Baxanların
4409
İnternetə qoyma tarixi: 2009/11/10
Sualın xülasəsi
Секулјаризм тәрәфдарларынын әсас мүддәалары һансылардыр?
Sual
Секулјаризм тәрәфдарларынын әсас мүддәалары һансылардыр?
Qısa cavab

Дини сијасәтдән ајыран секулјар фикирләр әсасән, ики гисмә бөлүнүр:

Дин вә мәзһәбиндән асылы олмајараг һәр бир секулјар фикирли инсанын әсасландығы мүддәалар.

Јалныз мүсәлман дүнјасына хасс секулјар тәфәккүр тәрзи вә бурада хүсуси олараг Иранда формалашан секулјар дүнјаҝөрүшү әсаслары.

Ətreaflı cavab

Әсас терминләр: дин, секулјаризм, сијасәт

Мөвзу: Секулјаризмин әсаслары

6575-ҹи суал: Секулјаризм тәрәфдарларынын әсас мүддәалары һансылардыр?

 

Гыса бахыш:

Дини сијасәтдән ајыран секулјар фикирләр әсасән, ики гисмә бөлүнүр:

Дин вә мәзһәбиндән асылы олмајараг һәр бир секулјар фикирли инсанын әсасландығы мүддәалар.

Јалныз мүсәлман дүнјасына хасс секулјар тәфәккүр тәрзи вә бурада хүсуси олараг Иранда формалашан секулјар дүнјаҝөрүшү әсаслары.

Изаһ:

Секулјаризм тәфәккүрүнүн тарихин мүәјјән дөнәми вә елми-мәдәни шәраитлә әлагәдар јаранмасына бахмајараг, онун өз тәрәфдарларынын бир сыра фәлсәфи иддиа вә етигади дәлилләри вардыр. Онларын дини сијасәтдән ајыран әсас дәлилләри ики гисмә бөлүнүр:

1. Дин вә мәзһәбиндән асылы олмајараг һәр бир секулјар фикирли инсанын әсасландығы мүддәалар.

2. Јалныз мүсәлман дүнјасына хасс секулјар тәфәккүр тәрзи вә бурада хүсуси олараг Иранда формалашан секулјар дүнјаҝөрүшү әсаслары.

Биринҹи гисмә аид оланлар нечә әсас шөбәјә ајрылыр: 1) Дин затән сијасәтлә ујғун дејил. 2) Динин өзүнәмәхсус ганунлары вә шәраитә ујғун тәләбләри вар. 3) Дин сабит, дүнја исә дәјишәндир.

Икинҹи гисим исә бир әсас үзәриндә дурур: Шәриәт иҹтимаи идарәчилијә гадир дејил.

 

Бурада һәр ики тәрәфин дәлил вә әсасларыны, гыса да олса, дәјәрләндирәҹәјик.

Биринҹи гисмин мүддәа вә ҹаваблары:

1. Дин затән сијасәтлә ујғун дејил.

Онлар[1] белә иддиа едирләр ки, һәр бир шејин өзүнә хасс маһијјәт вә заты вардыр вә о ҹүмләдән, дин дә затән сијасәтлә фәргләнир. Бу бахымдан “дини сијасәт” сүни ағаҹ кими тәравәтсиздир.

Ҹаваб:

Сијасәт маһијјәтҹә ҹәмијјәтин идарәси јөнүмүндә характеризә олунур вә дин исә Аллаһ-таала тәрәфиндән бәшәријјәти әбәди сәадәтә јетирмәк үчүн нәзәрдә тутулуб. Буна әсасән, “дини сијасәт” ҹәмијјәти өз чәрчивәсиндә әбәди сәадәтә јөнәлдән идарә системидир вә бурада дини сијасәтдән ајыран һеч бир ујғунсузлуг ҝөрүнмүр.

2. Динин өзүнәмәхсус ганун вә шәраитә ујғун тәләбләри вар.

Бәзиләри дејир ки, дини дәјәрләр бир сыра өзүнәмәхсус тәләбләрә табедир вә онларын вастәси илә истәнилән идејаны һәјата кечирмәк олмаз. Һалбуки сијасәт вә ҹәмијјәтин идарәсиндә белә һаллар тәбиидир. Белә исә дин сијасәт алминдә әсас сечилә билмәз.[2]  

Ҹаваб:

Һәр шејдән әввәл бурада дини-шәри тәләбләрин нә олдуғу ајдынлашмалыдыр. Һөкм вә ганунлар һәр саһә үзрә, о ҹүмләдән, диндә дә үч гисмә бөлүнүр:

1) Сабит һөкмләр: О һөкмәләрә дејилир ки, һәр бир һалда дәјишмәздир. Мәсәлән, зүлм һарам вә әдаләти горумаг ваҹибдир вә онлары позмаға иҹазә верилмир.

