Ətraflı axtarış
Baxanların
7733
İnternetə qoyma tarixi: 2011/11/06
Sualın xülasəsi
Uşağın Allah haqqında suallarına cavab verək?
Sual
Neçə gün bundan qabaq qızım məndən soruşdu ki, Allah nədi və bir onu görə bilərik? Uşaqlar üçün bu suala cavab vermək çox həssasdır, lütfən yol göstərin.
Qısa cavab

Uşağın Allah haqqında verdiyi suallardan qaçmaq olmaz, bəlkə bu suallara sadə doğru və möhkəm cavab vermək lazımdır. Sadə bəyanla nəzm arqumentindən istifadə etməklə və uşaqların ətraf mühitində Allahın saysız nemətlərindən sadə bəyanla istifadə edərək, Allahın vücudunu və inun; elm, qüdrət və mehribanlıq kimi bəzi sifətlərini uşaq üçün isbat etmək olar.

Ətreaflı cavab

İslamda uşaqların dini və İslami tərbiyəsinə çox əhəmiyyət verilibdir. Uşağın tərbiyəsi haqda Allahın Rəsulundan və məsum İmamlardan mindən artıq rəvayət daxil olubdur.[1] İslamın tərbiyə proqramlarında uşaqlar üçün göstərişlər gəlib (var) ki, dünyaya gəlməmişdən qabaq və sonrakı mərhələləri əhatə edir.

Allaha iman və tək Allahlıq dünyaya göz açan hər uşağın fitrətində gizlənibdir.

Əziz Peyğəmbərimiz (s) buyurur: "Hər uşaq İslam fitrətində doğulur məgər bu ki valideynləri onu yəhudi və nəsrani edirlər."[2]

Uşağın ata anası əgər həmişə davamcıl mütaliyələri ilə övladlarının fikri ehtiyaclarını tanıyıb və doğru yolla uşağa qaranlıq qalan sualları cavablandırıb və düzgün yollarla uşağın dini tərbiyəsinə başlasın.

Dini tərbiyə yolları:

1.             Əmali tərbiyə:

Valideynin şəxsiyyəti uşaqların şəxsiyyətinin yaranmasında çox təsiri vardır. İnsan evdə və yaşayışında İslamın göstərişlərinə və üsullarına riayət etsə.[3] Məsələn namazı əvvəl vaxtda qılsa, oruca və başqa vaciblərə əhəmiyyət versə və onları yerinə yetirsə, həmişə Allahı yad etsə, yeməyə başlayanda bismillah qurtaranda əlhəmdu lillah desə və Allahın saysız nemətlərinə şükr etsə və... bunların hamısı uşağa Allah tanıma dərsi verir. Uşağın beyni fotoaparat kimidir ki, qarşısına çıxan hər şeydən şəkil çəkir. Bu cəhətdən müstəhəbbidir uşaq doğularkən sağ qulağına azan sol qulağına iqamə deyilsin ki, Əllahi əkbər səsi doğulan vaxtdan onda təsir qoysun və onu tohidlə tanış etsin.

Uşağın eşitmək vasitəsiylə örgəndiklərinə nisbət bizim rəftarlarımızı müşahidə etməklə örgəndikləri daha çoxdur. Uşağın örgənəcək ölçüsü o zaman ki bizlər çətin şəraitdə Allaha təvəkkül kimi cümlələrdən istifadə edirik, daha çoxdur o zamanda ki, çalışırıq Allaha söykənmək və təvəkkül etməyi şifahi şəkildə ona örgədəcək.

2.             Quran öyrətmək:

Bizim dini rəhbərlərimiz tapşırıblar ki, uşaqlarınıza Quran öyrədin. İmam Sadiq (ə) buyurub: "Övladlarınıza Yasin surəsini öyrədin. Çünki bu surə Quranın reyhanıdır."[4] Yəqin ki, bu öyrənmək təkcə Quranı üzündən oxumağa ya əzbərləməyə məxsus deyil, bəlkə Quranın məfhumlarını öyrənməyə də şamil olur. Biz İslamın bir çox usullarını bu yolla uşağa öyrədə bilərik.

3.             Uşağı mənəvi ictimaiyyətə aparmaq:

Məclislər, dua mərasimləri, mötəbər məzhəbi heyətlər kimi və... ki, yaxından bir çox suallarının cavabını etimadlı və məlumatlı şəxslərdən alsın.

