səduq “Uyunu əxbarir-Riza (əleyhis-salam)” kitabında bu hadisəni başqa şəkildə nəql edir. (Bu, ətraflı cavabda qeyd olunacaqdır.) Qeyd olunmalıdır ki, bu hadisə İmam Riza (əleyhis-salam)-ın şəhadətindən uzun illər sonra baş vermişdir. Amma onun oxşarı digər məsumların həyatında baş vermişdir. Həm də Şeyx Səduq (rəhmətullahi əleyh) bu hadisəni nəql edənlərin etibarlı adam olmasına inanır.

Ətreaflı cavab

İmam Riza (əleyhis-salam)-ın məşhur ləqəblərindən biri də “Zamini ahu”dur. Bu ləqəbin o həzrətə mənsub edilməsinin səbəbi və onun tarixi kökləri barəsində xülasə şəkildə aşağıdakıları qeyd etmək olar:

Bir ovçu səhrada bir ahunu təqib edərək şikar etmək istəyir. Ahu qaçaraq uzun məsafədən onu öz ardınca gətirir, nəhayət ahu o nahiyələrdə olan İmam Əli ibni Musər-Riza (əleyhis-salam)-a sığınır. Ahunu tutmaq istəyən səyyad İmam Riza (əleyhis-salam)-ın maneəsi ilə qarşılaşır. Səyyad ahunu özünün şəri haqqı bildiyindən, onun qaytarılmasını israrla tələb edir. İmam ahunun qiymətindən artıq məbləği ona verməyə razı olur ki, ahunu azad etsin. Lakin şikarçı qəbul etmir və deyir: “Ahunu özümə verməlisən, öz haqqım olan bu ahunu istəyirəm, bundan başqa heç nə istəmirəm...” Bu zaman ahu dilə gəlib danışmağa başlayır və İmama deyir: “Mənim iki südəmər körpəm vardır və hər ikisi acdır. İndi mənim yoluma göz dikiblər. İcazə verin, gedib onlara süd verim və doyuzdurum. Siz bu şikarçının yanında mənə zamin olun, gedim balalarıma süd verim, sonra gəlib özümü təhvil verim.”

İmam Riza (əleyhis-salam) zamin olur və özünü səyyadın ixtiyarında girov qərar verir. Ahu sürətlə gedib tez bir zamanda da qayıdır. Şikarçı ahunun əhdə vəfasını gördükdə qəflət yuxusundan ayılır və başa düşür ki, girov götürdüyü şəxs Əli ibni Musər-Riza (əleyhis-salam)-dır. Dərhal ahunu azad edir, İmamın əl-ayağına düşür və üzrxahlıq edir. Həzrət də ona nəzərə çarpacaq məbləğdə pul verir, qiyamət günü əziz cəddinin yanında ona şəfaət vədəsi verir və səyyadı razı halda yola salır. Azad olunduğunu görən ahu Həzrətdən icazə alaraq balalarının yanına qayıdır.

Bu hadisə ilə əlaqədar bir neçə məsələ diqqətə layiqdir:

1. Şiə mənbələrində bu hadisə yuxarıda qeyd olunan şəkildə mövcud olmasa da, camaat arasında mövcud olan ümumi forması Peyğəmbəri-əkrəm (səlləllahu əleyhi və alih),[1] İmam Səccad[2] və İmam Sadiq (əleyhiəs-salam)-ın[3] möcüzələrində mövcuddur.

