Ətraflı axtarış
Baxanların
15125
İnternetə qoyma tarixi: 2011/05/05
Sualın xülasəsi
Gələcək məsələlərdən nigaran olan vaxt və ya çətinlik üz verən zaman istixarə etmək olarmı?
Sual
Nigarançılıq, çətinlik və müxtəlif narahat suallar irəli gəldikdə, həmçinin gələcəkdə baş verəcək hadisələr barəsində istixarə etmək olarmı? Bu məsələlərdə kitab aça bilən insanlara kitab açdırmaq olarmı? Bunlara istinad edərək bir qərara gəlmək olarmı?
Qısa cavab

İslam dininin bəyanına əsasən ilkin surətdə bütün qərarları insan öz əql və zəkası ilə irəli sürməlidir. Amma əgər insan öz əql- zəkası ilə düzgün qərar verə bilməsə, bu halda əql insana başqalarının təcrübəsindən istifadə edərək məsələni daha şəffaflaşdırmağı əmr edir. Əgər bununlada nəticə əldə olunmazsa "əql" yenidən kimdənsə məsləhət almağı irəli sürür. Sonra əql və zəka ən mehriban varlıqdan "Allah- Taaladan" məsləhət almağı əmr edir. O elə bir məsləhət verəndir ki, bütün insanların yaxşılığını istəyir. Belə məsləhətə İslam mədəniyyətində "istixarə" deyirlər. yəni ən gözəl xeyir istəmək və xeyir tələb etmək istixarə adlanır.

Ətreaflı cavab

Bu sualın cavabını dəqiqləşdirmək üçün istixarə barəsində aşağıdakı verilən qeydlərə nəzər salmaq lazımdır.

1). İslam dinində bütün qərar və əmirlərin başında insanın öz əql- zəkası durur. Yəni İslam dini hər bir şeyin qərarlaşmasını insanın öz öhdəsinə qoynuşdur. İslam dininin bəyanına əsasən "əql"Allah- Taalanın insana bəxş etdiyi ən böyük dəyərli nemətdir. İnsan öz əqlinin çırağı ilə bütün qaranlıq yolları keçərək səadətə yetişə bilər. bu minvalla həyatının bütün çətinliklərini asanlıqla həll edə bilər. Qurani kərimdə də Allah- Taala insanlara bütün işlərini zəka və əqillə yerinə yetirməyi dəfələrlə əmr etmişdir. Həmçinin öz işlərini ağılsız yerinə yetirən şəxsləri ən pis yaradılış adlandırmışdır.[1]

İmam Əlinin (ə) bəyanına əsasən Peyğəmbərlərin gəlmələrinin əsas səbəblərindən biri də insanların ağıllarının çiçəklənməsidir.[2]

Hətta müqəddəs şəri hökümlərin çıxarılmasında da əqlin amillərdən biri olması bəllidir.

2). Həmçinin İslam dinində konkret olaraq bir qərara gəlməkdə əqlə kömək edən amillərdən biri də "məsləhət" dir. Yəni başqalarının həyat təcrübəsindən istifadə etməklə məsələyə şəffaflıq gətirmək insan əqlinin vasitəsi ilə həll edə bilməyəcəyi məsələləri bəzən məsləhətin vasitəsi ilə çox asan şəkildə həll edə bilir. Yəni bir sözlə desək "məsləhət əqlin məsələdə olan naqisliyini kamilləşdirir.

3). Amma bəzən də görürsən ki, insan uzun- uzadı təfəkkürdən və məsləhətdən sonra yenə də tərəddüddədir. Yəni özünü heç bir anlamda sakinləşdirə bilmir. nəzərdə tutduğu məsələnin həlli daim onu narahat etməkdir. Bu yerdə zəka və şəriət insanı ayrı bir qapıdan məsləhət almaq üçün istiqamətləndirir. O qapı elə bir qapıdıdır ki onun sahibi bütün bəndələrin pis və yaxşı əməllərindən agah olduğu halda yenə də insanların yaxşılığını istəyir. İslam dinində bu terminin adı "istixarə"dir. İstixarə sözünün birini seçmək və gözəllik axtarmaqdır.[3] Əlbəttə bunu da qeyd edək ki, "istixarə" sözünün lüğətdə əsas iki mənası vardır. Biz əvvəldə qeyd etdiyimiz məna (xeyir tələb etmək) İslam dininə və hədislərə aid edilir. Yəni əsas mənanı özünə oradan cəlb edir. Dini hədislərə istinad edərək deyə bilərik ki, ən düzgün zərərsiz məsləhətdə elə budur. Bundan əlavə belə istixarə etmək dua ünsürlü olduğu üçün ibadətdən hesab olunar. Çünki bu yerdə bütün şəkk- şübhələr aradan gedər və tərəf müqabilin ürəyi sərinlik tapar. İmam Sadiq (ə) bu barədə buyurub: "Allah- Taala deyir: Mənim bəndələrimin çatışmayan cəhəti və bədbəxtçiliyi bundadır ki, işi görməzdən əvvəl istixarə etdirmirlər".[4]

İstixarənin ikinci mənası isə xeyir tələb etmək və şəkk şübhəni aradan aparmaqdır. Müqəddəs İslam dinində istixarənin ikinci mənası barəsində üç nəzər irəli sürülmüşdür:

1). Bəzi baxışlarda hətta ən kiçik əqli məsələni belə istixarə yolu ilə həlledir və Allaha pənah aparırlar.