4.             Uşağın dini suallarına sadə və doğru cavablar:

Uşaqlar çox maraqlanandırlar və gördükləri və eşitdikləri şeylər haqqında çox soruşurlar. Uşağın dini sualları onun kamil iman tərəfə götürdüyü addımlardır və onun bu cür sualları bizi nigaran etməli deyil.

Uşaqların Allahı tanıma sualları qarşısında bizim rəftarımız:

A-           Bu suallara doğru eyni halda sadə və aydın cavab vermək lazımdır:

Sadə bəyanla və bütün bəndələrin ixtiyarında olan nemətlərdən kömək almaqla nəzm arqumentiylə Allahı və onun bəzi sifətlərini ən sadə və ən yaxşı şəkildə uşaq üçün sübut edə bilərik. Bu arqument Allahın isbatı üçün ümumi və ən sadə arqumentdir.

Quranı kərimdə və rəvayətlərdə də bu arqumentə çox əhəmiyyət verilibdir. Bu arqumentdə qarışıq fəlsəfi qanunlar və məfhumlar yoxdur, bu cəhətdən hamı bu arqumenti başa düşə bilir və istifadə edə bilir.

B-           Təbiətdən kömək almaq:

Allahın yaratdıqlarının yaradılışına işarə edək və onu yaradılışın təəccüblü olmasıyla tanış edək. Yerdə göydə və dəryalarda məxluqatın yaradılışında Allahın qüdrətini övladlarımıza göstərək.

Quranda bir çox ayələr var ki, bizi təbiətdə fikirləşməyə dəvət edir; məsələn Quranda oxyuruq: "Allah bal arısına vəhy etdi ki, dağlarda ağaclarda və uca səqflərdə mənzil seçin və sonra şirin meyvələrdən qidalanın və itaətlə Allah yolunu gedin, o vaxt onların daxilindən müxtəlif rəngli şirin şərbət qırağa gələr ki, onda camaatın şəfası var."[5]

Habelə bizi dəvənin göyün dağların və yerin və... yaradılışında diqqət etməyə dəvət edir və buyurur: "Onlar dəvəyə baxırlar ki, necə yaradılıbdır? Və göyə baxırlar ki, necə ucadılıblar? Və dağlara ki, necə özyerlərində möhkəmlənib! Və yerə ki, necə hamar olubdur".?! Əgər Allahın bu yaratdıqlarının maraqlı və təəccüblü olmasını sadə dillə və uşaq başa düşən səviyyədə bəyan etsək onu çox miqdarda Allahla tanış etmiş olarıq.

C. Uşağın bir çox suallarının cavabın Qurandan tapa bilərik məsələn əgər uşaq soruşa Allah kimdir bu ayəni onun üçün oxuya bilərik:

"Allah o kəsdir ki, göyləri və yeri yaratdı və göydən bir su göndərdi və onun vasitəsiylə meyvələri sizin üçün ruzi olaraq yerdən xaric etdi."[6] Ona deyək "O mehribanların ən mehribanıdır."[7] Allahın mehribanlığını onun üçün hiss edilən şəkildə bəyan edək.

D- Onun üçün bəyan edək ki, biz bir çox şeyləri görmürük, amma vardır; hava və əql kimi amma onların varlığın inkar edə bilmərik.

Allah- Taala mütləq var, amma görsənmir: "Gözlər onu görə bilməz."[8]

H- Münasib dini dastanları bəyan etmək:

Uşaqlar nağıl və dastanı çox istəyirlər. Quranın hekayələrini və dini dastanları sadələşdirməklə rahat şəkildə uşaqlara deyə bilərik. Həzrəti İbrahimin dastanı kimi və onun bütpərəst və müşriklərlə mübahisəsini və o həzrətin Allahın varlığın və təkliyin sübut etmək üçün gətirdiyi dəlilləri bu cür deyə bilərik.

V- Uşaqların öz təcrübələrindən istifadə etmək:

Din məfhumunu və dinə ehtiyacımızı təyin etmək üçün uşaqların təcrübələrindən istifadə etmək olar. Məsələn həftəlik proqramı göstərməklə suallar veririk tədricən uşağı məqsədinə yaxın edirik və sonra nəticə alırıq Allah tərəfindən Peyğəmbərlər vasitəsiylə bizim üçün gətirilmiş praqramın adı, dindir. Əlavə məlumat əldə etmək üçün aşağıdakı kitablara müraciət edin:

1. Xuda şenasiye Quraniyi kudəkan, Qulam Rza Heydəriye Əbhəri.

2. Xanevade dər İslam, Hüseyn Məzahiri.

3. Dər dərse Xuda şenasi bərayi cavanan, nasir Məkarim Şirazi.



[1] - Xanevade dər İslam, Hüseyn Məzahiri, səh 121.