2. Mərhum Şeyx Səduq “Uyunu əxbarir-Riza (əleyhis-salam)” kitabında bu hadisəni belə nəql edir:

Əbul-Fəzl Məhəmməd ibni Əhməd ibni İsmail Səliti deyir: Əbu Cəfər Ütbanın dostu Hakim Razinin belə dediyini eşitdim: Əbu Cəfər məni qasid ünvanı ilə Əbu Mənsur ibni Əbdur-Rəzzaqın yanına göndərdi. Cümə axşamı günü İmam Riza (əleyhis-salam)-ı ziyarət etmək üçün icazə istədim. Dedi ki, bu Məşhəd (İmam Riza (əleyhis-salam)-ın qəbri) barəsində mənim üçün baş verən hadisəni sənə nəql edirəm: Cavanlıq dövrlərində bu Məşhədin tərəfdarlarına qarşı çox da yaxşı münasibətim yox idi. Yolda dayanıb zairləri qarət etməklə məşğul idim; onların yol pullarını, məktublarını və həvalələrini zorla alırdım. Bir gün şikara getdim, (təlim görmüş) bir bəbiri ahunun dalınca göndərdim. O, ahunun dalınca qaçırdı, birdən ahu bir divarın yanında dayanıb oraya sığındı. Bəbir də onun qarşısında dayandı, lakin ona yaxınlaşmadı. Nə qədər çalışdımsa bəbir ona yaxınlaşmadı. O ahuya tərəf getmir, öz yerindən tərpənmirdi. Ahu öz yerindən hərəkət edən (divardan aralanan) kimi bəbir onu təqib edir, ahu yenidən divara sığınanda bəbir də qayıdırdı. Nəhayət ahu o məzarın divarındakı yuvaya bənzər yerə daxil oldu. Mən ribata[4] daxil olub soruşdum: “İndicə bura daxil olan ahu hanı?!” Dedilər: “Biz ahu görmədik!”

Ahunun daxil olduğu yerə gəldim, onun peyinlərini və sidiyinin rütubətini gördüm, lakin özünü görmədim. Sonra Allahla əhd-peyman bağladım ki, bundan sonra zairləri incitməyəm, onlarla yaxşı rəftar edəm. Bundan sonra həyatımda hər vaxt çətinliklə qarşılaşsam, bir problem yaransa bu Məşhədə sığınıb ziyarət edir və Allah-taaladan hacətimi istəyirəm. Allah-taala da mənim hacətimi rəva edir. Allahdan istəmişdim ki, mənə bir oğlan versin. O da mənə bir oğul mərhəmət etdi, həddi-buluğa çatan zaman qətlə yetirildi. Yenidən Məşhədə qayıtdım və Allahdan istədim ki, başqa bir oğlan əta etsin. Allah mənə başqa bir oğlan əta etdi... O yerdə Allahdan istədiyim hər bir hacət yerinə yetirilmişdir. Bu da bu Məşədin (Allahın salamı onun sakininə olsun!) şəxsən mənim özüm üçün aşkar olan xeyir-bərəkətlərindəndir.[5]

Diqqət yetirmək lazımdır ki, bu hadisə İmam Riza (əleyhis-salam)-ın şəhadətindən çox-çox sonra baş vermişdir. Qeyd etdiyimiz kimi, bu işlərin oxşarı digər məsumların həyatında da baş vermişdir. Şeyx Səduq (rəhmətullahi əleyh) bu hadisələri nəql edən insanların mötəbər olmasına inanır.



[1] Təbərsi, Fəzl ibni Həsən, “Ə`lamul-vəra”, səh. 25, Tehran, “Darul-kutubil-islamiyyə” nəşriyyatı

[2] Qutbuddin Ravəndi, “Əl-xəraicu vəl-cəraih”, 1-ci cild, səh. 261, “İmam Məhdi (əleyhis-salam)” müəssisəsi, Qum, 1409-cu hicri ili

[3] Səffar, Məhəmməd ibni Həsən, “Bəsairud-dərəcat”, səh. 349, Ayətullah Mər`əşinin kitabxanası, Qum, 1404-cü hicri ili

[4] Düşmənlə mübarizə aparan sərhəd qoşunları üçün istifadə olunan at tövləsinə deyilir. Sonralar başqa mənalarda da işlənmişdir: Karvansara, xanəgah, səfəviyyə və s.