2) Асылы һөкмләр: О һөкмләрә дејилир ки, һәр һансы бир мане илә үзләшмәјинҹә, гүввәдән дүшмүр. Мәсәлән, сәбәбсиз јалан данышмаг олмаз, амма киминсә (мүсәлман шәхс) ҹаныны бу јолла горумаг мүмкүн олдуғу сурәтдә она иҹазә верилир.

3) Шәраитлә әлагәдар һөкмләр: О ганунлара шамилдир ки, шәраитлә әлагәдар гүввәјә минир. Мәсәлән, ҹәза нөвләри мүәјјән ганунсузлуглара јол верилдији заман иҹра олунур.

Бүтүн бунларын Исламда мүхтәлифлијинә бахмајараг, әсасән, сабит ганунлар әксәријјәт тәшкил едир. Ону да билмәлијик ки, сабит вә шәраитлә әлагәдар дәјишән бүтүн бу һөкмләр динин јалныз сијаси шөбәсиндә јох, бүтүн саһәләрдә өзүнү ҝөстәрир. Јәни, әксәријјәт тәләб олунан һөкмләр ҹәмијјәтдә тәтбиг олунур. Һәр һалда бүтүн ганунлар әсасыны горујараг шәраитәлә әлагәдар дәјишә вә ја бири диҝәринә үстүн тутула биләр. Манеәләр өзләри дә мүхтәлиф формаларда заһир олур вә онларын ән мүһүмү ики һөкмүн ејни вахтда гаршы-гаршыја дурмасыдыр. Белә мәсәләләр фигһин “тәзаһүми-әһкам” бөлмәсиндә арашдырылыр вә бир һөкмүн диҝәри үзәриндә үстүнлүјү вә ја әһәмијјәти нәзәрә алынараг һәр һансы мане арадан галдырылыр. Һәтта шәриәтдә чыхыш јоллары үчүн һөкм вә мәсләһәтләр дә тәбәгәләрә бөлүнүр. Мәсәлән, ејни вахтда бир фәрдин ҹаны вә ја малынын тәһлүкәси заманы онун ҹанынын горунмасы мәсәләси әһәмијјәт кәсб едир.

Гысасы, шәриәтин шәраитә ујғун һөкм вә ганунлары бүтүн саһәләри, о ҹүмләдән, сијаси мәсәләләри дә әһатә едир. Мәсәлән, һәр кәсин һәр һансы вәзијјәтдә сечдији вәзифәсинә ујғун мејарлар тәјин олунуб вә бурада сијаси саһә дә мүстәсна дејил.

3. Дин сабит, дүнја исә дәјишәндир.

Секулјаризмдә дини сијасәтдән ајыран ән мүһүм мүддәа динин сабит, дүнјанын исә дәјишкәнлијидир ки, ону хүласә шәкилдә белә изаһ етмәк олар: Динин мүгәддәслији онун сабит вә дәјишмәзлијинә зәманәт верир. Дүнја исә даим дәјишәндир вә онун варлыглары да дәјишир. Буна әсасән, дини дүнја ишләриндә бүнөврә сечмәк олмаз.

Ҹаваб:

Габагда гејд олунанлара әсасән, секулјаризм тәрәфдарларынын мүддәаларында ики мүһүм гүсур вардыр ки, һәр икиси әсассыз мүһакимәләрә сөјкәнир.

Әввәла, дејилән мүддәаны елә үмуми јүрүдүрләр ки, ҝуја, диндә дәјишә билән һеч бир өлчү јохдур. Һалбуки биз јухарыдакы гејдләримиздә диндә дәјишән өлчүләрә тохундуг вә белә нәтиҹә алдыг ки, дин инсанын маһијјәти илә әлагәдар сабит, асылы вә дәјишән өлчүләр ҝөтүрүр.