[2] - Səfinətul- bəhar, cild 2, səh 372.

[3] - Müstədrəkül- vəsail, cild 4, səh 325.

[4] - Nəhl surəsi, ayə 68- 69.

[5] - Ğaşiyəh surəsi, ayə 17- 20

«فَلَا یَنظُرُونَ إِلىَ الْابِلِ کَیْفَ خُلِقَتْ* وَ إِلىَ السَّمَاءِ کَیْفَ رُفِعَتْ* وَ إِلىَ الجِْبَالِ کَیْفَ نُصِبَتْ* وَ إِلىَ الْأَرْضِ کَیْفَ سُطِحَتْ»

[6] - İbrahim surəsi, ayə 32.

[7] - Yusif surəsi, ayə 64.

[8] - Ənam surəsi, ayə 103.

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Aya ruku halında dua etmək müstəhəbdirmi?
    3248 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/10/31
    Rukunun zikrləri barəsində demək olar ki, insan rukuda olduğu zaman hər bir zikri istəyirsə deyə bilər. Amma ehtiyat[1] olaraq üç dəfə "Sübhan allah" və yaxud bir dəfə "Subhanə allahi- rəbbiəl əzimi və bi həmdih" zikri qədərində olmalıdır.[2] Amma rukuda deyilən zikrlər barəsində ki, ...
  • Şəxsi (xüsusi) və növi (ümumi) məhdəviyyət dedikdə məqsəd nədir?
    3256 Nəzəri irfan 2012/04/10
    “Növi məhdəviyyət”ə etiqad “imam Məhdi” (əleyhis-salam) adlı xüsusi bir şəxsin olmadığına inanan və məhdəviyyət məsələsini hər bir əsrdə kamil insanda qərarlaşan bir məqam hesab edən etiqaddır. Bu etiqada görə o şəxs bəşər övladlarından hər biri ola bilər. Bunun müqabilində “şəxsi məhdəviyyət” termini də bu mənayadır ki, vədəsi ...
  • İslamda münəccim insanlar hansı dəyər və üstünlüklərdən bəhrələnirlər?
    1651 Hədis 2015/05/04
    "Ulduzlar" sözünün İslam Peyğəmbəri (səlləllahu ələyhi və alihi və səlləm) və bəzi İmamlarımızın (əlyehimussalam) dövründəki mənası ilə bu günkü ulduzlar elmi mənası arasında fərqi var. Keçmiş zamanlarda ulduzlar elmi, ulduzlar barəsində təhqiq və araşdırmalar mövzusuna çox az işlədilirdi və ən çox ulduzlar vasitəsi ilə falçılıq, gələcəkdən proqnoz ...
  • Hədis elmində Şazz və müəllil hədis hansı məna da işlədilir?
    2918 Hədis elmləri 2015/05/30
    Şazz hədis: O rəvayətə deyilir ki, bir sənədi olsun, amma rəvayəti nəql edənlərin hamısı siqə (inanlmış və dürüst) insanlar olsun. Lakin mətn baxımından məşhurun nəql etdiyi rəvayətlə müxalif olsun. Şazz rəvayətə Nadir rəvayətdə deyilir[1]. Fiqh elmində Şazz adı çox vaxtı o ...
  • İslam Peyğəmbərindən (səlləllahu ələyhi və alihi və səlləm) qadınla arxadan cinsi əlaqədə olmağın nəhy olunmasına baxmayaraq necə olur ki, fəqihlər bu işə icazə hökmü veriblər?
    5635 Əhkam və hüquq fəlsəfəsi 2015/06/29
    Bu mövzuda bizə gəlib çatan rəvayətlər iki qismə bölünür. Birinci: Bir dəstə rəvayətlərdən belə bir əməlin icazəsi olması nəzərə gəlir. İkinci: Bir dəstə rəvayətlərdə isə belə bir əməlin icazəsi olmamasından əlavə haramlığı da məlum olur. Həmçinin, belə bir şəxs lənətlənmişdir. Beləliklə, bu iki dəstə rəvayətlər arasında bir ...
  • Məsumların hədislərinin sənədləri Peyğəmbərə bağlanmırmı?
    3677 Hədis elmləri 2012/09/01
    Şiələr İmamları (Peyğəmbər (s)- in canişinləri) məsum bilirlər. Ona görə də, onların sözləri də Peyğəmbərin sözü kimi zatən höccətdir və Peyğəmbərə (s) nisbət verməyə ehtiyacı yoxdur. Məsum İmamlardan bizə yetişən hədislər iki dəstəyə bölünür: Rəvayətlərin bir dəstəsi sənədli formada bəyan olubdur. Yəni sənədinin ...
  • Qabil Habili niyə öldürdü?
    5678 Hədis elmləri 2011/05/31
    Quran ayələrindən istifadə olunur ki, Habilin Qabilin əli ilə öldürülməsinin səbəbi, Qabilin vücudunda alovlanan çirkin həsəd sifəti olubdur və sonda Habilin məzlumcasına öldürülməsinə gətirib çıxardı. ...
  • Peyğəmbərlərdən birinin adı İsraildirmi? Və o şey ki, yeməyin özünə haram etdi nə olubdur?
    3649 Təfsir 2012/02/13
    İsrail Allah Peyğəmbərlərindən biri olan həzrəti Yəqubun (ə) adıdır. O bir sıra məsləhətlərə görə dəvə ətini və südü özünə haram etmişdir.Allah ali- İmran surəsinin 93- cü ayəsində buyurur:«کُلُّ الطَّعامِ کانَ حِلاًّ لِبَنِی إِسْرائِیلَ إِلاَّ ما حَرَّمَ إِسْرائِیلُ عَلى‏ نَفْسِهِ ...
  • Nə üçün İranda oğrunun cəza hökmü (əlinin kəsilməsi) icra olunmur?
    4954 Əhkam və hüquq fəlsəfəsi 2012/01/18
    Sualda işarə edildiyi kimi, Quran ayəsi və rəvayətlərə əsasən, lazımi şərtlər mövcud olanda oğrunun əllərinin kəsilməsi vacib olur. Amma İmam Zaman (əleyhis-salam)-ın qeybdə olduğu dövrdə bu hökmün icrası ilə əlaqədar fəqihlərin və İslam alimlərinin sözlərini üç qismə bölmək olar:1. Bəzi fəqihlər, o cümlədən Əllamə Hilli (rəhmətullahi əleyh) qeybət dövründə ...
  • İlahi kitabda hər rətb və yabis var, kitabdan məqsəd, mövcud Quandırmı? Rətb və yabisdən məqsəd nədir? Onlar necə varlıqdır?
    3145 Təfsir 2010/11/10
    Bəzi ayələrdə "kitabi mubin" qeyd olunub və ondan məqsəd Qurani kərim olmasına baxmayaraq, amma bu ayə və buna oxşar ayələrdə ki, ilahi elmin sənədini açıqlayırlar, "kitabi mubindən" məqsəd, varlıqlar yaranmamışdan qabaq, ilahi elmin mərhələsidir ki, onun özü digər kitab və lövhələrə şamildir, onun keyfiyyət və miqdarı, bizə məlum deyil.