[5] Şeyx Səduq (rəhmətullah əleyh), “Uyunu əxbarir-Riza (əleyhis-salam)”, 2-ci cild, səh. 285, “Cahan” nəşriyyatı, 1378-ci qəməri il

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Hurul- eyn barəsində və onların qadınlara da məxsus olması barədə açıqlama verin?
    6473 Təfsir
    Allaha iman və yaxşı işlər qarşısında İlahi nemətlərdən biri də cənnət və onun nemətləridir. Behiştə daxil olmaq üçün kişiylə qadın arasında heç bir fərq yoxdur. Allahın behiştdə verdiyi nemətlərdə biri də (Hurul- eyn)- dir ki, Quran və bir çox rəvayətlər ona işarə etmişdir. Buna görə də bir çox təfsir ...
  • Aya sərmayəyə xums şamil olur ya xeyr?
    3685 O şey ki, ona xums təəlluq tapır
    Müctəhidlərin sərmayənin xumsu barəsində nəzərləri ibarətdir: Bir şəxs sərmayəni hazırlamışdır. Əgər onun xumsunu versə və əldə qalanıyla bir iş görə bilməzsə ki, öz ruzisini təmin etsin, aya bu sərmayənin xumsunu verməlidir? Bütün müctəhidlər (yalnız ayətullah Vəhid Xorasani və ayətullah Safi): əgər onun xumsunu verməklə öz ruzisini əldə ...
  • Quranda burucdan məqsəd nədir?
    6003 Təfsir
    "Buruc" kəlməsi gələn ayələrin zahiri mənası budur ki, Allah buyurur: "Biz səmada (hansı ki, yerin yuxarı tərəfindən ibarətdir) günəş və ayın mənzilləri olan bürc və qəsrlər qərar verdik və ona baxanlar üçün zinətlə bəzədik və zinət ulduzlardır.Bu kəlmə həm hasarlı və möhkəm bürc və qalalar olan qədimi ...
  • İslam və şiə nəzərində, insan nə vaxt cəbr və ixtiyar sahibidir?
    6791 Qədim kəlam
    Dini mənbələrə müraciət etməklə və Quran ayələri və rəvayətlərdən insanın ixtiyar sahibi olması başa düşülür. Bu o demək deyildir ki, insan hər bir işdə ixtiyar sahibidir və heç bir qüdrət onun rəftar və işlərində təsir qoyub hakimiyyət edə bilməz. Bəklə məqsəd budur ki, bütün bu amillər və ...
  • İblisin əhvalatı həqiqidir, yoxsa təmsil üçündür?
    4013 Təfsir
    Cavab verməmişdən öncə, qeyd etmək lazımdır ki, əşyaları tərif etməyin yollarından biri, "məsəl" ilə tərif etməkdir. Yəni insanların çoxunun asanlıqla onu anlamaları üçün, əqli həqiqətləri, hissi və toxunula bilən şeylərə oxşatmaqdır. Çünki insanlar hiss olunan şeylərə adət ediblər. Bizim fikrimizcə, Quranın məsəllərində bu üslubdan istifadə olunub. Qurani məcid müxtəlif yerlərdə, ...
  • Вилајәти-фәгиһ һаггында мөвҹуд олан ән гәдим сәнәд нәдир?
    3486 Nizamlar hüquq və əhkam
    Вилајәти-фәгиһ һаггында мөвҹуд олан ән гәдим сәнәд мәрһум даһи алим Шејх Муфидин “Мугние” адлы китабыдыр. О, бу китабын әмрбе мәруф вә нәһј әз мункәр бөлүмүндә ашағадакылары адил фәгиһин вәзифәләриндән сајыр:А) Әмр бе мәруф вә нәһј ...
  • Nə üçün Allah-taala bütün kamal sifətlərinə malik olmalıdır?
    3082 İslam fəlsəfəsi
    Aləmə hakim olan vəhdət bu təsəvvürə – yəni “hər hansı bir varlığın yalnız xüsusi bir növdən olan kamallara malik olması, sair kamallardan heç birinə ehtiyaclı olmaması” təsəvvürünə mane olur Bu məsələ yalnız camaat arasında deyilən və etibari kamallarda təsəvvür oluna bilər. Amma bunun vücud mərtəbələrində həyata keçməsi mümkün deyildir. ...
  • Qənaətin həyatda nə kimi təsirləri vardır və onu xəsislikdən necə seçmək olar?