Икинҹи гүсур одур ки, дүнја дәјишәндир вә ҝуја, дүнјада сабит бир шеј јохдур. Һалбуки, каинат вә дүнјанын низам-интизамы дәјишмәз ганунаујғунлуглара әсасланыр вә онда нисби вә заһири дәјишикликләр дә мөвҹуддур. Дүнјанын сабит вә дәјишән низамына ујғун динин дә сабит вә дәјишән ганун-гајдалары вардыр.

 

Икинҹи гисмин мүддәа вә ҹаваблары:

Шәриәт иҹтимаи идарәчилијә гадир дејил.

Бәзиләри динин сосиоложи ганун касадлығыны иддиа едәрәк онун мүасир дөврә ҹаваб вермәдијини ирәли сүрүр. Белә бир иддиа, ҝуја, шәриәтлә елмин ујғунсузлуғундан әмәлә ҝәлиб. Белә ки, иртиҹа дөврү тәлим формасынын мүасир заманда бир рола малик олмасы садәлөвлүк сајылыр. Мәсәлән, бу фикрә мөтәгид олан зијалылардан биринин нәзәринә диггәт јетирәк: “Шәриәтин ганун-гајда вә өлчүләри о заманын ибтидаи һәјат тәрзи сүрән тајфа вә гәбиләләри үчүн нәзәрдә тутулуб... О дөврүн иҹтимаи гурулушу, базар, аилә-мәишәт мәсәләләри, елм-сәнәт, гуруҹулуг ишләри вә һөкумәт үсул-идарәси буҝүнкү кими дејилди. Солтан вә ја фәгиһин һөкмү елми кәшф вә наилијјәтләрин јерини тутумушду, һарада бир мүшкүл мәсәлә гаршыја чыхсајды, о саһә үзрә фигһ үчүн тәзә мөвзу ачылырды. Мәсәлән, мөһтәкирлик, зинакарлыг, оғурлуг, фитнә-фәсад вә с. һаллары үчүн шәриәтдә тәјин олунан ејни һөкмләр тәтбиг олунурду вә елә ҝүман едирдиләр ки, ҹинајәткарлығын көкүнүн кәсилмә јоллары мәһз бунлардыр. Ән нормал мүдиријјәт вә идарә үсуллары фәгиһин һөкмләри илә мәһдудлашырды вә о дөвр ҹәмијјәтин мүасир елми тәлим-тәрбијә гајдалары вә јени мүдиријјәт үсулларындан тамамилә узаг иди. Һеч тәсәввүр етмәк олармы ки, елм вә сәнәтин бу гәдәр инкишаф етдији, тиҹарәт вә сијасәтин бүтүн дүнјаны башына алдығы бир заманда бу ҝүн фәгиһ үсул-идарә гајдалары нормал бир систем кими ирәли сүрүлсүн?!...”[3]

Ҹаваб:

Адәтән, белә јанлыш тәсәввүрләр Исламын христианлыгла мүгајисәсиндән ирәли ҝәлир вә беләләри фәгиһин елми әһатәсиндән вә Исламын елмә бахышындан хәбәрсиздирләр. Ислам шәриәти инсан вә иҹтимаијјәтлә әлагәдар һәр һансы мәсәләјә даир мүәјјән сабит вә дәјишән өлчүләр ирәли сүрүр, һәмчинин онун фәрд вә күтләнин идарәсиндә өзүнәмәхсус ганунлары вардыр. Бир дә ки, јени мәсәләләрин һәлли јолунда “иҹтиһад” үсулу һәмишә фәгиһин үзүнә ачыгдыр. Бу үсул даим динин инсан вә ҹәмијјәтлә рабитәсини горујур, шәриәтдә стабиллик јарадыр вә һәр һансы тәрәгги вә инкишафла әлагәдар јени мәсәләләри ҹавабландырмаг инмканы јарадыр.

Амма фәгиһин һөкм јүрүтмә даирәсинә ҝәлдикдә исә бүтүн елми вә гејри-елми саһәләрин она аидијјаты нәзәрдә тутулмур, һәр саһә үзрә мүтәхәссисин кәшф вә нәзәрләри онун үчүн бир мәнбәјә чеврилир вә чох вахт шәриәтин дәјишән һөкмләри бунлара әсасән мүәјјәнләшдирилир.[4]

Демәли, нә фәгиһин дөвраны гуртарыбдыр демәк олар, нә дә фәгиһә мүраҹиәт мүасир дөврлә видалашмаг демәкдир. Әслиндә, фәгиһ үсул-идарәси елми инкишаф сајәсиндә динин әсас һәдәфи олан сәадәтә доғру тәрәгги демәкдир.