2). Bəziləri isə bütün işləri əqlin və təfəkkürün öhdəsinə qoyur və istixarəni inkar edirlər.

3). Amma üçüncü sırada özünə yer tutmuş insanlar isə zəkanın və məsləhətin məqamını qorumaq şərti ilə istixarədən elə istifadə edir ki, əql və məsləhət ona əhsən deyir. İslam dininin ən çox bəyəndiyi və təsdiq etdiyi istixarə növüdə məhz elə budur. Çünki qeyd etdiyimiz kimi, istixarə əqlin və məsləhətin yetmədiyi və həll edə bilmədiyi iki yoldan birini insana həvalə edir.

İstixarə halal və haramı, vacib və qeyri vacibi, müsbət və mənfini... bir- birindən ayırmaq üçün deyildir. Əksinə iki yoldan birindən Allah- Taaladan xeyir deləməkdir. Amma gələcəkdə nə baş verəcək və ya gələcəkdə bu işi edim ya xeyir, bu kimi işlər artıq baxıcılığa bənzər əməllərdir və istixarə bu kimi işlərdən xaricdir. Həmçinin necə istixarə etmək barəsində də İmamlardan (ə) bir sıra göstərişlər bizə gəlib çatmışdır.[5]

Nəticə:

İstixarə və onun barəsində yuxarıda dediklərimizlə kifayətlənirik. Əgər sual verənin kitab açmaqdan məqsədi elə istixarədirsə, yuxarıda qeyd olunanlar ona da şamil olur. Əgər bundan ayrı bir anlamdırsa, bizim bu barədə dəlillərimiz yoxdur.



[1] - Ənfal surəsi, ayə 22.

[2] - Nəhcül- bəlağə, xütbə 1.

[3] - Müin lüğəti, "istixarə sözü".

[4] - Vəsailüş- şiə, cild 8, səh 79.

[5] - Biharul- ənvar, cild 91, səh 222.