    4277 Əməli əxlaq
    Qənaətin lüğətdəki mənası “ehtiyac duyulan şeylərin az miqdarı ilə kifayətlənmək”, “insana nəsib olan şeylərə razı olmaq”dır. Hədislərdə qənaət kəlməsi bəzən “mütləq şəkildə olan razılıq” kimi istifadə edilir. Qənaətlə paxıllığın fərqində də demişlər: Qənaət əksər hallarda fərdi əxlaqda irəli çəkilir, onun mənası “həyat və məişət imkanlarından düzgün şəkildə ...
  • İmam Zaman (əleyhis-salam)-ın bizdən razı olmasını necə başa düşmək olar?
    3006 Əməli əxlaq
    İmam Zaman (əleyhis-salam)-ın şiələri olan həqiqi möminlər həm özlərini, həm də əməllərini anbaan o həzrətin hüzurunda görür, o əziz insanın şərf xatirini kədərləndirməmək, yaxud o həzrətin xüsusi inayətlərindən məhrum olmamaq üçün, habelə o həzrətin diqqətini daha artıq cəlb etmək və ona yaxınlaşmaq üçün ruhi-mənəvi ...
  • İmam Əlidən (ə) “Ənvarul muşəşəşin” kitabında cəmkəran məscidi haqqında hədis vardır. Bu hədis düzgündür və istifadə etmək olarmı? Bu o həzrətin möcüzələrindən hesab etmək olarmı?
    3738 Hədis elmləri
    Baxmayaraq ki, belə rəvayəti qəti şəkildə inkar etmək olmaz, amma indi bu rəvayəti elə kitablarda rast gəlmək mümkündür ki, Əmirəl mömininlə (ə) onun arasında min ilə fasilə vardır. Əlavə olaraq, “Ənvarul muşəşşişin” kimi son zamanların kitabında hədisin tam adresinin Şeyx Səduqun (Munil həzin) kitabının qeyd olunmasına baxmayaraq, ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    109940 Nizamlar hüquq və əhkam
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    83625 Əməli əxlaq
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    61795 Nizamlar hüquq və əhkam
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    45184 Nizamlar hüquq və əhkam
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    34313 Hədis elmləri
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    30922 Nizamlar hüquq və əhkam
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    23626 Əxlaq fəlsəfəsi
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • islam sözünün mənası Ali- imran surəsinin 19- cu ayəsinə əsasən nədir?
    23342 Təzə kəlam
    İslam sözü lüğətdə "Allahın" müqabilində kamil surətdə təslim olmaq" deməkdir. Yəni heç bir qeyd və şərt olmadan ilahi qanunlara tabe olmaq. Din deyəndə isə "bəşəriyyətin bütün hallarda (ictimai və fərdi) ilahi qanunlara əsaslanması və Allahla insanların rabitəsi" başa düşülür. Bu səbəbdəndə bütün əsrlərdə peyğəmbərləri qəbul etmək onların gətirdiyi dinə (qeyd- ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    22732 Nizamlar hüquq və əhkam
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • Dünyanın ilk yaranmasını təşkil edən maddə nədir, Quran və hədislərin bu mövzuda nəzəri nədir?
    21341 Qədim kəlam
    Təbiət şünas alimlərinin bu mövzuda olan dəqiq nəzəriyyələri budur ki, varlığın ilk maddəsini təşkil edən ünsürlar bunu isbat edir ki, əslində fəzada dağılmış "sedyom"- ların təşkil olmasıyla yaranmışdır. Bu maddə uzun zamanlardan təqribiylə 13 milyard il şiddətli partlayış nəticəsində, hissələr və qismətlərə bölünmüşdür, günəş, ulduzlar, göy (səma) yer və...özlərinə məxsus ...