 

 



[1] Essentialism—тәмәлчилик

[2] Адил Заһир, “Әл-үсусул-фәлсәфијјә лил-елманијјә”, сәһ. 178; Әһмәд Ваизи, “Һокумәте дини”, сәһ. 70.

[3] Әбдүлкәрим Суруш, “Гисәси әрбаби мәрифәт”, сәһ. 54-55

[4] Мәһди Һадәви Теһрани, “Мәбаније кәламије иҹтиһад”, сәһ. 403-404, “Вилајәте-фәгиһ”, сәһ. 61-64

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Ramazan ayında Peyğəmbərə və imamlara and içmək orucun batil olmasına səbəb olurmu?
    3231 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/11/24
    And içmək orucu batil edən şeylərdən deyildir. Amma əgər and içməklə Allaha, Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih)-ə və o həzrətin canişinlərinə qəsdən müəyyən bir yalanı nisbət verərsə, bu iş Allahın, Peyğəmbərin və onun canişinlərinin adından yalan danışmağın nümunəsi olduğuna görə orucun batil olmasına səbəb olar.Amma dualarda qeyd olunan andlara ...
  • Allahın istəyinin insanların əzab və rəhmətinə aid edilməsinin mənası nədir?
    3580 ثواب و عقاب 2012/09/01
    Bir çox ayələrdə Allahın iradəsi, bəndələrin izzət və zillətinin, ruzinin, bağışlanmağın, əzab və mükafatın səbəbi bəyan edilmişdir. Digər ayələrdə isə hidayətin, izzətin, səadətin və ruzinin əldə edilməsi üçün təqva və ixlasla səy göstərməkdən aslı olduğunu bildirmişdir. Bu iki qrup ayələr bir- biri ilə ziddiyyət təşkil etmir. Əksinə ...
  • Müxtəlif qismlərdə olan hansı eşq İslamda doğru sayılır?
    6908 Nəzəri irfan 2011/07/02
    Filosoflar və ariflər eşqi bir neçə hissəyə bölmüşdürlər. Amma ümumi olaraq deyirlər eşq iki hissəyə bölünür: Həqiqi ehq, həmin Allaha, sifət və felərinə aşiq olmaqdır. Məcazi eşq, bu eşq geniş əhatəyə malikdir ki, demək olar: Məcazi eşq ...
  • Müntəzər (intizarı çəkilən) Məhdi barəsində şiənin nəzəri nədir?
    5353 Qədim kəlam 2010/11/10
    Yuxarıdakı sual çox külli və ümumi olduğundan, qərara almışıq ki, həzrət Məhdi (əleyhis-salam)-ın həyatı, qeybət dövrünün xəbərləri və zühur əlamətlərinə qısaca işarə etmiş olaq. O həzrətin adı “ م.ح.م.دM.h.m.d”dir. Onun çoxlu ləqəbləri vardır, o cümlədən: Qaim, Müntəzər, Sahibul-əsr və s. O həzrətin əziz atası imam ...
  • Avropa, Hind və (qeyri Sami xalqların) xalqların içindən Allah tərəfindən Peyğəmbərlər göndərilibdirmi?
    3649 پیامبران و کتابهای آسمانی 2013/08/27
    İnsan mükəlləf bir varlıqdır. Təklif və vəzifə Allah tərəfindən vəzifələri ona çatdırmaq üçün Peyğəmbərlərin göndərilməsini lazım tutur. Əks halda təklif və vəzifə mənasız olacaq. Qurani- kərim müxtəlif ayələrdə buyurur: Tayfa və xalqların yaşadığı bütün yerlərə onları hidayət etmək üçün Allah tərəfindən bir insan göndərilmişdir. Əlbəttə Quranda yalnız ...
  • Şiələrin nəzərində on ikinci imamın qeybdə olmasına etiqad bütün imamət nəzəriyyəsində şübhə yaradırmı?
    3226 Qədim kəlam 2010/11/10
    Sualda ümumi şəkildə və konkret nümunənin təyin edilmədiyi halda “qeybət dövrünün imamət nəzəriyyəsi ilə təzadı” irəli çəkildiyinə görə, imamın vəzifələrində müəyyən ünvanları zikr etməli, sonra onun qeybət dövrü ilə uyğun gəlib-gəlməməsini təhlil edəcəyik.İmamət – nübüvvətin ...
  • Ayə və rəvayətlər nəzərindən, hansı əməllər yaxşı və bəyənilmiş əməllərin batil olmasına səbəb olur?
    3093 Əməli əxlaq 2012/01/16
