Ətraflı axtarış
Baxanların
6813
İnternetə qoyma tarixi: 2012/02/13
Sualın xülasəsi
لا اله الا هو “la ilahə illa huvə” ilə لا اله الا الله “la ilahə illəllah” cümlələrinin arasında nə kimi fərq vardır?
Sual
Bu iki cümlə arasında nə kimi fərq vardır: لا اله الا هو la ilahə illa huvə və لا اله الا الله la ilahə illəllah?
Qısa cavab

Bəzi rəvayətlərdə qeyd olunur ki, “ya Huvə”, “ya mən la huvə illa huvə” Allahın ismi-ə’zəmidir (ən böyük adıdır). Aydındır ki, Quranda gələn bu kəlmə لا اله الا هو “la ilahə illa huvə” ilə لا اله الا الله “la ilahə illəllah” arasında olan fərq “Huvə” ilə “Allah” kəlmələri arasındakı fərqə qayıdır.

“Huvə” o sifətdir ki, həmişə Onun qeybində qalır və vəsf edilib agah olmaq dairəsindən xaricdir. Lakin “Allah” dedikdə bütün cəlal və cəmal sifətlərinə malik olan müqəddəs zat nəzərdə tutulur. “La ilahə illəllah” dedikdə məqsəd budur ki, bütün gözəl sifətləri özündə cəm və əhatə edən Allahdan başqa heç bir məbud yoxdur. Amma bununla bu zatın hər növ sifətdən xaric olmasına heç bir işarə olunmur. (“İxlas” surəsində) “Huvə” dedikdə yenə də həmin “Allah” nəzərdə tutulur, yəni Allahın sifətləri Onun zatı ilə eynilik təşkil edir.

Ətreaflı cavab

Qurani-Kərimdə oxuyuruq: “Huvəllahul-ləzzi la ilahə illa huvə”[1] Yəni O, həmin Allahdır ki, Ondan başqa heç bir məbud yoxdur.”

Eyni zamanda ərəbcə sintaktik təhlil nəzərindən “Huvə” əvəzlikdir. Bilmək lazımdır ki, ümumiyyətlə, “Huvə”nin özü Allahın adlarından olan bir addır. Amma görəsən, hansı mənaya əsasən Allahın adı olur?

Kamal sifəti olan və Allah-taalaya nisbət verdiyimiz hər bir sifət ada çevrilir. Misal üçün, elmi Onun zatına nisbət verdiyimiz zaman “Alim” deyilir və bundan sonra Alim kəlməsi Allah üçün ad olur. “Elm”ə sifət, “Alim”ə isə isim deyilir. Qüdrət Allah üçün sifətdir, Qadir isə isim. Rəhmət Allah üçün sifətdir, Rəhman və Rəhim isə isimdir. İndi əgər “Huvə Allahın adıdır” deyiriksə, hansı şey sifət və hansı şey isimdir?

Sifət olan şey “mütləq qeyb” olmaqdan ibarətdir. “Mütləq qeyb” – yəni elə bir həqiqət ki, Öz zatının dərinliklərinə əhatəlidir, zatının dərinliklərinə məlumat və agahlıq heç bir başqa varlıq üçün mümkün deyildir. Əlbəttə, Allah barəsində mərifət məsələsinə gəldikdə isə, bu mərifətin çoxlu dərəcələri vardır. “Allah-taalanın zatının dərinlikləri barəsində mərifət” dedikdə Allahı elə tanımaq nəzərdə tutulur ki, artıq ondan yüksəkdə heç bir mərifət olmasın. Bu, yalnız Allah-taalanın zatına məxsus olan bir məsələdir. Hətta varlıq aləminin ilk arifi olan Peyğəmbəri-əkrəm (səlləllahu əleyhi və alih) də deyir:

مَا عَرَفْنَاکَ حَقَّ مَعْرِفَتِکَ

“Biz Səni heç vaxt layiqincə tanıya bilmədik.”[2]

Bu cümlə də elə “Huvə”nin mənasıdır. Yəni Sən elə bir məqam və dərəcədəsən ki, nə qədər Sən mənim üçün “əntə” (Sən) olsan, yenə də onun bir dərəcəsi “Huvə”dir (Odur). Yəni heç bir varlıq üçün Pərvərdigarın zatına əhatə tapmaq mümkün deyildir. Buna görə də Ona Ğeybul-ğuyub (bütün qeyblərin qeybi) deyilir və bununla o cəhətə işarə edilir ki, Pərvərdigarın zatından başqa heç bir digər varlıq ona nail ola, əhatə tapa bilməz:

لاَ اُحْصِی ثَنَاءً عَلَیْکَ اَنْتَ کَمَا اَثْنَیْتَ عَلَی نَفْسِکَ

“Pərvərdigara! Mən Sənə nə qədər həmd-səna etsəm də, Səni, Özünə layıq olan şəkildə tərif deməyə qadir olmaram. Sən o vəziyyətdəsən ki, Özün Özünü vəsf və tövsif edirsən.” Deməli bu, “Huvə”nin isim olmasının mənasıdır.[3]

Amma “la ilahə illəllah” dedikdə məqsəd budur ki, Allahdan (yəni bütün camal və cəlal sifətlərini Özündə əhatə edən pak və müqəddəs Zatdan) başqa heç bir məbud yoxdur, bununla eyni zamanda bu zatın həmişə tanınmaz qaldığına işarə etmiş oluruq.



[1] “Həşr” surəsi, ayə: 23

[2] Məclisi, Məhəmməd Baqir, "Biharul-ənvar", 66-cı cild, səh. 292, “Vəfa” müəssisəsi, Beyrut, 1409-cu qəməri il

[3] Mütəhhəri, Mürtəza, “Quran ilə tanışlıq”, 6-cı cild, səh. 186-187, “Sədra” nəşriyyatı, Tehran, 14-cü çap, 1378-ci şəmsi il

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    110007 Nizamlar hüquq və əhkam
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    83681 Əməli əxlaq
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    61873 Nizamlar hüquq və əhkam
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    45275 Nizamlar hüquq və əhkam
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    34343 Hədis elmləri
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    31050 Nizamlar hüquq və əhkam
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    23648 Əxlaq fəlsəfəsi
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • islam sözünün mənası Ali- imran surəsinin 19- cu ayəsinə əsasən nədir?
    23359 Təzə kəlam
    İslam sözü lüğətdə "Allahın" müqabilində kamil surətdə təslim olmaq" deməkdir. Yəni heç bir qeyd və şərt olmadan ilahi qanunlara tabe olmaq. Din deyəndə isə "bəşəriyyətin bütün hallarda (ictimai və fərdi) ilahi qanunlara əsaslanması və Allahla insanların rabitəsi" başa düşülür. Bu səbəbdəndə bütün əsrlərdə peyğəmbərləri qəbul etmək onların gətirdiyi dinə (qeyd- ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    22766 Nizamlar hüquq və əhkam
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • Dünyanın ilk yaranmasını təşkil edən maddə nədir, Quran və hədislərin bu mövzuda nəzəri nədir?
    21358 Qədim kəlam
    Təbiət şünas alimlərinin bu mövzuda olan dəqiq nəzəriyyələri budur ki, varlığın ilk maddəsini təşkil edən ünsürlar bunu isbat edir ki, əslində fəzada dağılmış "sedyom"- ların təşkil olmasıyla yaranmışdır. Bu maddə uzun zamanlardan təqribiylə 13 milyard il şiddətli partlayış nəticəsində, hissələr və qismətlərə bölünmüşdür, günəş, ulduzlar, göy (səma) yer və...özlərinə məxsus ...