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Вилајәти-фәгиһ мәсәләсинин тарихи һара гәдәрдир?
    3817 Nizamlar (Qurluşlar)
    Фигһ елминдә иҹтиһад мәгамына чатан фәгиһин, Ислам һөкумәтинин рәһбәри мәнасында ишләнән “вилајәти-фәгиһ” мәсәләси бәзиләринин нәзәринә ҝөрә ислам тәфәккүрүндә тәзә олуб ики әсрдән аз тарихи вардыр. Һалбуки, шиә әгидәсинә ҝөрә бу мәсәлә гејбәт әсриндән башлајараг ҹәмијјәтин идарәсинин мүгәддәс шәриәт тәрәфиндән адил фәгиһләрин өһдәсиндә гојмасы ...
  • Namazda amin deməyin qadağan olmasının fəlsəfəsi nədir?
    7947 Nizamlar hüquq və əhkam
    Əhli- beyt (ə) rəvayətlərinə əsasən namazda amin demək caiz deyil və onu demək namazın batil olmasına səbəb olar. Bundan əlavə, caiz olmaması üçün dəlilə ehtiyac yoxdur; yəni, bu cəhətdən ki, namaz, ibadət sayılan bir işdir və öz tərəfimizdən namaza bir şey əlavə edə bilmərik. Əgər ...
  • Mələklərin varlığının səbəbi nədir və onların vasitə olmasına nə ehtiyac vardır?
    6318 فرشتگان
    Məlaikələr Allahın məxluqlarından olan bir növ varlıq, Allah ilə şəhadət aləmi arasında vasitədirlər. Allah onları təkvin və təşri aləminin işlərini idarə etmək üçün təyin etmişdir. Qurani-kərimdə məlaikələr üçün çoxlu işlər sadalanmışdır: vəhyin nazil edilməsində, Allahın sözünün Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih)-ə çatdırılmasında, aləmin işlərinin tədbir ...
  • “Аллаһын илк јаратдығы әглдир” – сөзүнүн мәнасы нәдир?
    4265 İslam fəlsəfəsi
    Фәлсәфи терминолоҝијада әгл (шәриәт вә Гуранда дејилән мәләк дә адландырмаг олар) елә бир субстансијадыр (ҝөвһәрдир) ки, һәм затән (өзлүјүндә) вә һәм дә фелән (ишдә)  мүҹәррәддир. Јәни, затән мадди олмајыб, ишләрини һәјата кечирмәкдә бәдән кими мадди аләтә еһтиајҹы јохдур. Әлбәттә бу там мүҹәррәд варлығы ...
  • İmamlarımız öz şəhidliklərinə qeybdən olan elmin əsasında yəqinlikləri olduğu halda nə üçün unun qarşısını almayıblar?
    7421 Qədim kəlam
    Bu sualın cavabını daha aydın şəkildə başa düşmək üçün aşağıdakı qeydlərə diqqət yetirmək zəruridir.1.             Əvvəla imamların dünyada olan bütün həqiqətlərə qeyb elminin (qeyri maddi elm, Allah tərəfindən bəxş olunan elm) köməyi ilə xəbərdar olub və olmamaları geniş bir ...
  • İmam Zaman (əleyhis-salam) evlənibdir, ya yox?
    3835 Qədim kəlam
    Həyat yoldaşına və övlada malik olmasına ehtimal verilsə də, habelə o həzrətin qeybdə olması izdivacdan ibarət olan ilahi bir sünnəti hökmən tərk emtəsini lazım tutmasa da, bu məsələ ilə əlaqədar rəvayətlərdə qənaətbəxş bir dəlillə rastlaşmaq olmaz. Bəlkə də demək olar ki, ilahi təqdir o ...
  • Günahın həqiqət və mahiyyəti nədir və insanın ruhuna nə kimi təsirlər qoyur?
    5066 Əməli əxlaq
    Yuxarıdakı sualın cavabı dörd hissədən ibarətdir: 1. Günahın həqiqət və mahiyyəti: Ərəb dilində günah mənasına olan “ism اثم” və “üsyan” mövlanın əmrindən imtina etmək, xəta və sapmaq deməkdir. Günahkar insan ...
  • İmam Zamanın (ə) qeyb əsrində olmasının nə kimi faydası vardır və bunun fəlsəfəsini açıqlayın.
    5829 Qədim kəlam
    İmamın insanlar arasında yaşamasının və olmasının çoxlu faydası vardır. Ən azından Allah- Taala onların ehtiramına bərəkət nazil edir. Həmçinin İmamın gözlərdən qeybdə yaşamasının da faydası belədir. Bu faydalardan bir neçəsini aşağıda qeyd edirik: 1)             Yer üzərində İlahi feyzin vasitəçisidir.
  • Vəliye fəqihin vəhdətinə rəvayət dəlili hansıdır?
    3595 وحدت و تعدد ولی فقیه
    Bu sualın cavabında qeyd etmək lazımdır ki, vilayete fəqihin vəhdəti rəvayi dəlillərlə isbat edilmir. Bu rəvayətlər yalnız meyarları bəyan etməklə kifayətlənir və vəliye fəqihin vəhdətinə və sayına işarə vurmamışdır. Bu vəliye fəqihin vəhdəti və sayı bu rəvayətlər əasında icazə verilən və düzgündür və cəmiyyətin dini mütəxəssisləri də ...
  • Cin surəsinin 9- cu ayəsinin təfsiri
    5924 Təfsir
    Təfsirçilər bu ayənin habelə buna oxşar digər ayələrin təfsirində, fərqli nəzərlər bəyan ediblər. Qabaqkı təfsirçilərin bir çoxu bu ayənin təfsirində ayənin zahirini qorumağa təkidli olublar. Amma Alusi öz təfsirində bu cür təfsirlərə bir çox iradlar edib və onların cavabında bəyan edibdir. "Təfsiri fi zilalın" yazıçısı ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    124837 Nizamlar hüquq və əhkam
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    94467 Əməli əxlaq
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    75729 Nizamlar hüquq və əhkam
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    61587 Nizamlar hüquq və əhkam
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    59094 Nizamlar hüquq və əhkam
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    38761 Hədis elmləri
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    30626 Nizamlar hüquq və əhkam
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    27728 Əxlaq fəlsəfəsi
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    27535 Nizamlar hüquq və əhkam
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • islam sözünün mənası Ali- imran surəsinin 19- cu ayəsinə əsasən nədir?
    25903 Təzə kəlam
    İslam sözü lüğətdə "Allahın" müqabilində kamil surətdə təslim olmaq" deməkdir. Yəni heç bir qeyd və şərt olmadan ilahi qanunlara tabe olmaq. Din deyəndə isə "bəşəriyyətin bütün hallarda (ictimai və fərdi) ilahi qanunlara əsaslanması və Allahla insanların rabitəsi" başa düşülür. Bu səbəbdəndə bütün əsrlərdə peyğəmbərləri qəbul etmək onların gətirdiyi dinə (qeyd- ...