     Quran və rəvayətlərdə Allaha iman şirkdən və mürtəd olmaqdan uzaq olmaq, əməllərin qəbul olmasın da ilk şərtlər kimi gəlib ki, onsuz heç bir yaxşı əməl qəbul olmur. Namazı tərk etmək, yaxşı əməllərdə minnət qoymaq, baş verən hadisələrə razı olmamaq və ... bu kimi əməllərinizin silinməsinin səbəblərinin (ki, ətraflı cavabla bu ...
  • Şirk nədir?
    6220 Qədim kəlam 2011/05/05
    "Şirk" lüğətdə nisbət (pay) qərar vermək və Quran terminində isə şirkdən məqsəd, şərik, oxşar və Allah- Taalaya onun kimi başqa bir varlığı qərar verməkdir və bunun qarşılığında isə "Hənəfiyyət"- dir. "Hənif" yəni bərabərliyə meyilli olmaq, odur ki, tövhid yolunun davamçıları şirkdən üz çevirərək, əsl mənbəyə üz tutmuşdurlar və bunlara hənif ...
  • Əxlaq və əxlaq elmi arasında nə fərq var?
    6241 Nəzəri əxlaq 2012/01/08
    "Əxlaq" kəlməsi lüğət cəhətdən xasiyyət, təbiət, səciyyə və adət mənasında olan "xulq" kəlməsinin cəmidir. Həmin adət və səciyyənin yaxşı ya pis olmasından asılı olmayaraq.Əxlaq elminin alimləri və filosofları əxlaq üçün çoxlu təriflər bəyan ediblər. İslam alimlərinin təriflərindən ümumi verə biləcəyimiz tərif budur: "Əxlaq insan nəfsi üçün bir keyfiyyətdir ki, ...
  • Бәшәрин Аллаһы танымасы мүмкүндүрмү? Мүмкүнсә, һансы һәддә гәдәр вә бу танымағын дәјәри нәдир?
    5562 Qədim kəlam 2010/06/13
    Инсан мүхтәлиф јолларла Аллаһы таныја биләр. Бу маариф, ола билсин ја әгли, ја да гәлби јолла олсун. Бәзән философлар вә һикмәт саһибләри һүсули елм (инсанын беш дәрк гүввәси васитәси илә әлә ҝәтирдији елм), һисс вә әгл васитәси илә Аллаһ-таалаја елми әлә ҝәтирирләр. Бәзи ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    104703 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    79789 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    57644 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    40086 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    30708 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • islam sözünün mənası Ali- imran surəsinin 19- cu ayəsinə əsasən nədir?
    22196 Təzə kəlam 2010/12/07
    İslam sözü lüğətdə "Allahın" müqabilində kamil surətdə təslim olmaq" deməkdir. Yəni heç bir qeyd və şərt olmadan ilahi qanunlara tabe olmaq. Din deyəndə isə "bəşəriyyətin bütün hallarda (ictimai və fərdi) ilahi qanunlara əsaslanması və Allahla insanların rabitəsi" başa düşülür. Bu səbəbdəndə bütün əsrlərdə peyğəmbərləri qəbul etmək onların gətirdiyi dinə (qeyd- ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    22039 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    21832 Əxlaq fəlsəfəsi 2012/03/11
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    20305 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/08/09
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • Dünyanın ilk yaranmasını təşkil edən maddə nədir, Quran və hədislərin bu mövzuda nəzəri nədir?
    20050 Qədim kəlam 2011/02/15
    Təbiət şünas alimlərinin bu mövzuda olan dəqiq nəzəriyyələri budur ki, varlığın ilk maddəsini təşkil edən ünsürlar bunu isbat edir ki, əslində fəzada dağılmış "sedyom"- ların təşkil olmasıyla yaranmışdır. Bu maddə uzun zamanlardan təqribiylə 13 milyard il şiddətli partlayış nəticəsində, hissələr və qismətlərə bölünmüşdür, günəş, ulduzlar, göy (səma) yer və...özlərinə məxsus ...