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    107663 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    82099 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    59858 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    42903 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    32883 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    27125 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    22953 Əxlaq fəlsəfəsi 2012/03/11
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • islam sözünün mənası Ali- imran surəsinin 19- cu ayəsinə əsasən nədir?
    22922 Təzə kəlam 2010/12/07
    İslam sözü lüğətdə "Allahın" müqabilində kamil surətdə təslim olmaq" deməkdir. Yəni heç bir qeyd və şərt olmadan ilahi qanunlara tabe olmaq. Din deyəndə isə "bəşəriyyətin bütün hallarda (ictimai və fərdi) ilahi qanunlara əsaslanması və Allahla insanların rabitəsi" başa düşülür. Bu səbəbdəndə bütün əsrlərdə peyğəmbərləri qəbul etmək onların gətirdiyi dinə (qeyd- ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    21613 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/08/09
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • Dünyanın ilk yaranmasını təşkil edən maddə nədir, Quran və hədislərin bu mövzuda nəzəri nədir?
    20892 Qədim kəlam 2011/02/15
    Təbiət şünas alimlərinin bu mövzuda olan dəqiq nəzəriyyələri budur ki, varlığın ilk maddəsini təşkil edən ünsürlar bunu isbat edir ki, əslində fəzada dağılmış "sedyom"- ların təşkil olmasıyla yaranmışdır. Bu maddə uzun zamanlardan təqribiylə 13 milyard il şiddətli partlayış nəticəsində, hissələr və qismətlərə bölünmüşdür, günəş, ulduzlar, göy (səma) yer və...özlərinə məxsus ...